جعفرکوهی

((این پست ازوب حاضرثابت است وجدیدترین مطلب نوشته در ذیل قراردارد))

به نام دوست.درسال 1379شمسی اولین کتاب آقای جعفرکوهی باعنوان ناشناختهای حیدربابا

وبامجوزرسمی وزارت فرهنگ وارشاداسلامی -کتابخانه ملی انتشاریافت.البته جناب آقای مجید

ایروانی مدیریت وقت انتشارات شمس تبریزدربه ثمررسیدن آن تلاش وافری داشت.این اثر به توضیح

تاریخ منطقه-روستاهای اطراف -ویژگیهای کوه حیدربابا-روابط مردم قریه ها-شرح احوال ونقش آفرینان

منظومه حیدربابای سلام و البته شخص شادروان استادشهریارومرحوم عاشق رستم طرب انگیز

پرداخته بود.

(منظورکتابی است که ضمینه جلدآن به رنگ آبی نفتی درعکس فوق قراردارد)

همین اثردرسال 1388بابرخی تغییرات واضافات مجددامنتشرشد.این بارهم مدیریت محترم نشر

سپهرتبریز(خیابان ارتش شمالی تلفن04115263552)باالطاف وزحمات بسیار خودموجبات سهولت

درانتشاروپخش مجددش رافراهم کرد.

(منظورکتابی است که باضمینه جلدسرخ آبی رنگ درعکس بالا قراردارد)

درسال 1381شمسی دومین اثرمولف باعنوان آوازخوانان کوهستان بزقوش منتشرگشت.که به

شرح مختصری اززندگی و آثار نوازندگان موسیقی سنتی آذربایجان (عاشقها و..)درمنطقه بستان آباد

وسراب پرداخته اندکه دراصطلاح محلی ناحیه بزقوش لقب گرفته است.

(منظورکتابی است که ضمینه جلدآن به رنگ کرم روشن درعکس فوق قراردارد)

جدیترین اثراین نویسنده افسانه های دیارحیدربابا نام داردودرزمستان1392مجوزنشردریافت کرده

وازطرف انتشارات اخترتبربزواردبازارشده است.

شمابیننده  محترم این وبلاگ درصورت تمایل به تهیه این کتب ازطریق پستی ویاگفتگوبانویسنده

آن می توانید باشماره تلفن همراه:09149192682-ثابت :04322319-3366تماس حاصل نمایید.

(تقدیم به خلق قهرمان ونزوئلا وامریکای جنوبی که این روزها سوگوار

فقدان رئیس جمهوربولیواری خویش جناب هوگوچاوزهستند)

رفیق چاوزآسوده باش

که میلیونهانفر

امروزدرسراسرجهان

پرچم سرخ تورابرافراشته اند

وبه نام تو

ای قهرمان خلق

سرودآزادی وعدالت می سرایند

آسوده باش که اینک

فرزندان دلاورونزوئلاپرغروروسربلند

بامشتهای خشمگین ومتعهد

چونان آتش فشانی پرخروش

فریادمرگ برامپریالیسم سرمی دهند

چراکه آنان

رسم مبارزه بی امان راازتوآموخته اند

توکه دل چرکین امپریالیسم را

به لرزه درآورده ای

رفیق چاوز

ماامروزبه یادتوغمناکیم

وافسوس می خوریم

اماباکی نیست

چراکه توبرای ابد درقلب زحمتکشان دنیا

زنده خواهی ماند

ودرهرسنگری یادعزیزتو

برای ماغروروایستادگی خواهدبخشید

یادت گرامی باد

(جعفرکوهی،1391/12/17)

غیرازحمله مغول که یکی ازعلت اصلی ویرانی روستای فوق

نبود،آب آشامیدنی وزراعت آن که زمانی ازدره پرآب شمالی

سولی دره،دره زیباوپرآب ،تامین شده واراضی وسیع وهمواری

که (سولی یئرین دوزی که استادشهریاراشاره کرده اند)درسمت

جنوب آن،کاملاسرسبزبوده ولی سیلابهای متوالی دهانه چشمه ها

واب انبارهای غارمانندرامسدودکرده است آب این منابع ازکوه

(داشلی گونئی)نشات می گرفت لذااهالی روستاراترک کرده در

محل جدیدی اقامت می کننداماچشمه داشبولاق اکنون تنهایادگار

بجامانده ازمل قدیمی ده است کهمیزبان مهمانان استادشهریارو

چوبانان تشنه لب بوده وباجمع شدن دراستخرهای سنتی اندک

باغهای باقی مانده راسرسبزی وطراوت می بخشد

روستاهای چندی درآذربایجان بدین نام خوانده میشوند،ازجمله

روستاهای(کوندورلی)نزدیک تبریز(باباکوندور)درهشترودو....

واماکلمات(هیران)(هیر)و...نام یک قوم ترک و(آن)نیزدرترکی

مفهوم مکان رامی دهد،پس (هیران)یعنی محلی که طایفه ای از

قوم هیردرآن ساکن بوده اند.همانند شهر(هیر)یاآبادی(هیران)در

استان اردبیلاحتمالااین روستا ازدوقسمت ودوطایفه جداگانه ولی

درکنارهم تشکیل شده بودکه محل زندگی جمیع آنهاراکوندره هیران

وبه کلامی درسترکوندورله هیران یعنی کوندور وهیران می نامیدند.

البته امکان داردکه نام محل فوق کندوله هیران نیزبوده باشد

بعضی هم می گویندکوندوردرست است دراصل گوندوریعنی

آفتاب پرست ومیراث قومی ازترکان هستندکه آفتاب پرست بودند

تاقضاوت خوانندگان چه باشد.

درمحل فعلی (کول یئر)زمین خاکسارکه اکنون نرسیده به روستای

قئیش قورشاق ودرسمت راست جاده بافاصله نه چندان دوربصورت

باغها ویونجه زارهای سرسبز وزیبا دیده می شودروستایی بوده بنام

کوندروه هیران  این نام درلغت نامه به معنای صمغی خوش بواست

که ازریشه درختی خاردارحاصل می شودودرقدیم کاربرددارویی و

حتی جادویی داشته است وبه باوردانشمندان اینگونه اسامی خیلی

قدیمی وازدوره ای است که انسانها اشیاء اطراف خودچون درخت

 و...می پرستیده اند.....

ساکنان اولیه روستای زیلینیزازهمانجا آمده بودندوطبیعی است که بعد

ازسکونت درمحل فعلی خودشان را(زئیوه لی )نامیده وازطرف اهالی

منطقه بدین نام معروف شونددرنتیجه این اصطلاح به مروردرطول صدها

سال دراثرتکراروجهت سهولت کلام مشتق شده وبه زیلی تبدیل

می گرددناگفته نماندکه اکثراهالی فعلی روستای موردبحث ازطایفه

مرادخانی می باشند وهمچنین بنابه شجرنامه مستندجدسادات

نیزکه غالبا به آل هاشم،موسوی،حسینی وغیره شهرت یافته اند

به سیدالشهدا امام حسین (ع)ختم می شود.بااین حال تعدادی

هم معتقدندکه منظوراززیلی (محل زی )است یعنی محل مذکوردر

زمانهای خیلی خیلی قدیم که هنوزانسانها حیوانات وگیاهان را

بخاطرسود دهی آنها پرستش می کردندمحل تولیدوفروش ماده ای

فوق العاده تلخ بنام زی زاج سفیدویااینکه ساکنان آنجا آن رابخاطر

فوایددارویی اش می پرستیده اندچنانکه امروزه نیز آن رادرمواردی از

جمله هنگام ترسیدن همانند قرصهای معمول مصرف می نمایند.

...روستای نامبرده روستای زاویه سادات چنانکه ازنامش پیداست محل به هم

پیوستن وتجمع سادات متواری ازسایرنقاط ایران بوده است ولی بعدها دوبرادر

کافربنام احمدومحمودمالک وحکمران منطقه می گردندچنانکه دست به ازار

آنان زده وحتی تعدادی ازرهبرانشان رابه شهادت می رسانند که معروفترین

 آنها سیدامیرنعمت الله بوده واکنون مزارش درمحل فوق زیارتگاه عموم است

سنگ نوشته ای به زبان عربی تاریخ شهادت وی راسال876 هجری قمری

نشان می دهد،تقریبا مقارن بازمان حرکت دسته جمعی سادات ازآن محل به

 مناطق دیگرآذربایجان می باشدوشاهدزنده این ماجراروستاهای پراکنده ای

هستندکه درنقاط مختلف استان به(زئیوه زاویه ویازیلی) معروف گشته-

اند،که همگی یادگارزادگاه اصلی آنها یعنی روستای(سیدلرزئیوه سی )زاویه

سادات می باشد.حال باتوجه به مواردذکرشده چنین به نظرمی رسدکه اکثر...

...متاسفانه خوداصطلاح زیلی نیزکه زبانزدهمگان ونام تغییرناپذیرروستا

می باشدازنظرمفهوم برای اهالی وحتی دانندگان محل ناشناخته مانده

است.ماهم برای حل تقریبی این مشکل به جزمراجعه به سینه های پرحرارت

ریش سفیدان ایل که بدرستی خزینه های فناناپذیروارزشمندمادراینگونه موارد

می باشندچاره ای نداریم بنابه روایت آقای میرزامحمدنصرتی که کشاورزی

عالم ودانامی باشد،بنیان گذاران اولیه روستای زیلی میرزالازم-مرادخان-

کربلایی محرم حدودادراواسط سده نهم هجری قمری ازروستای سیدلر

(زئیوه سی)زاویه سادات یوخاری الیشما واشاغا(آل هاشم علیا وسفلی)

واقع درنزدیکی شهرخلخال به علت درگیری بامالک کافرمنطقه وفرقه های

مذهبی رقیب کوچ نموده وبعدازمدتی توقف درروستای(هیشئیین)ازتوابع بخش

فیروزآبادشهرستان خلخال درمحل فعلی ساکن می گردندبه روایت بزرگان...

وقتی که به طرف جنوب می نگریم روستای زیلی رامی بینیم که درمیان

 انبوه باغات سرسبز وزیبا خودنمایی می کند.روستای فوق ضمن اینکه از

نظرجابجایی سرنوشتی شبیه روستاهای گفته شده داردبخاطراینکه ازقدیم

سیدنشین وروحانی پروربوده وامروزه نیزمردمانی باایمان وصادق دارددر

میان روستاهای منطقه ازجایگاه خاصی برخورداراست.وامادرمورداصطلاح

غلط وازخودساخته (زگلوجه)که درهنگام نام گذاری رسمی روستا دررژیم

پهلوی همانندنام اکثرروستاهای آذربایجان آنرابطورخودسرانه وبدون توجه

به نظریات وطرزتلفظ ساکنان محل وهمچنین ریشه های مختلف قومی و

فرهنگی جایگزین نام تاریخی روستا زیلی نموده اند بایدگفته باشم که اکنون

که حتی بعدازگذشت دههاسال این اصطلاح برای اهالی محل کلاغیرقابل

تلفظ وکاملانامفهوم است وکسی جزدرموارداجباری آنراتکرارنمی کند...

درست درسمت غربی حیدربابا دره ای سرسبز رامی بینیم که همان

دره قره کول بوته سیاه است که استاد درباره ان می گویند:

حیدربابا قره کولون دره سی

خشکنابین یولی بندی بره سی

 اوردان گئچریوردوموزون اوزونه

 اوردادوشرچیل کهلیگین فره سی

بیزده گئچکیوردوموزون سوزونه

وپشت تپه های غربی همان دره روستای پرآوازه خوشکه ناب واقع

شده است که از قله حیدربابافقط نوک تعدادی ازدرختان تبریزی آن

دیده می شودکه برای مهمانان عزیزاستاددست تکان داده وخوش آمد

می گویند،روستای مزبوربه دلیل اهمیت درقسمتی جداگانه موردکنکاش

قرارمی گیرد.

بازهم درامتدادکوهها به طرف غرب پیش می رویم وکوه سیاه رنگ

وتنهایی رامی بینیم که آنرادرمحل کوه (قاراببا)می نامند.روستایی هم

بدین نام درسمت شمالی ان واقع شده است اهالی این روستا هم مانند

آنهایی که قبلاگفتیم زمانی درمحل فعلی یان بولاق که درقسمت شمالی

همین کوه قرارداردزندگی می کرده اندکه بعدهاپس ازخرابی انجا در

دامنه کوه مذکورپناه گرفته اند.

بنابراین برعکس تصوربعضی هاکه باشنیدن این کلمات به یاددوران خان

خانی افتاده وازتکراراین القاب بدشان می ایدبایستی گفته باشم که

بیگ ها(بی لر-بزرگان)وخانهای(خان-امیروفرمانده)شنگیل آواکه هنوز

هم نوادگان آنهاوارثان این لقب بوده وحتی درمیان اهالی استان هم

تاحدودی معروف می باشنددرحقیقت دلاوران بی باک این آب وخاک

بودندکه درنتیجه رشادتهایشان درنبردهای پیروزمندانه نادرشاه برعلیه

متجاوزان خارجی به کسب این نامهای پرافتخارنائل آمده وفرزندان

دلاورآنهانیز طی قرون گذشته همچنان درمقابله بافئودالهای زورگوی

منطقه وچپاولگران دولتی ازجمله درنبردبامزدوران شجاع الدوله که در

زمان جنگهای آزادی خواهانه مشروطه طلبان تبریز وطی محاصره این

شهرقهرمان پرورانان راجهت چپاول به این منطقه گسیل می داشت

(درمحل این یاغیان به شاه سئون معروف بودند)جانفشانی کرده

وازیادگارارزشمندپدران خویش حراست نمودندحتی به روایت بزرگان

محل دراواخرسلسه قاجارکه دول استعمارگرهرکدام به طریقی دست

به تجاوزمنابع ملی ایران زده بودندالماس ارزشمنددریای نورکه اکنون

پشتوانه عظیم مملکتی به حساب می ایدباصلاحدیدتعدادی از

شخصیتهاونظامیان میهن پرست توسط بیگ هاوخانهای شاغل در

لشگریان دولتی مدتی درشنگیل آواپنهان گشته وسپس به خزانه

کشوری تحویل داده می شودولی متاسفانه همتای همان الماس

یعنی کوه نورکه هردورانادرشاه ازهندوستان اورده بودبه غارت رفته

واکنون دراختیاردولت انگلستان می باشدواماافتخارامیزتروپربرکتراز

همه اینهااین بودکه دست سرنوشت جدبزرگ استادشهریارراکه

میرعبدالله نام داشته ودرلشگرنادرشاه به عنوان اسلحه سازخدمت

می کرده توسط خانهابه شنگیل اواآورده ودرانجاساکن می نمایدکه

بعدها بعدازانکه اوصاحب یازده پسرمی شودبه قصدتبریزحرکت کرده

ولی بنابه مصلحت خویش درمحلی که امروزه خوشکه ناب نامیده

می شودساکن می گرددوسالهابعدازهمین خاندان بزرگ فرزندی به

دنیامی آیدکه اینک نه تنهامایع سربلندی اهالی منطقه وهمه ایرانیان

می باشد،

بلکه ستاره تابانی است برفرازآسمان شعروادب جهان امروز.

وامالقب خانی بعدها،دراواخرحکومت قاجاریه به بعضی بیگ های

خادم درلشگردولتی داده شد.بخاطرهمین هم امروزه نوادگان

برخی ازبیگ ها خان نامیده می شوند،امادرکل این خاندان به

سخاوت مردانگی وگذشت معروف بوده اند.چنانکه مرحوم

یوسف بیگ ازنوادگان اسکندربیگ بااینکه سرملک اجدادی

وغیره باسلطان علی شقاقی (ازنوادگان علیمردان بیگ و

مالک عمده شنگیل آوا)اختلاف شدید داشته درماجرای

حکومت یکساله پیشه وری که سلطان شقاقی متواری

می شود واموالش رامردم تاراج می کنند وقتی به یوسف

بیگ سفارش می کنند که دشمن دیرینه ات فرارکرده بیا

توهم سهم خودت راببر،یوسف بیگ می گوید:من زمانی

باسلطان دشمن بودم که قدرت داشت ،حالاکه ذلیل شده

برازنده من نیست که اموال اوراصاحب شوم.بعدازشکست

فرقه دموکرات آذربایجان وقتی که سلطان دوباره به سرقدرت

بازمی گردد،قصه رابرایش تعریف می کنند، کس فرستاده و

یوسف بیگ رابه پیش خودخوانده وبعدازبخشیدن انعام قابل

،مردانگی وی راستوده ومی گوید:یوسف بیگ آفرین به توکه

لایق بیگی هستی وازاین به بعددوست واقعی من خواهی بود.

(تصویرفوق مربوط به سریال روزی روزگاری است وعکس ذیل

هم برای جعفرپیشه وری می باشد)

یاحق.متذکرشده ویادآورمی شویم19شهریورسالروزپروازملکوتی

بزرگ مبارزراه آزادی وانسانیت شادروان سیدمحمودطالقانی

راکه تمامی عمرخویش راصرف گسترش ارزشهای انسانی

واللهی کردوحتی تمجدیدانسانهای رابرانگیخت که گاه دین

وباورهای اوراقبول نداشتند.به مصداق همان سخن حضرت

حسین بن علی(ع)که :اگردین نداریدلااقل آزاده باشید.