سلام

بعد از مدتها دوباره سری به وبلاگ زدم دلم برای نوشتن خیلی خیلی تنگ شده کاشکی هیچ وقت نرم افزارهای موبایلی خلق نمی شدند یا برای مانسل دهه 50 و 60 تولید نشده بودند . فضای مجازی با آن همه فواید نوشتن سرحوصله ما را گرفت/

چندسالی است مطلبی ننوشته ام وجود تلفن همراه و فضای مجازی مانع نوشتن شده امیدوارم مطالبی را هرچند کوتاه بنویسم .

لالالالا

لالالالا  لالایی

بیو بالا بُلند خوش قد و بالا

دُعاتَ خَوندُمَه پیش حق تعالی

دُعاتَ خُوندُمه نماز صُبحُم

 سه الحمد و دوازده قُل حو والله

خداونداخداوندِ جَهُونی

خداونداتو یار بیکَسونی

خداوندا طَمَح دارُم به هِمت

طَمَح دارُم بَریتُم سُوی جنت

طمَح دارُم گناهانُم ببخشید

به زیرِعَلَم سُزِ محمد

خداوندا خداوند جَهونی

خداوندا تو یار بیکسونی

خداونداتو هَستی بَر بُلندی

همیشه در کمین دَرد مِندی

خَر خُوراُو بُرد جَهَنم

دِرخت مَردُمَه اَریشه کندی

خداوندا 
تو چه سازی مُو چه سازم

نه شاهینُم نه بَحرینم نه بازُم

نه شَدادُم که بِهشته بنا کرد

نه اَیوبم که پِه صَبر تو سازم

گهی یادم مییایه روز گارون

نشینم اشکه ریزم مثل بارون

خدایا بالُم دِه بالِ کبوتر

رَوُم سودا کُنُم بازار شوشتر

اگر شوشتر یا با مُو نَسازِن

رَوُم جایی که سیمرغ کرده لُونَه

آیین جشن آغاز امامت امام زمان ( عج )

نهم ربیع الاول، نه تنها نخستین روز امامت امام عصر علیه السلام است، بلکه آغاز دوره ای حیاتی و مهم در تاریخ شیعه نیز به شمار می آید. درسال روز نهم ربیع الاول که یادمان آغاز امامت ولی عصر علیه السلام است مردم شوشتر این روز را با حرکتی نمادین از مقام امامزاده عبدالله تا مقام صاحب الزمان گرامی می دارند آراستن اسب و یا بستن کجاوه از اعمالی است که توسط مردم انجام می گردد. در مقام صاحب الزمان بعد از خواندن دعاو شادی کردن بواسطه آغاز امامت از مردم با شربت و شیرینی پذیرایی می شود .

      آیین عروسی در شهرستان شوشتر 

                              برگرفته از پایان نامه کارشناسی ارشد . محمد زاده صفری

گوشه شوشتری یا مایه شوشتری در موسیقی ایرانی معروف است، آهنگ شوشتری گوشه‌ای است از دستگاه همایون. از همایون دو گوشه مشتق می‌شوند: یکی گوشه شوشتری و دیگری اصفهانی. شوشتر بر روی تمام دستگاه‌های موسیقی ایران آهنگهای محلی دارد و برای هر کدام از دستگاه‌های موسیقی ایران یک ردیف محلی در شوشتر اجرا می‌شود. برای نمونه ردیف دستگاه شور بدین قرار است: دشتی، درفیلی، نظامی، بختک یا کمری، غم انگیز، قره العین، نورالعین، دشتستانی، مکوندی و دشتی راستا. خود مایه شوشتری را، اگر شوشتریها بخوانند اصل آهنگ است، زیرا همان مایه شوشتری با اشعار محلی خوانده می‌شود و گیراتر است. بر هر دستگاه موسیقی ایران، شوشتر یک ردیف محلی موافق همان دستگاه را دارد، جز آذربایجان، به ویژه تبریز. گمان نمی‌رود در هیچ یک از شهرهای ایران روی دستگاه‌های موسیقی ایران این قدر ردیف محلی داشته باشند. در هر شهری تنها بر روی یک یا دو دستگاه از موسیقی ایران ردیف محلی دارند، یعنی آواز محلی را موافق یک یا دو دستگاه می‌خوانند، اما در شوشتر موافق همه دستگاه‌ها آهنگ محلی دارند. اغلب باغبانها، بافنده‌ها، معمارها و بیشتر مردم در شوشتر، موسیقی را خوب می‌دانند و محلی خوب می‌خوانند.

چند قطعهٔ شوشتری : بیا تا گل برافشانیم ساختهٔ حسین علیزاده و با آواز علیرضا افتخاری، کاست راز و نیاز باد صبا : ساختهٔ حسام السلطنه ( در دیوان عارف به او هم نسبت داده شده ) با شعری از ملک الشعرای بهار، با آواز محمدرضا شجریان به زندان : اثر معروف صبا، که با تنظیم استاد حسین دهلوی و ویلن ارسلان کامکار اجرا شده

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد. منبع : (افشار سسیستانی، ایرج، خوزستان و تمدن دیرینه آن، ج۲، ص۷۲۵و۷۲۶)

تعزیه در شوشتر

مراسم آیینی تعزیه خوانی در روزهای نهم و دهم محرم به دوشیوه خیابانی و میدانی برگزار می گردد. شیوه میدانی در محله سادات اجراء می شود. در روزگار قدیم با توجه به دودستگی مرکز شهر و تقسیم شهر به بخش حیدر خانه و نعمت خانه و رقابت سختی که بین این دو محله در برپایی مراسمات عزاداری بوده است هر دو منطقه اجراء تعزیه داشته اند ، محله حیدرخانه تعزیه میدانی داشته و نعمت خانه تعزیه خیابانی و سالها بخاطر استقبال مردم از تعزیه خیابانی در محله حیدر خانه تعزیه برگزار نمی شده است ولی در چند سال اخیر به دلیل گسترش شهر و کم شدن حس رقابتی در این محله نیز تعزیه اجراء می گردد ولی با توجه به نبود مکان مناسب از تماشاچیان کمتری نسبت به تعزیه خیابانی برخوردار است . تعزیه خیابانی به همت هنرمندان و تعزیه گردانان حسینیه اعظم شوشتر در روزهای نهم و دهم برگزار می گردد. صحنه هایی از واقعه عاشورا برروی کامیونهایی طراحی می شود و در خیابان اصلی شهر به حرکت در می آیند ، سواران زیادی در حالی که رجز می خوانند این مسیر را تا مقام امامزاده عبدالله طی می کنند.آخرین گروهی که حرکت می کنند تعزیه خیابانی است و بعد از اجراء نمایشی خواندن نماز امام حسین ( ع ) و یارانش در میدان متصل به امامزاده تعزیه پایان می یابد . احمد نجوایی از هنرمندان پیش کسوت این شهر اعتقاد دارد که شیوه اجرای تعزیه خیابانی در این شهر به دوران قاجار برمی گردد دوره ای که شهر شوشتر مرکز حکومتی خوزستان بوده و حاکمان آن از وابستگان قاجار بودند و به واسطه سفر های اروپایی خود این شیوه اجرایی را در شوشتر مرسوم کرده اند. ترتیب کامیون های صحنه های عاشورا بدین صورت است .

1- اولین کامیون حامل تابلو و پلاکارهایی است که معرف هیئت برگزار کننده است .

2- کامیون دوم حامل نقاره خانه و نقاره زنان است که به نواختن طبل و نقاره می پردازند.

3- کامیون سوم گهواره طلایی رنگی است که منسوب به حضرت علی اصغر ( ع ) است و مردم برای سلامتی فرزندانشان نذوراتی را اهدامی کنندو چند لحظه ای کودکان خود را درآن جای می دهند.

 4- کامیون بعدی حامل شیری است که در حال شیون و فغان است و بر سر خود کاه می ریزد و تجسمی است از واقعه کربلا.

5- کامیون پنجم حامل ماکت جبرئیل است . ماکت به شیوه ای طراحی شده که بالهایش مدام باز و بسته شده و دستها را برسینه می زند و سایه خود را بر روی جسدی که در واقع تمثیلی از جسد امام حسین در کربلا است می اندازد .

 6- کامیون بعدی جعفر جنی و یارانش هستند که همگی لباس سفید بر تن و تاج سفیدی بر سر و قمه در دست می باشند و یک نفر بر تخت نشسته است .

7- کامیون بعدی حامل بارگاه یزید است . پزید در حالی که بایارانش لباس قرمز پوشیده اند بر تختی که چتری سه طبقه بر سرش سایه افکنده و عصای خود را بر سر مصنوعی که نشان از سر امام حسین دارد می زند از جلوی جمعیت عبور می کند .

8- کامیون بعدی مجلس ابن زیاد است که مانند مجلس یزید آراسته شده است ، درحالی که رجز می خواند .

9- کامیون بعدی مجلس ابن سعد است که بایارانش آبی پوشیده و در حال رجز خوانی است .

10- کامیون بعدی حامل درخت خرمایی است که تعدادی سر از آن آویزان کرده اند و کودکانی در حال گریستن هستند.

11- کامیون بعدی بارگاه حضرت امام حسین ( ع ) است که سعی در هرچه باشکوه جلوه دادن آن هستند .

12- برروی کامیون بعدی بارگاه حضرت عباس ( ع ) که شباهت به بارگاه امام حسین دارد ( ع ) قرار دارد .

13- کامیون بعدی کشتی نجات است. نشانه ای که امام حسین(ع ) در روز محشر به یاری امت اسلام خواهد آمد و آنها را به بهشت رهنمون خواهد کرد .

14- گروه بعدی شامل هفت  کامیون است که بانام ماشین های خیمه گاه می باشند.

خیمه ها شامل خیمه های حضرت عباس ( ع ) حضرت علی اکبر ( ع ) حضرت زینب ( ع ) و اصحاب اباعبدالله هستند.

15-آخرین کامیون حامل قتل گاه است ، تعدادی جسد مصنوعی بدون سر که بعنوان اجساداصحاب اباعبدالله به معرض نمایش در می آید.

پس از عبور کامیون ها نوبت به کاروان شتراست شترها با کجاوه هایی که حامل اهل بیت امام حسین (ع)است با صدای کوس و زنگوله عبور می کنند ، این قافله در روزه تاسوعا با رنگهای مختلف آرایش داده شده و در روز عاشورا این کاروان سیاه پوش هستند.بعد از کاروان اسراء نوبت به سپاهیان اسلام و کفر می رسد که تعداد آنها بیش از 200 سوار می باشد. یاران امام حسین ( ع ) ملبس به لباسهای عربی ، سبز رنگ و سلاح ساده وسپاه یزید با لباس های قرمز، آبی ، و نارنجی با کلاه و شمشیر با نظم خاصی در حال رجز خواندن طی مسیر می کنند.در چند سال اخیر تعدادی از هنرمندان شوشتر با تشکیل هیئت عاشورائیان در جنب فرهنگسرای اندیشه این شهر اقدام به اجراء تعزیه میدانی به مدت 10 شب می کنند که مورد استقبال مردم شهر قرار گرفته است .

برگرفته از پایان نامه کارشناسی ارشد مردم شناسی . محمد زاده صفری

آیین نخل گردان در شوشتر

سحرگاه تاسوعا مردم محله موگهی  و آنان که نسل در نسل انس و الفتی با نخل برقرار کرده اند در مقام حسین ( ع ) جمع شده و به آراستن و تزئین نخل می پردازند . در چند سال اخیر بیشتر قطعات نخل به شکل ثابتی پیچ و مهره شده اند وبرای نخل بندی و تزئینات نخل زمان کمتری صرف می شود . سیاهپوش کردن نخل بوسیله پارچه های سیاه که از نذورات سالهای گذشته کسانی است که از نخل حاجت گرفته اند و نصب سر علم هایی بر طاق های جلو و عقب و بستن تیرکهایی که برای بلند کردن نخل بکار می رود از کارهایی است که در اول صبح تاسوعا انجام می گیرد . تا ظهر تاسوعا بانیان نخل به فعالیت خود ادامه داده و ظهر هنگام بر خوان نذوراتی که مردم بواسطه گرفتن حاجت و یا براوردن حاجات در سال آینده آورده اند اطعام می نمایند .  بعد از ظهر اولین گروهی که مهیای حرکت می گردد نخل برداران هستند ، دسته دهل و سرنا زن که با نواختن مردم محله را از حرکت نخل آگاه می کنند و مردانی که کردین به تن و بالشتکی بر دست در محوطه مقام حسین گرد می آیند . نخل برداران یا علی گویان نخل را از زمین بلند کرده و به طرف بقعه برابن مالک که یکی از کشته شدگان فتح شوشتر در دوره ساسانیان توسط مسلمین است حرکت می دهند . در مسیر 3 کیلومتری تا بقعه مردم نذورات خود را نثار نخل می کنند قربانی چندین گوسفند در مسیر حرکت که همه ساله اتفاق می افتد . در موقعی که نخل برداران در حال استراحت هستند نخل بر روی چهارپایه هایی گذاشته شده که در هنگام بلند کردن به آسانی بتوان آن را بلند کرد. ( نگارنده )

بعد از علم ها و دهل زنان ، نوبت به نخل می رسد. ( تقی زاده ، محمد ، 1381 ، 256-257)  رسیدن نخل به بقعه برابن مالک و چرخی زن در بقعه با شعار فریاد یا محمد آ نخل بر داران در بیرون از بقعه نخل آرام می گیرد و  پایان روز نخل بر دوش نخل برداران  به مقام حسین ( ع ) باز می گردد.

  آیین افراشتن پرچم عزا

مردم شوشتر با توجه به پذیرش مذهب تشیع و احترام خاصی که به اهل بیت قائل هستند همه ساله ماه های محرم و صفر را با شور و هیجان خاصی گرامی می دارند ، در چند ساله اخیر آیین برپایی پرچم متبرک شده بارگاه امام حسین ( ع ) که یک رسم قدیمی منسوخ شده در این شهر بوده است به همت جوانان مسجد ابریشم کار این شهر احیاء شده شب اول محرم پرچم عزا بر دوش مردمان مومن این شهر بعد از  گذر ازکوچه های  و خیابانهای شهر با نوای عزای سرنا و دهل در مقام امامزاده عبدالله این شهر نصب گردیده و نمادی برای شروع مراسم عزاداری در این شهر است، این پرچم تا پایان ماه صفر برافراشته خواهد ماند و با مراسمی خاص پائین کشیده می شود .

      برگرفته از پایان نامه کارشناسی ارشد مردم شناسی

در روزگاران قدیم عروس نشدن دختر و یا داماد نشدن پسر باعث سرخوردگی خانواده می شد به همین خاطر اهل خانه به همراهی یکی از اقوام نزدیک به فکر راه کاری بودند تا بخت دختر یا پسر خانواده را باز کنند به همین خاطر دست به اجرای آیین بخت گشایی می زدند ، یکی از فامیل های درجه یک او یکی از لباسهای شخص مورد نظر که در مورد دختر چادر و پسر شلوار است و مقداری شیرینی ( شکر پنیر شیرینی محلی قدیم شوشتر ) را داخل آن لباسها گذاشته و قفلی را به گوشه لباس گره می کند و توسط شخصی که بیشتر کودکان و نوجوانان محله بودند از بالای مناره مسجد جامع آن شهر به پائین می انداختند و خود در گوشه ای به صورتی که کسی او را نبیند به انتظار می نشیند تا اولین رهگذر به آن بسته رسیده و گره بقچه را باز کرده ، قفل را به نیت باز شدن بخت دختر یا پسر باز می کند ،شیرینی ها را برای خود بر داشته و می گوید انشاا... بختش باز شود . مردم شوشتر اعتقاد داشتند که با این کار بخت شخص مورد نظر باز خواهد شد و از مجردی در خواهد آمد.

برگرفته از پایان نامه کارشناسی ارشد مردم شناسی

محمد زاده صفری