الم قشقایی

گـرگــها خوب بداننــد درایـن ایـل غریــب
گر پـدر مرد تفنـگ پـدری هست هنوز !

گرچه مردان قبیله همگی کشته شدند
توی گهواره چوبی پسری هست هنوز!

آب اگر نیست نترسید که در قافله مـان
دل دریایی و چشمان تری هست هنوز...!

تاریخچه:برنو کوتاه- ديگر کمتر کسي هست که با اين تفنگ افسانه اي در ايران آشنا نباشد .يکي از بهترين تفنگهاي گلوله زني جهان .براي اولين بار در سال 1898 در آلمان بوسيله کارخانه Mauser ساخته شد و کمي بعد تقريبا سر از گوشه کنار جهان و تقريبا تمام جنگهاي جهان دراورد.در کشور ما هم اين سلاح به سلاح اول عشاير ايران و بویژه قشقایی ها که در ان زمان ارتش نیرومندی را در جنوب تدارک داشتند تبديل شد و خيلي زود جاي خودش را باز کرد .در اوايل دوره پهلوي اول تفنگ هاي ارتش ايران عموما از تفنگ انفيلد انگليسي و تفنگ موسين ناگات روسي( در ايران به نام نوغان, نوقان شناخته شده بود) تشکيل شده بود .احتمالا با توجه به اينکه ايران همسايه هر دو قدرت بود اين جالب نبود که سلاح رسمي ارتش به اين دو قدرت وابسته باشد با توجه به کيفيت خوب اين سلاح به عنوان سلاح رسمي کشور برگزيده شد .سفارش ساخت اين سلاح به کارخانه Mauser که در شهر Brno در کشور چک اسلواکي داده شد,در چک نيز علاوه بر آلمان توليد ميشد. بخاطر محل کارخانه که در شهر برنو بود اين تفنگ در ايران بنام تفنگ برنو شناخته شده است .

تولید و رواج در ایران:بعدها در سال 1940-19439 به بعد ايران با وارد کردن خط توليد اين سلاح ,توليد اين سلاح را در ايران ادامه داد که درسه مدل توليد ميشد: این مدلها معروف به برنو بلند و متوسط و کوتاه می باشد. برنو کوتاه یا کارابین و یا توپخانه محبوبيت زيادي در بين ایل بزرگ قشقایی پيدا کرد بعلت کوتاه بودن لوله؛ بسيار مناسب براي شليک با يک دست از روي اسب بود. توليد برنو تا بعد از جنگ جهاني دوم هم ادامه داشت تااينکه نهايتا اين تفنگ با تفنگ آمريکايي M1 و بعد ها G-3 جايگزين شد.لازم به ذکر است که برنوي توليدي ايران يکي از بهترين کيفيت ساخت را در جهان نسبت به بقيه مدل هاي اين اسلحه در جهان داشت ,حتي بهتر از مدل چک! امروزه اين مدل که بنام Persian Mauser در دنيا معروف است ,که در ايران به نام برنوي رضا شاهي نيز گفته ميشود ,طرفداران و خريداران زيادي در بين اسلحه دوستان و شکارچي ها و کلکسوينرهاي جهان دارد.

قشقایی ها و برنو:اين اسلحه به نوعي نماد, در ميان ایل قشقایی تبديل شده و وارد ادبيات محلي¹ شده ..شعرهاي زيادي در مورد برنو در ميان عشاير وجود دارد حتي روي سنگ قبرها.عشاير و شکارچيان هيچ سلاح ديگري را بعد از اين همه سال به اين برنوهاي قديمي ترجيح نميدهند اگر با فرهنگ این مناطق آشنايي داشته باشيد ميدانيد که چه جايگاهي اين اسلحه در آن مناطق دارد.کمتر خانه اي است که يک يا چند برنو در آن نباشد. مهارت تيراندازي قشقایی ها با اين سلاح بقدري بالاست که در هنگام حرکت اسب و با يک دست و بدون نشانه گيري کامل هدف را با اولين شليک مورد اصابت قرار ميدهند .کاري که از عهده زبده ترين تک تيراندازان ارتش هاي جهان با تفنگ هاي امروزي خارج است.تلفات ارتش شاهنشاهي در زمان رضاشاه و پسرش در جنگ با شورش عشاير استان فارس(قشقایی ها) و هم چنین جنگ انگلیسی ها با قشقایی خود شاهدي بر اين مدعاست.انگلیسی ها هم در جنگ جنوب با قدرت تیر اندازی و هدف گیری قشقایی ها چنان حیرت زده شدند که سران حکومت همان دوران مجبور به بیان این مطلب شدند که قشقایی ها کمر ما را شکستند .اهمیت این اسلحه در ایلات قشقایی به حدی است که آن را با ناموس خود مقایسه می کنند و از احترام و ارزش به خصوصی برخوردار می باشد .

1-یک برنو در دست و یک برنو در آغوش

مارال ایندی لیسانس توتموش

کئچ و قون باشوندان آتموش

ایمیل و فاکسی میل تانیر

اینترنت دن پیام آلیر

مارال ورد و هم اکسل ای

جبری حیسابی فورمولی

ترجمه شعر" قلب مادر" ایرج میرزا به ترکی قشقائی

آنا اوره گی

    بیر معشوق  عاشقه پیغام    گؤندردی

    آنانگ      جگریمی   قانا      دوندردی

    غم    غباری     اورگیمه     قونداردی

                         بیلمیرنگ   الیندن     نه لر    چکیرم      

                         گئجه گوندوز,   کول باشیما  تؤکیرم   

   او     منی   گؤرنده   بورنونو  اه ییر

   هر  یئره    اوتوریر   یئریمی    دوییر

   قارقیش ائدیر ,منی هر یئرده سوییر

                          تا  دیرریدور خوشلیگ بیزه  حارامدیر    

                          نه  دئیم   ,  باشیما    دنیا   تامام   دیر

   اگر سیرنگ   کی   گؤینیمی  آلانگ   سن

    تویوموزدان  بیر کلام    گپ چالانگ   سن

    گرگ  گئدنگ   تئز آنانگی   بولانگ     سن

                        او  ظالمی  یر  اوزوندن  گوتیرنگ     

                        قانلی    اور گینی    منه   گتیرنگ

  عاشقده   کی , مهر و  وفا  یوخودو

   وجودنده   لطف  و  صفا     یوخودو 

   ذره  هنر   غیر    از  جفا      یوخودو

                      ایچدی چکدی مست ودلی  اولدو او    

                      آناسینی     بیر  خلوتده   بولدو    او

  تا    ابد  بو    ننگینگ    آلتیندا   قالدی

  بیر  خنجر آناسی   دؤشونه   سالدی

  چاخارتدی     اورگین     الینه     آلدی

                          دئدی   بو  سوغاتی    یارا   آپارام

                           داها  من  تئز اؤز آرزومه   چاتارام

   او   قانلی  اورگی   الده    گتیردی

   تا  کی  یارینگ   قاپوسونا  ائتیردی 

   دگدی یره,  توردو   قلبی   گؤتوردو

     گؤردو اوره گ  بیر آه  چکدی  چاغیردی :   

  دگدینگ   یئره   بالام  هارانگ   آغیردی؟

     جانوم  چیخسین   ببم  الینگ   چیزیلدی   

                                کور  اولایدوم  بالام   قیچینگ   آغیردی؟

فرودنگ ، فرهادنگ فکرمدن چخمز           تیره له طایفه له  تنومند الم

برگردان : قشقایی شوکت من ایل شکوهمند من      از صولت الدوله یاد میدهد ایل برومند من

             فرود و فرهادت را  از یاد نخواهم برد             ایل  تیره و طایفه دار و تنومند من

الا ای دوستان مهتاب اینجاسـت           بخـارا و طلای نـــاب اینجاســـت

ادیب نامی و فرزند کـــــــــوروش         فـــروغ دانــــش و آداب اینــجاسـت

بماند جاودان نامش به گیـــتی             دلاورمرد، چون سـهراب اینجاسـت

جهـان بر خـود ببـالد از وجــودش          بلنــد آوازه ای کمیــاب اینجاسـت

خـبـر سازیـــد ایـــلات و عشــایــر         ازاین پس اردوی اصحاب اینجاست

سزد جانــا ببوسی سنـگ قبـرش         زیــارتگاهِ چـون محــراب اینجاسـت

کـُشن گــردیـده گلشن از مـزارش        صفــا و روشـــنیِ آب اینجاســـت

نـثار روح پاکـــش حمــد خوانیـد             چرا که گوهـری نایاب اینجاست

چه داری موسـوی در وصف استاد         سخن کوتاه، اولوالالباب اینجاست

 
  سید ابراهیم موسوی

(30/05/1389)

برگرفته از کتاب قوم قشقایی

زیبایی را خلق می کنند که در جهان کم نظیر است.به طور مثال نوزدهم آبان ماه

1373 شمسی در قصر قدیمی و مجلل پارک شهر وین، جایزه ی اُسکار به بهترین

فرش سنتی دست باف جهان از نظر کیفیت و اصالت به فرش ایرانی، "آرا بافت"

قشقایی از فیروزآباد تعلق گرفت.زنان در پیاده کردن طرح و نقشه های قالی، از

روایات گوناگون و قصه های افسانه ای الهام می گیرند.یکی از نقش های معتبر

قالی قشقایی، نقش ناظم است که داستان جالبی دارد.ناظم الملک در شیراز

خانه ای داشته که معماری سر در ورودی آن بسیار زیبا بوده است.جهان بی بی

با دیدن این سر در، نقش را وارد قالی قشقایی می کند. ماهی در هم، ترنج، بته

ای، مُحرّمات، ترمه ای و... سایر نقش های قالی قشقایی است.

امین آقایی به سال 1360 در شیراز و در طایفه شش بلوکی و تیره کوهی

ایل قشقایی متولد شد.از ده سالگی به فراگیری موسیقی نزد موسیقیدانان ایل

قشقایی پرداخت.وی تحصیلات خود را در رشته ی موزیکولوژی واتنو موزیکولوژی در

مقطع کارشناسی ارشد از آکادمی ملی موسیقی چایکوفسکی کشور اوکراین به

پایان رسانده است.حاصل پژوهش های او در زمینه موسیقی قشقایی در ده سال

گذشته، مکتوب ساختن فرهنگ موسیقایی ایل قشقایی می باشد.وی موازی با

این پژوهش، پروژه ای تطبیقی بین فرهنگ موسیقایی قشقایی و دیگر اقوام ترک،

تحت عنوان فیروزآباد، سیمفروپل سواحل دریای سیاه را نیز به اتمام رسانده است.

امین آقایی در 31 خرداد ماه 1390 و در سن 30 سالگی با خانم گالینا اُملچنکو

که ملیتی اوکراینی دارند و در زمینه موسیقی فعالیت می کنند، ازدواج و زندگی

جدید را آغاز نمودند.

برای دیدن بقیه تصاویر روی ادامه مطلب کلیک کنید

برای دیدن بقیه تصاویر روی ادامه مطلب کلیک کنید

ضرب المثلهای ترکی ایل قـشقـایی

مؤلف یـک:داوود بـالـیـده

مؤلف دو:فرحناز قشقایی

گـرداورنده:شـهرام بـدری

هر کسی کو دور ماند از اصل خویش          باز جـویـد روزگـارِ وصـل خـویـش

عامل اتحاد و یکدلی در میان اقوام یک کشور توجه به اصل، ذات و اعتقادات

ی باشد، عنایت به عوامل فوق باعث پیشرفت و انسجام بیشتر ملی می گردد.

وظیفه ی هر انسانی در جامعه، اشاعه ی فرهنگ آن جامعه و حفظ آداب و سنن

و رسوم آن جامعه است.

این ضرب المثلها همراه با مفاهیم، معادل های فارسی و آوانمای انگلیسی

می باشد.

فلاندن باستان شناس فرانسوی قبل از میرزا حسن فسایی در فارس بوده، وقتی با ایل بیگی ایلات فارس روبرو می شود،خان ایل می گوید:  ((ما از این خاک نیستیم ،از روم به اینجا کوچ کرده ایم.)) در اینجا روم منطقه ی دشت روم بویراحمد بوده.

جامع التواریخ می نویسد : قریه ی  ((گندمان)) ییلاق بخشی از ترکان است . امروز قسمتی از طایفه ی دره شوری در آنجا ساکن شده اند.اولین طایفه ای که از ایل قشقایی به فارس آمده ، فارسیمدان است. چرا که رییس این طایفه ابوالقاسم بیگ علیه شاه عباس اول قیام کرده است.طبق بررسی های انجام شده توسط محققین برجسته ،اصالت بعضی تیره های قشقایی تا حدی تعیین شده است.

من از سواحل تفتیده قره آقاج و آبسکو می آیم.آنجا که روزی میدان تاخت و تاز بزرگ مردان ایل قشقایی بود.سواحلی که اکنون دیدنشان ، داغ حسرت بر دل هر بیننده ای می گذارد .

یاد باد آن کوچ های رنگین و سنگین ایل با هیاهوی مردان غیور و پر جنب و جوش.....

یاد باد آن روزهای طلایی باغ ارم و همهمه ی ....

یاد باد حماسه،آن حماسه سازان فتح شیراز و شکست اجنبی ها ....

یاد باد جنگ آق چشمه و عقب نشینی اجنبی ها تا دروازه های شیراز آن روز ....

یاد باد آن بازار های داغ کلاه دو گوش در بازار وکیل ....

یاد باد آن سیه چادر ها ی سرافراز و آن چابک سواران سرکش و تیر اندازان جسور ایل و در راس آنان هوازنی های ملک منصور خان قشقایی

با توام با تو :

هیچ می دانی که محمد مژده های بازار وکیل دیگر کلاه دوگوش نمی سازند و این شاید از بدبختی من و توست که دیگر کلاه دوگوشی را بر سر کسی نمی بینیم.

با توام ای سال های دور از ایل و تبار ،

هیچ از خود و دیگر سردمداران پرسیدی که مطالبات ما چه شد؟ مگر داد و بیداد هایمان گوش فلک را کر نکرد، که برای نجات از جان و مال مایه بگذارید و ما از جان و مال گذشتیم؛ مگر جانی شیرینتر از جان صولت الدوله داشتیم و مالی گرانبهاتر از باغ ارم داشتیم، که برای آزادی وطن از ظلم و استبداد هدیه نکردیم؟

هیچ می دانی که بهمن خان قشقایی را به جرم ملاقات های مکررش با امام در عراق و سپس مبارزه مسلحانه به رژیم پهلوی به دار کشیدند

و اکنون ای قشقایی:

درد من و تو نبود و مرگ بزرگان نیست .

درد ما این است که عملأ نه ایلی داریم و نه تباری، نه کوچ و نه بهاری و بدتر از این نه اتحادی!!!

برای دیدن ادامه تصاویر روی ادامه مطلب کلیک کنید