مطالعات صلح و حل منازعه افغانستان

وزارت خارجه ایران: نشست «بین‌الافغانی» با حضور «هیئت عالی‌رتبه طالبان» در تهران آغاز شده 

وزارت خارجه ایران اعلام کرده که اجلاس گفت‌وگوهای «بین‌الافغانی» در وزارت امور خارجه این کشور در تهران آغاز شده است. طبق این اعلام،‌ هیئت‌هایی از سوی مجلس نمایندگان افغانستان و حکومت افغانستان و همچنین طالبان در این اجلاس شرکت دارند. 

طالبان هم تأیید کرده‌اند که یک «هیئت عالی‌رتبه» این گروه با «دعوت رسمی ایران» به تهران سفر کرده است.

محمد نعیم، سخنگوی هیأت مذاکره‌‌کننده گروه طالبان امروز به بی‌بی‌سی گفت این هیأت بلندرتبه به سرپرستی شیرمحمد عباس استانکزی، معاون هیأت مذاکره‌کننده گروه طالبان به ایران رفته تا با مقامات این کشور گفتگو کنند.

اداره‌کل اطلاع‌رسانی و امور سخنگویی وزارت امور خارجه ایران گفته که اجلاس گفت‌وگوهای «بین‌الافغانی» با حضور نمایندگان دولت افغانستان، «شخصیت‌های عالی جمهوریت» و «هیأت عالی سیاسی طالبان» به میزبانی ایران ساعاتی پیش در وزارت امور خارجه این کشور آغاز شده است.

هم‌زمان رسانه‌های هند می‌گویند که وزیر خارجه این کشور امروز عازم ایران است و محور اصلی مأموریتش مذاکره درباره بحران جاری در افغانستان است. 

خبرگزاری جمهوری اسلامی( ایرنا) از محمد جواد ظریف، وزیر خارجه ایران نقل قول کرده که در افتتاحیه این نشست، گفته: «امروز مردم و رهبران سیاسی افغانستان باید برای آینده کشورشان تصمیمات دشوار اتخاذ کنند.» او از آمادگی ایران برای «حل و فصل مناقشات و بحران‌های جاری» در افغانستان سخن گفته است. 

این اجلاس در حالی برگزار شده که امروز والی بادغیس در شمال غرب افغانستان از «نفوذ افراد طالبان» به داخل شهر قلعه‌نو مرکز این ولایت و مقاومت علیه آنان سخن گفته است. 

شورای عالی دولت و قمار سیاسی اشرف غنی

خدایار نایب‌زاده، روزنامه‌نگار

۵ جوزا ۱۴۰۰

کار روی ترکیب و جایگاه شورای عالی دولت جریان دارد و تشکیل آن بخشی از توافق‌نامه‌ سیاسی ۲۸ ثور ۱۳۹۹ میان غنی و عبدالله است.

این شورا در حالی قرار است تشکیل ‌شود که در نزدیک به یک ماه، سه ولسوالی (دولت‌شاه لغمان، بورکه بغلان و جلریز میدان‌وردک) به دست طالبان سقوط کرده و چندین پوسته‌ امنیتی بدون درگیری به طالبان تسلیم شده است. جنگ در چندین ولایت به شدت جریان دارد، از سرنوشت نشست استانبول هم خبری نیست و نیروهای خارجی در حال ترک افغانستان‌اند. هم‌چنان اجماع سیاسی در سطح رهبری دولت و در میان سیاسیون و احزاب سیاسی وجود ندارد.

بنابراین، تشکیل شورای عالی دولت آخرین فرصت رییس جمهور غنی برای خلق اجماع سیاسی است. اگر آقای غنی نسبت به منافع ملی کشور، وضعیت جاری و خطر طالب نگاه واقع‌بینانه داشته باشد، باید از این فرصت برای ایجاد جبهه‌ قوی سیاسی و متحد در برابر طالب، استفاده کند. با این کار، حکومت می‌تواند آماده‌ مقابله با هر دو سناریو (تداوم جدی گفت‌وگوهای صلح و یا تشدید جنگ) باشد. در شرایطی ‌که طالبان هر روز در مذاکرات صلح جسورتر و در میدان جنگ خون‌آشام‌تر می‌شوند، تنها خلق اجماع سیاسی می‌تواند خواب و رویای این گروه را پریشان کند و آینده را به نفع جمهوری اسلامی افغانستان رقم بزند.

برای تحقق این امر و جلوگیری از گسترش جغرافیای تحت کنترل طالبان، رییس جمهور غنی باید در زودترین فرصت دو کار را انجام دهد:

یک: تشکیل شورای عالی دولت براساس توافق‌نامه‌ سیاسی ۲۸ ثور ۱۳۹۹، باورمندی و امیدواری بخش بزرگی از سیاسیون و احزاب سیاسی که به رهبری داکتر عبدالله عبدالله در انتخابات ۱۳۹۸ صف‌آرایی کرده بودند را بیش‌تر می‌کند و آن‌ها را متعهد به همراهی حکومت در برابر طالبان می‌سازد. چون باور غالب این طرف بر این است که آقای غنی آجندای شخصی و تیمی خود را در روند صلح پیش می‌برد و به این دلیل توافق‌نامه‌ سیاسی را به گروگان گرفته است تا جانب داکتر عبدالله را وادار به همکاری و تطبیق آن آجندا بسازد. این رویکرد شک و بدبینی زیادی را در این حوزه خلق کرده است. برخوردهای سلیقه‌ای و یک‌جانبه‌ رییس جمهور از زمان حکومت وحدت ملی تاکنون این نگرش را تقویت کرده است که گویا آقای غنی به هیچ توافق و ارزشی جز خواسته‌های خودش پای‌بند نیست.

دو: شورای عالی دولت باید تقویت‌ کننده‌ شورای عالی مصالحه‌ ملی و به ‌ویژه کمیته‌ رهبری این شورا باشد، نه ابزاری برای تضعیف آن. شورای عالی مصالحه ملی نزد جامعه جهانی، کشورهای منطقه و ذی‌دخل در منازعه‌ افغانستان و شهروندان این کشور، مشروعیت دارد و آدرسی است که مردم افغانستان و جامعه بین‌المللی از آن در روند صلح پشتی‌بانی می‌کنند. تشکیل شورای عالی دولت می‌تواند دو پیامد مثبت را در پی داشته باشد: اول) از پراکنده‌گی و چنددسته‌گی سیاسی جلوگیری کند که طالب بردش را در آن می‌بیند. دوم) یک جبهه‌ قوی سیاسی را در برابر طالب به‌ وجود آورد که در هر صورت -چه تداوم گفت‌وگوها و چه تشدید جنگ- بازی به نفع جمهوری اسلامی افغانستان ختم خواهد شد. با این اتفاق، منافع ملی کشور قربانی نمی‌شود و رییس جمهور غنی هم سربلند از این آزمون تاریخی بیرون خواهد شد.

اما خطر بزرگ‌تر این است که آقای غنی مثل گذشته اشتباه جبران‌ناپذیری را مرتکب شود و از شورای عالی دولت برای تضعیف رقیبش (داکتر عبدالله عبدالله) و سبوتاژ کردن صلح و شورای عالی مصالحه‌ ملی استفاده کند. تحلیل‌ها و باورمندی‌ها با توجه به سابقه‌ رییس جمهور غنی بر این است که او برای رفع نگرانی‌های شخصی و تیمی‌اش، شورای عالی دولت را شکل می‌دهد تا رهبری پروسه‌ صلح را در دست گیرد و بقای خودش را تضمین کند.

اگر چنین شود که امیدوارم نشود، مشروعیت حکومت نزد جامعه بین‌المللی، سیاسیون، احزاب سیاسی و مردم افغانستان بیش‌تر از این زیر سوال خواهد رفت، فضای مانور و بازی برای طالب و حامیانش بیش‌تر خواهد شد، جامعه بین‌المللی از حمایت گفت‌وگوهای صلح و تداوم کمک‌ها برای حل منازعه‌ افغانستان دست خواهد کشید و هر سیاست‌مدار و حزب برای آماده‌گی در برابر حوادث احتمالی و خطر طالب به ‌جست‌وجوی حامی بیرونی و منابع خارجی خواهند رفت و در نهایت فضا برای حکومت و شخص رییس جمهور غنی تنگ‌تر و محدود‌تر خواهد شد. اگر چنین شود، بدون شک پرونده‌ رسوایی، ناکامی و شرم‌ساری حکومت، خونین‌تر و فاجعه‌باتر خواهد شد.

بر فرض در یک نگاه خوشبینانه اگر تشکیل شورای عالی دولت سبب شکل‌دهی اجماع سیاسی، ایجاد جبهه‌ متحد و قوی در برابر طالب، اعتمادسازی، تقویت جایگاه جمهوری اسلامی افغانستان با محوریت حکومت و یک‌صدایی شود، رییس جمهور اولین کسی خواهد بود که امتیاز رسیدن به یک صلح پایدار و یا حفظ نظام جمهوری اسلامی افغانستان و ارزش‌های ۲۰ سال اخیر را در برابر تهاجم طالب به ‌دست خواهد آورد.

اتمر: چین آماده هرگونه حمایت از نیروهای امنیتی افغانستان است

وزیر امور خارجه‌ می‌گوید که در گفتگوی تلفونی خود با وزیر خارجه چین، جلب حمایت آن کشور از نیروهای امنیتی را مطرح کرده است. به گفته او، پاسخ پکن در این زمینه مثبت است.

به گزارش #مطالعات_صلح، محمدحنیف اتمر، وزیر امور خارجه‌، می‌گوید که در صحبت تلفنی‌اش با وانگ‌یی، وزیر امور خارجه چین، مساله حمایت این کشور از نیروهای امنیتی و دفاعی کشور به صورت جدی مطرح شده و پاسخ چین به آن بسیار مثبت بوده است. به گفته او، این موضوع اما به معنای تغییر کلان ژیوپولیتیک در منطقه نیست.

وزیر امور خارجه در مورد چند‌و‌چون برنامه حمایت چین از نیروهای امنیتی افغانستان جزییات نداد، اما تأکید کرد که نهادهای امنیتی روی جزییات این برنامه کار می‌کنند.

وزیر امور خارجه چین با محمدحنیف اتمر روز دوشنبه، بیست‌وهفتم ثور، از طریق تلفن گفت‌وگو کرده است.

حنیف اتمر روز سه‌شنبه، بیست‌وهشتم ثور، در یک نشست خبری گفت که صحبت‌های خوبیبا همتای چینی خود داشته است. به گفته او، اهداف مشترک افغانستان و چین در چند مورد قابل ملاحظه است.

وزیر امور خارجه تصریح کرد که هدف اول و مشترک افغانستان و چین، تأمین صلح در افغانستان، هدف دوم مبارزه با تروریسم، هدف سوم اتصال منطقه‌ای و رشد اقتصادی و هدف عاجل و اضطراری دو طرف مبارزه با کووید-۱۹ است.

محمدحنیف اتمر خاطرنشان کرد که در بخش مبارزه با تروریسم، مساله حمایت چین از نیروهای امنیتی و دفاعی افغانستان به صورت جدی مطرح شد و پاسخ چین بسیار مثبت بود.

اتمر می‌گوید که افغانستان همیشه با منطقه و چین در امر مبارزه با تروریسم همکاری داشته است و چین از تروریسم احساس خطر می‌کند. به گفته او، همکاری چین با افغانستان براساس منافعش صورت می‌گیرد و افغانستان نیز با این کشور روی منافع مشترک خود کار می‌کند.

طبق اعلامیه وزارت خارجه، اتمر و وانگ‌یی در مورد روند صلح افغانستان، مبارزه با کرونا، تقویت روابط استراتژیک میان دو کشور و مبارزه مشترک علیه تروریسم و تأمین صلح در افغانستان و رفاه منطقه‌ای بحث و گفت‌وگو کرده‌اند.

شورای عالی مصالحۀ ملی افغانستان در سالروز یک سالگی توافق سیاسی میان محمداشرف غنی و عبدالله عبدالله، می‌گوید که برخی موارد مهم این توافق تاکنون عملی نشده است.
این توافقنامه پس از کشمکش‌های انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۹۸ در ۲۷ ثور ۱۳۹۹ میان دو طرف امضا شد.
فریدون خوزون، سخنگوی شورای عالی مصالحۀ افغانستان امروز دوشنبه ۱۷ می (۲۷ ثور) به صدای امریکا گفت که ایجاد شورای عالی مصالحه به ریاست عبدالله عبدالله و معرفی اعضای کابینه به گونۀ ۵۰ – ۵۰ عملی شده است.
اما آقای خوزون افزود: "تا اکنون هم شورای رهبری دولت، تقرری در ولایات، سنا، سفارت‌ها، معینیت‌ها این موضوعات هنوز باقی مانده و افراد ما معرفی نشده است."
او این توافقنامه را برای جلوگیری از بحران در افغانستان سند مهم خواند و گفت که اگر به گونۀ کامل عملی می‌شد، وضعیت کنونی افغانستان بهبود می‌یافت.
از سویی هم، بر اساس این توافقنامه رتبۀ مارشالی به عبدالرشید دوستم تفویض شده است.
زمینه‌سازی برای برگزاری انتخابات شوراهای ولایتی و شوراهای ولسوالی، برگزاری انتخابات شاروالی‌ها، تعیین هیات برای طرح و تعدیل قانون اساسی به منظور تغییر ساختار حکومتی و ایجاد اصلاحات انتخاباتی به ویژه کاربرد سیستم بایومتریک از دیگر بخش‌های توافقنامۀ سیاسی میان آقای غنی و عبدالله عبدالله است.

آقای خوزون گفت که هنوز هم اصلاحات انتخاباتی به میان نیامده است.
این در حالی است که کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان به تاریخ ۱۹ دسمبر ۲۰۲۰ میلادی اعلام کرد که این کمیسیون آمادگی‌های لازم را برای برگزاری چهار انتخابات - انتخابات پارلمانی غزنی، شوراهای ولایتی، شاروالی‌ها و شوراهای ولسوالی‌‌ -دارد.

خلیل‌زاد: جامعه جهانی مخالف هر نوع تلاش طالبان برای گرفتن قدرت از راه نظامی است

مطالعات صلح، کابل: زلمی خلیل‌زاد، نماینده ویژه امریکا در امور صلح افغانستان می‌گوید که اجماع جدی و قوی علیه هر نوع تلاش طالبان برای گرفتن قدرت از طریق نظامی در سطح منطقه و بین‌المللی وجود دارد.

سفارت امریکا در کابل با نشر اعلامیه‌ای گفته است که خلیل‌زاد در جریان دیدارش با رهبران افغانستان این موضوع را مطرح کرده است.

طبق این اعلامیه، خلیل‌زاد نیروی ۳۰۰ هزار نفری افغانستان را یک سرمایه ملی خوانده و از آن‌ها ستایش کرده است.

نماینده ویژه امریکا در امور صلح افغانستان هم‌چنان تأکید کرده است که امریکا حمایت قاطع خود را از نیروهای امنیتی و توسعه افغانستان ادامه می‌دهد.

نماینده ویژه امریکا که روز دوشنبه، سیزدهم ثور به کابل سفر کرد، در دیدار با رییس جمهور غنی، داکتر عبدالله عبدالله و رهبران سیاسی تأکید کرده است که تنها یک توافق با مذاکره می‌تواند به بیش از ۴۰ سال جنگ در افغانستان خاتمه دهد.
خلیل‌زاد هم‌چنان گفته است که دیدگاه مشترک خود با رهبران افغان برای تسریع دست‌یابی به توافق فراگیر و آتش‌بس دایمی را مورد بحث قرار داده است. ‌
زلمی خلیل‌زاد روز گذشته با رییس جمهور غنی در ارگ ریاست جمهوری، با داکتر عبدالله عبدالله و نیز با شماری از اعضای شورای رهبری شورای عالی مصالحه ملی در کاخ سپیدار دیدار کرد.
رییس جمهور غنی در دیدار با زلمی خلیل‌زاد تأکید کرده بود که روند صلح باید با واقعیت‌های جدید افغانستان متناسب باشد.
داکترعبدالله عبدالله در دیدار با زلمی خلیل‌زاد تأکید کرده است که طالبان مانع اصلی مذاکرات صلح است.

راز عقب نشینی واشنگتن مقابل ایران و خروج از افغانستان

یک تحلیلگر مسایل منطقه‌ ای به مهم‌ ترین عامل پشت پرده امتیازدهی‌ های اخیر آمریکا به ایران و خروج نیروهای نظامی این کشور از افغانستان پرداخت.

به گزارش مطالعات صلح به نقل از تسنیم، عبدالباری عطوان تحلیلگر مسائل منطقه ای، در مقاله‌ ای به بررسی اقدام آمریکا برای خروج نظامیان خود از افغانستان پرداخته و می‌ نویسد که آمریکا از امروز خروج رسمی حدود ۳۵۰۰ نفر از نیروهای خود را بعد از اینکه ۲۵۰۰ نفر از این نیروها در افغانستان کشته شده و ۲۴ هزار نفر زخمی شدند، آغاز کرد.

وی افزود: این در حالی بود که آمریکا دو تریلیون دلار در این جنگ هزینه کرده بود. خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان نه تنها اعتراف به شکست و پایان دادن به طولانی‌ ترین جنگ در تاریخ آمریکا به شمار می‌رود، بلکه به معنای اعلام آمادگی برای ورود به جنگ های جدید در شرق آسیا و شمال اروپا نیز هست.

عطوان در ادامه این مقاله به برخی ابعاد تحول نظامی و استراتژیک روسیه و چین که باعث تغییر در موازنه‌ های قدرت و قواعد درگیری‌ ها در عرصه رقابت بر سر زعامت و سردمداری جهان شده، اشاره و آنها را در موارد زیر بر می‌ شمارد: اول اینکه چین برای اولین‌بار از جنگنده‌ های جی ۲۰ خود رونمایی کرده که مجهز به سیستم جنگ الکترونیکی بسیار قوی بوده و قدرت فرماندهی و کنترل ناوگانی از هواپیماهای بدون سرنشین را دارد.

بنابر اعلام مجله "Ordnance Industry Science Technology" عملکرد این جنگنده به نحوی است که سیستم‌ های دفاع هوایی دشمن را از بین می‌ برد.

دوم: چین همچنین کشتی‌ ها و ناوهای هواپیمابر آبی و خاکی خود را به دریای چین اعزام کرده، ناوهایی که ۴۰ هزار تن وزن دارند و در حد و اندازه‌ های ناوهای هواپیمابر اروپایی نظیر شارل دوگل فرانسه هستند و می‌ توانند ۲۰ جنگنده و ۲۰ بالگرد و ده‌ها تانک و خودروهای زرهی و سامانه‌ های دفاع موشکی ضد هوایی پیشرفته را در خود حمل کنند.

سوم: روسیه نیز اخیرا از سلاح های جدید خود در عرصه‌ های زمینی، دریایی و هوایی رونمایی کرده که به زودی به مرحله بهره‌ برداری خواهد رسید. از جمله این تسلیحات زیردریایی های هسته‌ای و موشک‌ های بالستیک بسیار پیشرفته است که برد آن به ۱۸ هزار مایل می‌ رسد. یکی از این موشک‌ ها موشک اس ۲۸ یا سارمات است که غیر قابل رهگیری است و سرعت آن ۱۵ هزار مایل در ساعت است. این موشک هسته‌ ای روز قیامت لقب گرفته و قابلیت حمل ۱۶ کلاهک جنگی سنتی یا هسته ای را دارد. روزنامه انگلیسی سان در این زمینه می نویسد که خطر واقعی این موشک در توانمندی آن برای عبور از هر نوع سامانه دفاعی در جهان از جمله سامانه‌ های آمریکایی است. قدرت تخریب این موشک نیز باعث تخریب منطقه‌ ای در وسعت تگزاس می‌ شود که دومین ایالت بزرگ آمریکا از نظر مساحت به شمار می رود.

چهارم: دست برتر رسمی چین نسبت به آمریکا در مورد بالا بودن تعداد ناوشکن‌ های این کشور به میزان صد فروند و برتری هواپیماهای سو ۳۴ روسیه نسبت به اف ۳۵ یا شبح آمریکایی در شرایطی رقم خورده که بمب‌ افکن های غول پیکر تو ۱۶۰ روسیه نیز بنا بر اعلام تحلیلگران مسائل نظامی در غرب نسبت به بی ۵۲ همتای آمریکایی این غول‌ های هوایی برتری دارند. علاوه بر اینکه سامانه دفاع موشکی اس ۵۰۰ روسیه نیز سامانه بسیار پیشرفته است.

عطوان در ادامه این مقاله خود اینگونه نتیجه‌ گیری می‌ کند که برتری نظامی آمریکا در برابر ائتلاف روسیه و چین که قدرت روز افزونی داشته و یک قدرت هسته‌ ای نظیر کره شمالی نیز به آن اضافه شده و احتمالا ایران نیز به آنها خواهد پیوست، در حال افول است. شاید این نکته راز عقب‌ نشینی های گسترده آمریکا در برابر ایران در مذاکرات هسته‌ ای و احتمال بازگشت این کشور به احیای توافق برجام و عقب نشینی یک‌ جانبه از افغانستان باشد، آن هم در شرایطی که واشنگتن با فشار روز افزونی در جهت اخراج نیروهای این کشور از عراق مواجه است.

این تحلیلگر مسائل راهبردی منطقه در پایان تاکید می‌ کند: ما با ژنرال اوستن موافق هستیم که جنگ‌ های آینده متفاوت خواهد بود و شباهتی به جنگ‌ های کلاسیک نخواهد داشت، مهمترین وجه اختلاف این جنگ‌ ها نیز این است که آمریکا دیگر دست برتر نظامی و اقتصادی را نظیر سده گذشته نخواهد داشت. نیروهای ناتو نیز که به رهبری آمریکا و برای ترساندن رقبای این کشورها تشکیل شده، در آستانه فروپاشی و شکست قرار دارد. همین موضوع اندکی خوش‌ بینی به ما می‌ دهد که طی سالهای گذشته از ظلم و استبداد آمریکا همواره در رنج بوده‌ ایم.

محمد یونس قانونی، معاون پیشین ریاست جمهوری و عضو رهبری شورای عالی مصالحهٔ ملی ، در یک نشست در کابل میگوید که صلح عادلانه و تاریخی میخواهیم.

او می افزاید "صلح عادلانه می خواهیم که مردم در آینه آن خود را ببینند صلح اگر به بهانه بیعت باشد صلح نیست و آغاز گر جنگ تازه ی خواهد بود."

 آقاى قانونى با قاطعیت تام نظام ریاستی را به نقد گرفته تأکید کرد که نظام پارلمانی یک ضرورت است و در این راستا هم امروز و هم فردا تلاش خواهیم کرد.وی افزود افغانستان باید به ساختاری برسد که پاسخگوی نیازمندی مردم باشد.

‎قانونی به مثابه یکی از تأثیرگذارترین چهره سیاسی کشور که همواره برای صلح و تقسیم عادلانه(تغییر ساختار)قدرت کوشیده است .

قصر سفید: هیچ کسی آیندهٔ افغانستان را تضمین کرده نمی‌تواند 

مشاور امنیت ملی قصر سفید می‌گوید که پس از خروج نیروهای امریکایی از افغانستان، هیچ کسی آیندهٔ این کشور را تضمین کرده نمی‌تواند. با آنهم، جک سولیوان تاکید کرد که ایالات متحده بر تهدیدات تروریست‌ها که از افغانستان منشا بگیرد، متمرکز باقی خواهد ماند. 

مشاور امنیت ملی قصر سفید امروز ۱۸ اپریل (۲۹ حمل) در جریان مصاحبه‌ای با فاکس‌نیوز در پاسخ به پرسشی که اگر افغانستان با سرنوشت عراق دچار شود؛ جاییکه تندروان داعش پس از خروج نیروهای امریکایی در سال ۲۰۱۱ ساحات زیادی را تصرف کردند و ادارهٔ براک اوباما، رییس جمهور وقت مجبور شد دوباره نیروها را به آن کشور بفرستد، چه خواهد شد، گفت که جو بایدن، رییس جمهور امریکا هیچ قصدی برای فرستادن دوبارهٔ نیروها به افغانستان را ندارد.

آقای سولیوان افزود: "من نمی‌توانم تضمین کنم که در داخل آن کشور (افغانستان) چه اتفاق خواهد افتاد. هیچ کس نمی‌تواند."

او علاوه کرد که آنچه که ایالات متحده می‌توانست انجام دهد، فراهم آوری منابع به حکومت و مردم افغانستان و  قابلیت‌ها، آموزش و تجهیزات به نیروهای افغان بود که امریکا آنرا انجام داد.

مشاور امنیت ملی قصر سفید اضافه کرد: "حال زمان آن فرارسیده است که نیروهای امریکایی به وطن برگردند و مردم افغانستان برخیزند و از کشور شان دفاع کنند."

وزیر خارجه ایران می‌گوید  اعلام اینکه بالاخره آمریکا از افغانستان خارج می‌شود، "یک اقدام مثبت" است و گروه طالبان نباید از این فرصت برای افزایش خشونت استفاده کند.

جواد ظریف گفت ایران از "خروج مسئولانه" نیروهای آمریکایی از افغانستان استقبال می‌کند و باور دارد حضور نیروهای خارجی "هیچ زمانی به امنیت منطقه و افغانستان مفید نبوده است."

آقای ظریف گفت می‌دانیم که طرح طالبان "برقراری دوباره امارت اسلامی افغانستان است ولی این طرح عملی نیست و توافق عمومی در مورد آن وجود ندارد. طالبان باید بدانند که بازگشت افغانستان به دهه ۹۰ میلادی ناممکن است."

در همین حال حمدالله محب، مشاور شورای امنیت ملی افغانستان می‌گوید با وجود طرح خروج کامل نیروهای آمریکایی از افغانستان تا ماه سپتامبر، متحدان غربی این کشور به کابل "اطمینان داده‌اند که حمایت آنها از نیروهای امنیتی افغانستان ادامه خواهد یافت."

آقای محب که در یک پنل مشترک "نشست رایزنا" با محمد جواد ظریف وزیر خارجه ایران و جی شنکر، وزیر خارجه هند صحبت می‌کرد، گفت که در روزهای پیش‌رو یک تیم مشترک دولت افغانستان، آمریکا و ناتو روی برنامه انتقال کامل مسئولیت امنیت به دولت افغانستان کار خواهد کرد.

احمد مسعود از آمادگی‌ها برای شکست احتمالی پروسه صلح سخن گفت

احمد مسعود پسر فرمانده احمدشاه مسعود قهرمان ملی افغانستان، می‌گوید که آمادگی‌ها برای شکست احتمالی پروسهٔ صلح گرفته شده است.

به گزارش مرکزمطالعات صلح، آقای مسعود در گفتگو با تلویزیون طلوع‌ افغانستان گفته است که در صورت شکست مذاکرات، جنگ به مراتب بدتر، شدیدتر و خونین‌تر از گذشته خواهد بود. او اما تاکید کرد که برای شکست مذاکرات نیز آمادگی گرفته شده و در حال حاضر نیز جریان دارد.

فرزند قهرمان ملی افغانستان تصریح کرد که برای دفاع از مردم، دست به هر کاری که نیاز باشد خواهد زد.

مسعود در این گفتگو با انتقاد از اشرف غنی رییس جمهور کشور گفت که وی می‌توانست قهرمان سازندگی باشد، اما حالا نماینده بدبختی افغانستان است.

احمد‌ مسعود همچنان در این گفتگو شناسنامه برقی را، در مخالفت با منافع ملی افغانستان خوانده است.

بحران صلح افغانستان؛ چرا امریکا از جنگ با تروریسم پا عقب کشید؟

سیف‌الدین سدید احمدی

٣٠  حوت ۱۳۹۹

بحران جنگ و صلح افغانستان به دشوارترین نقطه خود رسیده است. با توجه به نتایج و چشم‌انداز نشست‌های مسکو و انقره، ایالات متحده امریکا اما تلاش دارد تا با گزینش راه حل سیاسی مبنی بر تشکیل دولت انتقالی صلح و یا دولت ایتلافی طالبان را یک‌جا با حکومت و احزاب مخالف این گروه در قدرت سهیم سازد. آیا طرح جدید می‌تواند بر جنگ چهل‌ساله به ‌ویژه بحران دو دهه پسین نقطه پایان بگذارد؟

ایالات متحده امریکا در ۷ اکتوبر سال ۲۰۰۱ برای یک هدف به افغانستان حمله کرد: نابودی طالبان و تروریسم. حمله امریکا به افغانستان تقریباً یک ماه طول نکشید تا این‌که حکومت طالبان سقوط کرد. به دنبال آن کنفرانس بُن به هدف تشکیل حکومت انتقالی برگزار شد.

پس از گذشت دو دهه جنگ و بحران، واقعیت‌های میدانی اما نشان می‌دهد که هدف و ماموریت امریکا در افغانستان به نتیجه نرسیده و طالبان از نظر توان نظامی و روابط سیاسی با کشورها در موقعیت برتری قرار دارند. گویی ایالات متحده امریکا با آغاز جنگ با تروریسم و ترسیم دشمن ‌فرضی پس از فروپاشی رقیب ایدیولوژیکش اتحاد جماهیر شوروی، در پی پیروزی دیگری بیرون شد، اما در پایان کار به بن‌بست خورد.

پیچیده‌گی طولانی‌ترین جنگ تاریخ امریکا در افغانستان و بحران خاورمیانه پس از حمله بر عراق، نشان می‌دهد که مهار این بحران‌ها بدون همکاری روسیه، چین و کشورهای منطقه به لحاظ سیاسی دشوار و به لحاظ اقتصادی برای ایالات متحده ناممکن به نظر می‌رسد؛ آن‌چه که دو دهه قبل این‌گونه نبود. احتمالاً گزینش دیپلماسی و راه حل سیاسی برای پایان جنگ افغانستان از سوی کاخ سفید به عنوان کم‌هزینه‌ترین استراتژی به همین هدف روی دست گرفته شده است.

در گزارش بی‌بی‌سی زیر عنوان گاه‌شماری نیروهای امریکایی در افغانستان؛ کی آمدند و کی رفتند؟۲ آمده است که در آغاز حمله امریکا در سال ۲۰۰۱ به افغانستان، تعداد ۱۲ تن از سربازان امریکایی کشته شدند. یک سال بعد در سال ۲۰۰۲ تعداد سربازان امریکایی در افغانستان به ۹ هزار تن و تلفات این نیروها به ۴۹ تن افزایش یافت. این گاه‌شمار نشان می‌دهد که با افزایش سربازان امریکایی جنگ شدت گرفته و تلفات این نیروها در افغانستان افزایش یافته است. چنان‌چه در سال ۲۰۰۵ تعداد سربازان امریکایی به ۲۰ هزار تن و تلفات این نیروها به ۹۹ تن افزایش یافته است. در سال ۲۰۰۶ و پس از بازگشت دوباره‌ طالبان به صحنه نبرد، دامنه‌ جنگ به شهرها کشیده شد و در سال ۲۰۰۸ حملات طالبان به سراسر افغانستان گسترش یافت.

استراتژی افزایش نیرو برای مهار جنگ

باراک اوباما پس از پیروزی‌اش در دور نخست انتخابات ریاست جمهوری امریکا، شمار سربازانش در افغانستان را افزایش داد. با افزایش روز‌افزون خشونت‌ها در افغانستان، اوباما دستور فرستادن ۱۷ هزار سرباز دیگر را صادر کرد. به دنبال آن اعلام کرد که ۳۰ هزار سرباز اضافی را به افغانستان می‌فرستد. با افزایش نیروی نظامی، تلفات سربازان امریکایی در سال ۲۰۱۰ به ۳۱۷ تن افزایش یافت. یک سال بعد، در سال ۲۰۱۱ اوباما شمار سربازانش در افغانستان را به بالاترین حد آن یعنی ۹۸ هزار تن افزایش داد. با افزایش تعداد سربازان امریکایی، تلفات این نیروها هم‌چنان به بالاترین حد خود به ۴۱۵ تن افزایش یافت.

با خروج نیروهای امریکایی از افغانستان و تکمیل روند انتقال مسوولیت‌های امنیتی به نیروهای افغان در سال ۲۰۱۴، شمار سربازان امریکایی در این سال به ۳۷ هزار تن و تلفات این نیروها به ۵۵ تن کاهش یافت. با آغاز نخستین دور مذاکرات نماینده‌گان امریکا و طالبان در سال ۲۰۱۸ در دوحه، تعداد نیروهای امریکایی در افغانستان به ۱۴ هزار تن و تلفات این سربازان به ۱۴ تن کاهش یافت. پس از امضای توافق‌نامه صلح دوحه در ۲۹ فبروری ۲۰۲۰ میان ایالات متحده امریکا و طالبان، اما تا کنون حتا از کشته شدن یک سرباز امریکایی توسط این گروه گزارش نشده است.

دیپلماسی نسبت به جنگ مؤثر واقع شد

واقعیت دو دهه جنگ در افغانستان نشان می‌دهد که ایالات متحده امریکا هر زمانی که تکیه بر جنگ و نظامی‌گری کرده است، خشونت‌ها افزایش یافته و تلفات سربازان امریکایی هم‌چنان بیش‌تر شده است. در چنین وضعیت، بدون شک هزینه/مصارف نظامی چند برابر شده است. از این‌ رو به جای گرم نگه‌داشتن میدان‌های جنگ، دیپلماسی و راه حل سیاسی برای امریکا کم‌هزینه و مؤثر به نظر می‌رسد.

دررهنمود استراتژیک مؤقت امنیت ملی امریکاکه در سوم مارچ به نشر رسید، آمده است که حکومت جو بایدن وعده داده که جنگ‌های ابدی امریکارا پایان می‌دهد و مطمین می‌شود که افغانستان دوباره به لانه امن برای طراحی حملات تروریستی در برابر ایالات متحده تبدیل نخواهد شد. با توجه به همه این‌ها، طرح جدید دولت انتقالی صلح و نیز سرعت بخشیدن به روند جاری از عمده‌ترین ابزارهای دیپلماسی و راه حل سیاسی برای پایان جنگ افغانستان از سوی ایالات متحده به شمار می‌رود.

اگر قرار باشد جو بایدن ۲۵۰۰ سرباز امریکایی را پس از اول ماه می – برخلاف توافق‌نامه فبروری دوحه – در افغانستان نگهدارد، کاخ سفید چگونه قادر خواهد شد آن‌چه را که تهدید تروریسم عنوان می‌دارد با این تعداد نیرو برطرف سازد؟ قبل از این و در زمان ریاست جمهوری اوباما با افزایش نزدیک به یک‌ صد هزار نیروی نظامی، امریکا نتوانست این بحران را مهار کند. از واقعیت به دور خواهد بود که جو بایدن با این تعداد نیرو بتواند تهدیدات احتمالی از افغانستان را برطرف سازد، مگر این‌که از طریق دیپلماسی و راه حل سیاسی موفق شود هم طالبانِ تشنه قدرت را شریک قدرت سازد و هم حضور نظامی محدود و معنادارش را برخلاف توافق‌نامه دوحه با کم‌ترین هزینه در افغانستان تداوم بخشد.

با توجه به اولویت‌های اصلی جو بایدن مانند رسیده‌گی به بحران همه‌گیری کرونا، کنترل برنامه هسته‌ای ایران، تهدید چین، کوریای شمالی، روسیه و بیش‌تر شدن بحران نژادپرستی در امریکا، کاخ سفید اما دیپلماسی و راه حل سیاسی را به عنوان کم‌هزینه‌ترین استراتژی برای مهار جنگ افغانستان برگزیده است.

گروه طالبان به لحاظ ایدیولوژیک و روابط با گروه‌هایی هم‌چون القاعده نسبت به گذشته آن‌چنان خطرناک نیست که قبل از آغاز حمله امریکا به افغانستان خطرناک پنداشته می‌شد‌. احتمالاً دولت دونالد ترمپ پس از دو دهه جنگ، با همین نتیجه‌گیری به عنوان راه حل سیاسی با طالبان به توافق رسید. غیر از این یک گزینه باقی می‌ماند که آن گزینه شکست است؛ این‌که امریکا پس از دو دهه جنگ سرانجام با سرسخت‌ترین دشمنش توافق‌نامه صلح را امضا کرد و با این استراتژی از جنگ با تروریسم پا عقب کشید.

چرا تهدید تروریسم هنوز هم برای نهادها و دولت‌مردان امریکا درد سر است؟

چندی قبل شورای امنیت سازمان ملل گزارشی را به نشر رساند که در آن آمده است، طالبان تاکنون روابط‌شان با القاعده را حفظ کرده و در جریان مذاکرات صلح دوحه باهم مشوره و رای‌زنی کرده‌اند. به تازه‌گی باب منیندز، رییس کمیته روابط خارجی مجلس سنای امریکا، گفته است که پس از امضای توافق‌نامه دوحه، طالبان خشونت‌ها را کاهش نداده و روابط‌شان با القاعده را قطع نکرده‌اند. چند روز قبل از مرکز مبارزه با تروریسم آکادمی نظامی ایالات متحده امریکا زیر عنوان چگونه با داعش در افغانستان مقابله کنیم؟ مقاله‌ای به دست نشر سپرده شد که در آن بیش‌تر از تهدید داعش در افغانستان گفته شده است.

نشانه‌های زیادی وجود دارد که ایالات متحده امریکا با کشانیدن پای سازمان ملل متحد به میدان جنگ افغانستان، می‌کوشد از جنگ مستقیم در برابر تروریسمی که قبلاً آن را تهدید جهانی می‌پنداشت پا عقب بکشد. از این ‌رو با برگزیدن تفاهم و راه حل سیاسی، تلاش دارد به جای شکست نظامی با قهرمانی دیپلماسی این جنگ را مهار کند؛ جنگی که در صورت تفاهم با طالبان و سهیم شدن آن‌ها در قدرت سیاسی آینده افغانستان، احتمال پایان جنگ و خشونت به چشم نمی‌خورد.

پایان نشست ترویکا؛ مخالفت با بازگشت امارت و شروط سخت طالبان برای آتش‌بس

نشست ترویکای توسعه‌یافته با میزبانی مسکو روز پنج‌شنبه، ۲۸ حوت، برگزار شد.

در این نشست، نماینده‌گان امریکا، روسیه، چین و پاکستان به عنوان عضو گروه ترویکای توسعه‌یافته و نماینده‌گان قطر، ترکیه، دولت افغانستان و گروه طالبان به عنوان مهمانان ویژه و افتخاری حضور داشتند.

اعضای گروه ترویکای توسعه‌یافته در پایان نشست، یک اعلامیه ۱۰ ماده‌ای منتشر کردند.

در اعلامیه از تمام طرف‌ها خواسته شده است که گفت‌وگوها را به هدف رسیدن به توافق پایدار و عادلانه و استقرار صلح و جلوگیری از ادامه و تشدید خشونت‌ها سرعت ببخشند.

در اعلامیه تاکید شده است که تروکای توسعه‌یافته مخالف بازگشت «امارت اسلامی» در افغانستان است.

شرکت‌کننده‌گان نشست هم‌چنان از روند مذاکرات دوحه حمایت و از تلاش‌های سازمان ملل متحد استقبال کرده‌اند.

داکتر عبدالله عبدالله و جمعی از نماینده‌گان افغانستان در نشست مسکو

پشت صحنه نشست

طبق معلومات منابع آگاه از پشت صحنه نشست مسکو، گروه طالبان با طرح امریکا برای صلح افغانستان مخالفت کرده است.

منابع که نمی‌خواهند هویت‌شان‌ افشا شوند، به روزنامه ۸صبح گفته‌اند که گروه طالبان خواستار کنار گذاشتن حکومت برای گفت‌وگو بر سر آینده افغانستان شده است.

پیشنهاد طالبان آن است که گفت‌وگوها باید بین طرف‌های اصلی جنگ و سران اقوام افغانستان برگزار شود و این گروه به نماینده‌گی از جامعه پشتون در این نوع گفت‌وگو شرکت می‌کند

نشست مسکو یک روزه بود

نماینده‌گان طالبان گفته‌اند که اشرف غنی نمی‌تواند از جامعه پشتون نماینده‌گی کند.

این گروه از جانب دیگر، گفته است تا زمانی که دولت جدید روی کار نیاید، تن به آتش‌بس نمی‌دهد.

این موضوع در بیانیه ملا عبدالغنی برادر نیز در این نشست آمده بود.

از جانب دیگر، اعضای نشست ترویکای توسعه‌یافته بر افزایش نقش سازمان ملل در گفت‌وگوهای صلح افغانستان تاکید کرده‌اند.

به همین علت، تاکید شده است که مدیریت نشست ترکیه درباره صلح افغانستان باید بر عهده این سازمان باشد.

دبیر کل سازمان ملل به تازه‌گی جان آرنو را نماینده شخصی خود در امور صلح افغانستان تعیین کرده است‌.

او که سال‌های طولانی در افغانستان کار کرده است، قرار است طرح پیاده کردن نیروهای حافظ صلح در افغانستان را پس از ماه می آماده کند.

این موضوع در نشست نماینده‌گان امریکا، روسیه، چین و پاکستان با جدیت مطرح شده است.

از جمله نماینده پاکستان گفته است در صورت توافق روی این طرح در نشست ترکیه، کشورش آماده اعزام نیرو در نقش صلح‌بانی است.

نماینده پاکستان در نشست مسکو با طرح برگزاری انتخابات زودهنگام مخالفت کرده است

آلمان نیز قصد افزایش نیرو در افغانستان دارد که هدف آن مشارکت در عملیات حفظ صلح عنوان شده است‌.

ترکیه هم از طرف‌داران پیاده کردن نیروهای حافظ صلح در افغانستان با شرط موافقت طرف‌ها در نشست پیش رو است.

از سوی دیگر، نماینده پاکستان با برگزاری انتخابات زودهنگام که گزینه پیشنهادی اشرف غنی است، مخالفت کرده است.

نماینده این کشور گفته است که به جای انتخابات زودهنگام، باید لویه جرگه اضطراری برگزار شود.

رییس دولت موقت هم با رای اعضای این جرگه برگزیده شود.

گروه طالبان درباره این پیشنهاد پاکستان چیزی نگفته است.

نارضایتی طالبان

منابع آگاه از نشست مسکو می‌گویند که نماینده‌گان طالبان از تشریفات و آداب نشست ناخشنود بوده‌اند.

این گروه ۱۰ نفر را برای نماینده‌گی به این نشست فرستاده بود.

کشور میزبان برای نماینده‌گان طالبان تنها شش کرسی در نشست رسمی در نظر گرفته بود.

با این حال، چهار نماینده دیگر طالبان، به رغم مخالفت میزبانان، وارد نشست شده‌اند؛ طوری که چوکی‌های خود را خود آن‌ها از بیرون آورده‌اند.

خلیل‌زاد با دکتور عبدالله و اشرف غنی به صورت جداگانه دیدار کرد

۲۵ حوت ۱۳۹۹

مطالعات صلح، کابل: زلمی خلیل‌زاد، نماینده ویژه امریکا برای صلح افغانستان در سفری به کابل با محمداشرف غنی، رییس جمهور و دکتورعبدالله عبدالله، رییس شورای عالی مصالحه ملی به صورت جداگانه دیدار کرد. این دیدارها روز دوشنبه، بیست‌وپنجم حوت انجام شده است.

طبق اعلام ارگ ریاست جمهوری، خلیل‌‎زاد در این دیدار در مورد سفرها و فعالیت‌های اخیر خود به رییس جمهور معلومات داده است.

ارگ می‌گوید که دو طرف درباره روند صلح و اقدامات بعدی این روند نیز گفت‌وگو کرده است.

خلیل‌زاد با دکتورعبدالله عبدالله، رییس شورای عالی مصالحه ملی نیز در کاخ سپیدار دیدار کرده است.

سپیدار گفته است که دو طرف در باره‌ی آخرین پیش‌رفت‌ها و تحولات درباره‌ صلح افغانستان، تصامیم اجلاس اخیر کمیته رهبری شورای عالی مصالحه‌‌ ملی، کنفرانس مسکو و ترکیه درباره‌ صلح افغانستان، مذاکرات دوحه، تسریع روند مذاکرات و کاهش خشونت گفت‌وگو کرده‌اند.

خلیل‌زاد از دوحه به کابل آمده است. او یک رشته دیدارها را با مقام‌های قطری، هیأت مذاکره‌کننده دولت، طالبان و مقامات ترکی در جریان اقامت خود در دوحه انجام داده است.

زلمی خلیل‌زاد هم‌چنان به پاکستان سفر کرد و با مقام‌های این کشور از جمله مقام‌های نظامی آن دیدار و گفت‌وگو کرد.

نماینده‌ ویژه امریکا در امور صلح افغانستان در سفر قبلی‌اش طرحی را به دولت و شماری از سیاسیون سپرد که در آن سناریوهای احتمالی برای تشکیل یک دولت انتقالی پیش‌بینی شده بود.

این طرح با مخالفت‌ها و موافقت‌ها در کابل روبه‌رو شده است. شورای عالی مصالحه ملی روز گذشته این طرح بررسی کرد.

تلاش های بین المللی برای یافتن راه حل سیاسی در منازعه افغانستان شدت یافته است. مسکو از ایجاد یک حکومت موقت با شمولیت طالبان طرفداری کرده است. ترکیه نیز از میزبانی کنفرانس صلح افغانستان در ماه اپریل خبر داده است.

حکومت مسکو روز جمعه ایجاد یک حکومت انتقالی با شمولیت طالبان طرفداری کرده است. ترکیه از برگزاری مذاکرات صلح میان نمایندگان حکومت و طالبان خبر داده که قرار است در ماه اپریل در استانبول برگزار شود.

برای اولین بار بعد از آغاز به کار رئیس جمهور جو بایدن، زلمی خلیل زاد، فرستاده خاص امریکا در امور صلح افغانستان هفته گذشته با مقام های افغانستان و نمایندگان طالبان در دوحه دیدار کرده است.

ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت خارجه روسیه گفته است که ایجاد حکومت موقت با شمولیت طالبان یک راه حل منطقیمی باشد. هفته آینده قرار است در مسکو نشستی در مورد روند صلح افغانستان برگزار شود که در آن نمایندگان چین، پاکستان و ایالات متحده امریکا نیز اشتراک خواهند داشت.  

روسیه می‌گوید طرفدار ایجاد حکومت موقت در افغانستان است

روسیه پیش از برگزاری کنفرانسی در مورد روند صلح افغانستان گفته است که از ایجاد یک حکومت موقت در افغانستان که اعضای طالبان نیز در آن شامل باشند، طرفداری می‌کند.

ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت خارجه روسیه به خبرنگاران گفت: ایجاد یک اداره موقت همه شمول راه حل منطقی برای مشکل ادغام طالبان در زندگی سیاسی صلح‌آمیز افغانستان خواهد بود.

ایالات متحده امریکا به نوبه خود ایجاد یک حکومت انتقالی همه شمول را پیشنهاد کرده است. این طرح از یک نامه انتونی بلینکن، وزیر خارجه امریکا بر می آید که برای رئيس جمهور و رئيس شورای عالی مصالحه افغانستان نوشته است و رسانه های افغانستان به آن دست یافته اند.

بنا بر معلومات خبرگزاری دولتی اناتولی ترکیه، مولود چاووش اغلو، وزیر خارجه ترکیه روز جمعه گفته است که برگزاری مذاکرات میان حکومت و طالبان در ماه آینده برنامه ریزی شده است. او گفته است که در مورد تاریخ مشخص برگزاری این کنفرانس و آجندای آن در حال حاضر مشوره صورت می گیرد.

چاووش اغلو تاکید کرده است که مذاکرات استانبول جایگزین گفتگوهای جاری صلح میان نمایندگان حکومت افغانستان و طالبان در قطر نمی باشد. او گفته است که کنفرانس پلان شده استانبول باید از گفتگوهای صلح قطر حمایت کند. به گفته او، هدف ادامه مذاکرات و دست یافتن به نتایج مشخص است .

رهبری شورای عالی مصالحه‌ی ملی به نشست صلح مسکو دعوت شد

این نشست که هدف آن، تسریع گفت‌وگوهای صلح در دوحه و پایان جنگ در افغانستان خوانده شده، در هجدهم مارچ در مسکو، پایتخت روسیه برگزار می‌شود.

سفارت روسیه در کابل، از رهبری شورای عالی مصالحه‌ی ملی، برای شرکت در نشست ترویکای که در مسکو با حضور چین، امریکا، پاکستان و روسیه، برگزار می‌شود، دعوت کرده است.

این نشست که هدف آن، تسریع گفت‌وگوهای صلح در دوحه و پایان جنگ در افغانستان خوانده شده، در هجدهم مارچ در مسکو، پایتخت روسیه برگزار می‌شود.

در این نشست، ۲ نفر از حکومت، ۲ نفر از شورای عالی مصالحه‌ی ملی، ۲ یا سه نفر دیگر از رهبران سیاسی افغانستان که جمعا ۶-۷ می‌شوند، دعوت شده است. قرار است ۵ نفر از گروه‌ طالبان نیز در این نشست دعوت شوند و یک مهمان از قطر نیز جز اشتراک کنندگان این نشست خواهد بود.

سرگئی لاوروف، وزیر خارجه‌ی روسیه، میزبان این نشست خواهد بود.

در همین حال، فریدون خوزون، سخنگوی شورای عالی مصالحه‌ی ملی، روز سه‌شنبه (۱۹ حوت)، در برگه‌ی تویترش از دعوت شدن مقام‌های رهبری دولت، شورای عالی مصالحه‌ی ملی و شماری از رهبران سیاسی و رهبری گروه طالبان به نشست مسکو خبر داده است.

نکات عمده سخنرانی در مراسم یاد بود از هفتمین سالروز درگذشت مارشال محمد قسیم فهیم، معاون اول فقید ریاست جمهوری افغانستان

- مرحوم مارشال محمد قسیم فهیم، شخصیت برجسته جهادی و مقاومت مردم افغانستان و معاون پیشین ریاست جمهوری در سخت‌ترین شرایط در کنار مردمش ایستاد و به‌خاطر حراست از ارزش‌های مردمی مبارزه کرد. وی طرفدار قاطع صلح، همدیگرپذیری و عدالت اجتماعی بود. مرحوم مارشال فهیم همواره بر ضرورت ختم خشونت‌ها تأکید می‌ کرد.

- با در نظر داشت ادامه‌ی درگیری‌ها در کشور و ضرورت فوری توافق صلح با طالبان باید گفت که هیچ فردی در شرایط جاری جنگی مصوون نیست، اما در صلح عادلانه و پایدار خواست همه جناح‌ها تأمین خواهد شد.

- از فرصت به میان آمده برای صلح باید استفاده معقول صورت گیرد. در این شرایط نباید اشتباه کنیم، یک آزمون بزرگ در برابر مردم افغانستان قرار دارد. از یک طرف مردم طرفدار صلح پایدار و باعزتند، از طرف دیگر فوریت در روند مذاکرات مطرح است.

- تلاش ما همیشه بر این بوده تا افغانستان حیثیت، استقلال و جایگاه مستقل خود را داشته باشد. هیچ تصمیمی خلاف اراده جمعی مردم کشور گرفته نخواهد شد.

- اخیراً پیشرفت‌هایی در مذاکرات صلح حاصل شده است که نقشه‌ی راه آینده را ترسیم می‌کند.

- ایالات متحده آمریکا به عنوان کشور همکار مردم افغانستان در این روند، حامی اجماع ملی و پیشرفت فوری در روند مذاکرات صلح است.

- تأمین صلح نیاز به تفاهم و همدیگرپذیری میان شخصیت‌های سیاسی و مردمی، انعطاف و اجماع داخلی دارد. چنانچه ثابت شده است، هیچ قدرتی نمی‌تواند چیزی را با زور بالای مردم ما تحمیل کند، اما اگر تبعیض، نفاق و خودخواهی همچنان ادامه یابد، تحمیل هر شرایط ممکن می‌شود.

سنجر سهیل 

۱۳ حوت ۱۳۹۹

آیا نقشه‌ی راه صلح امریکا برای ایجاد «دولت انتقالی صلح» مورد قبول طرفین منازعه‌ی جاری در کشور قرار خواهد گرفت؟

زلمی خلیلزاد، نماینده‌ی خاص وزارت امور خارجه‌ی ایالات متحده امریکا در سفر اخیرش به کابل طرحی را به دولت و شماری از سیاسیون افغانستان سپرده است. در این طرح، نقشه‌ی راه ایجاد یک حکومت انتقالی پیش بینی شده است. این طرح که در ده صفحه به زبان انگلیسی ترتیب شده است، چندین سناریوی احتمالی را برای ایجاد حکومتی زیر نام «دولت انتقالی صلح» پیش‌بینی می‌کند. بر اساس این طرح که روزنامه‌ی ۸صبح یک نسخه از آن را از نزدیک دیده است، قرار است یک ساختار جدید سیاسی به نام «دولت انتقالی صلح افغانستان»‌ به میان آید که دارای «سه قوای مستقل و مساوی اجراییه، شورای ملی و مقننه که دارای دادگاه‌ عالی و دادگاه‌های محلی» خواهد بود. بر اساس این سند «یک شورای عالی فقه اسلامی و یک کمیسیون تعدیل قانون اساسی» نیز ایجاد می‌گردد.

منابع معتبر که نمی‌خواهند هویت شان افشا شود، می‌گویند که در صورت توافق دولت افغانستان و طالبان بر سر این طرح، نشستی در سطح بلند و با حضور سیاسیون افغانستان در کشور ترکیه برگزار خواهد شد که شباهت زیادی به نشست اول بن خواهد داشت. در این نشست، نمایندگان کشورهای بزرگ و دخیل در قضیه‌ی افغانستان از جمله همسایگان این کشور و نمایندگان سازمان‌های بین‌المللی از جمله ناتو و سازمان ملل نیز حضور خواهند یافت.

یکی از نکات کلیدی و عمده‌ی این سند آن است که طالبان تعهد می‌سپارند که بعد از توافق روی این طرح، تمامی تشکیلات شان را در کشورهای همسایه بسته خواهند کرد و دفاتر و اعضای خویش را به داخل افغانستان منتقل خواهند نمود.

چارچوب کلی توافق‌نامه:

بر مبنای این سند، تمامی قوانین جاری افغانستان به شمول قانون اساسی موجود و تعهدات بین‌المللی افغانستان تا تصویب قانون اساسی جدید، پابرجا می‌ماند. بر مبنای این سند، قانون اساسی موجود به عنوان چارچوب اصلی برای قانون اساسی بعدی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

با امضای این سند،‌ دولت انتقالی صلح به منظور تسهیل و پیشرفت روند مصالحه حق ندارد تا اعضای نیروهای سیاسی و نظامی دو طرف را به اتهام خیانت و یا انواع دیگر جرایم سیاسی، محاکمه کند.

این سند دو نوع ساختار اجرایی را پیش‌بینی می‌‌کند که اولی  شباهت زیادی به سیستم اجرایی موجود دارد که در آن رییس جمهور با معاونین، اعضای کابینه، رییسان ادارات مستقل و دیگر نهادهای مرتبط حکومتی  شامل اند. در ساختار دومی، رییس جمهور، صدراعظم، معاونین صدراعظم، روسای ادارات مستقل و دیگر نهادهای مرتبط حکومتی پیش‌بینی شده است.

بر مبنای این سند، ساختارهای موجود نیروهای امنیتی و دفاعی افغانستان حفظ می‌شود و رییس جمهور حکومت انتقالی صلح، هم‌چنان قوماندان اعلای قوای مسلح می‌باشد. با این حال، در حکومت انتقالی صلح یک شورای مشترک نیروهای اردو و پولیس به وجود می‌آید که اعضای آن را نمایند‌گان دو طرف به صورت مساویانه تشکیل می‌دهند. این شورا مسوولیت دارد تا دررابطه به سلسله مراتب فرماندهی نیروهای مسلح، اصلاحات در سکتور دفاعی و امنیتی و چگونگی ادغام نیروهای طالبان به حکومت انتقالی صلح، مشوره بدهد.

علاوه بر آن، حکومت انتقالی صلح مسوولیت دارد تا کمیسیون‌هایی را برای صلح، عدالت انتقالی معطوف به حقوق قربانیان هر دوطرف، کمیسیون حقیقت‌یاب و مصالحه، کمیسیون ادغام مجدد جنگ‌جویان، کمیسیون توسعه اقتصادی، مبارزه با مواد مخدر، پناهندگان و مهاجرین و حل منازعات ایجاد کند که اعضای آن به صورت مساویانه از سوی دو طرف تعیین می‌شوند.

بر مبنای این سند، دولت انتقالی صلح افغانستان سیاست بی‌طرفی خارجی را دنبال کرده و با همسایگان اش و دیگر کشورهای دنیا سیاست دوستانه را در پیش می‌گیرد، به تمامی مقررات بین‌المللی پابند بوده و به هیچ کشور و سازمانی اجازه نمی‌دهد تا از خاک افغانستان علیه همسایگان ‌اش و کشورهای دیگر، استفاده صورت گیرد.

بر مبنای این سند، در قانون اساسی بعدی افغانستان، انتخابات یک اصل عمده است و رهبری سیاسی در افغانستان آینده بر مبنای انتخابات سالم، شفاف، بی‌طرف و سراسری برگزیده می‌شود و تنها نهادهای منتخب اند که مسوولیت و صلاحیت تصمیم‌گیری در مسایل اساسی و عمده کشوری را دارا می‌باشند.

در رابطه به ساختار شورای ملی نیز در این سند، دو سناریو پیش‌بینی شده است: اول این‌که هر دو اتاق شورای ملی موجود با اعضای موجودش حفظ شود، ولی شماری از افراد طالبان به عنوان نمایندگان ولسی جرگه و مشرانو جرگه وارد ساختار موجود شوند. در طرح دوم، شورای ملی موجود با به میان آمدن دولت انتقالی صلح افغانستان، منحل ‌شود و صلاحیت‌هایش به دولت انتقالی صلح منتقل گردد.

مطابق به سند مذکور، یک شورای عالی فقه اسلامی که دارای پانزده عضو است، ایجاد می‌گردد. این شورا مسوولیت دارد تا رهنمودهای اسلامی را در رابطه به مسایل فرهنگی، اجتماعی و دیگر مسایل روز فراهم کند. هر دو طرف، هفت-هفت نماینده به این شورا معرفی می‌کنند و یک عضو باقیمانده از سوی رییس دولت انتقالی صلح، تعیین می‌گردد.

اسحق‌علی احساس

۱۲ حوت ۱۳۹۹

تا این جای کار، تغییر سیاسی در امریکا، با تغییراتی در روند صلح افغانستان همراه بوده است. جو بایدن، پس از ورود به کاخ سفید، هرچند مأموریت زلمی خلیل‌زاد، فرستاده ویژه امریکا در امور صلح افغانستان را تمدید کرد، اما توافق‌نامه صلح ایالات متحده با طالبان را که با تلاش‌های او امضا شده بود، به بازنگری فرستاد. دولت بایدن اعلام کرد که پس از بازنگری موافقت‌نامه دوحه، طرحش را در پیوند به مسأله افغانستان اعلام می‌کند. پیامد این تصمیم، به صورت اعلام‌ناشده، تعلیق این موافقت‌نامه بود.

مذاکرات بین‌الافغانی با بن‌بست مواجه و میز مذاکرات خالی شد. گروه طالبان هیأت‌هایی را به اسلام‌آباد، تهران، مسکو و عشق‎آباد فرستاد. ملا برادر، معاون سیاسی و رییس دفتر طالبان در دوحه، خطاب به ملت امریکا نامه نوشت و از مزایای توافق‌نامه دوحه سخن گفت. دولت افغانستان از بهار خونین خبر داد و در آخرین مورد، شورای امنیت ملی کشور اعلام کرد که افغان‌ها از توافق‌نامه دوحه قطع امید کرده‌اند. این موارد، درشت‌ترین تغییراتی است که به دنبال تغییر سیاسی در امریکا، در روند صلح افغانستان رونما شده است.

دوشنبه، یازدهم حوت، زلمی خلیل‌زاد دور تازه سفرهایش در پیوند به صلح افغانستان را از زمان روی کار آمدن دولت جدید در امریکا آغاز کرد. او نخست به کابل آمد و با محمد اشرف غنی، رییس جمهور، عبدالله عبدالله، رییس شورای عالی مصالحه ملی، حامد کرزی، رییس جمهور پیشین و تعدادی از چهره‌های سیاسی دیدار کرد. آقای خلیل‌زاد در ادامه سفرهایش به دوحه رفته و قرار است در آنجا با اعضای دفتر سیاسی طالبان و احتمالاً هیأت‌های مذاکره‌کننده دولت و طالبان دیدار ‌کند. تا اینجا، می‌توان گفت که برخلاف دوران آقای ترمپ که گروه طالبان در مواردی مقدم‌تر بر کابل بود، این‌بار دولت افغانستان مرجع است. به همین دلیل، فرستاده ویژه امریکا در امور صلح، دور تازه سفرهایش را از کابل استارت زده است. در نگاه اداره بایدن، اولویت با کابل است و دوحه به عنوان مقر نماینده‌گی سیاسی طالبان، پس از کابل، در جایگاه دوم قرار دارد.

فراتر از این مورد، سخن دیگر این است که آقای خلیل‌زاد با طرح مشخصی به کابل آمده و همین‌طور با برنامه‌ تازه‌ای دور جدید سفرهایش را آغاز کرده است. گفته می‌شود که او دو کاپی از طرحش را به محمد اشرف غنی، رییس جمهور و عبدالله عبدالله، رییس شورای عالی مصالحه ملی سپرده است. سوایی از تعارفات سیاسی و اعلامیه‌های رسمی که به دنبال دیدارهای جداگانه محمد اشرف غنی، عبدالله عبدالله و حامد کرزی با فرستاده ویژه امریکا در امور صلح افغانستان از آدرس ارگ، شورای عالی مصالحه ملی و دفتر سیاسی رییس جمهور پیشین نشر شد، آقای خلیل‌زاد با پیام و طرح مشخصی دور تازه و جدید سفرهایش را آغاز کرده است. هرچند از جزئیات این طرح اطلاعاتی در دست نیست، اما می‌توان گمان برد که احتمالاً سه موضوع در طرح تازه و مشخص و همین‌طور دور جدید تلاش‌های صلح‌جویانه فرستاده ویژه امریکا در امور صلح افغانستان، قابل پیش‌بینی است.

بازنگری تعدادی از مفاد توافق‌نامه دوحه، از جمله زمان خروج نیروهای امریکایی و متحدانش از افغانستان، می‌تواند بخشی از راهبرد تازه امریکا باشد. بسیاری از کارشناسان و نهادهای امریکایی دخیل در قضیه افغانستان، خروج نیروهایی امریکایی و ناتو را در ماه می، آن هم در شرایطی که تلاش‌های صلح ره به جایی نبرده و منازعه افغانستان به شکل پیچیده و فرسایشی ادامه یافته است، اقدام نادرست، با پیامدهای منفی بسیاری برای ایالات متحده و متحدانش در سازمان ناتو می‌دانند. از زمان روی کار آمدن دولت بایدن، دیدگاه‌های تعدادی از این کارشناسان و نهادها، در رسانه‌های امریکایی نشر شده است. آن‌چه می‌توان از آن به عنوان محور مورد توافق این کارشناسان و نهادها در پیوند به مسأله افغانستان نام برد، انصراف از خروج عجولانه نیروهای امریکایی از افغانستان است. کارشناسان و نهادهای امریکایی روی تمدید مأموریت‌شان، اتفاق نظر دارند و ترک افغانستان براساس چارچوب زمانی توافق‌نامه دوحه را اشتباه و رهاکردن افغانستان به یک جنگ ویرانگر داخلی می‌دانند. راهبرد دولت بایدن، بدون شک از درون چنین فضایی طرح شده و آقای خلیل‌زاد به عنوان فرستاده ویژه امریکا در امور صلح افغانستان نیز از دل چنین وضعیتی به کابل، دوحه و منطقه آمده است. تغییر نوعیت حضور نیروهای امریکایی و ناتو در افغانستان، از نقش حامی دولت و طرف جنگ با طالبان، به نقش صلح‌بانی، می‌تواند بخش مهمی این طرح باشد. هرگاه امریکا بتواند طرف‌های جنگ افغانستان را راضی به پذیرش نقش صلح‌بانی خود کند، حضور نیروهایش به اضافه سربازان ناتو تمدید و بحث خروج عجولانه و نگرانی از سقوط افغانستان در کام جنگ داخلی و در بدترین سناریو فروپاشی دولت، برطرف می‌شود.

پس از تمدید حضور، مسأله دومی را که می‌توان در ذیل طرح تازه خلیل‌زاد مطرح کرد، به کار بستن فرمول جدید با قاعده وسیع و چارچوب مدون برای روند صلح افغانستان است. گفته می‌شود که حلقه‌هایی در داخل کشور در هماهنگی با کشورهایی در بیرون که امریکا می‌تواند در جایگاه بانی آن در نظر گرفته شود، روی طرحی شبیه به کنفرانس بن کار می‌کنند. براساس این طرح، تمامی طرف‌های جنگ و صلح افغانستان باید روی میز مذاکره حضور داشته باشند و در یک گفت‌وگوی فشرده، روی ساختار سیاسی آینده، آتش‌بس، ادغام و مشارکت سیاسی در دولت عبوری و پساصلح با یک‌دیگر به توافق برسند. در صورتی که مأموریت نیروهای امریکایی و ناتو با نقش صلح‌بانی در کشور ادامه یابد و گفت‌وگوها نیز زیر نظارت سازمان‌ ملل و کشورهای جهان پیش برده شود، بدون شک مذاکرات صلح نتیجه‌بخش خواهد بود.

موضوع سوم، تداوم پروسه دوحه، با شرایط تازه است. آنچه در این مدت در مذاکرات بین‌الافغانی دوحه وجود نداشته است، هیأت ناظر، تضمین کننده و میانجی قوی بوده‌اند. هم‌چنان، نبود سازوکارهای مشخص برای گفت‌وگو، مشکل دیگر مذاکرات دوحه است. به همین دلیل، این مذاکرات هیچ‌گاهی وارد مراحل جدی نشد و از نخستین روزها با بن‌بست مواجه بود. با توجه به این تجربه ناکام، می‌توان گفت که در صورت عدم توسل امریکا به یک راهبردی به تمام معنا جدید و تازه، پروسه دوحه با سازوکارهای مدون و زیر نظر هیأت ناظر و تضمین‌کننده و با میانجی‌گران فعال به پیش برده خواهد شد. در این صورت نیز امید به دوحه بر خواهد گشت و می‌توان بار دیگر به برقراری آتش‌بس و ختم جنگ در کشور امیدوار شد.

سیاست راهبردی روسیه در قبال افغانستان؛ هم‌آغوشی با طالب، جنگ با داعش

یزدان حاتمی

نام افغانستان همواره تداعی کننده خاطره تلخ در سیاست خارجی روسیه است که در ادبیات سیاسی آن کشور، به عنوان «سندروم افغان» یاد می‌شود. اثرگذاری افغانستان بر امنیت، سیاست و اجتماع روسیه به رغم موجودیت فاصله جغرافیایی میان دو کشور، انکار ناپذیر است. گرچند شکست تاریخی روسیه در افغانستان سبب شد که علاقه‌مندی این کشور به مسایل افغانستان کم‌رنگ شود، اما ظهور گروه‌های بنیادگرا و جدی شدن خطر سرایت افراط گرایی اسلامی به آسیایی مرکزی به عنوان قلمرو امنیتی روسیه، بیش از پیش این کشور را وادار به دخالت در قضیه افغانستان کرد.

ظهور گروه طالبان در صحنه سیاسی افغانستان و به دست گرفتن قدرت از سال ۱۹۹۶ الی ۲۰۰۱، سبب بروز چالش‌های عمده برای افغانستان، روسیه و حوزه نفوذ آن و نیز نگرانی‌های فزاینده‌ای برای غرب شد. در نهایت با وقوع حادثه یازدهم سپتامبر که منتج به حمله نظامی ائتلاف جهانی به رهبری امریکا به افغانستان شد، فصل جدید روابط میان شرق و غرب در میدان بازی افغانستان رقم خورد. پس از آن، علی‌رغم تعامل مثبت روسیه با دولت‌های افغانستان، از سال ۲۰۱۴ با حضور نیروهای دولت اسلامی عراق و شام در این کشور، گمانه‌زنی‌ها در خصوص خطر احتمالی اتحاد افراطیون اسلامی و تأثیرات منفی آن بر حوزه کنش‌گری و امنیتی روسیه در افغانستان و خارج از آن، قوت گرفت. نتیجه آن اقداماتی بود که تحت عنوان بازی جدید روسیه در افغانستان نضج گرفت و محور آن روابط مستقیم روسیه با طالبان بود که از سوی منابع موثق روسی و غیرروسی تأیید شد. (شکوری، ۱۳۹۵)

پرسش کانونی این است که کدام عوامل سبب تحول سیاست خارجی روسیه نسبت به افغانستان شده است؟ فرضیه قابل طرح این است که با توجه به موقعیت ژئوپلیتیکی و ساختار سیاسی افغانستان، چندپارچه‌گی قدرت، منازعات تاریخی میان قومی، ناپایداری قدرت مرکزی، حضور بازی‌گران بین‌المللی و منطقه­ای در میدان بازی افغانستان به هدف تولید، حفظ و تداوم منافع، روسیه گروه طالبان را چالشی می‌داند که ظرفیت و پتانسیل فرصت‌زایی را دارد. بنابراین، روسیه به جای پیش‌گیری استراتژی تقابل، با هم‌سوی و تعامل با گروه طالبان، نه تنها حضور قدرتمند غرب در افغانستان را با چالش مواجه ساخته است، بلکه می‌خواهد به طور غیرمستقیم بر چالش نوظهور داعش تأثیرگذار باشد.