با توجه به مدت زمان کاری کارگران معدن در محیط معدن و اثرات زیانبار استنشاق گازهای خطرناك از جمله مونوكسید كربن، متان، ریز ذرات سمی سرب، روی و غیره بر سلامت آنها، تهویه مناسب و ایمن در این صنعت بسیار مورد نیاز است . وجود هوای تمیز و کافی باعث افزایش سلامت كارگران و راندمان بیشتر كاری آنها می گردد.
نکات با اهمیت در تهویه معادن
1-هوای معدن بایستی از نظر گرما و رطوبت قابل تحمل بوده و مقدار گردوغبار و گازهای خطرناک آن همواره کمتر یا برابر حد استاندارد باشد و تمامی بخش های داخلی معدن به استثنا بخش هایی که مسدود شده اند توسط گردش منظم هوای سالم تهویه شوند به طوری که جریان هوا محسوس باشد.
2- در مکان هایی که هوای آن کمتر از 19 درصد اکسیژن دارد کار و فعالیت ممنوع است.
3- در مکان هایی که تشعشع مواد رادیواکتیو آن از 300 میکروکوری در لیتر بیشتر شود کار کردن ممنوع است.
4- میزان گازهای مضر و خطرناک در هوای معدن نباید از مقدار حدود تماس شغلی عوامل بیماری زای مصوب وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی مزابق جدول زیر بیشتر شود.
|
نوع گاز
|
تماس کوتاه مدت (STEL)
|
میانگین وزنی زمانی(TWA)
|
|
|
200 ppm
|
35 ppm
|
|
|
15 ppm
|
10 ppm
|
|
|
5 ppm
|
2 ppm
|
|
|
30000 ppm
|
5000 ppm
|
|
|
50 ppm
|
1 ppm
|
|
|
5/0%
|
|
|
|
79%
|
|
5- میزان مجاز گاز دی اکسید کربن در مکان های متروکه و درحال تعمیر برابر 2 درصد می باشد.
6- بازرسی و سنجش هایی که توسط مسئولین مربوطه از مشخصات هوای معدن انجام می شود همراه با تاریخ و ساعت اندازه گیری ها در دفتر مخصوصی که نزد سرپرست معدن یا مسئول ایمنی معدن می باشد ثبت شود . این دفتر تا شش ماه پس از پر شدن نیز نگهداری شود. همچنین اندازه ها، علاوه بر ثبت در دفتر مخصوص تهویه لازم است هر بار روی تابلوهایی که به این منظور اختصاص داده شده و در مکان ورودی معدن و یا پذیرگاه های طبقات و یا مکان های اندازه گیری نصب می گردد ثبت شود.
7- در صورتی که میزان مناسب و کافی از هوای تازه و تمیز توسط تهویه طبیعی در معادن زیرزمینی برقرار نشود، کارفرما باید تمهیداتی فراهم نماید تا بوسیله تجهیزات مکانیکی تهویه، هوای تازه حداقل به میزان 7.5 متر مکعب در دقیقه به ازای هر کارگر مشغول به کار در معادن زیرزمینی تامین گردد.
8- بازرسی و کنترل دستگاه های گازسنج و اندازه گیری مشخصات هوا باید به طور متناوب طبق دستورالعمل کارخانه سازنده یا دستورالعملی که به تأیید مسئول معدن و ایمنی رسیده است توسط افراد آموزش انجام گردد.
9- حداقل سرعت جریان خطی هوا در تونل در عملیاتی که در معادن زیرزمینی منجر به تولید گرد و غبار، فیوم، میست، گاز و بخار می شود (مانند انفجار یا حفاری سنگ ) و سایر مناطق عملیاتی معدن 9.15 متر در دقیقه باشد.
10- در معادنی که تعداد کارگران زیرزمینی آن در هر نوبت کار از 100 نفر بیشتر گردد و همچنین در معادن ذغال سنگ و معادنی که احتمال وجود گازهای مضر و خطرناک در آنها وجود دارد مسئولیت امر تهویه معدن باید بر عهده یک فرد صلاحیت دار گذاشته شود.
11- دیواری که برای نصب تهویه در نظر گرفته می شود بایستی از اطراف در داخل سنگ های تونل فرو رفته و کاملا محکم و نفوذناپذیر باشد. بلندترین نقطه وسیله نقلیه تا بالای چارچوب درب باید حداقل 50 سانتیمتر و از پهلوها حداقل 25 سانتیمتر فاصله داشته باشد.
12- دو درب برای راهروهایی که نیاز به نصب درب تهویه دارند و دو یا سه درب برای راهروهای پرعبور و مرور باید کار گذاشته شود. فاصله نصب درب های متوالی از یکدیگر در راهروهای باربری باید از طول یک قطار واگن بیشتر و در سایر راهروها حداقل 5 متر باشد. همواره باید در زمان عبور و مرور، حداقل یکی از درب های متوالی را بسته نگهداشت.
13- ذر صورت اختلال در جریان تهویه عمومی معدن به مدت بیش از نیم ساعت ، کار در آن قسمت باید تا برقراری مجدد تهویه تعطیل گردد.
14- هوای مورد نیاز برای هر فرد حداقل 6 مترمکعب در دقیقه است.
15- نباید ظرفیت هوادهی بادبزن محلی از 70 درصد هوایی که از طریق تهویه عمومی معدن به مکان نصب آن می رسد بیشتر باشد. هرگاه چند بادبزن محلی به صورت موازی در یک محل نصب شده باشند، جمع هوادهی مجموع بادبزن ها باید حداکثر 70 درصد مقدار هوایی باشد که از طریق تهویه عمومی به محل نصب بادبزن ها می رسد.
16- بیشترین فاصله دهانه لوله تهویه تا جبهه کار در معادن فاقد گاز 12 متر و در معادن گازدار 8 متر باشد
17- حد مجاز گاز ذغال در بخش های مختلف معدن بر اساس جدول ذیل مشخص می گردد:
|
مکان
|
مقدار حد مجاز گاز ذغال
|
|
در مسیر هوای برگشتی از هر جبهه کار
|
|
|
در مسیر هوای خروجی از شبکه معدن
|
|
|
در مسیر هوای تازه برای تهویه هر جبهه کار
|
|
|
در مکان های تعمیراتی، متروکه و ریزشی و در مدت زمان کوتاه
|
|
19- بعد از هر توقف بادبزن و نیز پس از رفع اشکال در امر تهویه و عادی شدن آن، عیار گاز در نزدیکی و در فاصله حداقل بیست متری دستگاه های الکتریکی اندازه گیری شده و درصورت مجاز بودن راه اندازی شوند.
20- آتشباری در شرایطی که عیار گاز بیش از یک درصد می باشد ممنوع است.
21- در جبهه کارها و مناطقی که در آنها خطر انفجار گرد ذغال سنگ وجود دارد باید مرتبا گرد ذغال سنگ موجود روی سقف و زمین و دیوارها و وسایل نگهداری را جمع آوری و خارج نمود و به منظور پیشگیری از بروز انفجار، مقدار مواد سوزا در گردوخاک انباشته نباید از 30 درصد بیشتر باشد. به علاوه روی سطوح باید آب آهک، یا خاک نرم و یا مواد دیگر پاشیده شود.
22- چنانچه میزان مواد سوختی در نمونه گرفته شده از 30 درصد تجاوز نماید باید بلافاصله با خاک پاشی مجدد عیار آن پایین آورده شود.
23- در اماکن حساس معدن از قبیل درب های تهویه، پمپ ها، تأسیسات اصلی برق و مکان های بارگیری ذغال سنگ باید حداقل 500 کیلوگرم خاک مخصوص خاک پاشی به عنوان ذخیره نگهداری شود.
24- حداقل سرعت مجاز هوا در معادن 0.25 متر بر ثانیه است و حداکثر سرعت مجاز در قسمت های مختلف معدن بر اساس جدول زیر می باشد.
|
مکان
|
سرعت (متر بر ثانیه)
|
|
چاه تهویه (بدون تجهیزات)
|
سرعت دلخواه
|
|
کانال تهویه و چاه تهویه بزرگ (با تجهیزات)
|
15
|
|
چاه باربری
|
10
|
|
چاه نفر رو و تونل میان بر و چاه مورب
|
8
|
|
برای حفریات معدنی دیگر که در امتداد زغال سنگ و یا سنگ حفر شده باشد
|
6
|
|
کارگاه استخراج
|
4
|
25- در معادنی که جت فن برای تهویه نصب و استفاده می شود باید برنامه ای جهت کنترل و بهره برداری از جت فن ها توسط فردی صلاحیت دار تدوین و به تایید مسؤل بهداشت حرفه ای و سرپرست معدن برسد.
