علوم سوم راهنمایی  فصل 10 - 14

فصل 10 – انسان و حركت
استخوان و كار آن :
انسان مانند بسياري از جانوران بزرگ داراي پر چوبي به نام اسكلت داخلي است كه شامل استخوان ها،‌غضروف ها و اجزاي ديگراست. استخوان ها به بدن شكل مي دهند و باعث مي شوند كه بتوانيم راست بايستيم. كار ديگر آن ها حفاظت از اندام هاي ويژه اي مانند مغز و قلب است. از طرف ديگر وجود استخوان ها باعث مي شوند تا اندام هاي حركتي بطور مناسب و با سرعت لازم حركت كنند. برخي استخوان ها مثل دنده ها،‌ جمجمه ، جناغ و لگن در توليد گلبول هاي خوب مؤثرند. ساختمان استخوان : استخوان اندامي زنده است. سلول هاي استخواني تقريباً مانند كشمش هاي يك كيك كشمشي در ماده اي زمينه اي قرار دارند. اين ماده از كلسيم، فسفر و رشته هاي پروتئيني دراز ساخته شده است كه با چشم ديده نمي شود. كلسيم و فسفر باعث استحكام استخوان مي شوند و آن را در برابر فشار مقاوم مي سازند. رشته هاي پروتئيني باعث مقاومت استخوان در برابر ضربه مي شوند.

 

اگردر غذاي انسان به اندازه كافي كلسيم و فسفر وجود نداشته باشد، استخوان ها ضعيف مي شوند. به همي دليل كمبود كلسيم و فسفر در كودكان، باعث خميدگي استخوان هاي پا مي شوند. هر چه سن انسان بالا مي رود ، توليد رشته هاي پروتئيني استخوان كاهش بيشتري مي يابد. در برخي افراد كاهش بيش از اندازه رشته هاي پروتئيني باعث مي شود استخوان ها آسيب پذيرترشوند.

غضروف : بخش مهمي از اسكلت انسان را غضروف تشكيل مي دهد. غضروف نرم تر و قابل انعطاف تر از استخوان است. نوك بيني و لاله ي گوش شما از غضروف ساخته شده است. لايه اي از غضروف روي استخوان هاي متحرك را در محل اتصالشان بر يكديگر پوشانده است. سطح لغزنده ي غضروف مانع اصطكاك استخوان ها مي شود.

بيشتر استخوان ها در ابتدا از جنس غضروف اند اما به تدريج با جذب كليسيم و فسفر غذا،‌تبديل به استخوان مي شوند. استخواني شدن،‌از دوران جنيني شروع مي شود و تا حدود 20 سالگي ادامه پيدا مي كند. از آن به بعد، امكان افزايش قطر و ترميم (در صورت شكستيگي و آسيب ديدگي) وجود دارد اما رشد طولي متوقف مي شود.

مفصل :
محل اتصال استخوان ها را به هم را مفصل مي گويند. مفصل ها را بر اساس ساختمان و نوع حركت به سه گروه ثابت نيمه متحرك و متحرك تقسيم مي كنند. استخوان ها در محل مفصل هاي ثابت به كمك رشته هاي سخت و در مفصل هاي نيمه متحرك به كمك غضروف در كنار يكديگر قرارگرفته اند اما ساختمان مفصل هاي متحرك پيچيده تر است.



 

ماهيچه و كار آن : حدود 3/1 تا 2/1 وزن بدن شما مربوط به ماهيچه هاست.بعضي از اندام هاي بدن از ماهيچه درست شده اند. گروهي از ماهيچه ها نيز باعث حركت استخوان ها و اندام هاي بدن مي شوند. تمامي حركات بدن مانند پلك زدن چشم، پا زدن به توپ، حركت غذا در لوله گوارش، ‌تنگ يا گشاد بودن رگ ها، تپش هاي قلب، بايد بوسيله ي ماهيچه ها انجام مي گيرد.
ماهيچه ها از سلول هاي ويژه اي به نام تار ماهيچه اي ساخته شده كه در كنار يكديگر رديف شده اند. درون سلول هاي ماهيچه اي ،‌رشته هاي باريكي از جنس پروتئين وجود دارد كه مي توانند منقبض يا كوتاه تر شوند. وقتي همه ي سلول هاي يك ماهيچه با هم منقبض شوند،‌ماهيچه نيز منقبض مي شود و در حقيقت حركت مي كند.

ماهيچه هاي اسكلتي: ماهيچه هاي اسكلتي شكل هاي مختلفي وجود دارند. اين ماهيچه ها شامل دسته هايي از سلول هاي ماهيچها ي هستند كه به كمك بافت پيوندي در كنار يكديگر قرار گرفته اند. بافت پيوندي بين تارهاي ماهيچه اي تا دو سر ماهيچه ادامه مي يابد و طناب محكم سفيد رنگي به نام زردپي (تاندون) بوجود مي آورد كه معمولاً به استخوان مفصل مي شود. بزرگ ترين زردپي بدن زردپي آشيل است. كه از پشت ساق پا تا كف پا امتداد مي يابد. نام اين زردپي به عنوان نشانه اي از قدرت و استحكام معروف شده است.



 

وقتي ماهيچه منقبض مي شود، طول آن كم و ضخامتش زياد مي شود، در اين حالت زردپي و استخواني را كه به آن اتصال دارد مي كشد اما اين ماهيچه با انبساط خود نمي تواند استخوان را به جاي قبلي بازگرداند. اين عمل را بايد يك يا چند ماهيچه در سمت ديگر استخوان به كمك انقباض خود، انجام دهد. به همين دليل بيشتر ماهيچه هاي اسكلت عمل متقابل دارند و جفت جفت كار مي كنند.


سؤالات از متن فصل 10
1 – لازمه زنده ماندن جانور حركت است.
2 – انسان براي به حركت درآوردن «ماهيچه و استخوان» نياز دارد.
3 – ماهيچه ها در چه صورت بهتر عمل مي كنند؟ در صورتي كه به جاي مناسبي تكيه داشته باشند. اين تكيه گاه همان استخوان ها هستند.

4 – وظايف استخوان ها را نام ببريد. 1 – به بدن شكل مي دهند.
2 – از اندام ها (مانند مغز و قلب) محافظت مي كنند
3 – باعث مي شوند تا اندام هاي حركتي بطور مناسب و با سرعت لازم حركت كنند
4 – برخي از آن ها در توليد گلبول هاي خون مؤثرند.

5 – سلول استخواني در ماده اي زمينه اي قراردارد. جنس اين ماده چيست؟ اين ماده از كلسيم ، فسفر و رشته هاي پروتئيني ساخته شده است.

6 – چرا هر چه سن بالاتر مي رود، آسيب پذيري استخوان ها بيشتر مي شود؟ هر چه سن انسان بالاتر مي رود، توليد رشته هاي پروتئيني، استخوان كاهش بيشتري مي يابد در برخي افراد، كاهش بيش از اندازه ي رشته هاي پروتئيني باعث مي شود، استخوان ها آسيب پذيرتر مي شوند.

7 – كار غضروف چيست؟ ... از غضروف روي استخوان هاي متحرك را در محل اتصالشان به يكديگر پوشانده است. سطح لغزنده ي غضروف مانع اصطكاك استخوان ها مي شود.

8 – استخواني شدن از .... شروع مي شود و تا ...... ادامه پيدا مي كند. دوران جنيني – حدود 20 سالگي

9 – چه نوع تفاوت ساختماني ميان انواع مفصل ها وجود دارد؟ استخوان ها در محل مفصل هاي ثابت به كمك رشته هاي سخت و در مفصل هاي نيمه متحرك به كمك غضروف در كنار يكديگر قرار گرفته اند اما ساختمان مفصل هاي متحرك پيچيده تر است.

10 – استخوان به كمك رشته هاي محكمي از...........به نام..........در محل خود مستقر شده اند؟ بافت پيوندي – رباط

11- مهره هاي كمر، جمجمه و شانه هر يك داراي چه نوع مفصل هستند؟ مهره هاي كور -> نيمه متحرك
جمجمه -> ثابت
شانه -> متحرك

112 – ماهيچه ها چگونه منقبض يا كوتاه مي شوند؟درون سلول هاي ماهيچه اي ، رشته باريكي از جنس پروتئين وجود دارد كه مي توانند منقبض يا كوتاه تر شوند. وقتي همه سلول هاي يك ماهيچه با هم منقبض شوند، ماهيچه نيز منقبض مي شود.

13 – زرد پي چيست؟زردپي يا ناندون طناب سفيد محكم از جنس بافت پيوندي بين تارهاي ماهيچه اي است كه تا دو سر ماهيچه ادامه مي يابد.

14 – وقتي ماهيچه ...............مي شود طول آن كم و ضخامتش.............مي شود. منقبض – زياد

ادامه نوشته
+ نوشته شده در چهارشنبه هفدهم آبان ۱۳۹۱ ساعت 11:32 توسط زهرا اصانلو  | 

علوم سوم راهنمایی

علوم

بخش اول – ماده و تغييرات آن

مدل هاي گوناگوني براي اتم به ياد داريد كه دموكريت براي اتم ها شكل هاي گوناگوني تصور مي كرد. در حالي كه دالتون اتم ها را ذره هايي كروي مي دانست. اتم آن قدر كوچك است كه نمي توان آن را ديد اما مانند جسمي كه درون جعبه است و ديده نمي شود، مي توان با بررسي رفتاري كه از خودشان مي دهد، در مورد شكل دو ويژگي هاي آن حدسهايي زد. جوزف تامسون دانشمند انگليسي، ديدگاه دالتون مبني بر كروي بودن شكل اتم را پذيرفت اما برخلاف او كه اتم را مانند يك ساچمه فنري، كره اي توپر و سفت و بدون ساختار دروني تصور مي كرد، تامسون درباره ساختار اتم نظر ديگري داشت:

 


چهارده سال پس از تامسون يعني در سال 1911 ميلادي ارنست رادفورد دانشمند نيوزيلندي در دوستي مدل تامسون براي اتم ترديد كرد. وي پس از آزمايش هاي بسيار ساختار ديگري براي اتم پيشنهاد كرد و مدل تازه اي براي آن ارائه داد.

 


رادفورد در مدل خود بار مثبت هسته اي اتم را به ذره هايي به نام پروتون نسبت داد. بارالكتريكي پروتون به اندازه ي بار الكترون است. در حالي كه اندازه گيريها نشان داده است كه جرم پروتون حدود دو هزار بار بيشتر از جرم يك الكترون است.
دو سال پس از رادفورد يعني در سال 1913 ميلادي، نيلز بورد دانشمند دانماركي، مدل اتمي رادفورد را براي توجيه برخي از ويژگيهاي اتم نارسا دانست و از اين رو مدل ديگري براي اتم پيشنهاد كرد.
گفتني است مدل بور عليرغم نارسا بودن اطلاعات سودمندي درباره ساختار هر اتم در اختيار ما مي گذارد.

ديگر ذره هاي سازنده اتم : جيمز چاد و يك دانشمند انگليسي، 20 سال پس از بور كشف كرد كه در هسته ي اتم علاوه بر پروتون، ذره ديگري نيز وجود دارد. او اين ذره را كه جرم آن تقريباً با جرم پروتون برابر است بارالكتريكي ندارد. نوترون به اين ترتيب، وجود سه ذره ساختار اتم ثابت شد.


جاي ذره

جرم نسبي

(نسبت به جرم الكترون)

بارالكتريكي نسبي

نام ذره

درون هسته

درون هسته

اطراف هسته

1840

1840

1

1+

0

1-

پروتون

نوترون

الكترون

 

 

همان طور كه مي دانيد 109 عنصر شناخته شده است. اتم هاي سازنده ي هر يك از اين عنصرها، عدد اتمي ويژه خود را دارند. براي نمونه، اتم هيدروژن ساده ترين اتم شناخته شده است و تنها يك پروتون هسته اي آن را مي سازد، عدد اتمي اين اتم يك است. عنصر بعد از هيدروژن هليم است. اين عنصر دو پروتون و دو نوترون در هسته خود دارد. بنابراين عدد اتمي آن 2 است. اگر عنصرهاي شناخته شده را به ترتيب افزايش عدد اتمي آن ها، كنار هم قرار دهيم، جدولي بدست مي آيد كه به آن جدول تناوبي عنصرها مي گويند. در اين جدول براي نمايش عنصرها از نمادهاي ويژه اي استفاده مي كنند كه نمادهاي شيميايي ناميده مي شوند. عدد اتمي و عدد جرمي، دو ويژگي مهم يك اتم به شمار مي ايد. اين دو ويژگي را بصورت عددهايي در سمت چپ نماد شيميايي عنصر مي نويسند. براي مثال (اتم هليم، با دو پروتون (عدد اتمي :2) و دو نوترون (عدد جرمي 4=2+2) به صورت زير نشان داده مي شود:

4 ! عدد جرمي

He

2 ! عدد اتمي




نمادهاي شيميايي : همان گونه كه گفتيم به حروفي كه در هر خانه ي جدول تناوبي عنصرها مي بينيد نماد شيميايي مي گويند. براي نمايش هر عنصر به جاي نوشتن نام كامل آن از اين نمادهاي يك يا دو حرفي استفاده مي شود.اين نماد بيشتر از نام لاتين عنصرها گرفته شده اند. براي مثال، هيدروژن را با حرف H نشان مي دهند. H نخستين حرف از نام لاتين اين عنصر يعني Hydrogen است. هم چنين نيتروژن را با حرف N نشان ميدهند. اين حرف نيز نخستين حرف از نام لاتين اين عنصر يعني Nitrogen است نام و نشانه ي شيميايي برخي عنصرها در ص 8 كتاب وجود دارد.
همان گونه كه در جدول صفحه پيش ديده مي شود در نشانه ي شيميايي دو حرفي فقط حرف نخست را بزرگ مي نويسند. براي مثال عنصر كليسيم را با نشانه Ca نشان مي دهند. نخستين حروف را به شكل C نشان مي دهند. نخستين حرف را به شكل C(حرف بزرگ) و دومين حرف را به صورت a(حرف كوچك) مي نويسند.
اتم هايي كه عدد اتمي يكساني دارند ولي عدد جرمي آن ها با هم تفاوت مي كند، در يك خانه از جدول تناوبي عنصرها قرار مي گيرند. دانشمندان به چنين اتم هايي هم مكان يا ايزوتوپ مي گويند. در واقع ايزوتوپ ها تنها در تعداد نوترون ها با يكديگر تفاوت دارند و اين سبب مي شود كه جرم ايزوتوپ ها با هم متفاوت باشد. ايزوتوپ ها يك عنصر خواص شيميايي دارند اما به عتل تفاوت اندكي كه در جرم آنها وجود دارد، در برخي از خواص فيزيكي وابسته به جرم مانند چگالي،‌تفاوت هاي ناچيزي با يكديگر دارند.

مقايسه كنيدجدول اتمي تامسون و مدل اتمي رادفورد چه شباهت ها و چه تفاوت هايي با يكديگر دارند؟
شباهت ها :
‌1 – در هر دو مدل اتم كروي شكل است.
2 – در هر دو مدل الكترون داراي بار منفي است
3 – هر دو مدل اتم خنثي است و هر دو به يك اندازه بار مثبت و منفي دارند

تفاوت ها:
1 - در مدل تامسون، بار مثبت خمير كيك است. در مدل رادفورد، هسته در مركز اتم و عمده جرم اتم را تشكيل مي دهد.
2- در مدل تامسون اتم تو پر و سفت است اما در مدل رادفورد بيشتر حجم اتم را فضاي خالي تشكيل مي دهد.
3 – در مدل اتمي تامسون، الكترون ها مانند كشمش درون خميري از بار مثبت پخش شده اند. اما در مدل اتمي رادفورد، هسته ي اتم به وسيله ي الكترون ها محاصره شده است.

مقايسه كنيد .
مدل اتمي رادفورد با مدل اتمي بور چه شباهت ها و تفاوت هايي با يكديگر دارند؟ شباهت ها :

1- در هر دو، هسته در مركز قرار دارد
2 – در هر دو هسته داراي بار مثبت و الكترون داراي بار منفي است
3 – حجم هسته ي اتم در مقايسه با حجم اتم بسيار كوچك است.

تفاوت ها :
1- د رمدل اتمي رادفورد، هسته ي اتم به وسيله الكترون ها محاصره شده است، اما در مدل بور، الكترون ها در مدارهايي به دور هسته مي چرخند.

فكر كنيد :
مدل اتمي بور براي سه اتم مختلف در شكل زير نشان داده شده است.





1 – تعداد الكترون ها ، پروتون ها و فوترون ها را در هر اتم مشخص كنيد.

تعداد نوترون

تعداد پروتون

تعداد الكترون

نام اتم

2

2

2

سمت چپ

4

3

3

وسط

5

4

4

سمت راست

2 – به مجموع تعداد پروتون هاي يك اتم، عدد اتمي آن مي گويند.عدد اتمي هر اتم را مشخص كنيد.
3 = تعداد پروتون = عدد اتمي (اتم سمت چپ)
3 = تعداد پروتون = عدد (اتم وسط)
4 = تعداد پروتون = عدد اتمي (اتم سمت راست)

3 – كدام اتم سنگين تر است؟ چرا؟
عدد جرم اتمي سمت راست بيشتر از اتم وسط و اتم وسط بيشتر از سمت چپ است پس اتم سمت راست سنگين تر از بقيه اتم هاست. زيرا عدد جرمي آن از بقيه بيشتر است.

مقايسه كنيد : ص 11 مدل بور در سه اتم در شكل روبه رو نشان داده شده است:

 

 

 

1 – اين سه اتم چه شباهتي با يكديگر دارند؟
عدد اتمي همه ي آنها با هم برابر است و تعداد الكترون هاي آنها نيز با هم برابر است.

2 – اين اتم ها چه تفاوتي با يكديگر دارند؟
عدد جرمي اين سه اتم با هم متفاوت است.

3 – هر يك از اين اتم ها به چه عنصري تعلق دارند؟
هر سه اين اتم ها، اتم هيدروژن هستند.

4- عدد اتمي و عدد جرمي هر يك از آن ها را معين كنيد.
عدد اتمي آن ها برابر يك است. چون هر يك فقط يك پروتون دارند. عدد جرمي اتم است سمت چپ يك ، اتم وسط دو اتم سمت راست برابر سه است.

فكر كنيد :
براي اكسيژن سه ايزوتوپ در طبيعت يافت مي شود. جدول رو به رو اين ايزوتوپ ها و فراواني آنها را در طبيعت نشان مي دهد.
1 – عددهاي نوشته شده در سمت چپ – بالا و پايين نماد شيميايي ، چه معنايي دارند؟

ايزوتوپ

o188 o178 o168

تعداد ايزوتو هاي موجود در ميان صد هزار اتم اكسيژن

99763 37 200

 

 


كدام ايزوتوپ اكسيژن از همه سبك تر است؟ چرا؟
ايزوتوپ 16 از همه سبك تر است . چون عدد جرمي آن از بقيه كم تر است.

كدام ايزوتوپ اكسيژن در طبيعت بيشتر يافت مي شود؟
ايزوتوپ 16 اكسيژن در طبيعت بيشتر يافت مي شود.



فصل 2 – اتم ها و تركيب هاي شيميايي
پيوند ميان اتم ها و فرمول شيميايي
امروزه براي نمايش نوع عنصرها و تعداد اتم هاي سازنده تركيب شيميايي از كنار هم قرار دادن نماد شيميايي آن عنصرها استفاده مي شود. با اين كار عبارتي بدست مي آيد كه فرمول شيميايي ناميده اند.
براي نمونه اكسيژن و نيتروژن را به ترتيب با فرمول هاي شيميايي O2 ، N2 و نيز كربن دي اكسيد آب را به ترتيب با فرمول هاي شيميايي H2O, CO2 نشان مي دهند.

 


همانگونه كه مشاهده مي كنيد فرمول شيميايي آب H2O است. در اين فرمول H نماد شيميايي هيدروژن و o نماد اكسيژن است. در ضمن عدد 2 پيوند كووالانسي نوعي نيروي جاذبه بسيار قوي است كه اتم ها را در يك مولكول محكم كنار هم نگه مي دارد.
هرمولكول ذره ي سازنده ي ماده اي است كه به آن تركيب مولكولي گفته مي شود. آب يك تركيب مولكولي است. يك قطره آب از تجمع ميلياردها مولكولي آب تشكيل شده است.

 

 

يون ها، ذره هايي با بارالكتريكي: اتم به رغم داشتن الكترون و پروتون، ذره اي خنثي است. زيرا تعداد الكترون ها و تعداد پروتون ها در هر اتم با يكديگر برابر است.
مواد بسياري وجود دارد كه يون ها ذره هاي سازنده آن هستند. به اين مواد تركيب هاي يوني مي گويند. همانطور كه در قطب هم نام دو آهن ربا، يكديگر را دفع و دو قطب ناهم نام آن ها، يكديگر را جذب مي كنند. بارهاي الكتريكي نيز چنين رفتاري دارند. دو بار الكتريكي هم نام يكديگر را ميرانند و دو بار الكتريكي ناهم نام يكديگر را مي ربايند.
رانش يا دافعه ي دو بار هم نام ربايش يا جاذبه ي دو بار هم نام
اين جاذبه در ميان يون هاي با بار نام هم نام نوعي پيوند شيميايي ايجاد مي كند كه پيوند يوني معروف است. در تركيب هاي يوني يون ها توسط پيوندهاي يوني كنار هم قرار گرفته اند. سديم و كلر با هم واكنش مي دهند و در يك واكنش بسيار گرماده يك تركيب يوني به نام سديم، كلريد ايجاد مي كنند، سديم كلريد همان نمك خوراكي است.

 

 

دانشمندان سديم كلريد را به صورت Nacl نشان مي دهند. Nacl فرمول شيميايي نمك خوراكي است. در اين فرمول شيميايي Na نماد شيميايي سديم و Cl نماد شيميايي كلر است.
در تركيب هاي يوني مولكول هاي جدا از هم ديده نمي شود بلكه ميلياردها يون مثبت و منفي بصورت نشان داده شده در شكل صفحه قبل كنار هم قرار گرفته اند.

يك ويژگي مهم تركيب هاي يوني : هنگامي كه يك تركيب يوني در آب حل مي شود پيوندهايي كه يون ها را در اين نوع تركيب ها كنار هم نگه مي دارند به آساني شكسته مي شوند. در واقع مولكول هاي آب سبب مي شوند كه اين يون ها از يكديگر جدا و در محلول پراكنده مي شوند، پراكنده شدن اين ذره ها در آب رسانايي الكتريكي محلول حاصل را بصورت چشمگيري تغيير مي دهد.

اسيدها و بازها، نمونه ديگري از تركيب هاي شيميايي:
اسيدها و بازها دسته مهمي از تركيب هاي شيميايي هستند . سركه، آب ليمو، جوهر نمك، آسپرين و حتي ويتامين ث از جمله اسيدها هستند. گرد باز كننده لوله هاي فاضلاب ، مايع سفيد كننده، جوش شيرين و مايعي كه بر اثر فشار از پوست پرتغال بيرون مي آيد از جمله بازهايي هستند كه روزانه با آنها سر و كار داريد.
اسيدها دسته اي از مواد با خواص مشابه اند. همه ي اسيدها مزه ترش دارند و با فلزها و بازها واكنش مي دهند. در حالي كه بازها همه تلخ مزه اند و آغشته شدن پوست دست به آن ها حالتي صابون مانند بوجود مي آورد. محلول بازها و اسيدها در آب جريان برق را از خود عبور مي دهد و به اين علت، اسيدها و بازها را مي توان جزو الكتروليت ها بشمار آورد.
اسيدها و بازها را مي توان به كمك آزمون هاي شيميايي شناسايي كرد. رنگ هاي خوراكي بسياري يافت مي شود كه در اسيدها يك رنگ و در بازها رنگ ديگري دارند. به اين مواد رنگي شناساگر مي گويند.

محاسبه كنيد :
فرمول شيميايي برخي از تركيب هاي شيميايي در زير داده شد است:الف – هر فرمول CH4 دو عنصر كربن و هيدروژن، در تركيب ; C6H12O6 سه عنصر اكسيژن، در تركيب HCL دو عنصر هيدروژن و كلر و در تركيب NO2 دو عنصر نيتروژن و اكسيژن بكار رفته است.
ب – فرمول وجود چند اتم از هر نوع عنصر را در ساختار مولكول هاي آن تركيب نشان مي دهد؟
NO2; HCL; C6H12O6 ; CH4در تركيب CH4 يك اتم كربن و 4 اتم هيدروژن‌، در تركيب C6H12O66 اتم كربن، 12 اتم نيتروژن،‌و 2 اتم اكسيژن بكار رفته است.

فكر كنيد
با دقت به شكل بخشي از شبكه ي بلوري نمك خوراكي (شكل صفحه قبل) نگاه كنيد. آيا مي توانيد نيروهاي جاذبه اي را كه باعث ايجاد اين شبكه ي بلوري شده است مشخص كنيد؟
در شبكه ي بلوري نمك، يون سديم داراي بار الكتريكي مثبت و يون كلريد داراي بار الكتريكي منفي است . نيروي جاذبه ي بين اين دو يون مثبت و منفي باعث ايجاد يك شبكه بلوري در نمك خوراكي مي شوند. (پيوند يوني)

سؤال از متن فصل 2 :
1 – دانشمندان براي نمايش مولكول ها و تركيب هاي شيميايي از چه شيوه اي استفاده مي كنند؟ آن ها شيوه ويژه اي را بكار مي برند، به اين صورت كه نماد شيميايي عنصرهاي سازنده آن ها را كنار هم قرار مي دهند. به اين شيوه ي نمايش فرمول هاي شيميايي مي گويند.

2 – پيوند كووالانسي چيست؟
نوعي نيروي جاذبه است كه اتم ها را در يك مولكول محكم كنار هم نگه مي دارد.

3 – تركيب مولكولي را تعريف كنيد؟ از كنار هم قرارگرفتن شمار زيادي از يك نوع مولكول ماده اي بدست مي آيد كه تركيب مولكولي گفته مي شود.

4 – چرا اتم به رغم داشتن الكترون و پروتون ذره اي خنثي است؟ زيرا تعداد الكترون ها و تعداد پروتون ها در هر اتم با يكديگر برابر است.

5 – تركيب هاي يوني چيست؟ مواد بسياري وجود دارد كه يون ذره هاي سازنده ي آن هستند. به اين مواد تركيب هاي يوني مي گويند.

6 – در شبكه ي بلوري سديم كلريد يون هاي سديم و كلريد چگونه قرار گرفته اند؟ يون هاي سديم و كلريد در شبكه بلوري سديم كلريد بوسيله پيوندهاي قوي يوني بطور بسيار منظمي در كنار هم قرارگرفته اند.

7 – محلول الكتروليت و غيرالكتروليت را تعريف كنيد؟ ماده اي كه محلول آن جريان برق را از خود عبور مي دهد الكتروليت و ماده اي كه محلول آن در آب جريان برق را از خود عبور نمي دهد، غيرالكتروليت نام دارد.

8 – مواد رنگي شناساگر چيست؟ رنگ هاي خوراكي بسياري يافت مي شوند كه در اسيدها يك رنگ و در بازها رنگ ديگري دارند. به اين مواد رنگي شناساگر مي گويند.

 


 

بخش دوم ، زمين زيستگاه ما
فصل 3 – سرگذشت زمين . لايه هاي سنگ ها : سنگ هاي رسوبي معمولاً به صورت موازي در روي هم انباشته مي شوند و مانند ورق هاي كتابند. در يك سري لايه از جنس سنگ هاي رسوبي ، اصولاً لايه هاي زيرين قديمي تر از لايه هاي بالايي هستند. اما در صورتي كه سنگ ها چين خورده باشند، نمي توانيم اصل بالا را درست بدانيم و براي تعيين وضعيت گذشته هاي آن ها بايد بدنبال شواهد ديگري بگرديم.


سيل : براي پاسخ به اين سؤال كه چه جانداراني بر روي زمين زندگي مي كردند بايد از فسيل ها كمك گرفت. به آثار و بقاياي موجودات قديمي كه در بين برخي از مواد تشكيل دهنده ي پوسته زمين پيدا مي شوند فسيل مي گويند. از ميان جانداران گذشته، فقط تعداد بسيار كمي به صورت فسيل درآمده اند. جانداراني كه داراي اعضاي نرم و فاقد اسكلت سفت داخلي يا خارجي بوده اند، در برابر عوامل مخرب طبيعي مقاومتي نداشته و پس از مرگ در مجاورت هوا يا زير آب تجزيه گرديده، خوراك جانداران ديگر شده و بدون آنكه از خود اثري به جاي گذارند، از بين رفته اند.
در ميان جانداران گذشته ي زمين آن هايي كه داراي اعضاي سخت مانند استخوان، دندان، صرف ، كيتين با بافت چوبي بوده اند. امكان فسيل شد نشان وجود داشته است. اين جانداران بايد بلافاصله پس از مرگ در محلي قرارگيرند تا در معرض تجزيه و فساد قرار نگيرند.


مكان هاي مناسب براي فسيل شدن : براي فسيل شدن،‌محيط هاي رسوبي مانند درياها و درياچه ها مناسب تر از ساير مناطق اند. در اين مناطق رسوب گذاري شديدتر است و بقاياي جانداران بوسيله رسوبات بهتر مدفون و پوشيده ي مي شود.

 

 

در خشكي ها نيز گاهي فسيل بوجود مي آيد ولي تعداد آن ها نسبت به فسيل هايي كه در درياها تشكيل شده اند، بسيارناچيز است. يخچال، غار، طوفان هاي شن و ماسه ، شيره هاي گياهي، مواد نفتي و خاكسترهاي آتش فشاني شرايطي بوجود مي آورند كه جانوران يا گياهان قبل از فساد و تجريه همه يا قسمتي از جسد آن ها سالم بماند.

استفاده از فسيل ها : برخي از فسيل ها كه مانند زغال سنگ و نفت كه به آن ها سوخت هاي فسيلي نيز گفته مي شود و بطور مستقيم در تأمين انرژي و برخي مواد كاربرد فراوان دارند. از ساير فسيل ها نيز براي تعين محل بعضي از مواد معدني استفاده مي گردد. فسيل ها در تشخيص آب و هواي گذشته نيز قابل استفاده اند.

تحول در حيات : با مطالعه در روي فسيل ها بدست آمده از ميان لايه هاي رسوبي مختلف معلوم شده است كه فسيل هاي موجود در لايه هاي قديمي تر (زيرين) در مقايسه با آن ها كه در لايه هاي بالايي پيدا مي شوند. ساختماني بدني ساده تري را نشان مي دهند. يعني هرچه به زمان حاضر نزديك مي شويم. هم ساختمان بدن جانداران پيچيده تر مي شود هم بر تعداد انواع آن ها اضافه مي شود.
دانشمندان به همين ترتيب توانسته اند اولاً با نوع تحولات و تغييرات جانداران در گذشته آشنا شوند، ثانياً نوعي جدول زماني را به كمك فسيل ها تنظيم كنند كه راهنماي مناسبي براي تعيين قدمت لايه هاي رسوبي مجهول هم هست.
ترتيب پيدايش جانداران از بي مهره ها به مهره داراين ساده و خونسرد و سپس مهره داران خونگرم، يعني پرنده ها و پستانداران است.
گياهان نيز در آغاز محدود به جلبك هاي دريايي بودند و در زمان هاي بعد سرخس ها و انواع مشابه پديد آمدند. پيدايش گياهان گلدار، كه انواع كامل پيچيده تر از اقاسم بي گل ها و هاگدار است. در زمان هاي نزديك به زمان حال در روي زمين ظاهر شدند.

 

ادامه نوشته
+ نوشته شده در چهارشنبه هفدهم آبان ۱۳۹۱ ساعت 11:28 توسط زهرا اصانلو  | 

نحوه ی تشکیل الماس

نحوه ی تشکیل الماس

کیمبرلیت ها به سنکهای آذرین اولترامافیکی غنی ازپتاسیم گفته می شود که بیشترحاوی قطعاتی ازسنگ هاو کانیهای پوسته وجبه است  کیمبرلیت ها اکثرا درپوسته ی قاره ای درنقاط پایدار (غیرکوهزایی) بوجود آمده اند  اکثرکیمبرلیت ها متعلق به دوره ی کرتاسه می باشند کیمبرلیت های مهم در آفریقا و کشورهای شوروی سابق و آمریکا وهندوستان واقع شده اند .

ماگمای کیمبرلیتی ازذوب بخشی پریدوتیت حاوی فلوگوپیت ودولومیت درجبه به وجود می آید مطالعه انکلوزیون های سیال الماس درمنطقه ای از آفریقا نشان داده است که دمای تبلورالماس 1100 درجه سانتیگراد وفشارحدود50 کیلوباراست الماس به دوصورت همراه اکلوژیت  ودرزمینه ی سنگ یافت می شود هردونوع الماس درجبه دراعماق زیاد متبلورمی شود وسپس توسط ماگمابه سطح زمین منتقل می شود . تمامی کیمبرلیت ها دارای الماس نیستند ژرفا مهمترین فاکتور در تبلور الماس محسوب می شود بامطالعه ی گارنت وپیروکسن های موجود درکیمبرلیت هامی توان شرایط تبلوروعمق تشکیل ماگمای کیمبرلیتی رابرآوردنمود .به عنوان مثال وجود دیوپسیدهای کروم دار دلیل برتبلوردرفشاربسیار بالاست . الماس به صورت پراکنده درزمینه ی سنگهای کیمبرلیتی یافت میشود عیار الماس در کیمبرلیت ها 1/0 الی 6/0گرم  درتن است.

+ نوشته شده در سه شنبه پانزدهم فروردین ۱۳۹۱ ساعت 23:44 توسط زهرا اصانلو  | 

ارزشیابی تكويني

ارزشیابی تكويني

  آنچه عمدتا به منظور کمک به اصلاح موضوع مورد ارزشیابی ، یعنی برنامه یا  روش آموزشی مورد استفاده قرار می گیرد ارزشیابی تکوینی نام دارد .هدف از کاربرد این نوع ارزشیابی آگاهی یافتن از میزان و نحوه یادگیری دانش آموزان برای تعیین نقاط قوت و ضعف یادگیری و نیز تشخیص مشکلات روش آموزشی معلم در رابطه با هدف های آموزشی است . این ارزشیابی در طول دوره آموزشی یعنی زمانی که فعالیت آموزشی معلم هنوز در جریان است و یادگیری دانش آموزان در حال تکوین یا شکل گیری است انجام می شود .

       به عبارتی دیگرنوعی ارزشیابی که در پایان هر بخش از مطالب تدریس شده در طول سال تحصیلی و در فعالیت مکرر به صورت روزانه ، هفتگی و یا ماهانه انجام می شود ، ارزشیابی مستمر نامیده می شود .

       اهداف ارزشیابی تکوینی

 

*      آگاهی از کیفیت برنامه های درسی و پیشرفت آن

*      بررسی روش های تدریس معلم و کیفیت
یادگیری دانش آموز و راهنمایی او و
اصلاح تدریجی فرآیند آموزش و یادگیری

*      به دست آوردن نمرات و قضاوت در باره ی فراگیری مرحله به مرحله دانش آموز در چهارچوب هدف های جزئی و رفتاری آن بخش

+ نوشته شده در سه شنبه بیست و سوم اسفند ۱۳۹۰ ساعت 9:30 توسط زهرا اصانلو  | 

اصول حاکم بر ارزشیابی مستمر از دیدگاه بلک و ویلیامز

اصول حاکم بر ارزشیابی مستمر از دیدگاه بلک و ویلیامز

 

•    ارزشیابی مستمر بخشی از فرآیند یادگیری
است .

•           شیوه ی یادگیری دانش آموزباید کانون توجه
فرآیند سنجش و و ارزشیابی قرار گیرد .

•           ارزشیابی مستمر در مرکز فعالیت های کلاسی 
قرار گیرد .

•            ارزشیابی مستمر باید سازنده باشد .

•          ارزشیابی مستمر باید رغبت یادگیری را در دانش آموزان

افزایش دهد .

•          دانش آموز باید توصیه های سازنده برای پیشرفت دریافت
کند .

•          ارزشیابی مستمر باید برکلیه جهات موفقیت دانش آموز

 اشراف داشته باشد .

+ نوشته شده در سه شنبه بیست و سوم اسفند ۱۳۹۰ ساعت 9:29 توسط زهرا اصانلو  | 

ويژگي هاي ارزشیابی مستمر

ويژگي هاي ارزشیابی مستمر

 *   پویایی و گستردگی آن

  *    داشتن انتظاری فراتر از آزمون های سنتی برای معلم

*     ارائه تصویر کلی از تمامیت شخصیت

 دانش آموز

 *       استفاده از ارزشیابی مستمرو نتایج حاصل از آن در جهت رشد و ارتقای دانش آموز

  *    داشتن توقع از دانش آموز در حد توان و رشد و بالندگی او

   *    دادن اطلاعات مستند و معتبر به معلم برای طراحی مرحله ی بعدی تدریس خود

  *    در هم تنیدگی با فرآیند آموزش به صورت جاری و مستمر

نتایج ارزشیابی تکوینی برای معلم و دانش آموز

   *    ایجاد بازخورد برای معلم و دانش آموز که در سایه آن
می توانند مشاهده کنند هدف های آموزشی
تا چه اندازه تحقق یافته است ؟

    *    تصمیم گیری معلم با استفاده از این بازخورد در مورد
انطباق برنامه و روش های آموزشی با سطح
 یادگیری و نیازهای دانش آموزان

   *    ایجاد فرصت برای دانش آموزان در جهت
 توجه نسبت به آنچه یاد می گیرند و
 پرورش مهارت ها وتوانایی های فکری خود

     -  ایجاد امکان بیشتر برای دانش آموزان در جهت کسب آگاهی از نقاط قوت و ضعف خود برای
رسیدن به اهداف آموزشی ، رفع نارسایی ها و
پرورش و تقویت جنبه های مثبت توانایی های خود

+ نوشته شده در سه شنبه بیست و سوم اسفند ۱۳۹۰ ساعت 9:29 توسط زهرا اصانلو  | 

رابطه ارزشیابی مستمر و خلاقیت

رابطه ارزشیابی مستمر و خلاقیت

 

* معلم می تواند با طرح استاندارد سوالات مستمر در پرورش خلاقیت دانش آموزان نقش به سزایی داشته باشد .

*      معلم با ابزار هنر و هدایت فعالیت های خارج از کلاس می تواند در پرورش خلاقیت موثر باشد .

*      معلم می تواند ضمن مبارزه با عوامل بازدارنده
قوه ی خلاقیت فراگیران ، در پرورش خلاقیت
دانش آموزان موثر باشد .

+ نوشته شده در سه شنبه بیست و سوم اسفند ۱۳۹۰ ساعت 9:28 توسط زهرا اصانلو  | 

بایدها و نبایدهای ارزشیابی مستمر

بایدها و نبایدهای ارزشیابی مستمر

بایدها و نبایدهای ارزشیابی مستم

     *     ارزشیابی مستمر باید متناسب با اهداف آموزشی باشد .

    *    وسیله سنجش در ارزشیابی مستمر نباید به پرسش های کتبی و شفاهی محدود شود .

    *    ارزشیابی مستمر نباید در قالب آزمون های کتبی هماهنگ و در سطح منطقه انجام گیرد .

     *   ارزشیابی مستمر باید میزان پیشرفت تحصیلی فراگیررا بدون داوری نشان دهد .

    *    ارزشیابی مستمر باید توام با افزایش اعتماد به نفس و تکریم شخصیت والای انسانی دانش آموزان باشد .

     *   ارزشیابی مستمر نباید تحت تاثیر نیازهای کاذب محیط قرار گیرد .

     *   ارزشیابی مستمر باید متناسب و هماهنگ با محتوای کتب درسی باشد .

ارزشیابی مستمر باید همواره پیشرفت های فراگیر را برجسته تر نشان دهد .
+ نوشته شده در سه شنبه بیست و سوم اسفند ۱۳۹۰ ساعت 9:23 توسط زهرا اصانلو  | 

روشهای ارزشیابی پایانی

روشهای ارزشیابی پایانی

 

آزمون

1- استفاده از سوالات دانشی

2-استفاده ازسوالات تفکربرانگیز

3-استفاده ازسوالات عملکردی

 

روشهای ارزشیابی مستمر

آزمون

1- آزمون فردی

2-آزمون  گروهی

3-آزمون عملکردی

انواع آزمونهای کتبی یا مداد و کاغذی

لازم به توضیح است که بدانیم آزمونهای پیشرفت تحصیلی در گروه آزمونهای توانایی که آن هم زیر مجموعه ی آزمونهای شناختی و روانی – حرکتی است قرار می گیرد.

با توجه به تقسیم بندی انواع آزمونهای پیشرفت تحصیلی در طراحی سؤال، سؤالات باید با توجه به نوع آنها به ترتیب زیر نوشته شوند:

الف- صحیح – غلط

ب- جور کردنی

پ- چند گزینه ای

ت- کوته پاسخ

ث- تشریحی

قواعد تهیه ی سؤالهای تشریحی:

1- سؤال مستقیم به هدف آموزشی مربوط شود

2- صورت سؤالات واضح و روشن و بدون کلی گویی و ابهام باشد

3- خود داری از به کار بردن کلمات چه کسی، چه وقت، کجا و غیره

4- سؤال تازه و در موقعیت جدید باشد

5- خودداری از دادن سؤال انتخابی

6- در نظر گرفتن زمان کافی برای پاسخ گویی

قواعد تهیه ی سؤالات کوته پاسخ:

1- هر سؤال باید موضوع مهمی را شامل بشود

مثال : تعداد شاگردان امام جعفر  صادق (ع) را بنویسید؟ (سؤال ضعیف)

2- صورت سؤال نیاز به پاسخ واحد و مشخصی باشد

مثال: کدام رکن در نماز است که در روزه داری هم مهم شمرده شده است؟

3- در سؤالات کوته پاسخ کامل کردنی، فقط کلمات و یا عبارات مهم را حذف کنید

4- جای خالی سؤالات کامل کردنی حدالامکان در قسمت پایانی سؤال باشد و تعداد جای خالی زیاد نباشد.

5- صورت سؤال را عین جملات کتاب ننویسید و از به کار بردن کلمه ای که اشاره به جواب می کند خودداری کنید.

قواعد تهیه ی سؤالات جور کردنی (بسته پاسخ یا عینی)

1- پرسشها و پاسخ ها متجانس یا همگون باشند.

مثال: عبارتی از ستون سمت راست را به کلماتی از ستون چپ که مربوطند وصل کنید(نامتجانس)

1- روحیه ای برای استقبال از سختی ها                      الف- رشد جسمی

2- یکی از ارکان نماز است                                       ب- قیام

3- افزایش توانایی شخصی                                        ج- شجاعت

2- طول فهرست های پرسش و پاسخ را کوتاه کنید و مطالب کمتری در قسمت پاسخها قرار دهید.

3- در راهنمای سؤال، اطلاعات لازم را برای پاسخگویی بدهید.

4- همه پرسشها و پاسخهای یک سؤال را در یک صفحه قرار دهید.

5- در ستون پرسشها، جملات را نیمه تمام نگذارید.

6- پرسشها را با شماره و پاسخها را با حروف مشخص کنید.

قواعد تهیه ی سؤالات چند گزینه ای:

1- هر سؤال موضوع مهم یا یک هدف آموزشی را اندازه بگیرد.

2- دو سؤال در یک سؤال قرار ندهید.

3- تمام مطالب اصلی سؤال در تنه ی سؤال باشد و از تکرار مطالب سؤال در گزینه ها خودداری کنید.

4- همه ی گزینه ها یک سؤال باید متجانس باشد و به موضوع واحدی مربوط شود.

5- سؤال را طوری بنویسید که پاسخ درست آن تنها پاسخ درست یا قطعاً درست ترین پاسخ باشد.

6- برای اندازه گیری توانایی دانش آموز در بالاتر از سطح دانش، سؤالی طرح کنید که دانش آموز را در موقعیت جدید قرار دهید.

7- گزینه های هر سؤال از نظر دستوری و جمله بندی مکمل سؤال باشد.

8- در سؤالات منفی، کلمات منفی را برجسته نشان دهید.

9- حدالامکان از بکار بردن هیچ کدام یا همه ی موارد خودداری کنید.

10- سؤالات را مستقل از یکدیگر بنویسید یعنی یک سؤال نباید به پاسخ دادن سؤال دیگر کمک کند.

11- طول گزینه ی درست را در سؤالات مختلف تغییر دهید و محل گزینه ی درست را هم تصادفی انتخاب کنید.

قواعد تهیه ی سؤالات صحیح – غلط

1- حدالامکان سؤالات ساده و روشن باشند.

2- جملات را طوری بنویسید که غلط یا صحیح بودن آن برای دانش آموزان آشکار باشد.

3- خودداری از به کار بردن کلمات بعضی وقتها، غالباً، هرگز و...

4- سعی کنید طول سؤالات صحیح و غلط هم اندازه باشد

5- تعداد سؤالات صحیح و غلط نیز یکسان باشد

6- عین جملات کتاب را ننویسید

7- هر سؤال اشاره به یک هدف آموزشی و با اهمیت داشته باشد

+ نوشته شده در سه شنبه بیست و سوم اسفند ۱۳۹۰ ساعت 9:23 توسط زهرا اصانلو  | 

نکات خاص در ارزشیابی مستمر

نکات خاص در ارزشیابی مستمر

 

*      ارزشیابی مسنمر جزیی از فرآیند آموزش است .

*      به فعالیت هایی منجر می شود که طراحی مراحل بعدی آموزش

را امکان پذیر می سازد .

*      در تمام موضوعات درسی قابل اجرا است .

*      دانش آموزان را در فرآیند یادگیری خود سهیم می سازد و توان

خود ارزیابی را در آنان تقویت می کند .

*      معلم را قادر می سازد تا به طور منظم دانش آموزان را در

فعالیت های گوناگون در نظر بگیرد .

*      به معلم کمک می کند تا علایق دانش آموزان را شناسایی کند .

*      معلم را قادر می سازد تا از طریق ارزشیابی های متناوب

 اطلاعات کافی برای ارزیابی معتبر دانش آموزان را جمع آوری کند .

+ نوشته شده در سه شنبه بیست و سوم اسفند ۱۳۹۰ ساعت 9:22 توسط زهرا اصانلو  | 

فقر آهن

آنمي فقر آهن

IDA   آهن

 

•        آهن در تغذیه انسان نقش بسیار مهمی دارد.

•        بدن یک انسان بزرگ سال 3-4 گرم آهن دارد. آهن یک ماده مغذی و اساسی ترین ماده اولیه برای ساخت گلبولهای قرمز خون می باشد.

اعمال آهن

1- آهن یکی از اجزائ همو گلوبین ،میوگلوبین،سیتوکرومها وبرخی دیگر از دستگاههای آنزیمی بدن است.

2-اعمال آهن در بدن بعنوان بخشی از مجموعه هم HAEMEو آنزیم حمل اکسیژن و تنفس یاخته است .

3-کمبود آهن پاسخ ایمنی را هم ممکن است ضعیف کند .

منابع آهن

•         منابع جانوری

•         جگر،گوشت،تخم مرغ از منابع مهم و به آسانی در دسترس آهن هستند ،که جذب آهن خوراکیهای گیاهی را هم افزایش می دهند.

•         منابع گیاهی

•         غلات ،حبوبات و سبزیهای خوراکی مهمترین منابع آهن در خوراک روزانه مردم گیاه خوار هستند .

دانه های روغنی ،کشمش ،برگه زردآلو ،خرما و

جذب آهن

میزان جذب آهن تحت تاثیر عواملی مانند وضعیت آهن در شخص ، ترکیب خوراک و وجود بیماریهای روده ای بستگی دارد .اسید اسکوربیک جذب آهن را بیشتر می کند .جذب آهن بهنگام رشد و بارداری نیز افزایش می یابد

عواملی که موجب کمبود آهن و کم خونی فقر آهن می شود

•         خونریزیها ، دفع از راه ادارار عرق و صفرا، ابتلا به آلودگیهای انگلی مثل کرم قلابدار و ژیاردیا اسهال و عفونتهای تنفسی بعلت بی اشتهایی و کم شدن جذب ، موجب کمبود آهن می شود.

•         افزایش نیاز بدن به آهن (در بارداری ،رشد مانند کودکی و نوجوانی )

•         عادت و الگوی نامناسب غذایی مانند مصرف چای همراه با غذا یا بلافاصله پس از صرف غذا که جذب آهن غذا را بمقدار زیاد کاهش می دهد .

•         کم خونی کمبود آهن

کم خونی کمبود آهن یکی از دشواریهای اصلی بهداشت جهان است .نزدیک به10%مردان و 20% زنان در آسیا کم خون گزارش شده اند و بیش از دو میلیارد نفر از مردم جهان دچار کمبود آهن و کم خونی ناشی از آن هستند

افراد در معرض خطر کمبود آهن

•         زنان سنین باروری بویژه زنان باردار

•         کودکان خرد سال

نوجوانان

علائم ابتلا به کم خونی فقر آهن

•         این علایم به میزان و شدت تخلیه ذخایر آهن در بدن بستگی دارد و عبارتند از

رنگ پریدگی دایمی زبان و مخاط داخل لب و پلک چشم ، خستگی زود رس ، سیاهی رفتن چشم ،بی تفاوتی و سر گیجه ، سردرد،بی اشتهایی ، حالت تهوع ، خواب رفتن و سوزن سوزن شدن دست وپاها و در مراحل پیشرفته تر تنگی نفس همراه با تپش قلب و تورم قوزک پا مشاهده می شود

راههای پیشگیری از کمبود آهن

•         در برنامه غذایی روزانه از مواد غذایی آهن دار استفاده کنیم

•         همراه با غذا سالاد گوجه فرنگی ، کاهو ، کلم ، فلفل سبز و یا سبزیجات تازه مصرف کنیم

•         مقدار کمی گوشت به غذاهای گیاهی اضافه کنیم

از انواع خشکبار مثل توت ، برگه آلو ، انجیر خشک ، کشمش و....استفاده کنیم

ادامه راههای پیشگیری

•         از نوشیدن چای یک ساعت قبل از غذا تا دو ساعت بعد از غذا خودداری کنیم

•         از توالت های بهداشتی استفاده کرده و بعداز هر بار اجابت مزاج دستها را با آب و صابون بشوئیم

•         هنگام مصرف سبزیها را شسته و ضد عفونی کنیم

•         از ابتلا به بیماریهای عفونی روده ای جلوگیری کنیم

•         به نانوائیها آموزش دهیم تا از خمیر ترش برای ور آوردن خمیر به جای جوش شیرین استفاده کنیم 

 

+ نوشته شده در سه شنبه شانزدهم اسفند ۱۳۹۰ ساعت 22:42 توسط زهرا اصانلو  | 

شیوه ها و ابزارهای مورد استفاده در ارزشیابی مستمر  

شیوه ها و ابزارهای مورد استفاده در ارزشیابی مستمر

پوشه کار

سنجش

مشاهده ای

آزمون های
عملکردی

پروژه

بازخورد

تکالیف

درسی
+ نوشته شده در سه شنبه شانزدهم اسفند ۱۳۹۰ ساعت 9:21 توسط زهرا اصانلو  | 

راهكارهاي كيفي كردن ارزشيابي تكويني

راهكارهاي كيفي كردن ارزشيابي تكويني

1- ارائه بازخورد موثر به دانش آموزان تا براي برداشتن گام بعدي در جهت پيشرفت خود
تصميم گيري كنند .

2- درگير كردن موثر دانش آموزان در فرآيند يادگيري

3- درگير كردن دانش آموزان در خود سنجي

4- استفاده از نتايج ارزشيابي تكويني در طراحي تدريس

5- آشنا كردن دانش آموزان با هدف هاي آموزشي

6- اعتقاد به اين كه هر دانش آموز توان پيشرفت
دارد .

7- درك و توجه به تاثير شيوه ي ارزشيابي بر ايجاد علاقه و اعتماد به نفس در دانش آموزان
( عوامل تعيين كننده فرآيند يادگيري )

+ نوشته شده در سه شنبه شانزدهم اسفند ۱۳۹۰ ساعت 9:20 توسط زهرا اصانلو  | 

بازخورد

بازخورد

       بازخورد عبارت است از نظر و واكنش معلم نسبت به وضعيت يادگيري دانش آموز .
با دريافت هر بازخورد ، براي دانش آموز مشخص مي شود كه در چه وضعيتي قرار
دارد ، چه فعاليت هايي را بايد انجام دهد ، چه انتظاراتي از وي مي رود و چه انتظارات آموزشي اهميت بيشتري دارد .

       بازخورد بايد به گونه اي انجام گيرد كه به
دانش آموز كمك كند خطاها و اشتباهاتش را در جريان يادگيري كاهش داده و وظايف و تكاليفش را با دقت بيشتري انجام دهد . در واقع بازخورد  نه تنها به دانش آموز در باره چگونگي مهارت و دانشي كه كسب كرده اطلاعاتي مي دهد ، بلكه به او مي گويد كه چگونه مهارت ها و دانش خود را ارتقا دهد .

خصوصیات بازخورد

      بازخوردها جزئی از فرایند یاددهی –یادگیری تلقی می شوند.

       بازخوردها باید پیوسته باشند یعنی در حین فعالیت دانش آموزان بازخورد دریافت کنند.

       بازخورد ها باید سود مند باشند یعنی حاوی اطلاعاتی باشند که به دانش آموز نشان دهد چه فعالیت هایی را انجام دهد تا انتظارات آموزشی را محقق سازد.

 

       بهتر است بازخوردها به صورت شفاهی مطرح شوند.

       منبع بازخورد متنوع باشد . 
( معلم ، دانش آموز ، والدین و ... )

       بازخورد ها توصیفی باشند یعنی برای فراگیر ساده و قابل فهم باشد .
 ( فقط نمره یا رتبه نباشد . )

+ نوشته شده در سه شنبه شانزدهم اسفند ۱۳۹۰ ساعت 9:19 توسط زهرا اصانلو  | 

آزمون عملكردي  

آزمون عملكردي

تعريف آزمون عملكردي

آزموني است كه توسط معلم صورت مي گيرد وناظر برمشاهده وعمل دانش آموزان در انجام تكاليف محوله يا داوطلبانه است.

 

         مزيت آزمون عملكردي

           تکاليف و آزمون هاي عملکردي ،

  • آموخته هاي فراگير را در حيطه هاي مختلف در عمل به کار مي گيرد و فراگير طي انجام آن نشان مي دهد تا چه اندازه در کاربرد
 آموخته ها تواناست.

   تفاوت عمده با تعاريف سنتي

  •  سنجش عمکرد دانش آموز از طريق درگيرکردن او در تکاليف عملي ، چيزي فراتر از تعاريف سنتي ، مثلاً حفظ کردن و کنفرانس دادن در کلاس است .

  • اين نوع سنجش به هر نوع فعاليت يا کار خلاقانه ي دانش آموز مي پردازد که از طريق آن مي تواند آن چه را آموخته است ، به نمايش بگذارد و يا بيان کند.

 •تکاليف عملي مي تواند به صورت تکاليفي باشد که در زمان کوتاه يا طولاني قابل انجام است.

چرايي استفاده از آزمون عملكردي

•در فلسفه ي آموزش سازنده ، رشد دهنده و پويا ، مهم ترين مسئله مشارکت دادن

 •دانش آموز در تشکيل و تعيين هدف فعاليت هايي است که در فرايند يادگيري او به کار گرفته
مي شود.

 ( جان ديويي ، 1983 )

• تلفيق تکاليف عملي در برنامه ي آموزشي دانش آموز و تبديل او به يک « فراگير فعال » باعث مي شود تا رغبت و انگيزه ي لازم براي مشارکت در فرايند يادگيري را پيدا کند

بدنه اصلي از آزمون عملكردي

•   فعاليتي است که معلم طراحي مي کند تا دانش آموز در آن درگير شود

•  يا ممکن است دانش آموز را با مشکلي مواجه کند و از او بخواهد که راه حلي ارائه کند.

مزاياي استفاده از آزمونهاي عملكردي

•  ۱- ايجاد فرصت براي کاربرد دامنه ي وسيعي از مهارتها ، از جمله مهارت تحقيق

•   2-فراهم آوردن فرصت هايي براي طرح پرسش هاي

•   باز – پاسخ.

•  3-فراهم آوردن امکان جمع آوري دلايل مستند براي قضاوت در مورد حدود توانايي هاي دانش آموز را.
( کاري که از عهده ارزشيابي هاي سنتي خارج است.)

• 4- فرصت ارائه کارهاي خلاق را براي دانش آموزان

•  ۵- از طريق آزمون عملکردي ، دانش آموز آموخته هاي خود را در دنياي واقعي به کار گرفته و جهت کسب مهارتهاي سطوح بالا که در حل مسائل روزمره ي زندگي به کارش مي آيد ، ترغيب مي شود.

+ نوشته شده در سه شنبه شانزدهم اسفند ۱۳۹۰ ساعت 9:18 توسط زهرا اصانلو  | 

انواع آزمونهاي عملكردي

انواع آزمونهاي عملكردي

•          انواع

•          آزمونهاي عملكردي

•          (گرانلاند)

•          1988

•          آزمون کتبی عملکردی

•          آزمون شناسایی

•          آزمون عملکردی در شرایط

•          شبیه سازی شده

•          نمونه کار

 

 

•          آزمون کتبی عملکردی

•          اين آزمون عمدتاً بر کاربرد آموخته ها در موقعيت هاي عملي يا شبيه سازي تأکيد دارد.

•          مثال :

•          طراحي سيم کشي اتاق

•           نوشتن يک داستان کوتاه

•           رسم يک نمودار ستوني براساس اطلاعات داده شده

•           

 

آزمون شناسایی

 

موارد ذیل نمونه هایی از آزمون عملکردی

شناسایی محسوب می شود:

-          مشخص کردن اشکال مداري که لامپ آن روشن

-          نمي شود.

- مشخص نمودن وسايل و مراحل انجام يک آزمايش علوم

تشخيص تلفظ درست يک کلمه در زبان انگليسي

- روش درست حل يک مسئله ي رياضي

انجام عملکرد درشرایط

شبیه سازی شده

در اين آزمون از فراگير خواسته مي شود تا در يک موقعيت شبيه سازي شده يا خيالي ، همان اعمالي را انجام دهند که در موقعيت هاي واقعي ضروري اند.

 

مثالهایی برای آزمون عملکردی در شرایط
 شبیه سازی شده

•          شيوه هاي کاري که براي کمک به يک مصدوم انجام مي دهد .

 

انجام تنفس مصنوعي روي يک مصدوم

در آموزش رانندگي ، قبل از آن که فراگير عمل رانندگي را شروع کند، او را در اتومبيلي مشابه اتومبيل واقعي قرار مي دهند تا اعمال رانندگي را تمرين کند.

نمونه کار

روش نمونه کار نزديک ترين روش سنجش به عملکرد واقعي است . فراگير در محيط طبيعي سنجش مي شود.

مثال :

•          آزمون رانندگي در شرايط واقعي

•           آزمون دقت دانش آموز در کار با مواد شيميايي

•           ترجمه درس زبان انگليسي

•           در درس رياضي ساخت يک مکعب با ابعاد معين

چگونه يك آزمون عملكردي را طراحي نماييم

در طراحي آزمون هاي عملکردي معمولاً بايد به سه قسمت اصلي توجه شود.

اين سه قسمت شامل :

الف ) تکليف عملي

ب ) برگه ي ارزشيابي

ج ) سيستم نمره گذاري

الف )تکلیف عملی

بدنه ي اصلي آزمون عملکردي فعاليتي است که معلم طراحي مي کند تا دانش آموز در آن درگير شود يا ممکن است دانش آموز را با مشکلي مواجه کند و از او بخواهد که راه حلي ارائه کند.

مثالها :

چرا در اين مدار لامپ روشن نمي شود.

غلط هاي دستوري اين نامه را تصحيح کن.

اشکال متن ترجمه شده را تصحيح کن .

حجم اين پارچ آب را با هر شکلي که

مي دانيد محاسبه کنيد.

 

ب ) برگه ارزشیابی

دانش آموز ، ايده‌، راه حل ، شيوه کار ، نقشه کار
و ... را روي برگه ي ارزشيابي منعکس مي کند.

) سیستم نمره گذاری

معلم با توجه به هدف هاي آزمون عملکردي که از قبل مشخص است ، معيار ارزشيابي را مشخص مي کند.

سيستم نمره گذاري يا ارزشيابي آزمون عملکردي بسيار مهم است و معمولاً قسمت مشکل اين نوع ارزشيابي است.

انواع نمره دادن

الف ) قضاوت کمي

ب ) قضاوت کيفي

الف ) قضاوت کمی

معيارهاي سنجش را تعيين کنيد و براي هر کدام يک نمره اختصاص دهيد.

 براي اطمينان از صحت تعيين معيارهاي سنجش ، پيشنهاد مي شود اين کار را در گروه هاي دو يا سه نفره ي معلمان انجام دهيد.

ب ) قضاوت کیفی

به جاي تعيين نمره براي معيارهاي سنجش
مي تواند به صورت توصيفي قضاوت کنيد. اين قضاوت ممکن است به صورت ذيل باشد :

عالي ، خوب ، متوسط يا در حدانتظار ، بيش از حد انتظار ، کم تر از حد انتظار ، کامل ، قابل
قبول ، ناتمام و ...

+ نوشته شده در سه شنبه شانزدهم اسفند ۱۳۹۰ ساعت 9:17 توسط زهرا اصانلو  | 

ارزشيابي باز

ارزشيابي باز

    

ارزشيابي باز
openbook

 

 

تعريف:

–        نوعی ارزشيابي است كه در جريان آن دانش آموزان بتوانند هنگام آزمون ؛از کتاب درسي و ساير منابع مرتبط

به صورت گروهي يا فردي استفاده نمايند.

نوع سوال در ارزشيابي باز:

جنبه تفسيري ، تحليلي؛ ترکيبي و استنباطي

محاسن ارزشيابي باز

1-باعث تفكر بيش‌تر و عميق‌تر مي‌شود .

2-زمينه‌ را براي برداشت‌هاي گوناگون دانش‌آموزان از يك مساله ويا سوال فراهم مي‌سازد.

3-بين دانش دانش‌آموزان ؛ارتباط برقرار می نماید.

+ نوشته شده در سه شنبه شانزدهم اسفند ۱۳۹۰ ساعت 9:16 توسط زهرا اصانلو  | 

خودارزيابي(خودسنجي)

خودارزيابي(خودسنجي)

خودارزيابي(خودسنجي)

 

 

Image Hosted by Free Picture Hosting at www.iranxm.com

خودسنجي

*      خودسنجي عبارت است از ارزشيابي فرد از عملكرد و فعاليت هاي يادگيري خودش .

هدف اساسي استفاده از اين روش:

*       ايجاد احساس مسووليت بيشتر نسبت به يادگيري خود است .

*       همچنين خودآگاهي و افزايش حس مراقبت از فرآيند يادگيري

 

مواردی که درخودسنجي باید به آن ها توجه نمود :

*      آگاهی دادن به دانش آموزان در مورد معیارها و ملاک های کار و فعالیت مورد ارزشیابی

*      کمک گرفتن از خود دانش آموز در تهیه ملاک ها و معیارها

*      دادن آزادی به دانش آموزان در هنگام ارزیابی از خود

*      فراهم ساختن فرصت ارزشیابی از خود برای دانش آموزان

*      آموزش استفاده از بازخورد توصیفی به جای رتبه یا نمره به دانش آموزان

*      فراموش نكنيم:

*      در خودارزيابي

*      معلم فرصت وشرايط را براي

*      دانش آموزان

*      فراهم مي نمايد

 

 

*      ارزشيابي مطلوب

*      ( فرآيند مدار )

*      قال علي (ع) :

ا‌َلمَرءُ يُوزَنُ بقَوله وَ يُقَوّمُ بفعله

انسان به گفتارش سنجيده مي شود و با اعمالش ارزيابي مي گردد .

آيا ارزشيابي ( امتحان ) ضرورت دارد ؟

پاسخ مثبت است زيرا :

1- آموزش و ارزشيابي لازم و ملزوم يكديگرند و هيچ آموزشي بدون ارزشيابي به ثمر
نمي نشيند .

2- ارزشيابي شاهدي بر نحوه ي آموزش است .

3- ارزشيابي بر ميزان يادگيري داوري مي كند .

4- ارزشيابي در ارتقا
بهره روي آموزش موثر
مي باشد .

5- ارزشيابي به دنبال اثربخشي نظام تعليم و تربيت است .

 

Image Hosted by Free Picture Hosting at www.iranxm.com

*      كدام نوع ارزشيابي مؤيد مقاصد اصلي ارزشيابي مي باشد ؟
ارزشيابي سنتي ( نتيجه مدار )

                             يا

ارزشيابي مطلوب ( فرآيند مدار )

 

در ارزشيابي سنتي چه مي گذرد ؟

1- فقط رفتارهاي قابل مشاهده اندازه گيري
مي شود .

2- ابزارهاي آن ، تنها آزمون هاي
مدادي – كاغذي ، عيني و تشريحي است .

3- چون جنبه ي رسمي پيدا مي كند ،
اضطراب آور است .

4- نقاط قوت و ضعف را مشخص نمي سازد .

5- فرآيند تفكر و فعاليت دانش آموزان را
 نمي سنجد .

6- سروكار آن فقط با نتيجه و فرآورده ي يادگيري است .

7- فرآيندي ، جدا از آموزش تلقي مي گردد .

8- در تصحيح آموزش ، نقش چنداني ندارد .

9- به تفاوت هاي فردي فراگيران توجه
نمي شود .

10- در فعال سازي دانش آموزان نقشي ندارد .

 

*      تاثير روش هاي مختلف
نمره دهي بر يادگيرندگان در ارزشيابي سنتي

 

تاثير نمرات بالا

*      نقش تقويت كننده ي مثبت دارد .

*      منجر به ادامه ي فعاليت و كوشش فراگير مي شود .

*      پاسخ هاي سازشكارانه ي فراگيران را تقويت
مي كند .

*      در اين زمينه ، دانش آموزان داراي آفرينندگي و خلاقيت مايوس مي شوند . چون نمي توانند رفتاري سازشكارانه داشته باشند .

تاثير نمرات بالا

 

*      نقش تقويت كننده ي مثبت دارد .

*      منجر به ادامه ي فعاليت و كوشش فراگير مي شود .

*      پاسخ هاي سازشكارانه ي فراگيران را تقويت
مي كند .

*      در اين زمينه ، دانش آموزان داراي آفرينندگي و خلاقيت مايوس مي شوند . چون نمي توانند رفتاري سازشكارانه داشته باشند .

 

تاثير نمرات پايين

*      همراه با عدم تاييد معلم است .

*      اگر بارها تكرار شود ، به ايجاد مفهوم ( خود منفي ) در فراگير منجر مي شود .

*      اين باور ، كاهش انگيزه و كوشش را به همراه خواهد داشت .

*      در افرادي كه آمادگي ترك تحصيل دارند ، عاملي تقويت كننده در اين امر خواهد بود .

 

بررسي نتايج حاصل از ارزشيابي سنتي

*      اين ارزشيابي معمولا داراي نتايج رضايت بخش نمي باشد .

                    زيرا :

*      اهداف مناسب انتخاب
نشده اند  .

*      كيفيت محتواي آموزش مطلوب نمي باشد .

*      تناسب لازم در روش هاي تدريس و وسايل كمك آموزشي وجود ندارد .

*      شرايط لازم براي يادگيري فراهم نشده است .

*      فراگيران در انجام فعاليت هاي آموزشي توانايي لازم را ندارند .

*       فراگيران احساس شكست
مي كنند .

*      به جاي ايجاد روح تعاون به فرد محوري مي انديشد.

*      به دنبال تجديد نظر در محتواي آموزش نيست .

*      افزايش مهارت هاي تفكر و يادگيري فراگير مد نظر نخواهد بود .

 

ارزشيابي مطلوب

*      آن نوع ارزشيابي است كه صرفا به ارزشيابي از جانب معلم محدود
نمي شود . بلكه در كنار آن ، يادگيرنده به خود ارزشيابي فردي ، گروهي و كلاسي مي پردازد و از اين طريق نقاط قوت و ضعف خويش ، گروه و كلاس را روشن مي سازد .

*      اين نوع ارزشيابي در اصطلاح‹‹ فرآيند مدار ›› نام دارد .

+ نوشته شده در سه شنبه شانزدهم اسفند ۱۳۹۰ ساعت 9:15 توسط زهرا اصانلو  | 

ويژگي هاي ارزشيابي فرآيند مدار

ويژگي هاي ارزشيابي فرآيند مدار

ويژگي هاي ارزشيابي
فرآيند مدار

*      حالت مستمر و تكويني
( شكل گيري و شكل دهي ) دارد .

*      مبتني بر عملكرد فراگيران است .

*      حالت رقابتي و مقايسه اي ندارد .

*      يادگيري را از سطح دانش به كاربرد ارتقاء مي دهد .

*      حواس پنجگانه را تقويت
مي كند .

*      به توانايي هاي فردي توجه
مي نمايد .

*      اضطراب را به شوق تبديل
مي كند .

*      نقاط ضعف و قوت را مشخص
مي نمايد .

 

بنابر اين ارزشيابي فرآيند مدار اين موارد را هدف قرار مي دهد :

*      1- فرآيند محوري نه نتيجه مداري

*      2-ارج گذاري به تلاش نه فقط
ارزش گذاري به حاصل كار

*      3- توانايي حل مساله نه افزايش معلومات

*      4- افزايش اميد نه توسعه ي ياس و نااميدي

*      5- افزايش رفاقت نه ترغيب رقابت ناسالم

*      6- يادگيري بهتر نه يادگيري بيشتر

*      7- دانش آموز محوري نه امتحان محوري

*      8- رشد همه جانبه ي شخصيت فراگير نه افزايش بعد حافظه اي او

*      9- تقويت انگيزه هاي دروني نه تحميل و اجبار بيروني

*      10- اضطراب متعادل و در خدمت انگيزه نه اضطراب و نگراني بيمار كننده و كشنده

*      11- لذت بخش نمودن فرصت هاي يادگيري نه نفرت انگيز نمودن
 لحظه هاي فراگيري

*      12- تحريك حس كنجكاوي نه ارضاي بازدارنده ي روحيه ي جستجوگري

*      13- يادگيري براي زندگي نه يادگيري براي امتحان

*      14-نمره در خدمت دانايي نه زندگي در خدمت نمره

+ نوشته شده در سه شنبه شانزدهم اسفند ۱۳۹۰ ساعت 9:10 توسط زهرا اصانلو  | 

چگونه از ارزشيابي سنتي به ارزشيابي مطلوب برسيم ؟

چگونه از ارزشيابي سنتي به ارزشيابي مطلوب برسيم ؟

چگونه از ارزشيابي سنتي به ارزشيابي مطلوب برسيم ؟

1- از روش هاي فعال يادگيري ، مشاركتي و گروهي استفاده كنيم .

2- به رشد جنبه هاي گوناگون شخصيت فراگيران توجه نماييم .

3- به تعميق فرآيند ياددهي يادگيري بينديشيم .

4- مقدمات تسهيل يادگيري را فراهم آوريم .

5- الگوهاي كاربردي را براي تكميل محتواي برنامه هاي درسي و تقويت آن به كار بنديم .

6- به دنبال تقويت جنبه هاي نشاط و شادابي و جنب و جوش در فراگيران باشيم .

 

فراموش  نكنيم

ارزشيابي مطلوب ، ارزشي فراتر از موفقيت در جلسه ي امتحان دارد .

•          محدود به امتحانات پاياني نمي شود .

•          براي هدايت مستمر يادگيري فراگيران كارآمد مي باشد .

•          تنها به نتيجه ي عملكرد فراگيران در پاسخ به سوالات اكتفا نمي كند .

جزئي از فرآيند آموزش است
نه نقطه ي پايان آن

•          قالبي فراتر از آزمون هاي مدادي كاغذي دارد .

•          نقش ياري دهنده براي فراگير دارد نه نااميد كننده

به حيطه هاي نگرشي – مهارتي توجه دارد .

•          به دنبال مقايسه ي نابخردانه ي فراگيران نيست .

•          تحت تاثير قضاوت شخصي و حالات عاطفي معلم قرار
نمي گيرد .

ارائه امنيت رواني براي فراگيران را مدنظر دارد نه اضطراب و تنش

•          با ساير فعاليت هاي آموزشي همسو
مي باشد .

•          به دنبال پيش بيني اشكالات است نه تنها نشان دهنده ي زمينه ي موفقيت

+ نوشته شده در سه شنبه شانزدهم اسفند ۱۳۹۰ ساعت 9:9 توسط زهرا اصانلو  | 

روشهای ارزشیابی پایانی

روشهای ارزشیابی پایانی

روشهای ارزشیابی پایانی

آزمون

1- استفاده از سوالات دانشی

2-استفاده ازسوالات تفکربرانگیز

3-استفاده ازسوالات عملکردی

+ نوشته شده در سه شنبه شانزدهم اسفند ۱۳۹۰ ساعت 9:8 توسط زهرا اصانلو  | 

انواع آزمونهای کتبی یا مداد و کاغذی

انواع آزمونهای کتبی یا مداد و کاغذی

 

Image Hosted by Free Picture Hosting at www.iranxm.com

انواع آزمونهای کتبی یا مداد و کاغذی

لازم به توضیح است که بدانیم آزمونهای پیشرفت تحصیلی در گروه آزمونهای توانایی که آن هم زیر مجموعه ی آزمونهای شناختی و روانی – حرکتی است قرار می گیرد.

با توجه به تقسیم بندی انواع آزمونهای پیشرفت تحصیلی در طراحی سؤال، سؤالات باید با توجه به نوع آنها به ترتیب زیر نوشته شوند:

الف- صحیح – غلط

ب- جور کردنی

پ- چند گزینه ای

ت- کوته پاسخ

ث- تشریحی

+ نوشته شده در سه شنبه شانزدهم اسفند ۱۳۹۰ ساعت 9:2 توسط زهرا اصانلو  | 

قواعد تهیه ی انواع سوالات

قواعد تهیه ی انواع سوالات

قواعد تهیه ی سؤالهای تشریحی:

1- سؤال مستقیم به هدف آموزشی مربوط شود

2- صورت سؤالات واضح و روشن و بدون کلی گویی و ابهام باشد

3- خود داری از به کار بردن کلمات چه کسی، چه وقت، کجا و غیره

4- سؤال تازه و در موقعیت جدید باشد

5- خودداری از دادن سؤال انتخابی

6- در نظر گرفتن زمان کافی برای پاسخ گویی

قواعد تهیه ی سؤالات کوته پاسخ:

1- هر سؤال باید موضوع مهمی را شامل بشود

مثال : تعداد شاگردان امام جعفر  صادق (ع) را بنویسید؟ (سؤال ضعیف)

2- صورت سؤال نیاز به پاسخ واحد و مشخصی باشد

مثال: کدام رکن در نماز است که در روزه داری هم مهم شمرده شده است؟

3- در سؤالات کوته پاسخ کامل کردنی، فقط کلمات و یا عبارات مهم را حذف کنید

4- جای خالی سؤالات کامل کردنی حدالامکان در قسمت پایانی سؤال باشد و تعداد جای خالی زیاد نباشد.

5- صورت سؤال را عین جملات کتاب ننویسید و از به کار بردن کلمه ای که اشاره به جواب می کند خودداری کنید.

قواعد تهیه ی سؤالات جور کردنی (بسته پاسخ یا عینی)

1- پرسشها و پاسخ ها متجانس یا همگون باشند.

مثال: عبارتی از ستون سمت راست را به کلماتی از ستون چپ که مربوطند وصل کنید(نامتجانس)

1- روحیه ای برای استقبال از سختی ها                      الف- رشد جسمی

2- یکی از ارکان نماز است                                       ب- قیام

3- افزایش توانایی شخصی                                        ج- شجاعت

2- طول فهرست های پرسش و پاسخ را کوتاه کنید و مطالب کمتری در قسمت پاسخها قرار دهید.

3- در راهنمای سؤال، اطلاعات لازم را برای پاسخگویی بدهید.

4- همه پرسشها و پاسخهای یک سؤال را در یک صفحه قرار دهید.

5- در ستون پرسشها، جملات را نیمه تمام نگذارید.

6- پرسشها را با شماره و پاسخها را با حروف مشخص کنید.

قواعد تهیه ی سؤالات چند گزینه ای:

1- هر سؤال موضوع مهم یا یک هدف آموزشی را اندازه بگیرد.

2- دو سؤال در یک سؤال قرار ندهید.

3- تمام مطالب اصلی سؤال در تنه ی سؤال باشد و از تکرار مطالب سؤال در گزینه ها خودداری کنید.

4- همه ی گزینه ها یک سؤال باید متجانس باشد و به موضوع واحدی مربوط شود.

5- سؤال را طوری بنویسید که پاسخ درست آن تنها پاسخ درست یا قطعاً درست ترین پاسخ باشد.

6- برای اندازه گیری توانایی دانش آموز در بالاتر از سطح دانش، سؤالی طرح کنید که دانش آموز را در موقعیت جدید قرار دهید.

7- گزینه های هر سؤال از نظر دستوری و جمله بندی مکمل سؤال باشد.

8- در سؤالات منفی، کلمات منفی را برجسته نشان دهید.

9- حدالامکان از بکار بردن هیچ کدام یا همه ی موارد خودداری کنید.

10- سؤالات را مستقل از یکدیگر بنویسید یعنی یک سؤال نباید به پاسخ دادن سؤال دیگر کمک کند.

11- طول گزینه ی درست را در سؤالات مختلف تغییر دهید و محل گزینه ی درست را هم تصادفی انتخاب کنید.

قواعد تهیه ی سؤالات صحیح – غلط

1- حدالامکان سؤالات ساده و روشن باشند.

2- جملات را طوری بنویسید که غلط یا صحیح بودن آن برای دانش آموزان آشکار باشد.

3- خودداری از به کار بردن کلمات بعضی وقتها، غالباً، هرگز و...

4- سعی کنید طول سؤالات صحیح و غلط هم اندازه باشد

5- تعداد سؤالات صحیح و غلط نیز یکسان باشد

6- عین جملات کتاب را ننویسید

7- هر سؤال اشاره به یک هدف آموزشی و با اهمیت داشته باشد

+ نوشته شده در سه شنبه شانزدهم اسفند ۱۳۹۰ ساعت 8:58 توسط زهرا اصانلو  | 

گذری بر نحوه طراحی سؤالات امتحانی

گذری بر نحوه طراحی سؤالات امتحانی

گذری بر نحوه طراحی سؤالات امتحانی

ارزشیابی از آموخته های دانش آموزان از عوامل بسیار مهم در فرآیند آموزش و یادگیری موثر است. و این ارزشیابی زمانی اثر بخش و دارای روایی و اعتبار خواهد بود که ابزار آن بر اساس معیارهای صحیح علمی و هدف های آموزشی تهیه شود. در همین راستا ابتدا اصطلاحات ضروری تعریف شده، سپس انواع آزمون ها و اصولی که در طراحی هر کدام لازم بوده ذکر شده است و در نهایت اصولی کلی که در هر برگه امتحانی باید رعایت شود آورده شده است.

* تعریف اندازه گیری: در برگیرنده قواعدی است برای نسبت دادن اعداد به اشیاء یا افراد به گونه ای که صفاتی از آن ها را به صورت کمیت (عدد) نشان دهد.

* آزمون: وسیله یا روشی نظامدار (سیستماتیک) برای اندازه گیری نمونه ای از رفتار است.

* آزمودن: وقتی که برای اندازه گیری یکی از ویژگی های روانی یا تربیتی یک فرد یا گروهی از افراد از آزمون استفاده می شود به این عمل یا فعالیت آزمودن می گویند.

* سنجش: وقتی که اندازه گیری صرفاً با استفاده از آزمون انجام شود آزمودن صورت می پذیرد، اما تا زمانی که در اندازه گیری، به جای آزمون یا علاوه بر آن، وسایل دیگری به کار می روند به آن سنجش می گویند.

ارزشیابی

اندازه گیری

آزمودن

سنجش

* ارزشیابی: عبارت از قضاوت و داوری در مورد صفات و پدیده های مختلف بوسیله اطلاعات بدست آمده از طریق اندازه گیری، با معیار معین و مشخص است.

+ نوشته شده در سه شنبه شانزدهم اسفند ۱۳۹۰ ساعت 8:58 توسط زهرا اصانلو  | 

مقایسه آزمودن، سنجش، اندازه گیری و ارزشیابی

مقایسه آزمودن، سنجش، اندازه گیری و ارزشیابی

مقایسه آزمودن، سنجش، اندازه گیری و ارزشیابی

* ارزشیابی پیشرفت تحصیلی: سنجش عملکرد یادگیرندگان و مقایسه نتایج حاصل با هدف های آموزشی از پیش تعیین شده، به منظور تصمیم گیری در این باره که آیا فعالیت های آموزشی معلم و کوشش های یادگیری دانش آموزان به نتایج مطلوب انجامیده اند و به چه میزان؟

انواع آزمون ونحوه طراحی آن ها:

*1- آزمون های عینی یا بسته پاسخ: آزمون های عینی آزمون های هستند که در آن ها هم سؤال ها و هم جواب سؤال ها در اختیار دانش آموزان قرار داده می شوند و آن ها درباره ی جواب های داده شده تصمیم هایی می گیرند یا اعمالی انجام می دهند و نمره دهی جواب ها خارج از اعمال نظر شخصی معلم است.

1-1. قواعد تهیه سؤال های چند گزینه ای:

* هر سوال باید یک موضوع مهم یا یک هدف آموزشی را اندازه بگیرد. در طرح هر سوال، طراح سوال باید از خود بپرسد که آیا دانستن و ندانستن پاسخ سوال در صلاحیت دانش آموز، از لحاظ مطلب مورد آزمایش تاثیر دارد یا نه، اگر جواب مثبت بود آنگاه آن موضوع را در سؤال ها قرار دهد.

* بیشتر از یک مسأله یا یک مطلب در هر سؤال قرار ندهید.

*  سؤال ها را کاملاًروشن و واضح بنویسید و از عبارات و کلمات قابل فهم دانش آموزان استفاده کنید.

* مطالب اصلی را به طور کامل در تنه سؤال بنویسید.

* از تکرار مطالب در گزینه ها خودداری کنید.

* همه گزینه های یک سؤال باید متجانس و به موضوع واحدی مربوط باشد.

* سؤال را طوری بنویسید که پاسخ درست تنها پاسخ درست یا قطعاً درست ترین پاسخ باشد.

* گزینه های انحرافی را طوری بنویسید که توجه دانش آموزان بی اطلاع از موضع سؤال را به خود جلب کند.

* برای هر سؤال بین 3 تا 5 گزینه در نظر بگیرید.

* تا حد امکان از عبارت های مانند، همه موارد، هیچ یک از موارد الف و ب استفاده نکنید.

* در سوال هایی که تنه آن ها جمله ناتمام است، جای خالی را در قسمت آخر جمله قرار دهید.

* از طرح سؤال های گمراه کننده بپرهیزید.

 

۱-2- قواعد تهیه سوال های جور کردنی:

1- پرسش ها و پاسخ های متجانس یا همگون انتخاب کنید.

-2- همه پرسش ها و پاسخ های یک سوال را در یک صفحه قرار دهید.

-3- پرسش ها را با شماره و پاسخ ها را با حروف مشخص کنید.

-4- هر یک از پاسخ ها باید برای تمام پرسش های یک سوال درست جلوه کند.

-5- از نوشتن سوال هایی که پرسش ها و پاسخ های آن ها کاملاً با هم جور می شوند بپرهیزید.

-6- در فهرست پرسش های سؤال های جورکردنی از کاربرد جملات نیمه تمام خودداری کنید.

-7- تعداد پاسخ ها بیش از سئوالات باشد.

۱-۳- آزمون های صحیح غلط: در این نوع سؤال یک جمله خبری در اختیار دانش آموزان گذاشته می شود و از او خواسته می شود تا درستی یا نادرستی آن را تشخیص دهد و شامل سؤال 1- بله و خیر 2- صحیح و غلط 3- اصلاحی 4- خوشه ای است.

-1- جملاتی به کار برید که به طور آشکار درست یا غلط باشند.

-2- سعی کنید طول سوال های صحیح و طول سوال های غلط هم اندازه باشند.

-3- سعی کنید تعداد سوال های صحیح و تعداد سوال های غلط تقریباً به یک اندازه باشند.

-4- بهتر است سوال های صحیح – غلط را از روی جملات کتاب ننویسید.

-5- از بکار بردن جملات منفی به ویژه دو فعل منفی اجتناب کنید.

2- قواعد تهیه سؤالات تشریحی

-1- سوال های تشریحی را تنها به اندازه گیری هدف هایی محدود کنید که با سایر انواع آزمون ها به خوبی قابل اندازه گیری نیستند.

2- از کاربرد کلمات «چه کسی»، «چه وقت»، «کجا» و جز اینها بپرهیزید.

3- تا حد امکان از سوال های تازه و موقعیت های جدید استفاده کنید

4- به دانش آموزان حق انتخاب چند سوال از میان تعدادی سوال را ندهید.

5- صورت سوال های تشریحی را با عبارات و کلمات واضح و روشن بنویسید و از کل گویی و ابهام در بیان بپرهیزید.

6- سوال ها به طور مستقیم به هدف های آموزشی مربوط شوند.

3. قواعد تهیه سوال های کوتاه پاسخ

1- صورت سئوال را طوری بنویسید که به یک پاسخ مشخص و واحدی نیاز داشته باشد.

2- در سوال های کوتاه پاسخ کامل کردنی، تنها کلمات و عبارات مهم را حذف کنید.

3- جای خالی سوال های کامل کردنی را تا آنجا که ممکن است در قسمت پایانی سوال قرار دهید.

4- سعی شود در سوال های کامل کردنی فقط یک جای خالی منظور شود.

5- تا حد امکان به جای سوال های کامل کردنی، از سوال های پرسشی استفاده کنید.

6- هر سوال باید موضوع مهمی را شامل شود.

+ نوشته شده در سه شنبه شانزدهم اسفند ۱۳۹۰ ساعت 8:57 توسط زهرا اصانلو  | 
مطالب قدیمی‌تر