چهل حدیث گهربار از حضرت امام حسن مجتبی علیه السلام
پیامبر اکرم (صلی ا... علیه و اله وسلم) - من حفظ علی امتی اربعین حدیثا ینتفعون بها بعثه الله یوم القیامه فقیها عالما-
هر کس از امتم، چهل حدیث را که مردم از آن فایده برند، حفظ کند خداوند در روز قیامت او را فقیه و عالم برانگیزاند.(محشور فرماید )
السلام علیک یا امام حسن مجتبی علیه السلام
1- امام حسن (عليه السلام) فرمودند:
هر گاه شنيدى شخصى آبروى مردم را مىريزد ، بكوش تا تو را نشناسد .
[ بحار الأنوار ، ج 74 ، ص 198]
2- احسان آن است كه تأخيرى در پيش و منّتى در پس نداشته باشد .
[ بحار الأنوار ، ج 78 ، ص 115]
3-هر كس احسانهاى خود را برشمرد ، بخشندگى خود را تباه كرده است .
[ بحار الأنوار ، ج 74 ، ص 417]
4-نشانه برادرى ، وفادارى در سختى و آسايش است .
[ بحار الأنوار ، ج 78 ، ص 114]
5- امام حسن (عليه السلام) فرمودند:
هيچ گروهى با هم مشورت نكردند ، مگر آن كه به راه پيشرفت خود رهنمون شدند .
[تحف العقول ، ص 233]
6-تمام كردن احسان از آغاز كردن آن بهتر است .
[ بحار الأنوار، ج 78، ص 111]
7-بى همّت را مردانگى نباشد.
[ بحار الأنوار، ج 74، ص 417]
8- بر شما باد به تفكّر، كه تفكّر مايه حيات قلب شخص بصير و كليد درِ حكمت است.
[ إعلام الدين، ص 297]
9- خردمند به كسى كه از او نصيحت مىخواهد، خيانت نمىكند.
[ تحف العقول، ص 120]
10- امام حسن (عليه السلام) فرمودند:
هر كه به حُسن اختيار خدا براى او اعتماد كند، آرزو نمىكند كه در حالتى جز آنچه خدا برايش اختيار كرده است، باشد.
[ تحف العقول، ص 169]
11- خويشاوند كسى است كه دوستى سبب خويشاوندى او است، اگرچه نسبش دور باشد. [ تحف العقول، ص 168]
12- خداوند ماه رمضان را ميدان مسابقهاى براى آفريدگان خود قرار داده تا با طاعتش براى خشنودى او از يكديگر پيشى گيرند .
[ تحف العقول ، ص 236]
13- پرهیزکاری در بازگشت «به سوی خدا» و سررشته هر حکمت، و شرافت هر کار است، وهر کس از پرهیزکاران به کامیابی رسید به وسیله تقوا بوده است.
(تحف العقول، ص 234)
14- امام حسن (عليه السلام) فرمودند:
«ای بندگان خدا» بدانید که خداوند شما رابیهوده نیافریده است، و بحال خود رها ننموده، مدت عمرتان را نوشته، و روزی شما را بینتان قسمت کرده تا هر خردمندی قدر و ارزش خود را بداند و بفهمد جز آنچه مقدر شده هرگز به او نمی رسد.
(تحف العقول، ص 234)
15-به تحقیق خداوند روزی شما رابر عهده گرفته است، و شما را برای بندگی فراغت بخشیده و به شکرگزاری تشویق نموده است و نماز را بر شما واجب فرموده و به پرهیزکاری توصیه فرموده است.
(تحف العقول، ص 234)
16- امام حسن علیه السلام: در تفسیر آیه شریفه «وقفوهم انهم مسئولون » فرموده اند: به تحقیق «روز قیامت » هیچ بنده ای قدم از قدم برنمی دارد مگر اینکه نسبت به چهار چیز مورد بازجوئی و پرسش قرار می گیرد:
1- از جوانی اش که در چه راهی مصرف نموده.
2- و از عمرش که در چه کاری آنرا بکار گرفته.
3- و از ثروتش که چگونه جمع و در چه راهی مصرف نموده.
4- و از دوستی ما اهل بیت و خاندان پیامبرصلی ا... علیه وآله وسلم.
(بحار، ج 44، ص 13-12)
17- امام حسن علیه السلام فرمودند:
همانا بیناترین چشم ها آن است که درطریق خیر نفوذ کند، و شنواترین گوش ها آنست که پذیرنده ترباشد و سالم ترین دلها آن است که از شبهه پاک باشد.
(از هر معصوم چهل حدیث، ص 111)
18- دانشت را به مردم بیاموز، و خود نیزدانش دیگران را فراگیر.
(چهل حدیث از هر معصوم، ص 116)
19- کسی که عقل ندارد ادب ندارد، و کسی که همت نداردجوانمردی ندارد و کسی که حیا ندارد دین ندارد.
(از هر معصوم چهل حدیث، ص 115)
20-شستن دستها پیش از غذا فقر رامی زداید و بعد از آن اندوه را برطرف می سازد.
(از هر معصوم چهل حدیث، ص 114)
21- امام حسن (عليه السلام) فرمودند:
نابودی مردم در سه چیز است:
1- بزرگ نمائی 2- افزون خواهی بسیار 3- حسد و رشک بردن.
بزرگ نمائی که به وسیله آن دین نابود می گردد و به واسطه آن شیطان ملعون رانده درگاه خدا شد و حرص که به خاطر آن آدم از بهشت خارج شد، و رشک که سررشته همه بدی است و به واسطه آن قابیل هابیل را کشت.
(از هر معصوم چهل حدیث، ص 113)
22- کسى که قرآن را ـ با دقّت ـ قرائت نماید، در پایان آن ـ اگر مصلحت باشد ـ دعایش سریع مستجاب خواهد شد ـ و اگر مصلحت نباشد ـ در آینده مستجاب مى گردد.
(بحارالأنوار: ج ۸۹، ص ۲۰۴، ح ۲۱٫)
23- شما را به پرهیزگاری و ترس از خدا وادامه تفکر و اندیشه سفارش می کنم زیرا تفکر و اندیشه سرچشمه همه خوبیها است.
(از هر معصوم چهل حدیث، ص 114)
24- امام حسن (عليه السلام) فرمودند:
هرکس جایگاه ـ عبادات ـ خود را در مسجد قرار دهد یکى از هشت فایده شاملش مى گردد: برهان ونشانه اى ـ براى معرفت ـ، دوست و برادرى سودمند، دانش واطلاعاتى جامع، رحمت و محبّت عمومى، سخن و مطلبى که او را هدایت گر باشد، ـ توفیق إجبارى ـ در ترک گناه به جهت شرم از مردم و یا به جهت ترس از عقاب.
تحف العقول: ص ۲۳۵، س ۷، مستدرک: ج ۳، ص ۳۵۹، ح ۳۷۷۸٫
25- هر که با علماء بسیار مجالست نماید، سخنش و بیانش در بیان حقایق آزاد و روشن خواهد شد، و ذهن و اندیشه اش باز و توسعه مى یابد و بر معلوماتش افزوده مى گردد و به سادگى مى تواند دیگران را هدایت نماید.(این حدیث شامل کتاب خواندن هم می شود)
(إحقاق الحقّ : ج ۱۱، ص ۲۳۸، )
26- امام حسن (عليه السلام) فرمودند:
کسی که در دلش جز خوشنودی خداخطورنکند، چون دعاکندمن ضامنم که دعایش مستجاب گردد.
(از هر معصوم چهل حدیث، ص 118)
27- کسی که خدا را بندگی نماید، خداوند هم همه چیز را فرمانبردار او گرداند.
(از هر معصوم چهل حدیث، ص 118)
28- دانش را فراگیرید و اگر توان حفظش را ندارید بنویسید و درخانه هایتان نگهداری نمائید.
(از هر معصوم چهل حدیث، ص 118)
29- آغاز نمودن به بذل و بخشش پیش ازدرخواست و تقاضا، از بزرگترین شرافت و بزرگی است.
(از هر معصوم چهل حدیث، ص 117)
30- امام حسن (عليه السلام) فرمودند:
هرکس قبل ازسلام سخن گفت جوابش ندهید.
(از هر معصوم چهل حدیث، ص 117)
31- هیچ بی نیازی برتر از عقل نیست و هیچ نیازمندی هم مثل نادانی نیست و هیچ وحشتی بدتر ازخودپسندی نیست، وهیچ عیشی لذت بخشترازاخلاق نیکونیست.
(از هر معصوم چهل حدیث، ص 116)
32- چنان برای دنیایت تلاش کن که گویاهمیشه زنده ای، و چنان برای آخرتت تلاش کن که گوئی فردامرگت فرا می رسد.
(الحیاة، ج 4، ص 62)
33- امام حسن (عليه السلام) فرمودند:
مردی از حضرت موعظه خواست، حضرت فرمودند: آماده سفر آخرت شو و زاد وتوشه آنرا پیش از رسیدن مرگ فراهم نما.
(منتهی الآمال، ج 1، ص (436
34- امام حسن (عليهالسلام) فرمودند:
هان ای مردم، به تحقیق کسی که برای خدا پند دهد و سخن خدا را راهنمای خود قرار دهد به راهی پایدار رهنمون شود و خداوند او را به رشد موفق سازد.
(تحف العقول،ص 227)
35- بین حق و باطل به اندازه چهار انگشت فاصله است، آنچه با چشم ببینی حق است و چه بسا که باطل زیادی را با گوش بشنوی.
(از هر معصوم چهل حدیث، ص 105)
36- خردمند کسی است که وقتی از او پندخواستند خیانت نکند.
(تحف العقول،مترجم،ص 239)
37- امام حسن (عليه السلام) فرمودند:
هر گاه یکی از شما برادر خود راملاقات کند، باید که جایگاه نور از پیشانی او را ببوسد.
(تحف العقول،مترجم، ص 239)
38- از میان شیعیان ما علمائی بپامی خیزند که ایستادگی افراد ضعیف از دوستان ما و آنها که ولایت ما را پذیرا شده اند به واسطه آنها است و از تاجی که برسر دارند نور می درخشد.
(محجة البیضاء، ج 1، ص 33)
39- امام حسن (عليه السلام) فرمودند:
زیرکترین زیرکها فرد با تقوا است احمق ترین احمقها شخص فاجر و فاسق است.
(الحیاة ج 1، ص 203)
40- جایگاههای دانش و چراغهای درخشان هدایت باشید زیرا روشنی روز بعضی از بعضی دیگرش بیشتر است.
(کافی، ج 1، ص 301)
اللهم عجل لولیک الفرج بحق حضرت زینب سلام ا... علیها بنت امیرالمومنین علیه السلام
سیره امام حسن مجتبی علیه السلام
امام حسن مجتبى (عليه السلام) فرمودند:
كار نيك آن است كه قبل از انجامش هيچ گونه سستى و مسامحه اى انجام نگيرد و بعد از پايان كار هيچ منّتى همراه نداشته باشد بعد فرمود: بخشندگى قبل از سؤال كردن نشانه بزرگوارى است.
- از حضرت امام حسن علیه السلام پرسیده شد که بردباری یعنی چه؟ فرمودند: بردباری عبارت از فرو بردن خشم و اختیار خودداشتن است.
(تحف العقول، ص 227)
- از حضرت پرسیده شده بزرگواری چیست؟ فرمودند: احسان به قبیله و تبار و تحمل خسارت و جرم آنها.
(تحف العقول، ص 227)
-از امام حسن علیه السلام پرسیده شد که جوانمردی یعنی چه؟ فرمودند:جوانمردی عبارت است از حراست دین، و عزت نفس، و بانرمش برخورد نمودن و بررسی عملکرد خویش، و پرداخت حقوق و دوستی نمودن با مردم.
(تحف العقول، ص 227(
- از امام حسن علیه السلام معنای کرامت و بزرگ منشی را پرسیدند؟فرمودند: بخشش پیش از خواهش و اطعام در هنگام قحطی.
-از حضرت امام حسن مجتبی علیه السلام پرسیده شد زهد چیست؟فرمودند: میل به پرهیزگاری و بی میلی نسبت به دنیا. بازپرسیده شد که حلم چیست؟ فرمودند: خشم را فرو بردن ومالک خود شدن. باز پرسیده شد که سداد چیست؟ فرمودند: بدی را به وسیله خوبی برطرف نمودن.
(از هر معصوم چهل حدیث، ص 106(
-کسى که قرآن را ـ با دقّت ـ قرائت نماید، در پایان آن ـ اگر مصلحت باشد ـ دعایش سریع مستجاب خواهد شد ـ و اگر مصلحت نباشد ـ در آینده مستجاب مى گردد.
بحارالأنوار: ج ۸۹، ص ۲۰۴،
- از حضرت امام مجتبی علیه السلام پرسیده شد نیرومندی چیست؟ فرمودند: دفاع از پناهنده، و پایداری در نبرد، و ایستادگی هنگام سختی.
(تحف العقول، ص 227(
-ازحضرت پرسیده شدفقر چیست؟ فرمودند: آزمندی به هر چیزی.
(تحف العقول، ص 228(
- از امام مجتبی علیه السلام معنای غنا پرسیده شد، فرمود: خوشنود بودن انسان به مقداری که خدا روزی او نموده هر چند کم باشد.
(تحف العقول، ص 228(
- از حضرت پیرامون بُخل سؤال شد؟ در جواب فرمود: معناى آن چنین است که انسان آنچه را به دیگرى کمک و انفاق کند فکر نماید که از دست داده و تلف شده است و آنچه را ذخیره کرده و نگه داشته است خیال کند برایش باقى مى ماند و موجب شخصیّت و شرافت او خواهد بود.
أعیان الشّیعه: ج ۱، ص ۵۷۷،
- صبر و شکیبائى زینت شخص، وفاى به عهد علامت جوانمردى، و عجله و شتابزدگى (در کارها بدون اندیشه) دلیل بى خردى مى باشد.
کلمه الإمام الحسن (علیه السلام) : ص ۱۹۸.
- زیرک ترین و هوشیارترین افراد، شخص باتقوا و پرهیزکار مى باشد; أحمق و نادان ترین افراد، کسى است که تبه کار و اهل معصیت باشد; گرامى ترین و باشخصیّت ترین افراد، آن کسى است که به نیازمندان پیش از اظهار نیازشان، کمک نماید.
بحارالأنوار: ج ۴۴، ص ۳۰.
راوی می گوید:
امام حسن علیه السلام زمانی که نماز را برپا می داشتندزیباترین لباس را می پوشیدند، به حضرت عرض شد، ای پسررسول خدا چرا به هنگام نماز اینگونه لباس می پوشی؟حضرت فرمودند: به تحقیق خدا زیبا است و زیبائی را دوست می دارد. پس خود را برای پروردگارم می آرایم، چنانچه می فرماید: «به هنگام نماز و حضور در مساجد لباس زیبای خود را بپوشید» پس دوست دارم که بهترین لباسم را بپوشم.
(الحیاة، ج 5، ص 66)
