طراح وبلاگ: فاطمه اکبرپور
هنرآموز:خانم کشاورز
پایه و رشته:دوازدهم شبکه
ارتباط با ما:fatemeakbarpour1386@gmail.com
دئوکسی ریبونوکلئیک اسید یا DNA (مخفف Deoxyribonucleic Acid)، مولکولی است که به عنوان ماده ارثی حاوی اطلاعات بیولوژیکی است که هر انسان و موجودی را از دیگری متفاوت می سازد.
DNA از واحدهای بیولوژیکی به نام نوکلئوتید تشکیل شده است.
در طول تولید مثل، موجودات بالغ DNA خود را به فرزندان خود منتقل می کنند.
منظور از آسیب و جهش در دی ان ای چیست؟
سلول های ما پروتئین هایی تخصصی دارند که قادر به تشخیص و ترمیم بسیاری از موارد آسیب به DNA هستند.
اما اگر پروتئینی به درستی کار نکند، ممکن است باعث اختلالات زیر شود:
تا به این جا متوجه شدیم DNA چیست و همچنین درباره ساختار آن صحبت کردیم.
حال باید بدانیم DNA بیشتر در کجای سلول ها وجود دارد.
DNA تقریباً در تمام سلول های بدن انسان یافت می شود؛ اما محل DNA در سلول به نوع آن سلول بستگی دارد.
دو نوع سلول داریم:
انسان و بسیاری از موجودات دیگر دارای سلول های یوکاریوتی هستند.
این بدان معنی است که سلول های آن ها دارای یک هسته متصل به غشا به نام “اندامک (Organelle)” هستند.
در یک سلول یوکاریوتی، DNA درون هسته قرار دارد.
مقدار کمی از DNA نیز در اندامک هایی به نام میتوکندری (Mitochondria) یافت می شود که نیروگاه انرژی سلول هستند.
ارگانیسم هایی مانند باکتری ها سلول های پروکاریوتی هستند.
این سلول ها هسته با اندامک ندارند.
در سلول های پروکاریوتی، DNA در وسط سلول پیچیده شده است.
شکل مارپیچ دوتایی چیزی است که به DNA این قابلیت را می دهد که
دستورالعمل های بیولوژیکی را با دقت بسیار بالا منتقل و خود را در طول تقسیم سلولی تکثیر کند.
هنگامی که زمان تقسیم سلول فرا می رسد، مارپیچ دوتایی از وسط جدا و به دو رشته منفرد تبدیل می شود.
درمجموع، تمام DNA هسته ای موجود در یک ارگانیسم به عنوان “ژنوم (Genome)” آن شناخته می شود.
ژنوم انسان که مجموعه ای کامل از دستورالعمل های DNA است، حاوی 3 میلیارد باز و حدود 20000 ژن در 23 جفت کروموزوم (Chromosome) می باشد.
نوکلئوتیدها به صورت زنجیره ای به هم می پیوندند، رشته ای از DNA را تشکیل می دهند و شامل سه قسمت هستند:
این بازهای شیمیایی عبارتند از موارد زیر:
جیمز واتسون و فرانسیس کریک دانشمندانی بودند که در سال ۱۹۶۲ به دلیل اکتشاف دو رشته مارپیچ DNA موفق به دریافت جایزه نوبل شدند.
با وجود ترکیب شیمیایی سازنده یکسان آن در سلولهای زنده، هر فرد دارای DNA منحصر به خود میباشد که در طی مراحل تولید مثل به نسل بعد منتقل میگردد. این مولکول در اکثر سلولهای زنده وجود دارد و باعث به ارث رسیدن صفات و خصوصیات مختلفی از جمله رنگ چشم، نحوه عملکرد باکتری و یا بوی گل رز در نسلهای متمادی میشود.
هر مولکول دی ان ای دارای دو رشته متشکل از واحدهای سازندهای به نام نوکلئوتید (Nucleotide) است که این نوکلئوتیدها حاوی گروه فسفات، قند و باز آلی حاوی نیتروژن میباشند. نوکلئوتیدها با اتصال به یکدیگر دو رشته مارپیچ معروف به مارپیچ دی ان ای (DNA helix) را ایجاد میکنند. اگر مارپیچ DNA را به شکل نردبان در نظر بگیریم، گروه فسفات و قند بدنه، و بازها پلههای نردبان میباشند. به طور کلی چهار نوع باز نیتروژندار به نامهای آدنین (A)، تیمین (T)، گوانین (G) و سیتوزین (C) در مولکول DNA وجود دارد که معمولاً باز آدنین با تیمین و باز گوانین با سیتوزین جفت میشود.
