سرزمین زیبای ها لرستان

بروجـِرد از شهرهای قدیمی در غرب ایران است. این شهر مرکز شهرستان بروجرد است و در شمال دشت حاصلخیز سیلاخور قرار گرفته‌است. قلل مرتفع گرّین از مجموعه رشته کوههای زاگرس مانند نواری شمال غربی تا جنوب شرقی آن را در بر گرفته‌اند و سرابهای دائمی متعددی که از دامنه این کوهها جاری است در اقتصاد منطقه و توسعه شهر بروجرد نقش اساسی داشته‌اند.شهرهای ملایر و نهاوند در استان همدان، شازند در استان مرکزی و نیز خرم‌آباد و الشتر در استان لرستان در مجاورت بروجرد قرار دارند . از گذشته‌های دور، این شهر دارای موقعیت ویژه ارتباطی بوده‌است و همین مساله باعث زد و خورد و حوادث تاریخی متعدد در منطقه شده‌است. قرارگیری بر سر شاهراه تهران - خوزستان همچنان یکی از عوامل رونق اقتصادی منطقه به شمار می‌رود.جمعیت شهرستان بروجرد بر اساس سرشماری ۱۳۹۰ مرکز آمار ایران ۳۳۷،۶۳۱ نفر گزارش شده‌است. به این ترتیب، بروجرد از نظر میزان جمعیت، سی و هفتمین شهر بزرگ ایران به حساب می‌آید. علاوه بر رونق کشاورزی و دامپروری در منطقه، شهر بروجرد بطور سنتی یکی از قطب‌های داد و ستد در منطقه غرب ایران به حساب می‌آید و بازار این شهر همچنان بزرگ و پر رونق است. 

پیشینه تاریخی

شواهد و اشارات تاریخی حاکی است که بروجرد از شهرهای قبل از اسلام بوده و دلایل زبانشناسی نیز واژه بروجرد را با ترکیب دو جزء برو + گرد موجودیت این شهر را به پیش از اسلام میرساند زیرا که گرد در زبانهای قدیمی ایران به معنای شهر می‌باشد.بروجرد از شهرهای باستانی ایران است که برخی ساخت آن را به منوچهر از سلسله پیشدادیان نسبت می‌دهند اما شواهد کافی در مورد شهر بودن آن تنهااز دوران ساسانیان موجود است که بر اساس کتابهای تاریخی، بروجرد یکی از پایگاههای نظامی ایران به هنگام حمله اعراب و جنگ نهاوند بوده‌است. در گذشته بروجرد از شهرهای آباد و مهم بوده و گاه فرمان‌داری جداگانه و گاه مرکز استان لرستان و خوزستان بوده‌است.مینورسکی نام اصلی این شهر را ویروگرد و آن را منتسب به ویرو شاهزاده دوره اشکانی می داند . در تقسیمات باستانی ایران، بروجرد و نهاوند دو نقطه شهری ماه نهاوند از توابع پهله از سرزمین ماد بودند . حموله وزیر حکومت محلی آل ابی دلف از حکمرانان عرب خلفای عباسی که بین سالهای ۲۱۰ تا ۲۵۸ هجری در کرج ابی دلف ناحیه ای بین اراک و بروجرد امروزی ساکن شده بودند، به بازسازی بروجرد پرداخت و در آن منبری برپا کرد.

وضعیت طبیعی

بروجرد در ارتفاع ۱۶۲۰ متری از سطح دریا و در ۳۳/۹ درجه شمالی و ۴۸/۸ درجه شرقی واقع می‌باشد. بلندترین نقطه شهرستان بروجرد قله ولاش با ارتفاع ۳۶۲۳ متر در غرب شهر بروجرد و پست ترین ناحیه در دشت سیلاخور با ارتفاع تقریبی ۱۵۰۰ متر قرار دارد. شهر بروجرد بر کوهپایه‌های زاگرس و در دشت سیلاخور قرار گرفته و از سه جهت شرق، شمال و غرب به کوه ختم می‌شود. کوه گرین ۳۶۲۳ با متر در غرب بروجرد و کوه میش پرور ۳۵۰۰ با متر در جنوب غربی بروجرد قرار دارد. تنها در جهت جنوب و جنوب شرقی است که دشت وسیع سیلاخور قرار گرفته‌است. این شهر و مناطق پیرامون آن به دلیل قرار گیری بر روی گسل سراسری زاگرس، زلزله خیز هستند.بروجرد بر سر راه تهران - خوزستان قرار گرفته . بروجرد با اراک ۱۰۵ کیلومتر، با اصفهان ۳۵۰، با تهران ۳۷۸ کیلومتر، همدان ۱۴۰ کیلومتر، اهواز ۴۵۰ کیلومتر و با کرمانشاه ۲۸۰ کیلومتر فاصله دارد. بروجرد به خاطر مردم خوش مشرب و طبیعت زیبایش گردشگران زیادی را پذیراست و در گذشته به دار السرور شهرت داشته‌است.

آب و هوا 

بروجرد دارای آب و هوای سرد کوهستانی با زمستانهای پر برف و سرد و تابستانهای معتدل است. تعداد روزهای یخبندان در برخی از نقاط این ناحیه به بیش از ۷۰ روز می‌رسد. بیشترین درجه حرارت در تابستان‌ها ۳۸ درجه و کم‌ترین آن در زمستان ۱۸ درجه زیر صفر برآورد شده‌است. میزان باران سالیانه شهرستان بروجرد حدود ۵۰۰ میلی‌متر است که بیشتر در فصل بهار انجام می‌گیرد و میانگین دمای سالانه ۱۴/۶ است. در زمستان بارشها بیشتر به صورت برف است. بروجرد دارای بهارهای معتدل و دل انگیزی است. موید این مطلب شاه بیت معروف قاآنی است که در باب بهار بروجرد سروده‌است:

گر چه سپاهان بهشت روی زمین است، لیک نیرزد به یک بهار بروجرد

گویش

گویش بروجردی یکی از گویش‌های گروه لرستانی زبان لری است که مردم بروجرد و نواحی اطراف آن با آن گفتگو می‌کنند. این گویش با اندکی تفاوت لهجه در میان مردم شهرستان‌های تویسرکان، نهاوند و ملایر نیز رواج دارد. لغت‌نامه دهخدا زبان ساکنان شهرستان بروجرد را فارسی لری دانسته و دانشنامه جهان اسلام نیز گویش مردم بروجرد را لری با گویش بروجردی عنوان کرده است.

بافت تاریخی بروجرد

بافت معماری قدیم بروجرد که آخرین بار در دوران قاجاریه ساماندهی شده بسیار زیبا بوده و نمونه‌هایی از آن هنوز باقی است. هسته اولیه این شهر شامل چند کوی و محله بزرگ مانند بروا، صوفیان و دانگه بوده‌است و بازارها، مسجدها و خانه‌های مجللی در آن وجود داشته‌است. بروجرد در طول تاریخ همواره محصور به حصاری بزرگ بوده‌است که اطراف آن نیز خندقی قرار داشته‌است. آخرین بار قلعه بروجرد به دستور حسام السلطنه قاجار بازسازی شد.

صنایع دستی

صنایع دستی شهرستان بروجرد، قالیبافی و قالیچه بافی است و ورشوسازی آن معروف است. صنایع دستی به عنوان بخشی از میراث کهن و فرهنگی ملت‌ها، نقش مهمی در معرفی تمدن و پیشینه تاریخی بروجرد دارد ورشو آلیازی است که سالها به دست هنرمندان بروجردی به هنری ایرانی آمیخته شده چشم حیرت جهانیان را نقش آفریده وچه سپاسی دست خستهٔ هنرمندان این صنعت را می فشارد دستانی که تمام تلاششان دمیدن روح هنر در تکه ورق آلیاژ است چیزی جزئ افتخار برای سرزمین هنر وفرهنگ ندارد وبازگوی آن است که مردان این دیار از هر ظرفیتی موقعیتی می‌یابند که پرچم پرافتخار خودکفایی را در کارنامه تاریخ خود به ثبت برسانند هنر ورشو که خود آمیخته از دو هنر مجزا ی قلم زنی و ورشو سازی است متاسفانه امروز با محدودیت‌هایی مواجه است که این هنر را به خوابی عمیق فرو خواهد برد ولی با این وجود هنرمندان بروجردی بیکار ننشسته و بزرگترین سماور زغالی دنیا را به دست توانمندشان نقش آفریدند.

دیدنی‌های طبیعی و تاریخی بروجرد

در شمال شرقی بروجرد و بر فراز کوه یزدگرد از توابع بخش اشترینان، بقایای قلعه یزدگرد وجود دارد که از سنگ لاشه و بدون ملات بنا شده است و از شواهد و باور مردم منطقه چنین بر می آید که این قلعه به سرعت بنا شده و محل آماده سازی و تجدید قوا برای نبرد قادسیه در نزدیکی نهاوند که آخرین جنگ پیش از اسلام برای ایرانیان بوده است.مسجد جامع بروجرد

این سفر هفت سین یکی از دوستان عزیزیم که تقدیمش می کنم به تمام ایرانی های عزیز

برآمد باد صبح و بوی نوروز           به کام دوستان و بخت پیروز 

مبارک بادت این سال و همه سال          همایون بادت این روز و همه روز

سال 1392 برتمام ایرانی ها مبارک

به استان ماهم یه سربزنید خوش میگذره ان شالله.....

چگنی ( ایل چگنی )

ایل چگنی یکی از ایلات لر ساکن در استان لرستان است. ایل چگنی (چینگنی) در عراق یکی از ایلات کرد ساکن در کردستان عراق است.

بخشی از ایل چگنی در عراق به‌خصوص در مناطق شمال شرق شهر سلیمانیه زندگی می‌کنند. با توجه به جمعیت این ایل در عراق، بخش کوچکی از طوایف چگنی در ایران و در استان لرستان در شهرستان دوره و بخش ویسیان زندگی می کنند.علاوه بر لرستان، چگنی‌ها دراستان خراسان، بخش چگنه، استان قزوین، استان گیلان شهر لوشان، استان ایلام شهر ایلام، استان خوزستان شهرستانهای شوش و اندیمشک، استان مرکزی بخش خنداب وشهرستان ملاير و استان فارس زندگی می کنند.

*طوایف چگنی در لرستان*

طوایف ایل چگنی در لرستان عبارتند از:

میرزاوند

سبزوار

ویسکرم

شاه کرم

زهراکار

رکرک

احمدبک

شیراوند

نجمه سهیلی

رومیانی

قلاوند

*طوایف چگینی در قزوین* 

طوایف ایل چگنی در قزوین عبارتند از:

میرخاوند

بهادیوند

سیردیوند

پیرمردوند

مال امیر

بابایی

کلهر

نظامیوند

کوسه

خاکینه

گودرزوند

کُهگیر

گوئرزن

اشْتُران‌ْ‌کوه، رشته‌کوهی در شرق استان لرستان و یکی از بلندترین رشته‌کوه‌های زاگرس است. اشتران کوه از غرب به شهرستان دورود، از شمال به شهرستان ازنا و از شرق و جنوب به شهرستان الیگودرز محدود می‌شود. بلندترین قله این رشته‌کوه به نام سن‌بران ۴۱۵۰ متر بلندا دارد و مرتفع‌ترین نقطه استان لرستان است. این رشته‌کوه سرچشمه یکی از سرشاخه‌های رود دز به نام ماربره است که در دوره کوهزایی جدید ایجاد شده‌است. این کوه از جمله کوه‌های جوان می‌باشد که در حدود ۳۰ میلیون سال پیش ایجاد شده‌است.

قله‌های بلند و پر برف، دره‌های ژرف و طولانی، رودهای دائمی، پوشش گیاهی و جانوری بسیار متنوع، روستاهای کوهپایه‌ای از جمله ویژگی‌های اشترانکوه می‌باشد که به سبب بلندی در شعاع ۱۰۰ کیلومتری به خوبی پیدا است. گفته می‌شود نام آن به سبب وجود قله‌های ۸ گانه که هر کدام بلندتر از ۴۰۰۰ متر می‌باشد و مانند کاروانی از شتر به ردیف قرار گرفته، به شترکوه و یا اشترانکوه معروف گشته‌است.

قله‌های مهم آن از شمال باختری به جنوب خاوری این‌هاست: چال میشان، گل‌گل، گل‌گهر، سن بران، کوله لایو، میرزایی، فیالسون، لگه، سراب شاه تخت، سوزنی مهرجمال، پیاره دره تخت، پیاره کمندان، ازنادر و کوله‌جنو.

در ارتفاعات اشتران‌کوه دره‌هایی یخچالی وجود دارد که در اصطلاح محلی به آنها چال می‌گویند. از جمله این چال‌ها می‌توان از چال میشان، چال کبود، چال بران، چال فیالسون، چال شاه‌تخت، چال پیارو و چال همایون نام برد.رودهای کوچک بسیاری از این قله‌ها سرچشمه می‌گیرند که مهره زرین، ماربره، گهررود، دره دایی و دره دزدان از آن جمله‌اند. دریاچه گهر در یکی از دامنه‌های جنوب باختری اشتران‌کوه و در دره گَهَررود قرار دارد.دامنه‌های اشتران‌کوه از دیرباز محل استقرار برخی طوایف بوده است؛ چنانکه در حدود سال ۵۰۰ قمری، خاندان فضلویه که از کردهای شام شمرده می‌شدند، پس از مهاجرت از آن‌جا و عبور از میافارقین و آذربایجان، در دامنه‌های شمالی سکوت گزیدند. آنان بعدها به اتابکان لرستان شهرت یافتند. مراتع دامنه‌های اشتران کوه مورد استفاده عشایر این ناحیه است. اشتران کوه و به‌ویژه دریاچه گهر دارای جاذبه‌های طبیعی بسیاری است.

*حیات وحش*

این رشته کوه در حدود سال ۱۳۴۰ از لحاظ گونه‌های جانوری و گیاهی جزء مناطق حفاظت شده قرار گرفت و در سال ۱۳۴۸ جزء محیط زیست جهانی قرار گرفت. از گونه‌های جانوری آن می‌توان به خرس قهوه‌ای، روباه، کفتار، گراز، گرگ خاکستری، بز کوهی، قوچ، گربه وحشی، گربه جنگلی، سنجاب درختی، مار قیطانی وکبک دری و از پرندگان می‌توان به عقاب، کبک، جغد، اردک و شاهین اشاره نمود که همگی تحت حفاظت محیط زیست می‌باشند.

در اشترانکوه پسته کوهی به فراوانی یافت می‌شود و پوشش گیاهی متنوع آن اعم از گون، ریواس و استپ‌ها در شیب ملایم بعضی نقاط و گل‌های طبیعی و خودرو محل مناسبی برای جانوران ساکن در اشترانکوه‌است که در آن زاد و ولد کرده و از آنان تغذیه می‌کنند.

اشترانکوه پذیرای کوهنوردان و گردشگران و زمین‌شناسانی از اقصی نقاط کشور و خارج از کشور بوده که برای تفریح و ورزش و پژوهش علمی مراجعه نموده‌اند..

در برخی از نقاط اشترانکوه سنگوارههایی یافته‌اند که در میان آن‌ها سنگواره‌هایی از جانوران مانند صدف و ماهی وجود دارد.

روستاهای بسیاری در کوهپایه اشترانکوه وجود دارند که از آن‌ها می‌توان به دره تخت، سیوله، کمندان و طیان که همگی از توابع شهرستان ازنا هستند اشاره نمود. روستای دره تخت به دهکده گردشگری تبدیل شده‌است.

آبشار آب‌سفید یکی از آبشارهای استان لرستان است. این آبشار در جنوب شرقی این استان و در دامنه کوههای زاگرس و در کنار کوه بلند قالی کوه در بخش بشارت زلقی از شهرستان الیگودرز قرار گرفته‌است. و دسترسی به آن با جاده از شهر الیگودرز واز جاده الیگودرز بزنوید امکانپذیر است آب این آبشار از دل تونلی در دل یک کوه سنگی بیرون می‌آید و با توجه به ارتفاع 69 متری آبشار بیرون آمدن چنین آبی از دل کوه شگفت آور است این ابشار به رود رودبار لرستان ( آب زالکی ) می‌پیوندد و سرانجام به دز میریزد. پهنای آن در فصل پرآبی حدود 15 متر می‌باشد.می‌توان گفت به علت اینکه آب آن به صورت مخلوط با هوا بر اثر برخورد با سنگها به شکل حباب سفید در می‌آید به آب سفید معروف شده.در مسیر الیگودرز به آبشار مکانهای زیبای قرار دارد که حیرت هر بازدید کنندهای را بر می‌انگیزد.خود آبشار در درهای تاریک که در اثر فعالیتهای زمین شناختی و فرسایش توسط آب در چند هزار سال بوجود آمده قرار دارد.

الیگودرز لرستان 

اَلیگودَرز نام شهری در شهرستان الیگودرز استان لرستان ایران است. دیرینگی شهر الیگودرز به بیش از ۷۰۰ سال پیش می‌رسد. گویش مردمان این شهر لری بختیاری است.این شهر دارای مکان‌های تفریحی بسیاری از جمله آبشار چکان دهقادی و چشمه آسار و سراب شامکان (در منطقه شولاباد) آبشار لوچ، رود حوضیان، رودخانه ماهیچال، طبیعت اشتران‌کوه، آبشار آب سفید، آبشار مبارک آباد، رودخانه مور زرین (در بخش زلقی)، آبشار تیندر، غار تمندر، جنگل‌های بلوط و گردو (فقط مال رو است) و سرچشمه دورکو، گایکان، دره دورک، دشت لاله‌های واژگون، دره دایی، دره حیدر است.

صنایع دستی آن شامل هنرهای سرامیکی، قالیبافی، منبت کاری، سیم بافی، معرق‌کاری، گلیم بافی و جاجیم بافی می‌شود. این شهر دارای منابع غنی معادن سنگ (مرمر کبالت منیزیم گرانیت چینی کریستال سرامیک و...) است.

ریشهٔ نام

در وجه تسمیه الیگودرز روایت‌های گوناگونی وجود دارد که از آن جمله، روایت ساکنان بومی شهر است. بر مبنای این روایت، واژه الیگودرز، ترکیبی از واژه (آل) به معنی خاندان و گودرز است. بر این اساس مردم بومی شهر خود را به گودرز پهلوان (یکی از شخصیت‌های معروف شاهنامه) نسبت می‌دهند که با گذشت زمان، ترکیب (آل گودرز) کم کم به الیگودرز تبدیل شد.وجود طایفه بزرگ گودرزی در این شهر، این باور را تشدیدکرده‌است.نشانه‌های تاریخی نیز نشان می‌دهد که در محدوده شهر الیگودرز در حدود هفده قرن پیش از میلاد، تمدن‌هایی وجود داشته‌است. البته در تپه‌های شمال غربی آثاری کشف شده‌است که به دوران پیش از اشکانیان و هخامنشیان تعلق دارد. برخی دیگر نیز وجه تسمیه آن را از واژه آلیورز(آل ورز)ورز= گندم سرخ دانسته‌اند. همچنین این نام را آمیزه‌ای از دو واژه اَل به معنای عقاب و گودرز دانسته‌اند.اکثر ساکنین این شهر با مهاجرت به شهرهای بزرگ کشور از جمله تهران، اصفهان و اراک، ترک وطن کرده و به علت مهاجر پذیر بودن این شهر، تعداد بسیار زیادی از اهالی مناطق روستایی و عشایری در این شهر تخته قاپو شده‌اند. (تخته قاپو به معنای یکجا نشینی است).الیگودرز از لحاظ کسرت تعداد روستا بعد از مشهد(قبل از تقسیم شدن به سه استان) دومین شهرستان کشور محسوب می‌شود. در استان لرستان بزرگ‌ترین شهرستان از لحاظ وسعت حوزه شهرستان می‌باشد.

مقبره بابا طاهر

در گويش لری به باو طاهر معروف است مردم لرستان معتقدند اين مقبره مربوط به بابا طاهر شاعر و عارف نامدار و سراينده دو بيتی های معروف لکی و لری است. سبک بنای مقبره ساده و متشکل از گنبد خانه ای با يک ورودی است . ساختمان اصلی آن بصورت 8 ضلعی است که چهار ضلع آن هر يک به ابعاد 5/2 متر و اضلاع فرعی هريک 70/1 سانتيمتر است . ارتفاع گنبد تا کف 6 متر است . محل قبر در داخل سردابه بوده که بر روی سردابه و کف بقعه قبری به ابعاد 52#4 100#4177 سانتيمتر وجود دارد . بر روی قبر ضريحی چوبی به ابعاد 127#4 128#4 198 وجود داشته که از بين رفته است . اطاق کوچکی به ابعاد 5/2 #4 5 متر به بدنه غربی بنا در دوره معاصر الحاق شده بود . که به آن قلندر خانه می گفتند .