دانشپند

با تقدیم صمیمانه ترین درودها به پیشگاه شما بازدید کننده محترم

بسیار خرسند و سپاسگزارم از اینکه این وبلاگ را برای بازدید علمی خود انتخاب نمودید .

هدف از طراحی این وبلاگ، ارتقاء سطح کیفی دانش جمعی در حوزه ذخیره و بازیابی اطلاعات با رویکرد بر علم اطلاعات و دانش شناسی( کتابداری و اطلاع رسانی) می باشد. از دیگر اهداف این وبلاگ، تبادل اطلاعات در این زمینه موضوعی با دیگر افراد فعال و متخصص در این حوزه، می باشد، به همین منظور از شما تقاضا می شود مطالب خود را به آدرس ایمیل naeemehzarif@gmail.com  ارسال نمایید تا با نام خودتان در اینجا درج شود.

در این وبلاگ سعی شده است برای سهولت در دسترسی، اطلاعات به صورت سازماندهی شده دراختیار شما قرار گیرد. شما می توانید لینک دانلود مقالات، کتاب ها ، پایان نامه ها و... که در حوزه ذخیره و بازیابی اطلاعات منتشر شده است را از بخش کتابخانه وب دریافت کنید. هدف از این کار، سازماندهی منابع بر حسب ریز موضوعات خاص خود می باشد که در این صورت بازدیدکنندگان می توانند با مراجعه به زیرموضوع مدنظرشان، بدون انجام جستجوهای مکرر و زمانبر، به منابعی در این خصوص دسترسی پیدا کنند.  البته در مواردی نیز امکان دانلود بعضی منابع (به عنوان مثال برخی از پایان نامه ها) نمی باشد که در این صورت به معرفی آنها اکتفا می شود.

در پایان تقاضا می شود با نظرات سازنده خود مرا در ارتقاء سطح علمی این وبلاگ یاری نمایید.

با سپاس فراوان از همراهی شما

با احترام

نعیمه ظریف قاسمیان

رفتار اطلاع‌يابي: به الگوهاي پيچيده رفتار و فعل و انفعال‌هاي متقابل انسان هنگام جست‌وجوي هر نوع اطلاعات، رفتار اطلاع‌يابي اطلاق مي‌شود. اين اصطلاح به‌شيوه‌هاي گوناگون براي اشاره به هر بستري به‌كار مي‌رود كه در آن، اطلاعات جست‌وجو مي‌گردد و تمام شكل‌هاي اطلاع‌يابي را دربر مي‌گيرد.

خاستگاه اين مفهوم، مربوط به حوزه مطالعه استفاده‌كنندگان است؛ و تاريخچه آن، در مفهوم عام، به نخستين مطالعات مربوط به ارتباطات علمي و استفاده از اطلاعات بازمي‌گردد. كاربرد آن نيز متناسب با پيشرفت‌هاي اين حوزه تغيير يافته است. نخستين اشاره‌ها به رفتار اطلاع‌يابي مربوط به استفاده دانشمندان از مجراهاي رسمي و غيررسمي ارتباطات بوده كه بيشتر جنبه كمّي داشته است. اصطلاح "رفتار اطلاع‌يابي دانشمندان" نوعاً اشاره به رويكرد دانشمندان متفاوت است كه با همكاران خود مشاوره مي‌كنند، از كتاب‌ها و نشريات بهره مي‌گيرند، خدمات چكيده‌اي را به‌كار مي‌گيرند، مطالب پيش از انتشار يا تجديد چاپي را دريافت مي‌كنند، و در همايش‌ها حضور مي‌يابند؛ امّا اولويت‌هاي آنها در انتخاب مجراهاي ارتباطي يكسان نيست.

به مرور زمان، تحولي به سمت مطالعات نظري و كاربرد فنون كيفي و يا تحقيقات "چندروشي" پديد آمد و بدين ترتيب، معناي صريح و دلالت ضمني اين اصطلاح بر اساس اين پيشرفت‌ها، سير تكاملي پيمود. در اين خصوص، ماهيت و كيفيت آنچه وراي اين اصطلاح صورت مي‌گيرد كاملاً به كيفيت خود تحقيقات بستگي دارد. به همين سبب، هرگونه تحليل تاريخي از كاربرد اصطلاح "رفتار اطلاع‌يابي" بدون توجه به اصطلاحات متجانس آن يعني "نيازهاي اطلاعاتي" و "استفاده‌هاي اطلاعاتي" غيرممكن است.

با اين همه، اين اصطلاح ويژگي‌هاي دروني جالبي دارد كه شايان توجه است. جزء "اطلاع‌يابي" اين اصطلاح ممكن است، بيش از آنكه به‌طور ضمني ميزان فعاليت مثبتي را برساند، از فعاليتي حكايت كند كه توسط مطالعات فردي يا گروهي نتيجه نداده باشد. درحالي‌كه اصطلاح خنثاي "گردآوري اطلاعات"  ممكن است توصيفي عيني‌تر از "اطلاع‌يابي" ارائه دهد. جزء "رفتار" در اين اصطلاح نيز ممكن است به‌سبب معناي ضمني "رفتارگرايي" كمي مبهم جلوه كند. در اين زمينه، اصطلاحاتي چون "فعاليت‌هاي اطلاع‌يابي" ذهن را از مفاهيم رفتارگرايي رها مي‌سازد و از لحاظ فلسفي از مفاهيم هم‌خانواده‌اي كه خود نظر و عمل را به هم پيوند مي‌دهند و نيز از مفهوم انگيزش و پاسخ دور مي‌كند. ليكن مفهوم "رفتار اطلاع‌يابي" ـ همانند مفهوم "نياز اطلاعاتي" ـ چنان دامنه وسيعي دارد كه بعيد به‌نظر مي‌رسد اين‌گونه عوامل فلسفي بتواند مانع رواج آن گردد.

 دسترسی رایگان به پایان نامه های دانشگاه  McGill تا سال 2015

دسترسی رایگان به متن ۲,۱۵۶,۴۱۷ مقاله از ۵۷۳۲ مجله دانشگاهی (OALib)

 دریافت بیست میلیون مقاله رایگان از (booksc)

دستری رایگان به بیش از دو میلیون کتاب (bookzz)

عنوان     تحلیل و مقایسه شبکه مفهومی حاکم بر سرعنوان موضوعی فارسی با متون فارسی کتابداری و اطلاع‌رسانی و ابزارهای بین المللی ذخیره و بازیابی اطلاعات بر اساس رویکرد تحلیل حوزه‌ای

نویسنده       اخوتی، مریم

استاد راهنما          داورپناه، محمد رضا

مقطع تحصیلی      دکتری

تاریخ اثر             ۱۳۸۸

چکیده فارسی: مفاهیم و واژگان علمی وابسته به نظریه‌ای هستند که واژگان در آن بروز می‌کنند، بنابراین ممکن است معنای یک واژه در حوزه‌های مختلف علم متفاوت باشد. این مطالعه بر آن است که به بررسی وضعیت تبعیت یا عدم تبعیت سرعنوان‌های موضوعی فارسی از واژه‌ها و عبارات موضوعی متون کتابداری واطلاع‌رسانی بر اساس رویکرد تحلیل حوزه‌ای بپردازد. برای انجام این پژوهش از روش تحلیل محتوا استفاده شد. جامعه آماری شامل دو بخش است: ‎1) کتاب‌ها و مقالات مجلات منتشر شده در زمینه کتابداری و اطلاع‌رسانی که طی سال‌های 85-‎81 به زبان فارسی در ایران منتشر شده‌اند و ‎2) ابزارهای کنترل واژگان کتابداری و اطلاع‌رسانی: سرعنوان موضوعی فارسی (ویرایش سوم)، سرعنوان موضوعی کنگره، سرعنوان موضوعی سیرز و چکیده نامه کتابداری و اطلاع‌رسانی (لیزا). از ‎392 کتاب و ‎782 مقاله، ‎99 عنوان کتاب و ‎197 مقاله (در مجموع ‎296 متن) بعنوان حجم نمونه بررسی انتخاب شد. از طرف دیگر، سرعنوان‌های مرتبط با حوزه کتابداری و اطلاع‌رسانی از سرعنوان موضوعی فارسی و سرعنوان‌های موضوعی کنگره و سیرز استخراج شدند. فهرست توصیفگرهای لیزا نیز تهیه گردید. بدین ترتیب مفاهیم برگرفته از سرعنوان موضوعی فارسی با مفاهیم متون و دیگر ابزارهای مورد بررسی، مطابقت داده شدند. طبق یافته ها، از ‎296 متن مورد بررسی، ‎1730 واژه استخراج شد. ‎948 واژه به کتاب‌ها و ‎782 واژه به مقالات اختصاص داشت. بین تعداد مقالات مورد بررسی و تعداد واژه‌ها رابطه معنی‌داری وجود داشت، درحالی‌که این رابطه برای کتاب‌ها معنی‌دار نبود)69/0 .(p=پس از ادغام واژگان دارای یک مفهوم، ‎873 مفهوم-واژه بدست آمد. طبقه مفهومی منابع اطلاعاتی در متون مورد بررسی بیش از سایر طبقات مفهومی مورد توجه قرار گرفته بود، شبکه مفهومی حاکم بر کتاب‌ها با شبکه مفهومی مقالات تفاوت معنی‌داری داشت (00/‎0p= ,84/81=2x). مفاهیمی همچون هوش مصنوعی، سازمان‌ها و انجمن‌ها، علوم اطلاعات و اطلاع‌رسانی، ذخیره و بازیابی اطلاعات، دانش و مدیریت دانش، مدیریت رکوردها، ارتباطات از راه‌دور، وب، اطلاعات پزشکی و مدیریت کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی در مقالات بیش از کتاب‌ها مورد توجه بوده اند. صرفا" 65/‎10 درصد از مفهوم واژگان متون مورد بررسی در بین مفاهیم مرتبط با کتابداری و اطلاع‌رسانی سرعنوان موضوعی فارسی و 32/‎29 درصد از آن‌ها در کل سرعنوان موضوعی فارسی وجود داشتند. براین اساس تفاوت معنی‌داری بین شبکه‌های مفهومی سرعنوان موضوعی فارسی و متون مورد بررسی مشاهده شد. شبکه مفهومی سرعنوان موضوعی فارسی بطور معنی‌داری با شبکه مفهومی سرعنوان موضوعی کنگره، سرعنوان موضوعی سیرز و لیزا متفاوت بود. بنابراین، با توجه به اینکه حوزه‌های مختلف علمی پارادایم ها، رویکردها و واژگان خاص خود را دارند و از آنجا که سرعنوان موضوعی فارسی با انتشارات حوزه مورد بررسی همگام نبوده است، لازم است ابزارهای ذخیره و بازیابی اطلاعات از جمله سرعنوان موضوعی فارسی با استفاده از رویکرد تحلیل حوزه‌ای مورد تجدیدنظر و بازنگری قرار بگیرند.

 محل نگهداری: کتابخانه مرکزی دانشگاه فردوسی مشهد

عنوان     بررسی کارآمدی روش های موجود در بازیابی اطلاعات بین زبانی فارسی- انگلیسی با استفاده از واژه نامه دوزبانه ماشین خوان

نویسنده   علیزاده، حمید

استاد راهنما          داورپناه، محمد رضا

مقطع تحصیلی      دکتری

تاریخ اثر             ۱۳۸۸

چکیده فارسی: پژوهش حاضر به بررسی کارآمدی شیوه های موجود در بازیابی اطلاعات بین زبانی(بازبین)فارسی- انگلیسی با رویکرد واژه نامه دوزبانه ماشین خوان پرداخته است. این پژوهش کاربردی بوده و با استفاده از روش های پژوهش نیمه تجربی و تحلیل محتوا انجام شده است. در این پژوهش ضمن بررسی میزان تاثیر انجام پردازش های زبان طبیعی بر روی ترجمه عبارت های جستجو، میزان و نحوه این تاثیر با آزمون فرضیه های پژوهش مشخص گردید. فنون پردازش زبان طبیعی که در این پژوهش بکار گرفته شد شامل قطعه بندی متن، شناخت گونه های زبانشناختی، حذف سیاهه بازدارنده، تحلیل مورفولوژیک و برچسب زنی انواع کلام بوده است. جامعه آماری این پژوهش پیشینه های موجود در موتور جستجوی گوگل بوده است که با استفاده از ‎40 عبارت جستجو، بازیابی شده و آنگاه با استفاده از روش نمونه گیری مخزن سازی و انجام قضاوت های ربط، داده های مورد نیاز برای انجام این پژوهش مهیا شده است. آزمون فرضیه اول این پژوهش نشان داد که در هنگام ترجمه عبارت های جستجوی فارسی به انگلیسی با واژه نامه دوزبانه ماشین خوان، استفاده از روش ترجمه انتخاب اولین برابرنهاده منجر به دستیابی به میانگین متوسط دقت بازیافت(MAP) معادل ‎223/. شد که در مقایسه با شیوه انتخاب همه برابرنهاده ها که میانگین متوسط دقت بازیافت برای آن ‎168/. بود موجب کارآمدی بیشتر بازبین می گردد. آزمون فرضیه دوم نشان داد که اگرچه تحلیل مورفولوژیک واژه هایی که به وسیله واژه نامه ترجمه نشدند باعث افزایش ضریب دقت بازیافت می گردد اما تفاوت معناداری با عدم انجام این تحلیل ایجاد نمی نماید. بررسی فرضیه سوم این پژوهش نیز نشان داد که ترجمه عبارتی در مقایسه با ترجمه واژه به واژه باعث کارآمدی بیشتر بازبین فارسی- انگلیسی می گردد. نمرات میانگین متوسط دقت بازیافت برای این دو شیوه ترجمه به ترتیب ‎319/. و ‎223/. بود. نتایج دیگر این پژوهش نیز نشان داد که دگرنویسی واژه های فارسی ترجمه ناپذیر به حروف زبان انگلیسی و قرار دادن آنها در عبارت جستجوی نهایی در مقایسه با حذف آنها از عبارت های جستجو می تواند منجر به افزایش کارآمدی بازبین فارسی- انگلیسی به میزان %‎74 گردد. در نهایت بررسی های انجام شده نشان داد که بازبین فارسی- انگلیسی در بهترین حالت بازیابی، به %‎64 کارآمدی بازیابی یک زبانه عبارت های جستجوی انگلیسی دست می یابد.

  محل نگهداری: کتابخانه مرکزی دانشگاه فردوسی مشهد

عنوان     ارزیابی فراداده‌های سامانه اطلاعات علمی دانشگاه فردوسی مشهد از جنبه قابلیت جستجو، بازیابی و نمایه پذیری اطلاعات

نویسنده   شفیعی نیک ابادی، سیدمسعود

استاد راهنما          فتاحی، سیدرحمت اله

مقطع تحصیلی      کارشناسی ارشد

تاریخ اثر             ۱۳۹۳

چکیده فارسی: استفاده از فراداده‌های مناسب در سامانه‌های اطلاعاتی پیش‌نیاز ارائه قابلیت‌های نمایه‌پذیری، جستجو و بازیابی اطلاعات می‌باشد. هدف کلی پژوهش حاضر ارزیابی فراداده‌های به کار رفته در سامانه اطلاعات علمی دانشگاه فردوسی مشهد (ساعد) از جنبه قابلیت‌های جستجو، بازیابی و نمایه‌پذیری اطلاعات در راستای کارآمدتر کردن سازماندهی اطلاعات در این سامانه و به‌ویژه در موتورهای جستجو است. روش‌شناسی: این پژوهش به روش مطالعه‌ای موردی (مورد پژوهی) با رویکرد ارزیابانه درباره سامانه ساعد و فراداده‌های بکار رفته در آن انجام گرفت. به این منظور، از میان پیشینه مقاله‌های ذخیره‌شده در سامانه اطلاعات علمی دانشگاه فردوسی مشهد، به روش نمونه‌گیری تصادفی، 392 عنوان مقاله و 269 نام عضو هیئت‌علمی انتخاب گردید. افزون بر آن، 7 مخزن سازمانی نمونه یعنی Eprints، Dspace، SobekCM، SimpleDL، arXiv، eScholarshipe و Digital Commons برای مقایسه قابلیت های جستجو و بازیابی آن‌ها با سامانه ساعد انتخاب شد. روش گردآوری داده به‌صورت مشاهده سیستمی و ابزار آن نیز سیاهه وارسی تهیه‌شده توسط پژوهشگر بود که روایی آن توسط برخی استادان متخصص تأیید گردید. یافته¬ها: یافته‌ها نشان داد نمایه¬پذیری سامانه ساعد در دو موتور جستجوی گوگل و گوگل پژوهشگر بر اساس عنوان مقاله‌ها بیش از 60 درصد و پیشینه‌های به زبان فارسی، نمایه‌پذیری بهتری نسبت به پیشینه‌های به زبان انگلیسی داشتند. همچنین، بین دو موتور جستجو در نمایه‌سازی اطلاعات سامانه ساعد بر اساس عنوان، همگونی معنی‌داری وجود داشت. نسبت نمایه‌پذیری سامانه ساعد بر اساس نام نویسندگان در بخش فارسی با میانه 80/0، انگلیسی 67/0 و به‌طورکلی 71/0 بود. این میزان در گوگل پژوهشگر برای نام‌های فارسی 37/0، نام‌های انگلیسی 42/0 و درکل 39/0 بود. بین میزان نمایه‌پذیری نام نویسندگان در این دو موتور جستجو نیز تفاوت معناداری وجود داشت. میزان بکارگیری عناصر فراداده‌ای (تعداد فیلدها) در سامانه ساعد برای ارائه قابلیت مرور 1، قابلیت جستجو 5، قابلیت نمایش 1، قابلیت محدودسازی 3 بود و هیچ قابلیتی برای مرتب‌سازی نتایج جستجو وجود نداشت. نتیجه گیری: سازماندهی اطلاعات در سامانه ساعد به‌صورت بهینه صورت نمی‌پذیرد و وضعیت نمایه‌پذیری آن در موتورهای جستجو نیز مطلوب نبود. همچنین سامانه ساعد، به عنوان یک مخزن سازمانی، نتوانسته از عناصر فراداده‌ای در ارائه انواع قابلیت‌های مختلف نمایش، مرور، محدودسازی نتایج و انتخاب نحوه مرتب‌سازی نتایج استفاده بهینه را ببرد. با بهره‌گیری هدفمند و سازماندهی فراداده‌ها می‌توان قابلیت‌های جستجو، بازیابی و نمایه‌پذیری اطلاعات را ارتقاء بخشید که در این راستا پیشنهادهای کاربردی جهت ارتقاء سامانه ساعد ارائه گردید.

  محل نگهداری: کتابخانه مرکزی دانشگاه فردوسی مشهد

عنوان     مقایسه کارآمدی اصطلاحنامه و هستی‌شناسی در بازنمون دانش و بازیابی مفاهیم

نویسنده   فتحیان دستگردی، اکرم

استاد راهنما          صنعت جو، اعظم

مقطع تحصیلی      کارشناسی‌ارشد

تاریخ اثر             ۱۳۸۹

چکیده فارسی: هدف پژوهش حاضر، بررسی کارآمدی قابلیتهای هستیشناسی در مقایسه با اصطلاحنامه در ساختار سنتی آن است. به منظور ارائه مدلی از هستی‌شناسی در حوزه کتابداری و اطلاع‌رسانی و با هدف گسترش این ابزار به عنوان ابزار معناشناسی در بازنمون دانش و بازیابی مفاهیم حوزه، با روش تحلیل حوزه به ساخت نمونه اولیه‌ای از هستی‌شناسی در حوزه صنمایه‌سازی با عنوان ASFAOnt پرداخته شد. هستی‌شناسی طراحی شده، حاصل تبدیل مفاهیم حوزه صنمایه‌سازی اصطلاحنامه اصفا به هستی‌شناسی است که در چهار مرحله شامل گردآوری مفاهیم، کشف و تعیین روابط میان مفاهیم، ایجاد کاربرگه برای هر مفهوم مطابق با ویژگی‌های هستی‌شناسی و طراحی ساختار هستی‌شناسی در محیط نرم‌افزارProtفgف طراحی گردید. به منظور ارزیابی کارآمدی ساختار هستی‌شناسی طراحی شده با روش تحلیل حوزه در بازنمون دانش و بازیابی مفاهیم، در یک مطالعه صکاربردپذیری به سنجش هستی‌شناسی در مقایسه با اصطلاحنامه پرداخته شد. جامعه آماری پژوهش با توجه به انتخاب روش ص‌آزمون کاربردپذیری ، دانشجویان کارشناسی ارشد رشته کتابداری و اطلاع‌رسانی بودند که واحد درسی صنمایه‌سازی را گذرانده و با حوزه صنمایه‌سازی آشنایی داشتند. ابزار گردآوری اطلاعات، دو پرسشنامه عامل‌بندی شده منطبق با روش آنتومتریک، یکی برای ارزیابی اصطلاحنامه اصفا و دیگری برای ارزیابی هستی‌شناسی بود. در آزمون ارزیابی، هر کاربر کلیدواژه‌های مورد نظرش در حوزه صنمایه‌سازی را در هر دو ابزار، جستجو می‌کرد و پس از انجام جستجو، پرسشنامه مربوط به ابزارها را تکمیل می‌نمود. همچنین از روش بلند فکر کردن در حین جستجو و از مصاحبه پس از انجام جستجو به منظور گردآوری اطلاعات تکمیلی در زمینه نقاط ضعف و قوت هستی‌شناسی و نیز برای گسترش هستی‌شناسی استفاده شد. سؤالات پرسشنامه‌ها به پنج معیار اصلی صامکانات تصویری در بازنمون دانش ، صنمایش محتوا ، صمحتوا (مفاهیم، روابط و نمونه‌ها)، صدرک کاربر از محتوا و صجستجو و بازیابی محتوا تقسیم شد. چهار معیار اول در آزمون فرضیه یک (مقایسه کارآمدی بازنمون دانش) و آخرین معیار در آزمون فرضیه دو (مقایسه کارآمدی بازیابی مفاهیم حوزه موضوعی) بررسی گردید. نتایج آزمون فرضیه یک نشان داد میانگین پاسخ‌های کاربران در مورد متغیرهای مربوط به معیارهای مرتبط با کارآمدی بازنمون دانش در هستی‌شناسی از میانگین پاسخ‌های مربوط به اصطلاحنامه اصفا بیشتر است و اختلاف معناداری میان این دو ابزار وجود دارد. نتایج آزمون فرضیه دو نیز نشان داد میانگین پاسخ‌های کاربران در مورد متغیرهای مربوط به معیار مرتبط با کارآمدی بازیابی مفاهیم موضوعی در هستی‌شناسی از میانگین پاسخ‌های مربوط به اصطلاحنامه اصفا بیشتر است. با توجه به اثبات هر دو فرضیه آزمون می‌توان نتیجه گرفت، از نظر کاربران میزان کارآمدی هستی‌شناسی در بازنمون دانش و بازیابی مفاهیم بیشتر از میزان کارآمدی اصطلاحنامه اصفا است. همچنین با رویکرد تحلیل حوزه می‌توان ابزارهای معناشناختی کارآمدتری در بازنمون دانش و بازیابی مفاهیم حوزه‌های موضوعی در مقایسه با ابزارهای سنتی نظیر اصطلاحنامه‌ها طراحی نمود.

  محل نگهداری: کتابخانه مرکزی دانشگاه فردوسی مشهد

عنوان     مقایسه نتایج بازیابی حاصل از دو رویکرد جستجوی موضوعی کلیدواژه ای (زبان طبیعی) و سرعنوانی (کنترل شده) در دو نرم افزار کتابخانه ای سیمرغ و افق

نویسنده   نوروزی روشناوند، فرشته

استاد راهنما          دیانی، محمد حسین

مقطع تحصیلی      کارشناسی‌ارشد

تاریخ اثر             ۱۳۸۹

چکیده فارسی: پژوهش حاضر با هدف ارزیابی و مقایسه کارایی جستجوی موضوعی سرعنوانی و کلیدواژه ای در نرم افزارهای کتابخانه ای سیمرغ و افق با استفاده از معیارهای اصلی بازیافت و دقت انجام گرفته است. جامعه مورد مطالعه، از نوع جامعه محدود بوده و متشکل از دو پایگاه اطلاعاتی ایجاد شده در نرم افزارهای سیمرغ و افق است. نمونه ای شامل ‎100 عنوان کتاب انتخاب شد که همه آنها در دو پایگاه مبتنی بر نرم افزارهای موردنظر وجود داشتند و قواعد فهرست نویسی یکسانی در مورد آنها به کار گرفته شده بود. در قسمت جستجوی موضوعی سرعنوانی، موضوع سرعنوانی ‎100 عنوان کتاب که به عنوان نمونه انتخاب شده بودند و شامل ‎194 موضوع استخراج شده از اطلاعات فهرست نویسی پیش از انتشار این کتاب ها بودند در فیلد موضوع دو نرم افزار مورد جستجو قرار گرفت. در قسمت مربوط به جستجوی موضوعی کلیدواژه ای از این ‎194 موضوع سرعنوانی، ‎425 کلیدواژه یا عبارت که دارای بار معنایی بودند به دست آمد که این کلیدواژه های موضوعی نیز در فیلد موضوع دو نرم افزار مورد جستجو قرار گرفت. یافته ها نشان داد: ‎1. دو نرم افزار از نظر جستجوی موضوعی سرعنوانی تفاوت آماری معنی داری ندارند، یعنی جستجوی موضوعی سرعنوانی در دو نرم افزار به نتایج نسبتا یکسانی می انجامد. ‎2. نرم افزار افق در جستجوی موضوعی کلیدواژه ای بهتر از نرم افزار سیمرغ عمل می کند. ‎3. بین دو روش جستجوی موضوعی سرعنوانی و کلیدواژه ای در نرم افزار افق تفاوت معنی داری وجود ندارد، یعنی با هر یک از دو شیوه متفاوت جستجوی موضوعی نتایج یکسانی به دست می آید. ‎4. دو نوع روش جستجوی موضوعی کلیدواژه ای و سرعنوانی در نرم افزار سیمرغ دارای اختلاف معنی داری می باشند، به عبارتی در نرم افزار سیمرغ جستجوی موضوعی سرعنوانی بهتر از جستجوی موضوعی کلیدواژه ای عمل می کند.

  محل نگهداری: کتابخانه مرکزی دانشگاه فردوسی مشهد

عنوان     بررسی معیارهای قضاوت ربط تصاویر بازیابی شده در موتور کاوش گوگل از دیدگاه کاربران

نویسنده   ظریف قاسمیان، نعیمه

استاد راهنما          فتاحی، سیدرحمت اله

مقطع تحصیلی      کارشناسی ارشد

تاریخ اثر             ۱۳۹۳

چکیده فارسی: با پیشرفت و توسعه وب، جستجو برای یافتن تصویر یکی از مهمترین رویکردهای کاربران و در عین حال یکی از عمده ترین چالش های آنها ه شمار می رود. هدف پژوهش حاضر بررسی دیدگاه دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه فردوسی مشهد در مورد معیارهای ذهنی و عینی قضاوت ربط در بازیابی تصاویر از موتور کاوش گوگل به منظور ارائه راهکارهایی برای بهبود رویکرد ذخیره و بازیابی در نظام های بازیابی تصاویر است. روش شناسی: این پژوهش از نوع کاربردی است که با استفاده از روش پیمایشی انجام شد. جامعه آماری این پژوهش دانشجویان شاغل به تحصیل در دوره های تحصیلات تکمیلی در دانشگاه فردوسی می باشد.30 دانشجوی دختر و پسر دوره های کارشناسی ارشد و دکترا از رشته های مختلف دانشکده فنی-مهندسی دانشگاه فردوسی مشهد نمونه های این پژوهش را تشکیل دادند. داده های پژوهش از طریق پرسشنامه دربرگیرنده چهار بخش گردآوری شد که بخش اول و دوم پرسشنامه پیش از آغاز جلسه جستجو و بخش سوم و چهارم پرسشنامه پس از پایان جلسه جستجوی تصاویر، در اختیار آزمودنی ها قرار گرفت. در این راستا، تجربه و مهارت استفاده از رایانه و محیط وب از یک سو، و عوامل مربوط به ویژگی های فردی کاربران از سوی دیگر مورد توجه قرار گرفت و طی آن میزان شناخت کاربران از عناصر اطلاعاتی، قضاوت و گزینش تصاویر در بستر وب واکاوی شد. افزون بر آن، معیارهای ذهنی و عینی قضاوت کاربران در ارتباط با تصاویر مورد مطالعه قرار گرفت تا مشخص شود که کاربران با چه معیارهایی درباره مرتبط بودن تصاویر قضاوت نموده و تصمیم به انتخاب آنها می گیرند. نتیجه گیری: یافته های پژوهش نشان داد که هرچند برخی از ویژگی های فردی (مانند سن) بر قضاوت ربط تصاویر به شکل خاص تأثیر دارد. اما سایر وی‍ژگی های فردی و مهارت و تجربه کاربران بر معیارهای قضاوت ربط تصاویر تأثیری نداشت. در مجموع در هر دو مرحله قضاوت ذهنی و عینی، به جز معیار 'موضوع'، معیارهای 'روزآمدی'، 'جاذبه تصویر'، 'دسترس پذیری' و ' کیفیت اطلاعات' به منزله مهم ترین معیارهای قضاوت دانشجویان مربوطه درباره ربط تصاویر بازیابی شده در موتور کاوش گوگل شناسایی شد. افزون بر معیارهای گفته شده، مشاهده شد که کاربران به مقوله 'اثرگذاری اطلاعات' با تأکید بر معیارهایی مانند 'جالب بودن' و 'لذت بخش بودن' توجه کردند و میانگین متوسط به بالای این معیارها نشان از میزان اهمیت آنها دارد. یافته ها همچنین بیانگر آن بود که کاربران اهمیت کمتری به پدیدآورنده(های) تصویر به عنوان یک معیار ویژه در محیط وب می دهند و این معیارها جزو اولویت های اصلی آنها در گزینش اطلاعات محسوب نمی شود. به طور کلی، می توان گفت، قضاوت خود کاربر براساس نیازها، احساسات و موقعیتی که در آن قرار می گیرد بسیار مهم است. توصیه می شود پژوهش های بیشتری در این زمینه انجام گیرد تا با به دست آوردن یافته های جدید بتوان به طراحی اصولی تر و مناسب تر موتورهای جستجوی تصاویر که با رفتارها و ویژگی های کاربران همخوانی داشته باشد، کمک کرد.

  محل نگهداری: کتابخانه مرکزی دانشگاه فردوسی مشهد

عنوان     بررسی کتابهای چاپ سنگی ایران دوره محمد شاه تا اواسط دوره ناصری، موجود در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی از بعد ویژگیهای کتابشناسی، نسخه شناسی، قواعد فهرستنویسی و ساختار مارک

نویسنده   آراسته، منوچهر

استاد راهنما          آزاد، اسدالله

مقطع تحصیلی      کارشناسی‌ارشد

تاریخ اثر             ۱۳۸۹

چکیده فارسی: پژوهش حاضر به منظور بررسی ویژگیهای کتابهای چاپ سنگی دوره محمد شاه تا اواسط دوره ناصری بین سالهای 1250 -‎1290ق موجود در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی صورت گرفت. روش این پژوهش سندی کتابخانه ای است. ابزار گردآوری اطلاعات کاربرگه ای است که براساس ویژگیهای کتابشناسی و نسخه شناسی کتابها طراحی گردید. جامعه آماری این پژوهش شامل ‎1092 مورد از کتابهایی که در سالهای 1250-‎1290ق چاپ شده، می باشد.یافته های پژوهش وضعیت این کتابها را به لحاظ عنوان، تالیف، ترجمه، شرح، حاشیه، مولف، حوزه موضوعی، زبان، محل نشر، مهر، خط، جلد، حواشی، تاریخ نشر، کاتب، ناشر، قطع، آرایش، کاغذ و...نشان می دهد. یافته ها همچنین بیانگر آن است که برای اکثر عناصر کتابشناختی مرتبط با کتابهای چاپ سنگی قواعد فهرستنویسی انگلوامریکن مربوطه وجود دارد، اما از ‎107عنصر شناسایی شده برای‎31 عنصر قواعدی موجود نیست. فرمت مارک ایران می تواند تا اندازه زیاد مناسب ذخیره و مبادله اطلاعات نسخه های چاپ سنگی به لحاظ محتوا و اطلاعات کتابشناسی و نسخه شناسی باشد. با افزودن برخی فیلدها یا فیلدهای فرعی به مارک ایران و همخوان تر کردن آن با ملزومات ذخیره و مبادله اطلاعات کتابهای چاپ سنگی، می توان شرایط را برای سازماندهی این منابع ارزشمند فراهم کرد.

  محل نگهداری: کتابخانه مرکزی دانشگاه فردوسی مشهد

عنوان     بررسی میزان و چگونگی استفاده از اینترنت توسط دانشجویان دانشگاه کابل و عوامل موثر و بازدارنده

نویسنده   جعفری، معصومه

استاد راهنما          دیانی، محمد حسین

مقطع تحصیلی      کارشناسی‌ارشد

تاریخ اثر             ۱۳۸۸

چکیده فارسی: پژوهش حاضر به بررسی میزان و چگونگی استفاده از اینترنت در بین دانشجویان دانشگاه کابل و عوامل موثر بر استفاده و نیز موانع و مشکلات دسترسی و استفاده از اینترنت به عنوان عوامل بازدارنده می پردازد. جامعه آماری این پژوهش ‎325 نفر از دانشجویان مقطع کارشناسی دانشگاه کابل است. یافته ها نشان داد که %‎72 از دانشجویان از اینترنت استفاده می کنند. این افراد به میزان %‎65 به منظور جستجوی اطلاعات تخصصی و علمی از طریق موتورهای کاوش، ‎59 % یافتن مطالبی که در منابع دیگر یافت نمی شوند و به میزان %‎58 به منظور انجام تکالیف درسی از شبکه استفاده می کنند. بطور متوسط کاربران ‎1.62 ساعت را صرف انجام امور ، ‎1.50 ساعت برای انجام امور آموزشی و ‎1.27 ساعت را برای انجام امور ارتباطی از طریق اینترنت صرف می کنند. نتایج نشان داد که بین میزان استفاده و مهارتهای اینترنتی دانشجویان و تجربه استفاده از اینترنت تفاوت معنا دار وجود دارد اما بین میزان استفاده و داشتن رایانه شخصی، نوع سکونت دانشجویان، میزان رضایت و جنسیت تفاوت معنا دار وجود ندارد. عمده ترین (%‎50.50) دلیل عدم استفاده از شبکه اینترنت توسط غیر کاربران " عدم دسترسی" می باشد. پس از آن عدم آشنایی با مهارتهای اینترنت، عدم وجود برق دائمی ، نداشتن رایانه شخصی، هزینه زیاد دسترسی، خرابی خطوط مخابراتی و سرعت کم، عدم نیاز به استفاده، عواملی است که غیر کاربران از آن به عنوان دلایل عدم استفاده از اینترنت ذکر کرده اند. از نظر کاربران" کمبود تعداد رایانه به نسبت دانشجویان"، مهمترین مانع استفاده از اینترنت در دانشگاه کابل است. " عدم دسترسی به اینترنت در همه دانشکده ها" ، " سرعت کم اتصال به اینترنت " ، " عدم دسترسی رایگان به اینترنت در خوابگاههای دانشجویی" و " عدم اهمیت دادن مسئوین دانشگاه و دانشکده ها به توسعه خدمات اینترنت در دانشگاه کابل" و " خرابی رایانه ها " از مشکلات دیگر دانشجویان در استفاده از اینترنت می باشد. %‎65 از کاربران اعتقاد دارند که " آگاهی به دانشجویان درباره مزایای استفاده از اینترنت" باعث می شود که آنها بیشتر از اینترنت استفاده نمایند. کاهش قیمت دسترسی به اینترنت در کشور"(%‎44)، " تشویق و یا اجبار دانشجویان به استفاده از اینترنت توسط اساتید"(%‎46.60) از جمله عواملی است که بر استفاده بیشتر تاثیر می گذارد.

  محل نگهداری: کتابخانه مرکزی دانشگاه فردوسی مشهد

عنوان     تأثیر هیجانها و القای هیجانی بر رفتار اطلاع یابی کاربران و تعیین الگوی انتساب هیجانها براساس نظریه انتساب (اسناد) وینر

نویسنده   بهزادی، حسن

استاد راهنما          صنعت جو، اعظم

مقطع تحصیلی      دکتری (Ph.D)

تاریخ اثر             ۱۳۹۳

چکیده فارسی        نظام‌های بازیابی اطلاعات باید به گونه ای طراحی شوند که مبتنی بر ویژگی های جسمی و روانی جستجوگران بوده و رضایت، کاربرپسندی و تعامل بیشتری را برای کاربران و طراحان نظام به دنبال داشته باشند. از این رو، پژوهش حاضر با هدف شناسایی هیجان های کاربران در مراحل مختلف بازیابی اطلاعات، بر مبنای مدل بازیابی اطلاعات در محیط وب و همچنین، شناخت هیجان های فرعی کاربران پس از اتمام جستجو، بر اساس مدل انتساب هیجان های وینر انجام شد. روش شناسی: از نظر روش شناسی، پژوهش حاضر آزمایشی و از نظر نوع کاربردی است. جامعه آماری این پژوهش را کلیه دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه بین المللی امام رضا (ع) در مقطع کارشناسی ارشد رشته¬های علوم انسانی، تشکیل می دادند. نمونه آماری جامعه پژوهش، شامل 72 دانشجو بود که در 3 گروه مورد آزمون قرار گرفتند: 30 نفر گروه اصلی آزمون و دو گروه 21 نفره به عنوان گروه های القای هیجانی مثبت و منفی. حجم نمونه با استفاده از نرم افزار G*Power و بر اساس روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای، تعیین شد. گردآوری داده ها با استــفاده از: پرسشــنامه ویژگی های جمعیت¬شناختی و سابقه کار با اینترنت، پرسشنامه ی سبک های اسنادی، پرسشنام هی پس از جستجو، پرسشنامه موفقیت / شکست در بازیابی اطلاعات، فایل های ثبت رخداد (تحلیل گزارش داد و گرفت)، مقیاس عواطف مثبت و منفی (PANAS)، پایگاه تصاویر عاطفی ژنو (GAPED) و تصاویر ضبط شده از چهره کاربران، صورت گرفت. یافته های پژوهش: یافته های پژوهش نشان داد که: 1- انطباق داده های گردآوری شده بر اساس مدل بازیابی اطلاعات در وب چو، دتلور و ترنبال (2000) نشان داد که در مرحله ی جستجوی آغازین، هیجان ترس و در مرحله پیوندیابی، هیجان های منفی در مجموع با 3/49% بیشترین میزان فراوانی را داشتند. همچنین در دو مرحله ی مرور و تمایز، هیجان شادی بیش از سایر هیجان ها مشاهده شدند. 2- بین هیجان های مختلف کاربران در مراحل چهارگانه ی بازیابی اطلاعات، رابطه معناداری مشاهده شد. 3- اسناد موفقیت ها و شکست ها به علت های درونی در بین هر سه گروه مورد آزمون، بیشترین سهم را به خود اختصاص داد که بر اساس نظریه ی وینر، این اسناد در موفقیت، هیجان فرعی غرور و در شکست، دو هیجان فرعی گناه و شرمساری را به دنبال داشت. همچنین، آزمودنی ها، عامل تلاش را اصلی ترین علت موفقیت خود در بازیابی اطلاعات می دانستند که این انتساب، هیجان فرعـــی امـــید را برای این افراد در پی داشـــت. 4- بررسی هیجان های کاربران در جستجوهای انجام شده نیز نشان داد که در جستجوی ساده، هیجان شادی بیشترین و هیجان تنفر، کمترین هیجان بروز داده شده توسط آزمودنی ها و در جستجوی دشوار نیز هیجان های غم و عصبانیت به ترتیب بیشترین و هیجان تنفر، کمترین هیجانی بود که توسط آنان بــروز داده شد. در مجــموع هیجان های منفی (ترس، عصبانیت، غم و تنفر) در جستجوی دشوار بیشتر از جستجوی ساده بود و بین سطح دشواری وظایف جستجــو و نوع هیجان های کاربران رابطه معنا اری وجود داشت. 5- بین دو گروه آزمودنی با القای هیجانی مثبت و منفی، تفاوت معناداری بین عملکرد آنان در جستجوی ساده وجود نداشت، اما در جستجوی دشوار، این تفاوت معنادار بود. 6- بررسی میانگین رضایت کلی آزمودنی های دو گروه مثبت و منفی نشان داد که میانگین رضایت گروه مثبت، هم در جستجوی ساده و هم در جستجوی دشوار نسبت به گروه منفی، اندکی بیشـــتر بود، اما این تفاوت معنادار نبود. 7- آزمودنی های دارای سبک اسناد درونی، نسبت به آزمودنی های سبک اسناد بیرونی، دارای رضایتمندی بیشتری بودند. همچنین، آزمودنی هایی که در بازیابی اطلاعات، موفقیت خود را به توانایی خویش نســـبت داده بودند، نسبت به افرادی که انتساب های دیگری داشتند، دارای میزان رضایت بیشتری بودند. 8- آخرین یافته پژوهش نیز نشان داد که بین الگوی کلی انتساب هیجان های کاربران و الگوی انتساب هیجان های آنان در بازیابی اطلاعات، در جستجوی ســاده رابطه ای معناداری وجود ندارد، اما این رابطه در جستجوی دشوار و مجموع دو جستجو، رابطه وجود دارد. نتایج: نتایج نشان می دهند که نظـام های بازیابی اطلاعات و یا واسط های اطلاعاتی (همانند کتابداران) باید بتوانــند با کم رنگ کردن و یا از بین بردن ضعف های کاربران در بازیابی اطلاعات و فراهم نمودن تهمیداتی همانند: راهنماها، اصطلاحنامه ها، شیوه نامه ها و دستورالعمل های جستجو، زمینه ی ارتـقای توانمند های کاربران در بازیابی اطلاعات و در نتیجه افزایش رضایتمندی کاربران را فراهم نمایند تا آنان موفقیت خود را مدیون توانایی های خویش که عاملی درونی و پایدار است، بدانند تا بدین وسیله خودکارآمدی و عزت نفس آنان افزایش یابد.

  محل نگهداری: کتابخانه مرکزی دانشگاه فردوسی مشهد

حسینی بهشتی، ملوک السادات. ساختواژه، اصطلاح شناسی و مهندسی دانش. پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران: چاپار:تهران,۱۳۹۲. 

استاندارد بین المللی 1-25964 ISO اطلاعات و مستندسازی - اصطلاح نامه ها و تعامل پذیری آن ها با واژگان های دیگر. موسسه استاندارد بریتانیا؛ زهرا دهسرائی. چاپار: پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران:تهران,۱۳۹۱.

نظری، مریم؛ شیرانی، فرهاد. مبانی و الگوی ذخیره و سازماندهی اطلاعات پروژه های فنی و عمرانی. پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران؛ چاپار:تهران,۱۳۹۰. 

جستارهای بازیابی اطلاعات بین - زبانی. مترجمان سارا کلینی، محمدرضا قانع، حمید علیزاده. چاپار: تهران، ۱۳۹۰. 

میدو، چالرز تی ...[و دیگران]. نظام های بازیابی اطلاعات متنی. ترجمه نجلا حریری. چاپار:تهران,۱۳۹۰.

شریف مقدم، هادی؛ علیجانی، رحیم. ذخیره و بازیابی اطلاعات (رشته کتابداری).دانشگاه پیام‌نور:تهران,۱۳۹۰.

عاصمی، عاصفه؛ بهارلو، غفار. دستیابی به اطلاعات در محیط دیجیتال: از تئوری تا عمل. کتابدار: تهران، ۱۳۸۹.

خالقی، نرگس؛ سیامک، مرضیه. آموزش مهارتهای سواد اطلاعاتی. کتابدار: دانشگاه قم: تهران،۱۳۸۹. 

پریرخ، مهری...[و دیگران]. دستنامه رهنمودهای کاربردی برای کسب سواد اطلاعاتی: چگونگی جستجو، بازیابی و کاربرد اطلاعات در پژوهش: برای استادان و دانشجویان...دانشگاه فردوسی مشهد، معاونت آموزشی و تحصیلات: مشهد،۱۳۸۹.

ساراسویک، تفکو. ربط در علم اطلاع رسانی. ترجمه حیدر مختاری، عباس میرزایی.چاپار:تهران,۱۳۸۹. 

اینگورسن، پیتر. تعامل بازیابی اطلاعات. ترجمه هاجر ستوده. کتابدار:تهران,۱۳۸۹.  

قنبری پور، امان الله. [زد] 39.50 Z در سیستم های کتابخانه ای و جعبه ابزار Zedkit (گزارش فنی یک پروژه ملی). سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی ایران؛ کتابدار:تهران,۱۳۸۷

پردازش زبان طبیعی و بازیابی اطلاعات. [گردآوری] و ترجمه جعفر مهراد، مریم ناصری. مرکز منطقه‌ای اطلاع‌رسانی علوم و فناوری:شیراز,۱۳۸۷. 

مهرداد، جعفر؛ گزنی، علی. راهنمای استفاده از طلایه داران علم ایران در پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) سلسله انتشارات پایگاه استنادی علوم جهان اسلام. مرکز منطقه‌ای اطلاع‌رسانی علوم و فناوری؛ نوید:شیراز,۱۳۸۷

علیجانی، رحیم. نظام های اطلاعاتی و مفاهیم مرتبط. چاپار:تهران,۱۳۸۷

نظریه های رفتار اطلاعاتی. ویراسته کرن ای. فیشر، ساندا اردلز، لین( ای. اف) مک کچنی؛ ترجمه فیروزه زارع فراشبندی... [و دیگران]؛ ویراسته زاهد بیگدلی. کتابدار:تهران,۱۳۸۷ 

داورپناه، محمدرضا. ارتباط علمی: نیاز اطلاعاتی و رفتار اطلاع یابی. دبیزش؛ چاپار:تهران,۱۳۸۶

رافرتی، پولین؛ هیدرلی، راب. نمایه سازی چند رسانه ای ها و آثار خلاق: مسائل مربوط به معنا و تفسیر. ترجمه علیرضا رستمی گومه، رحمان معرفت. دانشگاه سمنان:سمنان,۱۳۸۶

مهراد، جعفر...[و دیگران]. نمایه استنادی علوم ایران. چاپار؛ مرکز منطقه‌ای اطلاع‌رسانی علوم و فناور:تهران،۱۳۸۶

جعفرنژاد قمی، عین الله. ذخیره و بازیابی اطلاعات (سیستم و ساختار فایل ها). علوم رایانه: بابل،۱۳۸۵. 

بیزاییتس، ریکاردو. قلمروهای نو در بازیابی اطلاعات. ترجمه علی حسین قاسمی و همکاران. چاپار؛ دبیزش: تهران، ۱۳۸۵.  

صدر ارحامی، هاجر. مدیریت کتابخانه الکترونیکی تحت وب با WWWISIS .دانشگاه اصفهان:اصفهان,۱۳۸۵.

هینز، دیوید. ابرداده برای مدیریت و بازیابی اطلاعات. ترجمه علیرضا سعادت علیجانی؛ فاطمه ذاکری فرد. چاپار: تهران، ۱۳۸۵.

علیجانی، رحیم؛ دهقانی، لیلا. بازیابی پیوسته: نظامها و روشها. چاپار:تهران,۱۳۸۵

گراسمن، دیوید. بازیابی اطلاعات: الگوریتمها و روشهای اکتشافی. ترجمه جعفر مهراد، سارا کلینی. کتابخانه منطقه‌ای علوم و تکنولوژی: شیراز، ۱۳۸۴.  

معناشناسی و بازیابی اطلاعات: هفت گفتار. ترجمه و تالیف جعفر مهراد، محمدرضا فلاحتی فومنی. کتابخانه منطقه‌ای علوم و تکنولوژی: شیراز,۱۳۸۴.

سرشناسه داورپناه، محمدرضا. جستجوی اطلاعات علمی و پژوهشی در منابع چاپی و الکترونیکی (شامل حوزه های علوم، فنی مهندسی، کشاورزی ...).دبیزش، چاپار:تهران,۱۳۸۲. 

فتاحی، رحمت الله؛ رداد، ایرج. نظامهای رایانه ای یکپارچه کتابخانه: قابلیتها، ویژگیها و معیارهای ارزیابی برای کتابداران و طراحان نرم افزارهای کتاخانه. انجمن علمی کتابداری و اطلاع‌رسانی ایران؛ سازم:تهران,۱۳۸۲

تیلور، آلن. سازماندهی اطلاعات. ترجمه محمدحسین دیانی. کتابخانه رایانه‌ای:مشهد,۱۳۸۱. 

دیانی، محمدحسین؛ داورپناه، محمدرضا. مفاهیم و روشهای ذخیره و بازیابی اطلاعات در نظامهای کامپیوتری کتابخانه های ایران. دانشگاه فردوسی مشهد، موسسه چاپ و انتشارات:مشهد,۱۳۸۱. 

منتظر، غلامعلی. موتورهای کاوش اینترنت: درآمدی بر بازیابی بهینه اطلاعات. غلامعلی منتظر. کویر: تهران، ۱۳۸۱.

لنکستر، فردریک ویلفرید. نظام های بازیابی اطلاعات، ویژگیها، آزمونها، و ارزیابی. ترجمه جعفر مهراد. نوید شیراز: شیراز، ۱۳۷۹.  

باکستون، اندرو.  SDS/ISISراهنمای کاربرد و آموزش نطام بازیابی اطلاعات. نعمتی: تبریز,۱۳۷۷.  

پایو، میراندا لی. مفاهیم بازیابی اطلاعات. ترجمه اسدالله آزاد، رحمت الله فتاحی.  دانشگاه فردوسی مشهد، موسسه چاپ و انتشارات: مشهد,۱۳۷۸.  

فوگمان، روبرت. تحلیل موضوعی و نمایه سازی: مبانی نظری و توصیه های عملی. ترجمه علی مزینانی. کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران:تهران,۱۳۷۴. 

لامبرت، جیل؛ لامبرت، پیتر آ. چگونگی دستیابی به اطلاعات علمی و فنی. ترجمه مرکز اطلاعات علمی دانشگاه امام حسین. دانشگاه امام حسین:تهران,۱۳۷۳.   

گریفیتس، ژوزه - ماری. کاربرد مینی کامپیوتر و میکروکامپیوتر در عمل آوری اطلاعات. ترجمه حسین مختاری معمار. وزارت فرهنگ و آموزش عالی، مرکز اسناد و مدارک:تهران,۱۳۶۹. 

روحانی رانکوهی، سیدمحمدتقی. ذخیره و بازیابی اطلاعاتمجموعه دانش و فن کامپیوتر. کانون انتشارات علمی: تهران، ۱۳۶۹.  

یونسکو. هدف های سیاست اطلاعات علمی: پیشنهادی "یونی سیست". ترجمه شده در مرکز اسناد و مدارک علمی. وزارت فرهنگ و آموزش عالی، مرکز اسناد و مدارک: تهران,۱۳۶۲

آزادیان، آنوش. روش ساده ذخیره و بازیابی اطلاعات در مراکز اسناد.موسسه تحقیقات و برنامه‌ریزی علمی و آموزشی، مر:تهران,۱۳۵۴ .