⚡ Match Highlights: Match Update & Schedules

Η ΑΣΤΕΙΡΕΥΤΗ ΔΕΞΑΜΕΝΗ Ή Η ΚΡΑΤΙΚΗ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΗΣ «ΔΙΑΛΕΥΚΑΝΣΗΣ» ΤΗΣ ΥΠΟΘΕΣΗΣ ΜΑΡΦΙΝ

Posted July 30th, 2026 by Κόκκινο Νήμα

«Δεν είναι ανάγκη να τα δεχτεί κανείς όλα σαν αληθινά·

πρέπει να τα δεχτεί σαν αναγκαία».

Κάφκα, Η Δίκη

Η χρησιμότητα για το κράτος των κατασκευασμένων από την ασφάλεια και σταθερά επαναλαμβανόμενων «εξιχνιάσεων» της υπόθεσης Μαρφίν έγκειται σε δύο στοιχεία: το πρώτο είναι η μέσω δημιουργίας «ηθικών πανικών» εγκληματοποίηση συνολικά του αντιεξουσιαστικού πολιτικού χώρου, μια διαδικασία που λειτουργεί αντιπερισπαστικά στην προϊούσα απονομιμοποίηση του κράτους και δη της σημερινής κυβέρνησης και προωθεί, υποτίθεται, την απόσπαση συναίνεσης των υπόλοιπων κομματιών της κοινωνίας εντείνοντας τις διαιρέσεις. Το δεύτερο είναι ο εξορισμός στη λήθη του πολιτικο-κοινωνικού πλαισίου μέσα στο οποίο διαδραματίστηκαν τα γεγονότα στη Μαρφίν, δηλαδή μια στιγμή εντός ενός κύκλου αγώνων που χοντρικά ξεκινάει από τις φοιτητικές κινητοποιήσεις του 2006-7 που προηγήθηκαν της εξέγερσης του Δεκέμβρη του 2008, της ίδιας της εξέγερσης, της κωδικοποιημένης ως «κρίσης χρέους» λεηλασίας με αφετηρία το 2009, της συνέχειας με το κίνημα των πλατειών μέχρι την άνοδο της σοσιαλδημοκρατίας του σύριζα στην εξουσία το 2015, που ενσωμάτωσε και αφομοίωσε μεγάλο μέρος του εν λόγω κινήματος.

Και τα δύο ουσιαστικά ανήκουν στην ίδια στρατηγική αντιεξέγερσης που είναι η άλλη όψη της κρίσης αναπαραγωγής των καπιταλιστικών σχέσεων που εφαρμόζεται σταθερά τις δύο πάνω-κάτω τελευταίες δεκαετίες ως βασικό κομμάτι διαχείρισης της καπιταλιστικής αναδιάρθρωσης. Αν κάτι πρωτοτυπεί στην καταθλιπτικά επαναλαμβανόμενη αυτή πρακτική ποινικοποίησης πολιτικών χώρων και καναλιζαρίσματος της προλεταριακής δυσφορίας ενάντια σε αποδιοπομπαίους τράγους είναι η παντελής αδιαφορία των εγκεφάλων της κρατικής στρατηγικής να στήσουν λογικοφανείς σκευωρίες ή έστω απλά να σεβαστούν την κοινή λογική. Αντίθετα, δείχνουν να προεξοφλούν ως δεδομένη την αποδοχή ακόμα και κραυγαλέων αντιφάσεων στη μεθοδολογία τους – κάτι που μάλλον οφείλεται λιγότερο στην ανοησία τους και περισσότερο στην αποθράσυνσή τους λόγω παρατεταμένης υποχώρησης των ταξικών αγώνων.

Έτσι, ο εμπρησμός στην τράπεζα Μαρφίν «διαλευκάνεται» ξανά, με παρόμοιας γελοιότητας «ακλόνητα» αποδεικτικά στοιχεία και εξωφρενικής ασυναρτησίας «δικογραφίες». Η ίδια φάρσα εκτυλίσσεται ξανά μετά από 15 χρόνια, όταν, έναν χρόνο μετά τα γεγονότα της 5ης Μάη 2010, 3 άτομα από τον αντιεξουσιαστικό χώρο και ένα τέταρτο βίωσαν μια καφκική εμπειρία σκευωρίας με την υπογραφή της ΓΑΔΑ και με ένα από αυτά, τον Θ. Σ., να βρίσκεται σε δικαστική ομηρία μέχρι το 2016 όταν αθωώνεται – ήταν τόσο γελοίες οι κατηγορίες που οι άλλοι δύο κατηγορούμενοι δεν παραπέμφθηκαν καν σε δίκη. Είχαμε ζήσει από κοντά τη διαδρομή αυτή για μια πενταετία, με αλλεπάλληλες διακοπές και αναβολές, με καταθέσεις πολυάριθμων μαρτύρων, όπως υπαλλήλων της τράπεζας που ήταν κλειδωμένοι μέσα και δεν αναγνώρισαν κανένα πρόσωπο, πυροσβεστών, περιπτεράδων, μπάτσων και του φωτογράφου του οποίου οι φωτογραφίες αποτέλεσαν το βασικό υλικό πάνω στο οποίο είχε στηθεί η δικογραφία και με βάση το οποίο επιχειρήθηκε να στοιχειοθετηθούν οι κατηγορίες, αν και η μαρτυρία του ως αυτόπτη μάρτυρα αμφισβητήθηκε τότε από την έδρα.⁽¹⁾

Η συνέλευση αλληλεγγύης στον σύντροφο Θ. Σ. ανέλαβε την αποτύπωση με τεχνικούς όρους των πολιτικών διαστάσεων της σκευωρίας της ασφάλειας εις βάρος του συντρόφου καθώς και την καταγραφή της αποδόμησής της στη διάρκεια των διαδοχικών συνεδριάσεων του δικαστηρίου το 2016 μέχρι και τη λήξη τους με την αθώωση του συντρόφου και την εκκωφαντική κατάρρευση της ασφαλίτικης μεθόδευσης.⁽²⁾

Τα υλικά του τότε αστυνομικού φιάσκου περιλάμβαναν ανορθόγραφα ανώνυμα σημειώματα «άγνωστης» προέλευσης, άτσαλες καταθέσεις μπάτσων που αποκάλυψαν την πρότερη παρακολούθηση του συντρόφου λόγω της πολιτικής του ταυτότητας, το προαναφερθέν φωτογραφικό υλικό από τη διαδήλωση της 5ης Μάη βάσει του οποίου κάποια άτομα φέρονταν ως ύποπτοι τέλεσης του εμπρησμού και τον εξωφρενικό ισχυρισμό περί αλλαγής ρούχων στη διάρκεια της πορείας πριν την επίθεση στην τράπεζα ώστε να μπορεί να γίνει «ταυτοποίηση» του συντρόφου με τον φερόμενο ως δράστη. Το 2021 άλλη μια παρόμοιας βαρύτητας ανώνυμη καταγγελία αρχειοθετήθηκε δίχως να αποδοθούν κατηγορίες.

Αν η κατάρρευση του «κατηγορητηρίου» για τους συντρόφους μας υπήρξε συντριπτική, δεν έγινε το ίδιο για άλλους κατηγορούμενους. Γεγονός που η αστυνομία και τα ΜΜΕ βολικά αποσιωπούν: πράγματι, για την ίδια υπόθεση έχουν ήδη, πιο συγκεκριμένα από το 2013, υπάρξει καταδίκες μεγαλοστελεχών της Μαρφίν (διευθύνων σύμβουλος, διευθύντρια καταστήματος και υπεύθυνος ασφαλείας) για τον φόνο εξ αμελείας των τριών εργαζομένων, για τις σωματικές βλάβες άλλων 21 υπαλλήλων καθώς και για πολλαπλές παραλείψεις στα μέτρα πυρασφάλειας και εκπαίδευσης του προσωπικού, καθώς δεν είχαν επιτρέψει στους εργαζόμενους να φύγουν από το κτήριο. Για το μόνο για το οποίο δεν καταδικάστηκαν τα εν λόγω καθάρματα ήταν για το ότι εκβίαζαν τους εργαζόμενους να μην απεργήσουν.

«Κάποιος πρέπει να είχε συκοφαντήσει τον Γιόζεφ Κ., γιατί ένα πρωί,

χωρίς να έχει κάνει τίποτα κακό, τον συνέλαβαν.»

Κάφκα, Η Δίκη

Σήμερα, η εκ νέου «διαλεύκανση» της υπόθεσης Μαρφίν χρησιμοποιεί τα ίδια υλικά με μια απλά τεχνική αναβάθμιση του σημειώματος σε «ανώνυμο email» και πάλι χρήση του περιβόητου φωτογραφικού υλικού με τους φερόμενους δράστες για ακόμα πιο αμφισβητήσιμης αποδεικτικής αξίας «ταυτοποιήσεις» μέσω, υποτίθεται, χρήσης τεχνητής νοημοσύνης αυτή τη φορά. Η τελευταία παρουσιάζεται, πλέον, ως εκείνο το αντικειμενικό, αδιαμφισβήτητο και «υπεράνθρωπο» εργαλείο που θα στοιχειοθετεί κατηγορίες που έως τώρα ο παραδοσιακός εγκληματολογικός εξοπλισμός αδυνατούσε. Οι κατηγορούμενοι θα κληθούν να αντικρούσουν το ποσοστό αναγνώρισης που προκύπτει από έναν αλγόριθμο, δίχως να μπορέσουν να αμφισβητήσουν τον ίδιο τον αλγόριθμο και τις παραδοχές/αρχές λειτουργίας του.

Η μετατόπιση αυτή, που ξεκινά με τη χρήση ως αποδεικτικού υλικού του δακτυλικού αποτυπώματος ακόμη και σε κινητά αντικείμενα και εν συνεχεία από το «δείγμα DNA», απογυμνώνει τη δικανική διαδικασία και την απλοποιεί σε μια απλή τεχνική και υποτίθεται αντικειμενική, σειριακή παράθεση «επιστημονικών στοιχείων». Εμπορεύματα μαζικής κατανάλωσης (καπέλα, τσάντες) βαφτίζονται «μοναδικά σαν δακτυλικά αποτυπώματα» δίχως ταυτόχρονα να απαιτείται αναγνώριση προσώπου, με την ίδια ευκολία που τμήματα βιολογικού υλικού εδώ και χρόνια στέλνουν κόσμο φυλακή, μετατρέποντας την πιθανότητα ταύτισης σε βεβαιότητα. Στην τελευταία υπόθεση, μάλιστα, έχουμε την εξής ιδιαιτερότητα: παρότι από την αστυνομία γίνεται λόγος για μοναδικά αντικείμενα, για τους εισαγγελείς που προφυλακίζουν δεν απαιτείται καν 1-προς-1 αντιστοιχία: ο ένας κατηγορούμενος φέρεται να φορά την τσάντα που «ταυτοποιείται» στην ιδιοκτησία του άλλου κατηγορούμενου κι έτσι «αναγνωρίζονται» και οι δύο…

Κάπως έτσι σήμερα σύντροφοι συλλαμβάνονται και προφυλακίζονται ενώ ταυτόχρονα διαπομπεύονται με μια σειρά εξωφρενικών και αναπόδεικτων «στοιχείων», δίχως ταυτοποίηση προσώπου και δίχως ακόμη και η πολυδιαφημισμένη ΤΝ να τους ταυτοποιήσει πλήρως με βάση τα δικά της κριτήρια, και εγκλωβίζονται εντός ενός στημένου τηλε-τρομοθεάματος.

Η γενεαλογία παρόμοιων εκστρατειών ηθικού πανικού με τις οποίες μεθοδεύεται το κυνήγι μαγισσών και στοχοποιούνται άτομα και πολιτικοί χώροι έχει μακρά ιστορία. Η νεοφιλελεύθερη βίαιη αναδιάρθρωση της καπιταλιστικής σχέσης αρχές της δεκαετίας του ’80 σε Μ. Βρετανία και ΗΠΑ ανέπτυξε ένα ιδεολογικό οπλοστάσιο με στόχο την ποινική διαχείριση της γενικευμένης κοινωνικής ανασφάλειας που προκαλούσε αυτή καθαυτή η νεοφιλελεύθερη αναδιάρθρωση. Με την εγκληματοποίηση των πιο υποτιμημένων –ή και ακόμα πλεοναζόντων προλετάριων– από τη μία ή αντιστεκόμενων και δυνητικά πιο επικίνδυνων κομματιών της τάξης από την άλλη μπήκε σε εφαρμογή μια πειθαρχική τεχνολογία για να εντείνει τις ήδη υπαρκτές διαιρέσεις και να παράγει τη νεοφιλελεύθερη υποκειμενικότητα που θα φτάσει να απαιτήσει ακόμα την όξυνση της επιτήρησης και της καταστολής. Στον ελληνικό κοινωνικό σχηματισμό η εναρκτήρια επιχείρηση κατασκευής δαιμόνων για λαϊκή χρήση στοχοποίησε μέσα στο ’80 την εξεγερμένη νεολαία που περίσσευε από τον πασοκικό εθνικό κορμό, στην οποία συμπεριλαμβανόταν και ο αναρχικός χώρος. Η επόμενη δεκαετία σημαδεύτηκε από την ένταση της αναδιάρθρωσης σε μια σειρά τομείς και την απαρχή της εγκληματοποίησης των μεταναστών και των κατά καιρούς απεργών ή γενικά αγωνιζομένων εργαζόμενων. Είναι η περίοδος που θα αναδυθεί η αρκετά ρευστή έννοια του «εσωτερικού εχθρού» η οποία περιλαμβάνει οποιαδήποτε ομάδα «διαταράσσει» ή «τρομοκρατεί» την κοινωνία. Το κράτος εμφανίζεται ως αυτός ο ουδέτερος φροντιστικός μηχανισμός που θα προφυλάξει τον πληθυσμό από τη διατάραξη της «κοινωνικής ειρήνης».(3) Έτσι, από τους πανκς, τους αναρχοαυτόνομους και τους χούλιγκανς τη δεκαετία του ’80, σταδιακά η κρατική αφήγηση στοχοποίησε τους φοιτητές, τους μαθητές, τους απεργούς, τους δημόσιους υπαλλήλους, τους καταληψίες και πιο πρόσφατα τους ανεμβολίαστους.

Η εξέγερση του 2008 ήταν η πρώτη, μέσα από μια προσωρινή συνάντηση κοινοτήτων αγώνα, αντεπίθεση στην ποινική διαχείριση της κοινωνικής ανασφάλειας μέσω της δαιμονοποίησης των «επικίνδυνων τάξεων»-πλεοναζόντων προλεταρίων και του δόγματος της μηδενικής ανοχής. Η περίοδος της δημοσιονομικής τρομοκρατίας που ακολούθησε με τη λεγόμενη «κρίση χρέους» δεν έκλεισε απλά τη ρωγμή που προσωρινά δημιουργήθηκε στο κράτος ασφάλειας αλλά επιπλέον λειτούργησε ως μοχλός πρωταρχικής συσσώρευσης και απαλλοτρίωσης. Η γιγάντια αυτή επιχείρηση χαλιναγώγησης των ταξικών συγκρούσεων και τιθάσευσης των προλεταριακών απαιτήσεων μέσω της λεηλασίας, ή αλλιώς «Μνημόνια», δεν υλοποιήθηκε αμαχητί. Από την αρχή του 2010 μέχρι την 5η Μάη είχαν λάβει χώρα απεργίες, στάσεις και επισχέσεις εργασίας, διαδηλώσεις και συγκρούσεις με τις δυνάμεις καταστολής, παραστάσεις διαμαρτυρίας, μπλοκαρίσματα δρόμων, καταλήψεις δημόσιων κτηρίων, προπηλακισμοί, διαπόμπευση και ξυλοδαρμός αρχισυνδικαλιστών και πρώην υπουργών - ο αντίκτυπος που είχε η εξέγερση του Δεκέμβρη στη συμπεριφορά του κόσμου στον δρόμο ήταν ακόμα ορατός. Την παραμονή της ψήφισης των μέτρων λιτότητας από τη Βουλή, στις 5 Μάη, ήταν εντυπωσιακό όχι μόνο το γεγονός της τεράστιας συμμετοχής διαδηλωτών αλλά και των διαθέσεών τους. Η απεργία μπλόκαρε όλους τους τομείς της (ανα)παραγωγικής διαδικασίας και οι συγκρούσεις στο κατειλημμένο κέντρο της Αθήνας διήρκεσαν ώρες. Μέσα σε αυτό το σκηνικό και πλαίσιο συνέβη ο εμπρησμός στη Μαρφίν. Λίγο αργότερα, ο τότε πρωθυπουργός, ενημερώνοντας τη Βουλή, επιχείρησε την πλήρη αντιστροφή καταγγέλλοντας την «πολιτική ανευθυνότητα» όσων αντιτίθενται στα μέτρα και «οδηγούν ανθρώπους στον θάνατο» ενώ, αντίθετα, τα «μέτρα σωτηρίας» της κυβέρνησης «προωθούν τη ζωή». Η αντιστροφή αποδείχτηκε επιτυχής.

«Τον εμπρησμό της Μαρφίν ακολούθησε το αηδιαστικό παιχνίδι μετατροπής του φόβου και της ενοχής για το χρέος σε φόβο και ενοχή για την αντίσταση και τη (βίαιη) εναντίωση στην τρομοκρατία του χρέους. Στην περίπτωση της διαδήλωσης της 5ης Μάη, ένα τραγικό γεγονός και η συνοδευτική κρατική προπαγάνδα κατάφεραν ν’ ανακόψουν την κλιμάκωση του αγώνα, στέλνοντας σπίτι χιλιάδες προλετάριους η αυθόρμητη βία των οποίων αποδείχτηκε εξαιρετικά ευάλωτη στη συγκυρία. Ένα πράγμα, ωστόσο, είναι απόλυτα σαφές: το ζήτημα της βίας έχει ήδη γίνει κεντρικό. Κατά τον ίδιο τρόπο που εξετάζουμε τη διαχείριση της βίας από το κράτος, πρέπει να αναλύσουμε και την προλεταριακή βία: το κίνημα πρέπει να αντιμετωπίσει τη νομιμοποίηση της εξεγερτικής βίας με πρακτικούς όρους», όπως γράφαμε λίγους μήνες μετά.⁽⁴⁾

Τόσα χρόνια μετά δεν μας επιτρέπεται να αγνοούμε ούτε τα ερωτήματα γύρω από τη βία και το κάθε φορά πλαίσιό της αλλά ούτε και τις διαρκείς –απ’ ό,τι φαίνεται– κρατικές εκστρατείες επιβολής λήθης και (ανα)κατασκευής του «εσωτερικού εχθρού». Πόσο μάλλον όταν οι αναιμικοί ταξικοί αγώνες του παρόντος από τη μία και ένας άχρωμος λόγος περί «δικαιοσύνης» σε συνδυασμό με μια διάχυτη λαϊκίστικη αναφορά στη «διαφθορά» και «ατιμωρησία» από την άλλη (όπως εκφράστηκαν από αρκετές πλευρές στο λεγόμενο «κίνημα των Τεμπών»), τροφοδοτούν την τωρινή αποθράσυνση του κράτους ασφάλειας. Ο βαθμός καθίζησης της ταξικής πάλης είναι ανάλογος του βαθμού αλαζονείας του κράτους, ως συνήθως, αλλά από την άλλη υπάρχουν πάντα όρια στα κακοστημένα τρομοθεάματα. Όταν αυτά ξεπεραστούν, αποκαλύπτουν τι πραγματικά ήταν: άλλο ένα ακόμα φιάσκο της αντιεξέγερσης.

ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΕΞΕΓΕΡΣΗ, ΤΟΥΣ ΚΡΑΤΙΚΟΥΣ ΟΡΓΑΝΩΤΕΣ ΤΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΛΑΚΕΔΕΣ ΤΟΥΣ

ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ ΣΕ ΟΣΟΥΣ ΔΙΩΚΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ

ΛΕΥΤΕΡΙΑ ΣΤΟΥΣ ΔΥΟ ΠΡΟΦΥΛΑΚΙΣΜΕΝΟΥΣ ΣΥΝΤΡΟΦΟΥΣ

Κόκκινο Νήμα, Ιούλιος 2026

^{^[1]} https://kraygesapotakelia.espivblogs.net/2017/01/02/%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B1%CF%80%CF%8C%CE%BA%CF%81%CE%B9%CF%83%CE%B7-%CE%B1%CF%80%CF%8C-%CF%84%CE%B7-2%CE%B7-%CF%83%CF%85%CE%BD%CE%B5%CE%B4%CF%81%CE%AF%CE%B1%CF%83%CE%B7-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B4%CE%AF/

και https://apatris.org/antapokrisi-apo-ti-diki-gia-tin-ypothesi-tis-marfin-2i-synedriasi/

^{^[2]} https://ts-solidarity.espivblogs.net/2014/09/28/eisigisi-03-12-2013/ και https://athens.indymedia.org/post/1565686/

^{^[3]} Πόλεμος, Ειρήνη και Κρίση της Αναπαραγωγής του Ανθρώπινου Κεφαλαίου, β’ μέρος: ο «πόλεμος ενάντια στην τρομοκρατία», ΤΠΤΓ # 10, 2003. https://www.tapaidiatisgalarias.org/wp-content/uploads/2009/11/social_alienation.pdf

^{^[4]} Από τις 10 Φλεβάρη στην 5η Μάη: η σύντομη άνοιξη της προλεταριακής αντεπίθεσης, σ. 32 και Μερικές σκέψεις με αφορμή τα γεγονότα της 5ης Μάη, σ. 39, ΤΠΤΓ # 15, 2011,

https://www.tapaidiatisgalarias.org/wp-content/uploads/2013/07/15reduced.pdf

post-marfin

Κατηγορία: Άλλα κείμενα

Εκδήλωση στο Διάκενο, 9-5-2026

Posted June 15th, 2026 by Κόκκινο Νήμα

ΑΠΟ ΤΗ ΔΥΤΙΚΗ ΟΧΘΗ ΜΕΧΡΙ ΤΗ ΦΕΠΑ

Ένας κόσμος περιφράξεων, επιτήρησης, ελέγχου των κινήσεων, πειθάρχησης, τιμωρίας, ταπείνωσης, εκμετάλλευσης και προληπτικής αντιεξέγερσης

Ακολουθούν επιλεγμένα κομμάτια από τις εισηγήσεις καθώς και ο σύνδεσμος με την ηχογράφηση της εκδήλωσης από τις Κραυγές από τα Κελιά.

https://www.youtube.com/watch?v=REkb3NE-IYQ

…

Αυτό που έχει μεγάλη σημασία να τονίσουμε είναι ότι οι ισραηλινές και παλαιστινιακές στρατηγικές αστυνόμευσης εντάσσονται σε ένα παγκόσμιο δίκτυο καπιταλιστικών (και στην περίπτωση του Ισραήλ και άλλων χωρών, φυλετικών) project που αποσκοπούν στην πειθάρχηση και την αδρανοποίηση των αγώνων και των πλεοναζόντων πληθυσμών που παράγονται από τη νεοφιλελεύθερη αναδιάρθρωση, δηλαδή την απαξίωση μεταβλητού και σταθερού κεφαλαίου ως απάντηση στη συνεχιζόμενη κρίση υπερσυσσώρευσης κεφαλαίου.

Στην περίπτωση του Ισραήλ -που έχει αρχίσει πλέον να το μιμείται κι η Ευρώπη- η πολεμική οικονομία θεωρείται ως η απάντηση σ’ αυτή την κρίση, μια απάντηση που στην πραγματικότητα την ανακυκλώνει. Η εκκολαπτόμενη από τον στρατό και δοκιμασμένη στου κασίδη το κεφάλι βιομηχανία επιτήρησης και ελέγχου έχει γίνει ένα από τα σημαντικότερα εξαγωγικά προϊόντα του ισραηλινού κεφαλαίου. Πράγμα που μας φέρνει στην περίπτωση της Ελλάδας.

Η Ελλάδα, μια χώρα που ήταν από τις τελευταίες στην Ευρώπη που αναγνώρισε de jure το κράτος του Ισραήλ, είναι σήμερα ο σημαντικότερος εταίρος του στον τομέα των στρατιωτικών εξοπλισμών και της ασφάλειας. Η συνεργασία αυτή που περιλαμβάνει βιομηχανίες οπλικών συστημάτων όπως η Elbit Systems, η Rafael Advanced Defence Systems, η Mellanox Technologies Ltd, η Intracom Defence, κ.α. ξεκίνησε το 2013. Ήταν η χρονιά που είχε ολοκληρωθεί η εφαρμογή των δύο πρώτων μνημονίων, δηλ. η λεηλασία των μισθών, των συντάξεων και της δημόσιας περιουσίας με στόχο να αναστηλωθούν οι κατεστραμμένες από την κρίση του 2008 ευρωπαϊκές τράπεζες. Τότε ξεκινάει η στρατιωτικοποίηση των κοινωνικών σχέσεων στην Ελλάδα, η οποία περνάει μέσα από 3 φάσεις. [Η πρώτη φάση είναι αυτή της στρατιωτικοποίησης των συνόρων. Η δεύτερη φάση της στρατιωτικοποίησης της ζωής αφορούσε το σύνολο του πληθυσμού και έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια της πειθαρχικής κρατικής διαχείρισης της πανδημίας την περίοδο 2020-2022. Η τρίτη φάση της στρατιωτικοποίησης εστιάζεται στην περίφραξη και την αποστείρωση των πανεπιστημιακών χώρων και των φοιτητικών εστιών].

…

Κατά τη διάρκεια αυτής της φάσης [της πειθαρχικής κρατικής διαχείρισης της πανδημίας την περίοδο 2020-2022] μπαίνουν τα θεμέλια της τρίτης φάσης της στρατιωτικοποίησης που εστιάζεται στην περίφραξη και την αποστείρωση των πανεπιστημιακών χώρων και των φοιτητικών εστιών. Ο στόχος είναι να σιγήσει κάθε φωνή αμφισβήτησης της επιχειρηματικοποίησης των πανεπιστημίων. Κεντρικός πυλώνας της επιχειρηματικοποίησης είναι τα προγράμματα έρευνας για την κυβερνοασφάλεια και τη στρατιωτική βιομηχανία σε μια περίοδο γενικότερης ευρωπαϊκής στροφής προς την πολεμική οικονομία. Το μέσο για την επίτευξη αυτού του στόχου είναι το Πειθαρχικό Συμβούλιο Φοιτητών που μεταξύ πολλών άλλων προβλέπει την τιμωρία παραπτωμάτων όπως «η παρακώληση λειτουργιών των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων» και «οι καταλήψεις των χώρων των ιδρυμάτων» επί ποινή διαγραφής από τη σχολή. Πολλά συντρόφια από το Κάτω Πολυτεχνείο έχουν μιλήσει μέχρι τώρα για τις κάμερες που έχουν τοποθετηθεί εκεί και για τα έργα και τις ημέρες του πρύτανη Χατζηγεωργίου και τα έχουμε εδώ στον πάγκο.

Για ποιο λόγο όμως επιλέχθηκε η ΦΕΠΑ ως ο χώρος στον οποίο εφαρμόστηκε ο πιο αυστηρός έλεγχος εισόδου με κουβούκλια, σεκιουριτάδες και κάρτες; Για να το καταλάβουμε αυτό πρέπει να πάμε πίσω στη δεύτερη φάση της στρατιωτικοποίησης.

* Το ηχητικό αφιερώνεται σε όλους τους διεθνιστές και τις διεθνίστριες που εδώ και πάνω από 30 χρόνια δεν έχουν μασήσει με την «επιτυχή στρατιωτικοποίηση» της Ιντιφάντα υπό την αιγίδα αυταρχικών, διαχωρισμένων μιλιταριστικών οργανώσεων, όπως η Χαμάς και η Φατάχ, σε ρόλο μπαντουστανοφύλακα. Όπως επίσης και σε όσους και όσες δεν έχουν φάει το παραμύθι ότι το γενοκτονικό σιωνιστικό κράτος «αμύνεται απέναντι στους Άραβες εχθρούς που το έχουν περικυκλώσει». Τέλος αφιερώνεται ειδικά σε όσους και όσες πολέμησαν ενάντια στη δεύτερη φάση της στρατιωτικοποίησης της ζωής στην Ελλάδα (2020 - 2022) και συνεχίζουν ακόμα.

Tags: αντιεξέγερση, αστυνόμευση, κρίση υπερσυσσώρευσης, Παλαιστίνη, περιφράξεις, στρατιωτικοποίηση, ΦΕΠΑ

Κατηγορία: Εκδηλώσεις

ΑΠΟ ΤΗ ΔΥΤΙΚΗ ΟΧΘΗ ΜΕΧΡΙ ΤΗ ΦΕΠΑ

Posted April 30th, 2026 by Κόκκινο Νήμα

Εκεί ένα τεχνολογικά προηγμένο και συντονισμένο δίκτυο ισραηλινών, παλαιστινιακών, αμερικανικών και ιορδανικών δυνάμεων ασφαλείας

Εδώ ΟΠΚΕ, ΜΑΤ, ΔΙΑΣ, ΔΡΑΣΗ, εταιρείες σεκιούριτι, επιχειρήσεις και πρυτάνεις ενάντια στους ελεύθερους χώρους στα πανεπιστήμια και τις φοιτητικές εστίες, τις διαδηλώσεις και τις πλατείες

Κι εδώ κι εκεί, τηρουμένων των αναλογιών και της προφανούς διαφοράς κλίμακας, αυτό που καλλιεργούν οι φύλακες του εμπορεύματος είναι ο φόβος, η ανασφάλεια, η αδυναμία, η παραίτηση, ο διαχωρισμός, η ευαλωτότητα

Κι αυτό που πουλάνε είναι «ασφάλεια», «προστασία», ηθική καθοδήγηση, «ειρήνευση» των κοινωνικών-ταξικών συγκρούσεων

Η εκδήλωση στηρίζεται στο βιβλίο του Κόκκινου Νήματος Πίσω από τη Γενοκτονία του 21ου αι., τη δουλειά των εκδόσεων affect πάνω στην ασφαλειοποίηση και τις εμπειρίες του αγώνα στο Α.Τ. ΦΕΠΑ ενάντια στην περίφραξη του δημόσιου χώρου.

Τοποθετήσεις/εισηγήσεις από:

Κόκκινο Νήμα («Στρατιωτικοποίηση της ζωής και αντιστάσεις»),
affect («Σκοτώνοντας με χαμόγελο: λόγοι και τεχνικές της ασφάλειας στον 21ο αι.»)
συντρόφια από τον αγώνα στη ΦΕΠΑ

Προβολή του ντοκυμαντέρ
The Palestine Laboratory (1ο μέρος),
του Antony Loewenstein

Σάββατο 9/5, 6.30μμ
Διάκενο
Σαλαμίνος 37-39
Μεταξουργείο

Common Multiple / Κόκκινο Νήμα

Κατηγορία: Εκδηλώσεις

ΕΚΔΗΛΩΣΗ- ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Posted April 1st, 2026 by Κόκκινο Νήμα

Πίσω από την Ιντιφάντα γενοκτονία του 21ου αιώνα:

Μπίζνες, στρατιωτικοποίηση του κοινωνικού ζητήματος και εθνοκάθαρση στην Παλαιστίνη

Γενοκτονία
Εποικιστική αποικιοκρατία
Διαρκής πρωταρχική συσσώρευση κεφαλαίου
Νεοφιλελεύθερο απαρτχάιντ
Κρίση αναπαραγωγής των καπιταλιστικών σχέσεων
Εθνικοποίηση και μιλιταριστική εξαγωγή των ταξικών συγκρούσεων

Σάββατο

04/04/26, 19.00

Infolibre

Υπ. Φ. Δραγούμη 4, Θεσσαλονίκη

Κατηγορία: Βιβλία του Κόκκινου Νήματος

ΕΚΔΗΛΩΣΗ-ΣΥΖΗΤΗΣΗ

Posted March 16th, 2026 by Κόκκινο Νήμα

ΔΕΝ ΠΟΛΕΜΑΜΕ ΓΙΑ ΚΑΝΕΝΑΝ

ΔΕΝ ΣΥΝΤΑΣΣΟΜΑΣΤΕ ΜΕ ΚΑΝΕΝΑΝ

Ούτε για την ελληνική στρατοκρατία και την κυπριακή δημοκρατία, ούτε για την επανεξοπλισμένη μέσω προγραμμάτων λιτότητας Ευρώπη, ούτε για τους ισραηλινούς και αμερικάνους νταβατζήδες, ούτε για τους μουλάδες-σφαγείς του προλεταριάτου, ούτε για την παλαιστινιακή αστική τάξη.

Σήμερα που ξαναζεσταίνεται η δεξιά/νεοφιλελεύθερη προπαγάνδα ότι η ζωή μας δήθεν απειλείται από την «ισλαμική τρομοκρατία» και όχι από τις μεθόδους εκμετάλλευσης της εργασίας που εφαρμόζουν τα αφεντικά μας και οδηγούν σε χιλιάδες εργατικά «ατυχήματα» και εργατικές ασθένειες, εμείς φωνάζουμε ότι τον πόλεμο τον ζούμε κάθε μέρα εδώ.

Άλλωστε, η διαρκής κρίση υπερσυσσώρευσης και οι ενδοϊμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί που σήμερα οξύνονται μέσω διακρατικών πολεμικών συγκρούσεων είναι μορφές εμφάνισης της πολύπλευρης κρίσης που διέρχεται η σχέση εκμετάλλευσης ανάμεσα στο κεφάλαιο και το προλεταριάτο. Ο πόλεμος που επεκτείνεται παντού τριγύρω είναι η μιλιταριστική εξαγωγή των εσωτερικών σε κάθε έθνος-κράτος ταξικών συγκρούσεων και η προσπάθεια, από την πλευρά των αφεντικών, να τις καταστείλουν προκαταβολικά. Κι αυτό ισχύει τόσο για Παλαιστίνη, Ισραήλ όσο και για ΗΠΑ, Ιράν κι Ευρώπη.

ΠΟΛΕΜΟ ΣΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΤΩΝ ΑΦΕΝΤΙΚΩΝ

Παρουσίαση του βιβλίου των Aufheben/Κόκκινο Νήμα/Ανάρες

Πίσω από την Ιντιφάντα γενοκτονία του 21ου αιώνα: Μπίζνες, στρατιωτικοποίηση του κοινωνικού ζητήματος και εθνοκάθαρση στην Παλαιστίνη

(Θα προλογίσει ο σύντροφος negative worker)

Σάββατο 21/03/26, 18.30
Κοινωνικός Χώρος Καϋμάκκιν
(Social Space Kaymakkin)
Καϊμακλί, Λευκωσία

https://www.facebook.com/events/2005545016717463/

Κατηγορία: Εκδηλώσεις

ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΛΑΒΕΙΣ ΤΟ ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΕΓΚΛΗΜΑ ΣΤΑ ΤΕΜΠΗ ΑΡΚΕΙ ΝΑ ΚΑΤΑΛΑΒΕΙΣ ΤΟ ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΕΓΚΛΗΜΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΑΝΤΑ (και το αντίστροφο)

Posted March 1st, 2026 by Κόκκινο Νήμα

«Η αξία σας μετριέται από το τι αποσπάτε από αυτό το μηχάνημα. Διατηρήστε την ταχύτητα στο μέγιστο»

Αν κάτι διέκρινε την περσινή γενική απεργία-συγκέντρωση διαμαρτυρίας για το έγκλημα στα Τέμπη, τη μεγαλύτερη, όπως είπαν κάποιοι, στη μεταπολίτευση, ήταν η εκκωφαντική σιωπή για τα αμιγώς εργατικά ζητήματα που αυτονόητα συνδέονταν, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, με το συγκεκριμένο εργατικό-αντικοινωνικό έγκλημα. Κι όλα αυτά ενώ, κατά ειρωνικό τρόπο, είχε καλεστεί γενική απεργία με θαυμαστή, αυτή τη μία και μοναδική φορά, πανελλαδική συμμετοχή.

Ελάχιστες κι οι προκηρύξεις που μοιράστηκαν εκείνη την ημέρα, ελάχιστα και τα τρικάκια και τα αυτοκόλλητα που κολλήθηκαν στους δρόμους, τα δε σκόρπια συνθήματα («Παραιτήσου-παραιτήσου», «Μητσοτάκη κάθαρμα») ήταν κυριολεκτικά για τα μπάζα.

Εγκλωβισμένοι στη μέγγενη της κρατικής προπαγάνδας περί «πόλωσης μέσω της επικείμενης δράσης προβοκατόρων» και των κομματικών εκκλήσεων για «κόσμια συμπεριφορά» από τη μια μεριά και της χρόνιας υποχώρησης του εργατικού κινήματος από την άλλη, οι χιλιάδες συμμετέχοντες δεν στάθηκαν ικανοί να αρθρώσουν ούτε κουβέντα για τα πραγματικά ζητήματα που τους αφορούν, και κατέληξαν να λειτουργήσουν ακόμα και τη μέρα της υποτιθέμενα «ύψιστης διαμαρτυρίας» τους ως γρανάζια ενός κοινωνικού συστήματος που κάθε χρόνο ξερνάει δίπλα τους εκατοντάδες νεκρές εργάτριες και εργάτες. Αντί να κατέβουν λοιπόν ως οργισμένη εργατική τάξη ένιωσαν πάνω απ’ όλα την ανάγκη να αποδείξουν την «υπευθυνότητά» τους και απλώς να στοιχηθούν πίσω από τον ανθρώπινο πόνο των συγγενών των θυμάτων και τον απολίτικο/διακομματικό λόγο που εκείνοι εξέφρασαν μέσω της προέδρου του συλλόγου τους.

Ένας άχρωμος λόγος περί «δικαιοσύνης» όχι μόνο άμεσα αφομοιώσιμος στα πλαίσια της δημοκρατικής εναλλαγής του πολιτικού προσωπικού του κεφαλαίου –οι τωρινές πολιτικές βλέψεις της Καρυστιανού άλλωστε το αποδεικνύουν και στον πλέον αφελή– αλλά και άμεσα αξιοποιήσιμος από την κυβέρνηση προκειμένου η «οργή» των κινητοποιήσεων για το έγκλημα στα Τέμπη να καναλιζαριστεί ως δήθεν απαίτηση των από κάτω για αξιοκρατία στον δημόσιο τομέα! Η σκατόφατσα του Μητσοτάκη να χρησιμοποιεί αυτή την «απαίτηση» για να προμοτάρει τα μέτρα πειθαρχικής αξιολόγησης στο δημόσιο δεν λέει να σβήσει από τη μνήμη μας.

Δεν θυμόμαστε ποτέ άλλοτε τόσες χιλιάδες ανθρώπους να στέκονται τόσο παθητικά και τόσο μουγκά για τόση πολύ ώρα στο κέντρο της Αθήνας, δίχως καν να εκφράζουν την οργή που υποτίθεται ότι τους κινητοποίησε εξαρχής. Και αν δεν αποφάσιζε μια μειοψηφία εξεγερμένων νεολαίων να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων, το πένθιμο πανηγύρι θα καταντούσε ακόμη πιο πένθιμο και ακόμη πιο πανηγύρι.

Το εργατικό ατύχημα στα Τέμπη με θύματα, μην το ξεχνάμε, και μισθωτούς εργαζόμενους πέρα από τους επιβάτες (πολλές εκ των οποίων ήταν φοιτήτριες, δηλαδή άμισθες εργάτριες), όπως και το έγκλημα στην Πύλο, τον Ιούνιο του 2023, όταν 650 οικονομικοί μετανάστες πνίγηκαν λόγω της προσπάθειας του Ελληνικού Λιμενικού Σώματος να ρυμουλκήσει το πλοίο τους έξω από τα ελληνικά χωρικά ύδατα, ήταν προδιαγεγραμμένο. Όλα τα φθηνά κόλπα που χρησιμοποίησε η κυβερνητική συμμορία για να το κουκουλώσει όπως-όπως (το μπάζωμα του χώρου του εγκλήματος, η άρον-άρον μεταφορά των συντριμμιών και των ανθρώπινων μελών σε αυτοσχέδιες χωματερές για να αλλοιωθούν τα όποια στοιχεία από τα αίτια της έκρηξης, η αρχική συνωμοσία σιωπής στα ΜΜΕ, οι αδιαφανείς νεκροψίες χωρίς χημικές εξετάσεις, οι πρόχειρες τεχνικές εκθέσεις και τόσα άλλα) δεν μπορούν να αναχθούν σε ένα γενικόλογο ζήτημα «δικαιοσύνης» ή «διαφθοράς» ούτε να οδηγήσουν περιοριστικά σε ένα εξίσου γενικόλογο αίτημα για μια πιο «σωστή» φιλελεύθερη διακυβέρνηση. Κι όμως! Η τεμπέλικη λογική του συναισθήματος και της σκανδαλολογίας έκανε για μια ακόμη φορά το θαύμα της και ένα κρατικό – καπιταλιστικό έγκλημα που η προσεκτική μελέτη του θα μπορούσε να ανοίξει το μυαλό των ανθρώπων που έχουν συμφέρον να το κατανοήσουν οδήγησε πάλι στην εύκολη πολιτικάντικη ρητορεία της «πάταξης της διαφθοράς» και του «εθνικού πένθους».

Η ουσία αυτού του εργατικού εγκλήματος, όπως και κάθε άλλου, η ακριβής δομική αιτία του εδράζεται βαθιά στην καρδιά της καπιταλιστικής ορθολογικής αντικειμενικότητας: αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας μέσω της τεχνολογικής επιτάχυνσης που αναπόφευκτα προκαλεί ατυχήματα, της διαρκούς λιτότητας, της υποβάθμισης των υποδομών λόγω της παραμέλησης της συντήρησής τους και της ελαχιστοποίησης του κόστους (από 12.500 εργαζόμενους στις αρχές της δεκαετίας του 2000, το 2022 ο ΟΣΕ απασχολούσε μόλις 880 εργαζόμενους). Ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής, μας έδειξε ο Φουκώ, δεν βασίζεται στην απόλυτη αποτροπή του κινδύνου –κάτι τέτοιο θα ήταν… αντιπαραγωγικό– αλλά στην αναγνώριση και τη διαχείριση του ρίσκου. Γύρω από μια τέτοια σάπια λογική παραμέλησης της φροντίδας είναι δομημένη η κοινωνική, συλλογική εργασία σήμερα. Ο βαθμός φετιχοποίησης της λεγόμενης επιστημονικής σκέψης που σφραγίζει την καπιταλιστική λειτουργία εδώ και δεκαετίες είναι τέτοιος που προσπαθεί διαρκώς, αν και εντελώς αντιφατικά ως προς τον ορθολογισμό στον οποίο αυτή ομνύει, να αντιστρέψει το αίτιο με το αποτέλεσμα και να αναγάγει τις εγγενείς, λανθάνουσες αστοχίες της τεχνολογικής οργάνωσης της καπιταλιστικής κοινωνίας σε υποτιθέμενα «ατομικά λάθη» - όπως επί κόβιντ γινόταν διαρκώς επίκληση στην υποτιθέμενη «ατομική ευθύνη».

Δεν είναι, λοιπόν, ένα γενικώς κι αορίστως διεφθαρμένο σύστημα αυτό που ξερνάει εργατικά «ατυχήματα» αλλά ένα κοινωνικά αποδεκτό από τον εθνικό κορμό καπιταλιστικό σύστημα που επιτρέπει την πραγματοποίησή τους και αναπόφευκτα εμπεριέχει ως τέτοιο τη διαφθορά. Αυτή τη λειτουργία του συστήματος που περιγράφουμε εδώ όχι μόνο η αστική δικαιοσύνη αλλά και καμιά Καρυστιανού και κανένας Πλακιάς δεν θέλει να αμφισβητήσει.

Η μεγάλη διαφορά της Βιολάντας με το έγκλημα των Τεμπών είναι ότι το ατύχημα έσκασε κατά τη λειτουργία της νυχτερινής βάρδιας κι έτσι σκοτώθηκαν «μόνο» εργαζόμενες. Αν είχε συμβεί το πρωί μπορεί και να είχε κάψει τα παιδάκια από τα τοπικά σχολεία που τακτικά επισκέπτονταν με τα σχολεία τους το εργοστασιακό κάτεργο για να θαυμάσουν από κοντά την ντόπια «επιχειρηματική αριστεία» και την «πρότυπη πράσινη τεχνολογία» που εφαρμόζονταν.

Για να καταλάβει κανείς το έγκλημα στα Τέμπη, πρέπει να αναλογιστεί όσα οδήγησαν στο πρόσφατο εργατικό έγκλημα στη Βιολάντα, αλλά και σε όλα τα άλλα που ολοένα και πιο συχνά στις μέρες μας συμβαίνουν δίπλα μας. Ίσως αν το κάνει αυτό να διαπιστώσει ότι οι γενεσιουργές αιτίες αυτών των εγκλημάτων είναι ίδιες, όπως ίδιοι είναι οι μηχανισμοί προστασίας του καπιταλιστικού συστήματος που τίθενται άμεσα σε λειτουργία για να θαφτούν και να μην καταγραφούν τα (θανατηφόρα ή μη) «εργατικά δυστυχήματα» και για να αλλοιωθούν (βλ. μπαζωθούν) όσα στοιχεία δείχνουν προς τη σωστή κατεύθυνση. Ας εξετάσουμε, λοιπόν, πιο αναλυτικά όσα ισχυριζόμαστε έως τώρα.

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΙΣ ΕΡΓΑΤΙΚΕΣ ΔΟΛΟΦΟΝΙΕΣ ΣΤΗ «ΒΙΟΛΑΝΤΑ»

(και όσα κρύβονται πίσω από αυτές)

Γνωρίζετε όλα αυτά τα γνωμικά, «η καλύτερη εκδοχή του εαυτού μας», «δόξα τω θεώ καλά να πηγαίνουν τα πράγματα», «βάλε τα δυνατά σου», λεξιλόγιο και νοήματα που θα μπορούσαν να είναι παρμένα από τη λογοτεχνία, τα θρησκευτικά κείμενα και την κυρίαρχη ιδεολογία που η συντηρητική πλειοψηφία κορνιζάρει στους τοίχους των δωματίων ως έμπνευση;

Συγκρίνετέ τα με αυτό το κηδειόχαρτο που βρήκα να διακοσμεί κάθε διαθέσιμο χώρο μπροστά στα μάτια των εργατών σε ένα εργοστάσιο της Νέας Αγγλίας:

ΜΗΝ ΣΠΑΤΑΛΑΤΕ ΤΟΝ ΧΡΟΝΟ ΤΗΣ ΜΗΧΑΝΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ!

Η αξία σας μετριέται από το τι αποσπάτε από αυτό το μηχάνημα

Διατηρήστε την ταχύτητα στο μέγιστο.

Αυτό το γνωμικό είναι πενήντα φορές καλύτερο από οτιδήποτε έχει πει οποιοδήποτε βιβλίο αυτοβοήθειας, γιατί είναι αλήθεια. Είναι η μόνη αλήθεια που ο πολιτισμός μας εμπεδώνει στις καρδιές και τα μυαλά εκείνων που παράγουν τον πλούτο του. Χαίρομαι που υπάρχει κάτι τέτοιο, αλλά θα ήθελα να προσθέσω ένα άλλο σύνθημα κάτω από αυτό γραμμένο με κόκκινα γράμματα.

«Και θα γνωρίσετε την αλήθεια και η αλήθεια θα σας απελευθερώσει».

Max Eastman, Mottoes, 1913

Στο έγκλημα στο εργοστάσιο της Βιολάντα συμπυκνώνεται όλη η πρόσφατη εργασιακή νομοθεσία που εστίασε στη γιγάντωση του διευθυντικού δικαιώματος και ταυτόχρονα η αποδυνάμωση των σωματείων και η απογύμνωση των ήδη υποστελεχωμένων ελεγκτικών μηχανισμών της Επιθεώρησης Εργασίας. Πιο συγκεκριμένα στα εργοστάσια της Βιολάντα:

Δεν υπήρχε σωματείο. Αντίθετα υπήρχε ασφυκτικός έλεγχος των προσλήψεων μέσω ενός τοπικού δικτύου προσωπικών επαφών·

Οι τεχνικές εκθέσεις (που υπέγραφαν μηχανικοί, όλοι μέλη της «καλής κοινωνίας» των Τρικάλων) ήταν όλες της πλάκας· οι εργαζόμενοι όμως δεν τις αμφισβητούσαν ανοικτά είτε επειδή φοβόντουσαν την απόλυση είτε επειδή παραδόξως πίστευαν ότι δεν θα τους «βρει το κακό»·

Δεν γίνονταν έλεγχοι για την τήρηση των πρωτοκόλλων ασφαλείας – διόλου παράξενο όταν στις σχεδόν 6.000 επιχειρήσεις στην περιοχή των Τρικάλων και της Καρδίτσας αναλογούν μόλις 3 επιθεωρητές εργασίας, ασφάλειας και υγείας συν ένας προϊστάμενος (για να αφήσουμε στην άκρη τις υπόγειες σχέσεις μεταξύ εργοδοσίας, υπουργείου και τοπικής Επιθεώρησης Εργασίας)·

Δεν γίνονταν ουσιαστικοί πολεοδομικοί έλεγχοι (βλ. αυθαίρετα υπόγεια όπου κατέληγαν οι αγωγοί προπανίου από τους οποίους προκλήθηκε η διαρροή και εν συνεχεία η έκρηξη)·

Δεν καταγράφονταν τα εργατικά δυστυχήματα (σπασμένα και κομμένα δάχτυλα, χτυπημένα χέρια κλπ. – μία από τις εργάτριες που σκοτώθηκε είχε μόνιμη παραμόρφωση στο ένα χέρι από ένα τέτοιο «ατύχημα»). Διαχρονικό και μεθοδικό το μπάζωμα των ενοχοποιητικών στοιχείων!

Δεν καταγγέλθηκαν ποτέ οι άμεσες σχέσεις μεταξύ του ιδιοκτήτη και του τοπικού πολιτικού προσωπικού που συγκάλυπτε, φανταζόμαστε με το αζημίωτο, όλα τα παραπάνω.

Αντιθέτως, γενναίες φοροαπαλλαγές και επιδοτήσεις μέσω ΕΣΠΑ για επέκταση της παραγωγικής δυνατότητας της επιχείρησης δινόντουσαν από το κράτος. Παρακάτω θα δούμε από που προέρχονται όλα αυτά τα χρήματα που τσεπώνουν οι καπιταλιστές για να υλοποιούν τις μπίζνες τους.

Και μόνο η συνοπτική αναφορά όλων των παραπάνω, νομίζουμε, αρκεί για να εντοπίσει ο υποψιασμένος διαδηλωτής τις άμεσες αναλογίες του εγκλήματος στη Βιολάντα με το έγκλημα των Τεμπών.

Ο έλεγχος των συνθηκών μισθωτής εργασίας

Ο πιο αποτελεσματικός έλεγχος των συνθηκών εργασίας γίνεται από τους ίδιους τους εργαζομένους που ξέρουν καλά τον χώρο και τα μέσα της παραγωγής, παρατηρούν τα ξεχαρβαλωμένα πολύπριζα στο δάπεδο (όπως στη Βιολάντα και στην κάθε Βιολάντα), μυρίζουν το προπάνιο (όπως στη Βιολάντα και στην κάθε Βιολάντα), μετρούν τα εργατικά δυστυχήματα των συναδέλφων τους (όπως στη Βιολάντα και στην κάθε Βιολάντα).

Για να συμβεί κάτι τέτοιο όμως πρέπει στον χώρο εργασίας να υπάρχει ένα μαχητικό σωματείο που να μπορεί να επιβάλλει αλλαγές στην παραγωγική διαδικασία και να διακόπτει, όποτε χρειαστεί, την παραγωγή. Που να μπορεί να καταγγέλλει τις εργοδοτικές παραβιάσεις και να αντιστέκεται στην πανούκλα της μικροαστικής ιδεολογίας – πολλώ δε μάλλον στο ασφυκτικό περιβάλλον μιας μικρομεσαίας επαρχιακής πόλης.

Η πρόσφατη εργασιακή νομοθεσία έχει ως κέντρο της αυτό ακριβώς το πεδίο: να εμποδίσει τη συλλογική οργάνωση των εργατών μέσω (και) της λειτουργίας του ηλεκτρονικού μητρώου ΓΕΜΗΣΟΕ· να εδραιώσει την ατομική ή επιχειρησιακή σύμβαση εργασίας που διευκολύνει την εργοδοτική αυθαιρεσία (με ένα πλήθος εργαλείων που τίθενται στα χέρια των αφεντικών, όπως πετσόκομμα αποζημίωσης σε περίπτωση απόλυσης και άρση της υποχρέωσης δήλωσης των λόγων αυτής, νομική δυνατότητα ακόμη και για παράνομη απόλυση εργαζόμενου με αντάλλαγμα ένα γελοίο, διοικητικό πρόστιμο, τιμωρητική μετάταξη του υπό απόλυση εργαζομένου κλπ.)· να εμποδίσει πιο δυναμικές μορφές συλλογικής εργατικής δράσης όπως η απεργία (ανάγκη απόλυτης πλειοψηφίας μελών 50% + 1 για απεργιακή απόφαση, υποχρεωτική παρουσία «προσωπικού ασφαλείας», διαρκής επίκληση του νόμου περί «παράνομης/καταχρηστικής» απεργίας, περί «παρεμπόδισης κυκλοφορίας» ή και «εκφοβισμού» των απεργοσπαστών κλπ.).

Ένα δεύτερο φίλτρο προστασίας των εργατ(ρι)ών προβλέπεται μέσω της λειτουργίας του Σώματος Επιθεωρητών Εργασίας. Σύμφωνα με στοιχεία του πληροφοριακού συστήματος «Εργάνη» για το 2024 οι επιχειρήσεις που απασχολούσαν εργαζόμενους με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου ανέρχονταν σε περίπου 350 χιλιάδες και οι εργαζόμενοι σε αυτές ξεπερνούσαν τα 2,5 εκατομμύρια (κάποιοι δουλεύοντας σε 2 δουλειές). Την ίδια χρονιά όμως ο αριθμός των Επιθεωρητών Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία μειώθηκε περαιτέρω στους 233, από 243 που ήταν το 2023 και 415 το 2000, δηλαδή για κάθε Επιθεωρητή Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία πλέον αντιστοιχούν περίπου 1.500 επιχειρήσεις και 10.700 εργαζόμενοι! Είναι προφανές ότι κανένας ουσιαστικός έλεγχος των όρων εργασίας δεν μπορεί να γίνει υπό αυτές τις συνθήκες. Για να φτάσουμε σε αυτό το σημείο το κράτος συνειδητά επέλεξε να μειώσει τις οργανικές θέσεις, οπότε οι όποιες κενές υπήρχαν καταργήθηκαν σύμφωνα με τον μνημονιακό νόμο που προέβλεπε 1 πρόσληψη για κάθε 5 συνταξιοδοτήσεις. Σε ένα δεύτερο επίπεδο η Επιθεώρηση Εργασίας υποβαθμίστηκε εκ νέου το 2021, με τη μετατροπή της σε «ανεξάρτητη αρχή», τόσο ανεξάρτητη που ο διοικητής της διορίζεται από τον εκάστοτε υπουργό Μισθωτής Εκμετάλλευσης και τόσο αποτελεσματική που δεν ενημερώνει καν για το ποσό των προστίμων που εισπράττει από όσα αφεντικά πιάνονται με τη γίδα στην πλάτη.

Η ψευδής διάκριση μεταξύ παθολογικών/τροχαίων και μη παθολογικών «εργατικών ατυχημάτων»

Σημειώνουμε εξαρχής ότι τα θανατηφόρα «εργατικά ατυχήματα» εδώ και χρόνια δεν καταγράφονται στο σύνολό τους, αλλά μόνο όσα κρίνεται, εντελώς αυθαίρετα όπως θα δούμε παρακάτω, ότι οφείλονται σε παθολογικά αίτια ή σε κάποιο τροχαίο δυστύχημα (λες και η κούραση μετά από μια εξαντλητική βάρδια δεν συνιστά αντικειμενική αιτία τροχαίου δυστυχήματος, για να μην μιλήσουμε για τα τροχαία των «μαύρων» εργαζόμενων στις εταιρείες κούριερ). Και αυτό γιατί το 2017, επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, έγινε ένας χυδαίος διαχωρισμός των θανατηφόρων σε «παθολογικά» και «μη παθολογικά», ώστε να μπορέσει η αριστερά του κεφαλαίου να ισχυριστεί ότι η αύξηση συνολικά των «εργατικών ατυχημάτων» κατά την περίοδο 2015 - 2017 «δεν αντανακλάται στην αντίστοιχη πορεία των θανατηφόρων εργατικών ατυχημάτων». Έτσι, ο αριθμός των θανατηφόρων «ατυχημάτων» «μη παθολογικής» αιτιολογίας παρέμεινε περίπου ο ίδιος και, εντελώς μα εντελώς τυχαία, αυξήθηκε μόνο ο αντίστοιχος αριθμός των θανάτων «παθολογικής αιτιολογίας». Το ίδιο σύστημα που, βάσει «επιστημονικών» υποτίθεται δεδομένων, τσουβάλιαζε ασθενείς με εντελώς διαφορετικό ιατρικό ιστορικό και παθολογίες ως ασθενείς που πέθαναν από κόβιντ (ενώ είχαν πεθάνει με κόβιντ) για να δικαιολογήσει τα πειθαρχικά μέτρα (λοκντάουν, πιστοποιητικό εμβολιασμού, περιορισμοί στην πρόσβαση σε κλειστούς χώρους κλπ.) που επιβλήθηκαν το 2020-21 οριζόντια, στην περίπτωση των εργατικών δολοφονιών κάνουν, αντίθετα, έναν υπερβολικά «λεπτεπίλεπτο» διαχωρισμό!

Σε κάθε περίπτωση, από τη στιγμή που ένας θάνατος εργαζόμενου αποδοθεί σε παθολογικά αίτια η Επιθεώρηση Εργασίας δεν τον διερευνά καν και οι πραγματικές αιτίες του θανάτου δεν εξετάζονται, σαν ο θάνατος να μην υπήρξε ποτέ! Αντιθέτως, μέρες μετά αναλαμβάνει ένας ιατροδικαστής, που προφανώς δεν επισκέπτεται τον χώρο εργασίας, να «αποφανθεί» για την αιτία του θανάτου, δίχως φυσικά να λαμβάνει υπόψη του το πραγματολογικό πλαίσιο στο οποίο αυτός συνέβη. Ταυτόχρονα με αυτόν τον τρόπο δίνεται ο κατάλληλος χρόνος στην εργοδοσία να μπαζώσει όσα στοιχεία θα μπορούσαν εν δυνάμει να αποδείξουν συγκεκριμένες εργοδοτικές ευθύνες (αν πχ. μια παραγωγική διαδικασία δημιουργεί συνθήκες πίεσης και έντασης που θα μπορούσαν να ευθύνονται για ένα, παθολογικό σύμφωνα με την ιατρική αυθεντία, έμφραγμα). Το ότι πολλοί εργαζόμενοι που πεθαίνουν από «παθολογικά αίτια» είναι άνω των 67 ετών, υποδεικνύει και έναν δεύτερο αυτουργό στο έγκλημα: το καπιταλιστικό κράτος που, πετσοκόβοντας διαρκώς τις συντάξεις, αναγκάζει ολοένα και περισσότερους ηλικιωμένους προλετάριους να συνεχίσουν να εργάζονται σε μεγάλη ηλικία.

Όμως, σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA) οι θάνατοι εργαζομένων από «ατυχήματα» στους χώρους δουλειάς είναι μόνο ένα μικρό κλάσμα εκείνων που προκαλούνται από τις συνθήκες εργασίας στους χώρους δουλειάς. Στην Ελλάδα δεν γίνεται καταγραφή των επαγγελματικών ασθενειών, άρα ούτε οι θάνατοι από αυτές καταγράφονται. Μπορούμε όμως να έχουμε μια σχετική εκτίμηση των μεγεθών αν εφαρμόσουμε την αναλογία που αναγνωρίζει ο EU-OSHA: 98% των συνολικών θανάτων των εργατ(ρι)ών σχετίζονται με τις μακροπρόθεσμες συνέπειες της ίδιας της εργασίας και, όπως είναι αναμενόμενο, δεν καταγράφονται ως εργατικά ατυχήματα. Αξίζει στο σημείο αυτό να σημειώσουμε ότι πάμπολλοι από τους θανάτους ηλικιωμένων στη δυτική Ευρώπη που αποδόθηκαν αδιάκριτα μόνο στον κόβιντ, προκειμένου να ενδυθεί με επιστημονικό κύρος το κρατικό τρομοαφήγημα για την θνησιμότητα της νόσου, στην πραγματικότητα οφείλονταν σε πολύ μεγάλο βαθμό στην εύθραυστη υγεία τους εξαιτίας της μακροχρόνιας εργασίας τους στο ανθυγιεινό περιβάλλον μιας βιομηχανίας. Τα υψηλότερα από το μέσο όρο ποσοστά θνησιμότητας με κόβιντ πχ. στη βιομηχανική ζώνη της Λομβαρδίας είναι ενδεικτικά.

Αν ισχύει η αναλογία που αναφέρει ο EU-OSHA και αν, χάριν της συζήτησης υποθέσουμε ότι, ο αριθμός των ατυχημάτων που καταγράφεται είναι ακριβής, τότε προκύπτουν τουλάχιστον 2.500 θάνατοι από αυτήν την αιτία ανά έτος στην Ελλάδα! Για αυτό το μπάζωμα στοιχείων, όμως, δεν μιλάει κανείς!

Το διαρκές μπάζωμα των στοιχείων για τις εργατικές δολοφονίες

Παράλληλα, τα τελευταία 10 χρόνια παρατηρείται μια σταθερή τάση αύξησης του συνόλου των εργατικών «ατυχημάτων», που φυσικά δεν συνάδει με τον κρατικό ισχυρισμό περί μείωσης των θανατηφόρων «ατυχημάτων». Πράγματι, το 2024 καταγράφτηκαν 17.359 εργατικά «ατυχήματα» ενώ το 2017 μόλις 7.357 (+136% δηλαδή), το 2019 10.351 και 11.957 το 2021.

Προσπαθώντας να κρύψει τη δραματική πραγματικότητα η κυβέρνηση της ΝΔ έσπευσε να εφαρμόσει αναδρομικά έναν νέο, εντελώς παραπλανητικό τρόπο καταγραφής των θανατηφόρων «εργατικών ατυχημάτων», εξαιρώντας δηλαδή τα παθολογικά/τροχαία. Αυτό είχε το τραγελαφικό αποτέλεσμα στην πλέον πρόσφατη έκθεση να εμφανίζονται μόνο 178 θάνατοι την περίοδο 2020-23, όταν στις αρχικές ετήσιες εκθέσεις εκείνων των ετών καταγράφονταν και δημοσιοποιούνταν αθροιστικά 400… Με τέτοια φτηνά λογιστικά τερτίπια είναι που βγαίνει και θριαμβολογεί σήμερα το κάθαρμα η Κεραμέως. Για αυτό το μπάζωμα στοιχείων, ξανά, δεν μιλάει κανείς!

Η διοίκηση της Επιθεώρησης Εργασίας ανερυθρίαστα αναφέρει στις απολογιστικές εκθέσεις της ότι από το σύνολο των «εργατικών ατυχημάτων» διερευνήθηκε μόνο το 36% το 2024 (από 73% το 2021)! Αν, δε, εξεταστεί το σύνολο των θανατηφόρων «ατυχημάτων», το 2023 διερευνήθηκε μόνο το 43% αυτών (έναντι 46% το 2021). Δηλαδή την ίδια περίοδο (2017-2024) που αυξάνονται διαρκώς τα «εργατικά ατυχήματα», μειώνονται, επίσης διαρκώς, οι διερευνήσεις των πραγματικών αιτιών τους…

Με άλλα λόγια, 2 στα 3 εργατικά «ατυχήματα» δεν διερευνώνται καν και από τα θανατηφόρα δεν διερευνώνται ούτε τα μισά!

Για αυτό το μπάζωμα στοιχείων, πάλι, δεν μιλάει κανείς!

κατα τα Αλλα,

ολα βαΙνουν καλΩς…

(όσο δηλαδή συνεχίζουν να εφαρμόζονται «μνημόνια»)

…καθώς κάτω από 1.000 ευρώ καθαρά βγάζει το 61% των μισθωτών και κάτω από 1.500 το 77%. Μάλιστα, σχεδόν τρεις στους δέκα μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα (28,3%) είχαν το 2025 μικτές αποδοχές κάτω ή γύρω από τον κατώτατο μισθό των 880 ευρώ μικτά (743 ευρώ καθαρά). Με αυτό το δεδομένο και εστιάζοντας στον διάμεσο μισθό ως πιο αντιπροσωπευτικό δείκτη του μέσου εισοδήματος της εργατικής τάξης (καθώς σε αυτόν δεν υπολογίζονται οι αμοιβές των μεγαλοστελεχών), προκύπτει κατ’ εκτίμηση ένας μισθός περίπου 1.100 ευρώ μικτά, που αντιστοιχεί σε περίπου 900 ευρώ καθαρά – η ΕΡΓΑΝΗ προφανώς δεν δίνει αυτό το μέγεθος αλλά μόνο τον μέσο μισθό που είναι μεγαλύτερος.

Είναι προφανές ότι, αν συνυπολογιστεί το μέσο κόστος στέγασης που διαρκώς αυξάνεται σε δυσθεώρητα ύψη, μεγάλο κομμάτι της εργατικής τάξης ζει με τα ελάχιστα. Ταυτόχρονα ο πληθωρισμός των λοιπών μισθιακών εμπορευμάτων μειώνει διαρκώς το πραγματικό εργατικό εισόδημα. Όσον αφορά στο τελευταίο το μπάζωμα των σχετικών στοιχείων συνεχίζεται ανερυθρίαστα με διάφορα κόλπα… Ένα τέτοιο κόλπο είναι η χρήση του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΔΤΚ) που στην ουσία… κρύβει την ακρίβεια (πχ. το κόστος στέγασης που για μια τυπική οικογένεια μισθωτών αντιπροσωπεύει το 30% των μηνιαίων εισοδημάτων της, στον επίσημο δείκτη της ΕΛΣΤΑΤ αντιπροσωπεύει μόλις το 0,34 του συνολικού 2,05% του πληθωρισμού· κι όλα αυτά όταν τα ενοίκια αυξάνονται τα τελευταία χρόνια με ρυθμό 30% ετησίως). Κατά τα άλλα, ο πληθωρισμός είναι ένα σωρευτικό μέγεθος, οπότε η μείωση του μεγέθους του ΔΤΚ δεν αντιστοιχεί σε μείωση των τιμών αλλά σε μείωση του ρυθμού αύξησής τους! Αλλά, αν εξεταστούν εκείνα τα προϊόντα που θεωρούνται εντελώς βασικά και απαραίτητα για μια εργάτρια, ούτε καν αυτό δεν συμβαίνει! Αν, δηλαδή, εξεταστούν οι συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων, τότε η σωρευτική αύξηση των τιμών τους από το 2021 έως σήμερα υπερβαίνει κατά πολύ την αντίστοιχη αύξηση του γενικού ΔΤΚ, ακόμη και 8 φορές! Ενδεικτικά και σύμφωνα με στοιχεία της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου το ψωμί έχει ακριβύνει κατά 43%, το κρέας κατά 110% και τα είδη ένδυσης κατά 77% την περίοδο 2021-2025.

Η ΕΛΣΤΑΤ δίνει μια πιο συνολική εικόνα: το διαθέσιμο εισόδημα των «νοικοκυριών» και των «μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων που εξυπηρετούν νοικοκυριά» (ΜΚΙΕΝ) αυξήθηκε κατά 4,5% σε σύγκριση με το 2023 (από 151,7 δισ. ευρώ σε 158,6 δισ. ευρώ), ενώ η τελική καταναλωτική δαπάνη των νοικοκυριών και των ΜΚΙΕΝ αυξήθηκε κατά 4,6% το 2024 σε σύγκριση με το 2023 (από 155,4 δισ. ευρώ σε 162,6 δισ. ευρώ). Δηλαδή η όποια αύξηση του εισοδήματος όχι μόνο απορροφήθηκε από τη μεγαλύτερη αύξηση της καταναλωτικής δαπάνης μέσω του πληθωρισμού, αλλά για την ακρίβεια (pun intended) η εν γένει καταναλωτική δαπάνη συνεχίζει να υπερβαίνει το διαθέσιμο εισόδημα κατά 4 δισ. ευρώ!

Έχοντας αναφερθεί στο κόστος στέγασης πιο πάνω, αξίζει να προσθέσουμε δύο επιπλέον στοιχεία. Πρώτον, τον πειθαρχικό μηχανισμό επιτήρησης των ενοικιαστών και δη των «κακοπληρωτών» που για συγκυριακούς λόγους θα βρεθούν να χρωστούν ακόμη και 1-2 νοίκια, μέσω της δημιουργίας μιας βάσης δεδομένων με τα στοιχεία τους. Το φακέλωμα σε περίπτωση καταγραφής θα μας ακολουθεί εφ’ όρου ζωής…

Την ίδια στιγμή, με πρόσχημα την καταπολέμηση του «μαύρου χρήματος» η κυβέρνηση πρόκειται να υιοθετήσει το «τεκμήριο» της «αντικειμενικής μισθωτικής αξίας» του ακινήτου: όσοι πάνε να δώσουν τα σπίτια σε πιο λογικές/χαμηλές τιμές θα βρούνε από πάνω τον μπελά τους, καθώς θα κατηγορηθούν ότι πληρώνονται ένα μέρος του ενοικίου «μαύρα». Σύμφωνα με όσα διέρρευσαν στα ΜΜΕ, όλες οι αξίες πώλησης των ακινήτων και οι τιμές ενοικίων ανά τ.μ. θα ενσωματωθούν σε μια ηλεκτρονική βάση δεδομένων, τον ΜΙΔΑ, και θα συνοδεύουν τα στοιχεία των ακινήτων που θα δηλώνουν οι ιδιοκτήτες. Σε όσες περιπτώσεις εμφανίζονται δηλώσεις μίσθωσης στις οποίες τα δηλωθέντα μισθώματα είναι σημαντικά χαμηλότερα από αυτά που προκύπτουν για τις περιοχές των ακινήτων αυτών, θα επεμβαίνει η εφορία και θα επαναπροσδιορίζει τα ποσά των φορολογητέων ενοικίων σε επίπεδα υψηλότερα των δηλωθέντων, επιβάλλοντας ταυτόχρονα πρόσθετους φόρους εισοδήματος, πρόστιμα για ανακριβή υποβολή δηλώσεων, καθώς και τόκους εκπρόθεσμης καταβολής στους συγκεκριμένους ιδιοκτήτες. Με λίγα λόγια θα αυξηθούν τα ενοίκια παντού, ακόμη και στους παλιούς ενοικιαστές που ακόμη «απολαμβάνουν» πιο χαμηλά ενοίκια.

Κι ενώ συμβαίνουν όλα αυτά…

…το νέο Μεσοπρόθεσμο (Πολυετής Δημοσιονομικός Σχεδιασμός 2026-2029) προβλέπει συνεπή συνέχιση της μνημονιακής πολιτικής της λιτότητας, μέσω της περικοπής των κρατικών δαπανών κατά τουλάχιστον 4 δισ., εκ των οποίων:

700 εκατ. από το υπουργείο Παιδείας. Πιο συγκεκριμένα οι δαπάνες πέφτουν σε 6,1 δισ. το 2029 (από 6,8 δισ. ευρώ το 2025). Στις επιμέρους κατηγορίες, οι αναδιανεμητικές δαπάνες μειώνονται έως 67%, οι αγορές αγαθών (όπως αναλώσιμα και σχολικό υλικό) κατά 35%, οι δαπάνες κεφαλαίου –νέες σχολικές μονάδες και πανεπιστήμια– σχεδόν μηδενίζονται (-97%), πράγμα που εξηγεί τις μαζικές διαγραφές φοιτητ(ρι)ών·

420 εκατ. από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης (-24% σε σχέση με το 2025, ενώ στις επιδοτήσεις η περικοπή φτάνει το 100% σε σχέση με το 2025)·

270 εκατ. από το υπουργείο Πολιτισμού (-41%)·

400 εκατ. από το υπουργείο Υγείας.

Οι προϋπολογισμένες δαπάνες μισθοδοσίας επίσης μειώνονται: κατά 9% για τους εκπαιδευτικούς, κατά 33% για τους εργαζόμενους στο υπουργείο Πολιτισμού, κατά 23% για αυτούς στο υπουργείο Περιβάλλοντος, κατά 15,5%, στο υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης κλπ.

Κάπως έτσι είναι που μήνας μπαίνει μήνας βγαίνει το ελληνικό κράτος καταγράφει πρωτογενή πλεονάσματα, τα οποία στη συνέχεια χρηματοδοτούν καπιταλιστικές επιχειρήσεις, όπως η Βιολάντα, ενεργειακά πρότζεκτ, στρατιωτικούς εξοπλισμούς και προσλήψεις καραβανάδων και μπάτσων.

Το πρωτογενές πλεόνασμα την περίοδο 2022-2025 φτάνει τα 26,2 δισ. ευρώ που αθροίζεται στα 35 δισ. που συγκέντρωσε η αριστερά του κεφαλαίου την περίοδο 2015-2019. Από αυτά για την πρόωρη αποπληρωμή δανείων σπαταλήθηκαν 29 δισ. Ένα σημαντικό μερίδιο του πλεονάσματος, μαζί με άλλα κονδύλια της ΕΕ, κατευθύνθηκε σε μικρομεσαίους και μεγάλους καπιταλιστές, ημέτερους και μη. Ένα, επίσης σημαντικό, μερίδιο χρησιμοποιείται για τη χρηματοδότηση του στρατιωτικού προϋπολογισμού (29 δισ. για την περίοδο 2021-2024, ενώ το 2025 ανακοινώθηκαν στρατιωτικές δαπάνες 25 δισ. ευρώ σε βάθος 12ετίας).

Τέτοια αναδιανομή πλούτου από την εργατική τάξη υπέρ των καπιταλιστών δεν ξανάγινε, ενώ η όποια συζήτηση ακόμη και για μια μετριοπαθή, σοσιαλδημοκρατικού τύπου, αναδιανομή υπέρ της εργατικής τάξης για να αυξηθεί η καταναλωτική ζήτηση έχει τελείως εξοβελιστεί από τη δημόσια σφαίρα.

Από τη δημόσια σφαίρα έχει επίσης εξαφανιστεί η συζήτηση για τη συνέχιση της πολιτικής των μνημονίων 15 χρόνια τώρα. Για τις κλεμμένες τριετίες της περιόδου 2012-2024. Για τον κλεμμένο 13^ο-14^ο μισθό των δημοσίων υπαλλήλων και των συνταξιούχων. Για τις κλεμμένες ασφαλιστικές εισφορές και τα κλεμμένα επικουρικά/εφάπαξ..

Το μνημονιακό παραγωγικό μοντέλο ισχυροποιείται…

Αν ο πυρήνας της πολιτικής της εσωτερικής υποτίμησης που ενσαρκώθηκε από την επιβολή των μνημονίων έθετε ως ορίζοντα ένα παραγωγικό υπόδειγμα που θα στηθεί πάνω σε μια ηττημένη και κατακερματισμένη εγχώρια εργατική τάξη, η αύξηση των εξαγωγών αγαθών, η ενίσχυση της βιομηχανικής/μεταποιητικής παραγωγής και η βελτίωση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας των εγχώριων εμπορευμάτων τα τελευταία 10 χρόνια ίσως δείχνουν προς μια τέτοια κατεύθυνση.

Ειδικότερα, την περίοδο 2009-2024 οι εξαγωγές αγαθών αυξήθηκαν με μέσο ετήσιο ρυθμό περίπου +7%, – μετά το 2015 η δυναμική ενισχύεται περαιτέρω (+7,8%).

Παράλληλα, η μεταποιητική παραγωγή εμφανίζει σταθερή άνοδο από το 2013 έως το 2024, με ρυθμούς (+3%) υψηλότερους από τον ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ (+2,7%), ενώ η απασχόληση στη μεταποίηση αυξάνεται με διπλάσιο ρυθμό (+2,3%) από την αύξηση της συνολικής απασχόλησης (+1,1%). Ταυτόχρονα αυξάνονται οι επενδύσεις σε μηχανολογικό, μεταφορικό και τεχνολογικό εξοπλισμό (+8,8%), καλύπτοντας σε έναν βαθμό την τεράστια απαξίωση σταθερού κεφαλαίου την περασμένη δεκαετία.

Ο αγροδιατροφικός τομέας εμφανίζει δομική μεταβολή του εξωτερικού ισοζυγίου –από έλλειμμα 3 δισ. ευρώ το 2008 σε πλεόνασμα 460 εκατ. ευρώ το 2023– αποτυπώνοντας τη βελτίωση της θέσης των ελλήνων καπιταλιστών στο διεθνές στερέωμα.

Η βελτίωση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας των ελληνικών καπιταλιστικών επιχειρήσεων, όμως, δεν προσδιορίζεται μόνο από την αύξηση των εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών, αλλά και από τη σημαντική μείωση του λεγόμενου κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος (με όρους πραγματικής σταθμισμένης συναλλαγματικής ισοτιμίας του ευρώ σε σχέση με τα άλλα νομίσματα), παρόλη την αύξηση των ονομαστικών μισθών: -32,9% σε σχέση με το δ΄ τρίμηνο του 2009 και -13,2% σε σχέση με το 2000. Σε έναν βαθμό αυτό οφείλεται στη συνεχή αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας (δηλαδή στην επιτάχυνση της παραγωγής κατά +1,23% την περίοδο 2017-2019 και κατά 1,9% την περίοδο 2021-2025).

…και εντός του ΕΣΥ…

Εντός του μοντέλου αυτού προχωρά η βιομηχανοποίηση της παροχής «υπηρεσιών υγείας». Κι αυτό διότι μεθοδικά εδώ και χρόνια το ΕΣΥ λειτουργεί σε διαρκείς συνθήκες υπερπληρότητας ασθενών/διαθέσιμων κλινών, με μονίμως ελλειμματικό (το 1/3 περίπου των προβλεπόμενων από τη συγκρότηση του ΕΣΥ οργανικών θέσεων εργαζομένων όλων των κλάδων είναι κενές), εξουθενωμένο προσωπικό (από τις ελλείψεις στο προσωπικό και τη δυνατότητα επιβολής 24ωρης συνεχόμενης εργασίας ή 60ωρης εβδομαδιαίας εργασίας) ώστε να ευοδωθεί το σχέδιο μερικής ιδιωτικοποίησής του και της περαιτέρω ανάπτυξης της ιδιωτικής ασφάλισης, σε συνεργασία με αυτό.

Πράγματι, το ποσοστό ιδιωτικών δαπανών υγείας στην Ελλάδα (βλ. άμεσες πληρωμές σε ιδιώτες, απογευματινή επί πληρωμή λειτουργία νοσοκομείων, αποκλειστικές επί πληρωμή νοσοκόμες που καλύπτουν τα κενά του νοσηλευτικού προσωπικού, υψηλότερη συμμετοχή των ασφαλισμένων εργαζομένων/συνταξιούχων στο κόστος εξετάσεων και συνταγογράφησης, φυσικά το πανταχού παρόν «φακελάκι» κλπ.) που ήταν ήδη πολύ υψηλό προ εφαρμογής μνημονίων, αυξήθηκε ακόμη περισσότερο μέσω της στοχευμένης συρρίκνωσης του δημόσιου χαρακτήρα του ΕΣΥ και την, επίσης στοχευμένη, επιδείνωση των παρεχόμενων υπηρεσιών με πρόσχημα την πανδημία του κόβιντ και την επιβληθείσα «μονοθεματική» λειτουργία των νοσοκομείων, ώστε να πριμοδοτηθεί ο αμιγώς ιδιωτικός τομέας ή μπίζνες τύπου ΣΔΙΤ (βλ. συγχωνεύσεις κλινικών/νοσοκομείων, απολύσεις συμβασιούχων και μη αντικατάσταση των υπό συνταξιοδότηση εργαζομένων, απογευματινά ιατρεία/χειρουργεία κλπ.). Ενδεικτικά, η δημόσια δαπάνη υγείας μειώθηκε κατά 43,3% την περίοδο 2009 - 2019 κι έτσι αναγκαστικά το κόστος αναπαραγωγής που συνδέεται με τις (αναγκαστικά ανελαστικές) «παροχές υγείας» μετακυλίστηκε στις πλάτες των εργαζομένων. Πρόκειται για ακόμα ένα παράδειγμα καραμπινάτης μείωσης του έμμεσου κοινωνικού μισθού για την οποία δεν μιλάει κανένας!

Κάπως έτσι η Ελλάδα έφτασε να διαθέτει ένα από τα πλέον ιδιωτικοποιημένα συστήματα υγείας στον κόσμο.

Αναπόσπαστο κομμάτι αυτής της πορείας ιδιωτικοποίησης είναι η επέκταση της αξιολόγησης (αξιολόγησης των υποδομών, του παρεχόμενου ιατρικού έργου, του λειτουργικού κόστους, ατομικά του θεράποντα ιατρού και λοιπού προσωπικού). Αν η κρατική διαχείριση της πανδημίας συνέβαλε στην επέκταση της εργασιακής πειθάρχησης, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα αυτό της αναστολής-απόλυσης των ανεμβολίαστων εργαζομένων, η συνέχεια αυτής της πολιτικής πειθάρχησης στους χώρους εργασίας καθίσταται δυνατή, και μάλιστα σε ακόμη πιο διευρυμένη κλίμακα, μέσω της αξιολόγησης, που σταδιακά επεκτείνεται (και) στις δημόσιες δομές υγείας. Δεν πάει πολύς καιρός που έγινε γνωστή η περίπτωση μιας προϊσταμένης νοσηλεύτριας στο «Γεννηματάς», στην οποία επιβλήθηκε δυσμενή μετάθεση επειδή αρνήθηκε να αξιολογήσει τους υφιστάμενούς της.

Γιατί η ρουφιανιά και η υποταγή στους χώρους εργασίας είναι απαραίτητα προκειμένου να τεθούν σε κίνηση τα σχέδια για περαιτέρω ποσοτικοποίηση των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας και εξορθολογισμό του κόστους τους, όχι με γνώμονα την υγεία του ασθενούς αλλά τους ετήσιους δημοσιονομικούς στόχους. Από τη μία, η κάθε αυτόνομη νοσοκομειακή μονάδα, στα πρότυπα της αντίστοιχης σχολικής, πρέπει διαρκώς να εφαρμόζει η ίδια ένα μίνι-μνημόνιο στο εσωτερικό της βάσει της λογικής έσοδα-έξοδα, με φόντο όχι μόνο την εξασφάλιση της κρατικής χρηματοδότησης (αυτή θα εγκρίνεται στο βαθμό που υλοποιούνται συγκεκριμένοι ποσοτικοί-οικονομικοί ή διοικητικοί στόχοι όσον αφορά την οργάνωση της παραγωγής ιατρικού έργου), αλλά και τις τσέπες των ασθενών, είτε άμεσα είτε έμμεσα μέσω της ιδιωτικής ασφάλισης.

Η επέκταση της τελευταίας αποτελεί δεδηλωμένο στόχο της δεξιάς του κεφαλαίου. Η μετατροπή του αναδιανεμητικού συνταξιοδοτικού συστήματος, σε μερικώς ανταποδοτικό/κεφαλαιοποιητικό, με την πολύτιμη συνδρομή της αριστεράς του κεφαλαίου, ήταν το πρώτο βήμα. Η διαρκής μείωση των παρεχόμενων συντάξεων, ως άμεσο αποτέλεσμά του, το δεύτερο. Η ομογενοποίηση του κόστους παροχής «υπηρεσιών υγείας» μέσω της γενίκευσης της εφαρμογής των ΚΕΝ/DRG το τρίτο, ώστε να εμπορευματοποιηθεί περαιτέρω η πρόσβαση στα δημόσια νοσοκομεία και να συνδεθεί με ατομικούς «κουμπαράδες» ιδιωτικής ασφάλισης.

…και εντός της εκπαίδευσης

Τόσο η αυστηροποίηση του πειθαρχικού δικαίου γενικά για τους δημόσιους υπαλλήλους όσο και, ειδικά για τους εκπαιδευτικούς, η τροποποίηση των πειθαρχικών διατάξεων, όπως προβλέπονταν σε προηγούμενο νόμο (Ν. 3528/2007), με την ψήφιση του νόμου 5225 το καλοκαίρι του 2025, στην ουσία συνιστούν μια αναβαθμισμένη σωφρονιστική τεχνολογία για τη δημιουργία κλίματος φόβου, τρομοκρατίας και ενίσχυσης του διευθυντικού δικαιώματος μέσα στους εργασιακούς χώρους.

Πιο συγκεκριμένα, η κατασταλτική αυτή εκστρατεία έχει σαν άμεση βλέψη την επιβολή της αξιολόγησης, ενός επί δεκαετίες λυσσασμένα επιδιωκόμενου αλλά και μονίμως άπιαστου στόχου του κράτους. Με τη σειρά της η αξιολόγηση είναι απαραίτητη προϋπόθεση και πολυεργαλείο για ένα σύνολο αντεργατικών σχεδιασμών (ανταγωνισμός μεταξύ εκπαιδευτικών, κατηγοριοποίηση σχολικών μονάδων, άρση της μονιμότητας, απολύσεις). Πρόσφατα, μάλιστα, το υπουργείο Παιδείας προχώρησε στη δημιουργία μιας ψηφιακής πλατφόρμας αξιολόγησης των σχολικών μονάδων διαφημίζοντάς την στην αγαπημένη του οργουελλική νεογλώσσα ως μέσο για την διαμόρφωση ενός «ενιαίου, σύγxρονου και συμμετοχικού συστήματος αξιολόγησης της ποιότητας των σχολικών μονάδων Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης». Σ’ αυτήν, για πρώτη φορά, θα δίνεται η δυνατότητα σε μαθητές και γονείς να παίρνουν μέρος μέσω ειδικών ερωτηματολογίων, αποτυπώνοντας έτσι την άποψή τους για τη λειτουργία του σχολείου. Χωρίς να αποκλείσουμε την πιθανότητα όλο αυτό το μακιαβελλικό και ανταγωνιστικό τερατούργημα να γίνει μπούμεραγκ ενάντια στους γραφειοκράτες, είναι ξεκάθαρο ότι ποντάρουν στην κινητοποίηση του αντιδραστικού μικροαστικού πολτού και στην πρόσδεσή του στον ευγενή κρατικό στόχο της απαξίωσης της δημόσιας εκπαίδευσης και της συνέχισης της ιδιωτικοποίησής της.

Είναι απαραίτητο, βέβαια, να ξαναθυμίσουμε εδώ ότι όσο η έμπρακτη προλεταριακή κριτική στη δημόσια-κρατική εκπαίδευση παραμένει απούσα, τόσο τη θέση της θα καταλαμβάνει η αντιδραστική νεοφιλελεύθερη αποδόμησή της μέσω κοινωνικού αυτοματισμού, αποθέωσης της ατομικής ευθύνης και ιδιωτικοποίησης. Οι νεοφιλελεύθεροι εκτροχιασμοί και οι αποτυχίες της κρατικής διαχείρισης (από τα Τέμπη μέχρι τη συστηματική υποχρηματοδότηση της δημόσιας εκπαίδευσης) θα αντιμετωπίζονται με ακόμα μεγαλύτερες δόσεις λιτότητας, επιτήρησης και αξιολόγησης από το κράτος στο φόντο της ήττας των αγώνων μας.

Οι πρώτες παραπομπές εκπαιδευτικών σε πειθαρχικό για τη συμμετοχή τους στην απεργία-αποχή από την αξιολόγηση έλαβαν χώρα τέλος Ιανουαρίου και μέσα στον Φεβρουάριο ενώ εκκρεμούν πάνω από 2500 πειθαρχικά για τον ίδιο λόγο και πολλά άλλα για μια σειρά «παραπτωμάτων» που επινοούνται μόνο και μόνο για να συντηρήσουν έναν διάχυτο φόβο.

Η εισβολή αστυνομικών δυνάμεων στη Α΄ ΦΕΠΑ με στόχο την εκκένωση των επί χρόνια κατειλημμένων χώρων και την περίφραξη της Εστίας, οι διαγραφές χιλιάδων, υποτίθεται αιωνίων, φοιτητών για να εμπεδωθεί η εντατικοποίηση των σπουδών και το μοντέλο του απολιτίκ παραγωγικού φοιτητή, η θωράκιση των πανεπιστημίων με την παραδειγματική πάταξη κάθε εξωφοιτητικής ή και φοιτητικής ακόμα δραστηριότητας που όμως δεν είναι οργανικά συνδεδεμένη με τις επιχειρηματικές λειτουργίες του πανεπιστημίου, η αξιοποίηση του νέου πειθαρχικού με υπερβάλλοντα ζήλο, ακόμα και για εκδηλώσεις στα campus που μέχρι σήμερα θεωρούνταν ανώδυνες και επιτρεπτές, δεν αποτελούν παρά κομμάτια μιας συντονισμένης εκστρατείας (κυριολεκτικής και μεταφορικής) οχύρωσης των πανεπιστημίων και καπιταλιστικής αποκλειστικά χρήσης τους.

***

Παρότι η εκστρατεία που περιγράφουμε είναι συντονισμένη και εξελίσσεται με καταιγιστικούς ρυθμούς για να προκαλέσει όσο το δυνατόν πιο άμεσα σοκ, τα κινηματικά αντανακλαστικά έχουν προκαλέσει κάποιο βαθμό ανάσχεσης, κυρίως στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση που οι εχθρικές στην «κουλτούρας της αξιολόγησης» δυνάμεις παραμένουν ένας υπολογίσιμος αντίπαλος.

Και τΩρα, τΟσο σοφΟς που Εγινες,

Ηδη θα το κατΑλαβες

οι μητσοτακηδεσ και οι Καρυστιανου

τι σημαΙνουν

28 Φλεβάρη 2026

Common Multiple

εκδοτική ομάδα κοκκινο νημΑ

Το κείμενο σε odf

Κατηγορία: Άλλα κείμενα

[ΝΕΑ ΕΚΔΟΣΗ] ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΗΝ Ι̶Ν̶Τ̶Ι̶Φ̶Α̶Ν̶Τ̶Α̶ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ

Posted February 25th, 2026 by Κόκκινο Νήμα

Επανεκδόθηκε το βιβλίο Πίσω από την ιντιφάντα του 21ου αιώνα (2005), με νέο τίτλο -Πίσω από την ιντιφάντα γενοκτονία του 21ου αιώνα: Μπίζνες, στρατιωτικοποίηση του κοινωνικού ζητήματος και εθνοκάθαρση στην Παλαιστίνη- και σε εμπλουτισμένη μορφή.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ (2026)

Πίσω από μια γενοκτονία κρύβεται μια προηγούμενη και ετοιμάζεται μια επόμενη

Εποικιστική αποικιοκρατία: το άλλο όνομα της διαρκούς πρωταρχικής συσσώρευσης

1992-2023: Από τα «μερίσματα της ειρήνης» στα «λάφυρα του πολέμου»

Περί της εθνικοποίησης των ταξικών-κοινωνικών αγώνων και των αντιφάσεών της

Από τη γενοκτονία και τη μαζική καταστροφή στην εκεχειρία, δηλαδή στον πόλεμο με άλλα μέσα

Τι να κάνουμε;

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΠΡΩΤΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ (2005)

AUFHEBEN: ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΝΤΙΦΑΝΤΑ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ

Εισαγωγή

Η αμερικάνικη κυριαρχία

Μια ιστορία δύο εθνικοαπελευθερωτικών κινημάτων

Ο εργατικός σιωνισμός και το παλαιστινιακό εθνικό κίνημα

Η Ιντιφάντα (1987-1993)

Η ειρηνευτική διαδικασία του Όσλο (1993-2000)

Η Ιντιφάντα του 21ου αιώνα

Συμπέρασμα

Από την εξέγερση στον πόλεμο;

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ

Παράρτημα 1

Ο σιωνισμός ως εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα

Παράρτημα 2

Πρόλογος του Κόκκινου Νήματος και «Εισαγωγή» του βιβλίου Neoliberal Apartheid του A. Clarno

Παράρτημα 3

Σχετικά με το κίνημα «Οι Μαύροι Πάνθηρες του Ισραήλ»

Παράρτημα 4

Ιμπεριαλισμός και αντιιμπεριαλισμός

Παράρτημα 5

Κάτω όλοι οι στρατοί! (26/2/2024)

Παράρτημα 6

Αφίσα εκδήλωσης Συνέλευσης ενάντια στη Βιοεξουσία και την Κλεισούρα (23/2/2024)

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΡΟΛΟΓΟ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ

Το ανά χεἰρας βιβλίο εκδόθηκε για πρώτη φορά πριν από 20 χρόνια, τον Μάη του 2005, από το Κόκκινο Νήμα και ένα αναρχικό έντυπο από τη Θεσσαλονίκη, το Ανάρες (που σταμάτησε να εκδίδεται την επόμενη χρονιά). Πρόκειται για μια διεθνιστική κομμουνιστική προσέγγιση σ‘ αυτό που συμβατικά ονομάζεται «αραβο-ισραηλινή διένεξη» ή «παλαιστινιακό ζήτημα». Αυτή η προσέγγιση δεν έχει καμία σχέση με τις συνήθεις λενινιστικές αντιιμπεριαλιστικές αναλύσεις – που άλλες από αυτές βλέπουν την παγκόσμια καπιταλιστική τάξη πραγμάτων να κυριαρχείται από έναν μόνο ιμπεριαλισμό (τον αμερικάνικο) και άλλες από δύο αντιμαχόμενα ιμπεριαλιστικά μπλοκ (ένα «δυτικό» και ένα «ευρασιατικό», ή ακριβέστερα, «ρωσο-ασιατικό»). Δεν έχει επίσης καμία σχέση με τις φιλοσιωνιστικές/αντι-αντισημιτικές ή τις αντισιωνιστικές/φιλοπαλαιστινιακές ανθρωπιστικές προσεγγίσεις που εργαλειοποιούν οι μεν το Ολοκαύτωμα και οι δε τη γενοκτονία στη Γάζα σήμερα για να στηρίξουν το «δικαίωμα» των εβραίων ή των αράβων στην κρατική ύπαρξη. Αυτοί είναι οι λόγοι για τους οποίους το βιβλίο μας αγνοήθηκε από την πλειοψηφία του αναρχικού-αντιεξουσιαστικού-αυτόνομου χώρου που στο «παλαιστινιακό ζήτημα» ταυτίζεται με την αντιιμπεριαλιστική αριστερά.(1)

Η μεθοδολογία της συγκεκριμένης διεθνιστικής κομμουνιστικής προσέγγισης που διαπνέει το ανά χείρας βιβλίο στηρίζεται στη βασική παραδοχή ὀτι η υπαγωγἠ των προλεταριακών πληθυσμών στο κεφάλαιο συντελείται με δύο τρόπους: α) με την ένταξή τους στη διαδικασία αξιοποίησης του κεφαλαίου και τον ιεραρχικό καταμερισμό της εργασίας εντός αυτής της διαδικασίας με στόχο την άντληση υπεραξίας και β) με την (περισσότερο ή λιγότερο βίαιη) εθνικοποίησή τους. Η δεύτερη διαδικασία εντάσσει τα καθολικά προλεταριακά ταξικά συμφέροντα στα ιδιαίτερα συμφέροντα του («καταπιεσμένου» ή «απελευθερωμένου») έθνους και αποδεικνύει ότι ο υπαρκτός καπιταλισμός –έτσι όπως εκφράζεται στον κάθε ξεχωριστό εθνικό κοινωνικό σχηματισμό– ενίοτε μπορεί να είναι φυλετικός/ ρατσιστικός. Από τη στιγμή που στρεφόμαστε ενάντια σ‘ αυτή τη διπλή υπαγωγή, η ανάλυσή μας εξυπακούεται ότι είναι ταξική, αντικαπιταλιστική, αντεθνική, αντιαποικιακή και αντιπολεμική και δεν αφήνει απέξω καμιά πτυχή του κοινωνικού ζητήματος αφού τόσο η αξιοποίηση του κεφαλαίου και η εθνικοποίηση που τη συσκοτίζει όσο και η εναντίον τους αντίσταση λαμβάνουν χώρα σε όλο το εύρος του κοινωνικού εργοστασίου – από την οικογένεια και τις επιχειρήσεις μέχρι τα στρατόπεδα.

Για αρχή, ας δούμε ποιες είναι οι βασικές θέσεις που υποστηρίζουν τα κείμενα αυτού του μικρού τόμου.

Το κείμενο του περιοδικού Aufheben –κείμενο του 2001– ξεκινάει με τη χαρτογράφηση των βασικών πρωταγωνιστών στη Μέση Ανατολή μετά τον Β ́ παγκόσμιο πόλεμο: το πετρελαϊκό προλεταριάτο (που οι παλαιστίνιοι πρόσφυγες έχουν αποτελέσει κατά καιρούς κομμάτι του), τον Παναραβικό εθνικισμό, το κράτος του Ισραήλ και τις ΗΠΑ. Οι ΗΠΑ, πέρα από την πάση θυσία προστασία των δικών τους οικονομικών συμφερόντων, λειτούργησαν και ως αυτόκλητος προστάτης μιας παγκόσμιας καπιταλιστικής μηχανής που το καύσιμό της είναι το πετρέλαιο. Το ζητούμενο για τις ΗΠΑ ήταν να καθυποταχθεί το πετρελαϊκό προλεταριάτο μέσω της αφομοίωσης των διαφόρων εκφράσεων του αραβικού εθνικισμού, ο οποίος θεωρούνταν ενδοτικός απέναντι στις απαιτήσεις των εργατών. Στο πλαίσιο της οικονομικής και πολιτικής στήριξης της εκάστοτε πιο αξιόπιστης φιλοδυτικής φράξιας της αραβικής αστικής τάξης τις πρώτες δεκαετίες μετά τον πόλεμο, ευνοήθηκε και το Ισραήλ που εξελίχθηκε στο «μαντρόσκυλο» του αμερικανικού (και συνακόλουθα του ευρωπαϊκού) ιμπεριαλισμού, αφού πρώτα υποστηρίχθηκε και από τον αντίστοιχο σοβιετικό.

Το κείμενο του Aufheben δεν το λέει ρητά, αλλά είναι πιθανόν ότι οι συγγραφείς του, ως εγελιανοί μαρξιστές, υπονοούν ότι οι «ιμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί» είναι μορφή εμφάνισης της ανταγωνιστικής καπιταλιστικής σχέσης που αποκρύπτει το ουσιαστικό περιεχόμενο της τελευταίας. Το ίδιο φαίνεται να πιστεύουν και για την πολιτική μορφή του έθνους-κράτους. Είτε τους διαβάζουμε σωστά στο συγκεκριμένο σημείο είτε όχι, αυτό πάντως πιστεύουμε εμείς για τον ιμπεριαλισμό και τη μορφή-κράτος.

Στο τρίτο και σημαντικότερο κεφάλαιο της εργασίας του το Aufheben εξετάζει την καθαυτό μορφή ενσωμάτωσης και αδρανοποίησης των ταξικών αγώνων μέσα από την εξιστόρηση δύο εθνικοαπελευθερωτικών κινημάτων: τον Εργατικό Σιωνισμό και το παλαιστινιακό εθνικό κίνημα. Τα εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα θεωρούνται γενικά, τόσο από τη δεξιά όσο και από την αριστερά, ως κινήματα που έχουν «ευγενείς στόχους» και αντιτίθενται στην αποικιοκρατία, την εκμετάλλευση και την εθνοκάθαρση. Οι συγγραφείς δείχνουν ότι αυτό που ισχύει είναι το ακριβώς αντίθετο.

Ξεκινώντας από τον σιωνισμό δείχνουν ότι ήταν ένα κίνημα εβραίων αστών της Ευρώπης, οι οποίοι παρουσίασαν το εγχείρημά τους στους καπιταλιστές και τους αποικιοκράτες χρηματοδότες και υποστηρικτές τους ως λύση ενάντια στην αγωνιστικότητα των εβραίων εργατών στις αρχές του 20ου αι. Για να τραβήξουν όσο το δυνατόν πιο πολλούς εβραίους εργάτες στην Παλαιστίνη, οι σιωνιστές δεν δίστασαν να προβάλλουν τα πιο «σοσιαλδημοκρατικά» στοιχεία της σκέψης τους. Από το δεύτερο κύμα του σιωνιστικού εποικισμού της Παλαιστίνης διαμορφώθηκε μια ιδιαίτερη μορφή εθνικιστικού σοσιαλισμού: ο Εργατικός Σιωνισμός που η ιδεολογία του συμπυκνωνόταν στο σύνθημα «κατάκτηση της γης και της [αγοράς] εργασίας μέσω της παραγωγικής δουλειάς του εβραϊκού έθνους». Μετά την εκτεταμένη αποικιοποίηση της Παλαιστίνης και τον δεύτερο κύκλο πρωταρχικής συσσώρευσης το 1948, ήρθε για πρώτη φορά στην επιφάνεια το μόνιμο πρόβλημα του σιωνισμού: η έλλειψη εργατικού δυναμικού, η οποία καλύφθηκε εν μέρει χάρη στην αναγκαστική ή προαιρετική κατά περιπτώσεις μετανάστευση των εβραίων της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής. Αρχικά οι εβραίοι της Ανατολής τοποθετήθηκαν στα στρατόπεδα υποδοχής του νεοσύστατου κράτους του Ισραήλ –που δεν αποκλείεται να ήταν δίπλα στα στρατόπεδα εργασίας που οι σιωνιστές είχαν στήσει για τους Παλαιστίνιους που παρέμειναν στο κράτος τους μετά τον κατακτητικό πόλεμο του 1948–(2) και τις συνοριακές με την Ιορδανία πόλεις.

Το κύριο γνώρισμα της ταξικής πάλης στο Ισραήλ τις δεκαετίες του ’50 και του ’60 ήταν ο διαρκής αγώνας των εβραίων της Ανατολής ενάντια στην υποδεέστερη θέση τους στην ισραηλινή κοινωνία. Ο λεγόμενος πόλεμος των έξι ημερών το 1967 που είχε ως συνέπεια α) να αυξηθεί ραγδαία η ροή της αμερικανικής οικονομικής και στρατιωτικής βοήθειας προς το Ισραήλ, β) να προσαρτηθούν de facto στο Ισραήλ η Γάζα και η Δυτική Όχθη που μέχρι τότε ανήκαν στην Αίγυπτο και την Ιορδανία αντίστοιχα και γ) να εξασφαλιστεί μια τεράστια δεξαμενή φτηνής παλαιστινιακής εργασιακής δύναμης χωρίς πολιτικά δικαιώματα, έλυσε σε μεγάλο βαθμό τα εσωτερικά κοινωνικά προβλήματα του Ισραήλ τουλάχιστον για μια δεκαετία. Η πολιτική του πολεμικού κεϋνσιανισμού, της κορπορατιστικής σοσιαλδημοκρατίας, της ταχείας εκβιομηχάνισης και της υποκατάστασης των εισαγωγών δεν οδήγησε μόνο στην καπιταλιστική ανάπτυξη αλλά και στη δημιουργία μιας αγοράς εργασίας δύο ταχυτήτων: μιας εβραϊκής και μιας παλαιστινιακής, ενώ έλυσε το πρόβλημα της ανεργίας των Μιζραχί, δηλαδή των εβραίων της Ανατολής. Ταυτόχρονα, η πολιτική του εποικισμού στα κατεχόμενα εδάφη της Δυτικής Όχθης βοήθησε την εργατική σιωνιστική, φυλετική διαχείριση του προλεταριάτου να λύσει το στεγαστικό πρόβλημα των Μιζραχί και άλλων φτωχών κομματιών της εβραϊκής εργατικής τάξης και να τα τοποθετήσει στην πρώτη γραμμή του φυλετικού πολέμου ενάντια στους παλαιστίνιους εργάτες και αγρότες.

Δεν θα μπούμε εδώ στις λεπτομέρειες της πολιτικής της πλήρους απασχόλησης για όλους τους εβραίους, η οποία συνέβαλε στην πληθωριστική κρίση των δεκαετιών ’70 και ’80 και την πτώση των κερδών, ούτε στο πως το ισραηλινό κεφάλαιο, μέσω της συνεργασίας Λικούντ-Εργατικών, κατάφερε να την υπερβεί εις βάρος της εξασφαλισμένης απασχόλησης και άλλων κοινωνικών «κεκτημένων». Θα συστήσουμε μόνο την προσεκτική ανάγνωση του τρίτου κεφαλαίου του παρόντος προλόγου και των σχετικών με το θέμα σελίδων της ανάλυσης του Aufheben, για τον επιπλέον λόγο ότι η κυριαρχία των αντιαποικιακών αναλύσεων μέσα στην αριστερά τείνει να εξαφανίσει τον καπιταλιστικό χαρακτήρα τόσο του κράτους του Ισραήλ όσο και της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (ΟΑΠ).(3) Για να μη μιλήσουμε για την ανάλυση της ταξικής σύνθεσης στο Ισραήλ και τα κατεχόμενα, μια ανάλυση απέναντι στην οποία η αριστερά, η αναρχία και η αυτονομία στην Ελλάδα ήταν και εξακολουθούν να είναι παντελώς αδιάφορες. Όσον αφορά την ΟΑΠ, το Aufheben δίνει αρκετά παραδείγματα υπονόμευσης της αυτόνομης δράσης του παλαιστινιακού προλεταριάτου από τον «μόνο νόμιμο αντιπρόσωπο του παλαιστινιακού λαού» στους προσφυγικούς καταυ- λισμούς της Ιορδανίας και του Λιβάνου, καθώς και κατά τη διάρκεια της πρώτης Ιντιφάντα – της πιο αυθεντικής προλεταριακής εξέγερσης στην Παλαιστίνη. Δίνει επίσης παραδείγματα της συνεργασίας της ΟΑΠ με την αστική τάξη της Ιορδανίας, του Λιβάνου και της Συρίας, καθώς και της στήριξής της από την εμπορική και χρηματιστική αστική τάξη της παλαιστινιακής διασποράς. Ενώ η Ιντιφάντα συνεχιζόταν, η ΟΑΠ αναγνώρισε επίσημα το «δικαίωμα ύπαρξης» του Ισραήλ το 1988 και, μετά το τέλος του πρώτου πολέμου στον Κόλπο, αναγνωρίστηκε και εκείνη με τη σειρά της ως «μόνη νόμιμη αντιπρόσωπος του παλαιστινιακού λαού» από το Ισραήλ και τις ΗΠΑ.

Ο πόλεμος του Κόλπου αποσκοπούσε σε μια από τα πάνω πολιτική ανασύνθεση της εργατικής τάξης στη Μέση Ανατολή. Κομμάτι αυτής της επιχείρησης ήταν το ενδιαφέρον των ΗΠΑ για τον τερματισμό της Ιντιφάντα, ένα ενδιαφέρον που γινόταν όλο και πιο έντονο καθώς η από τα κάτω πολιτική ανασύνθεση του προλεταριάτου στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη περνούσε πλέον όλο και περισσότερο στα χέρια της Χαμάς – ενός δεξιού, μικροαστικού, φιλανθρωπικού και ισλαμιστικού κατασκευάσματος που η ανάπτυξή του είχε ενθαρρυνθεί από το Ισραήλ ως αντίβαρο στην παλαιστινιακή αριστερά, αλλά ξέφυγε από τον έλεγχό του.

Δύο ήταν οι επιπτώσεις της πρώτης Ιντιφάντα: α) το Ισραήλ αναγκάστηκε να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με τον Αραφάτ ώστε να βρεθεί μια από κοινού αποδεκτή λύση στο ζήτημα της αστυνόμευσης και της μπαντουστανικής αναπαραγωγής του παλαιστινιακού προλεταριάτου· β) το απείθαρχο παλαιστινιακό εργατικό δυναμικό –η ισραηλινή οικονομία κινδύνευε να αποδιοργανωθεί από τις απεργίες (αλλά και από τους κατά περιόδους αποκλεισμούς) των αγρεργατών και των οικοδὀμων– άρχισε να αντικαθίσταται σταδιακά με πιο παραγωγικούς και πειθαρχημένους εργάτες από την Ανατολική Ευρώπη και την Ασία.

Στο πέμπτο κεφάλαιο για την «ειρηνευτική διαδικασία» του Όσλο είχαμε προσθέσει στο κείμενο του Aufheben δύο σημαντικές δικές μας υποσημειώσεις για τις πολιτικές και οικονομικές αποφάσεις αυτής της «διαδικασίας». Η πρώτη αφορά τον χωρισμό των κατεχόμενων εδαφών της Δυτικής Όχθης σε τρεις ζώνες, χωρισμός που ισχύει ακόμα και σήμερα και δίνει στο κράτος του Ισραήλ την οργάνωση της «ασφάλειας» στο 80% περίπου του εδάφους. Η δεύτερη αναφέρεται στην απουσία πραγματικών οικονομικών (άρα και πολιτικών) συνόρων μεταξύ των δύο μελών της νέας «τελωνειακής ένωσης»: το κράτος του Ισραήλ και τα δύο κρατίδια της Παλαιστίνης – μια ρύθμιση που κρατάει ακόμα και σήμερα την παλαιστινιακή οικονομία σε εξάρτηση από την ισραηλινή. Αυτές οι ταπεινωτικές ρυθμίσεις δεν χάλασαν πάντως σε τίποτα την παλαιστινιακή αστική τάξη που –όσο δεν βομβαρδίζεται– έχει την εξουσία να επιβάλλει άμεσους και έμμεσους φόρους, να σχεδιάζει τη βιομηχανική πολιτική, να αναλαμβάνει εργολαβίες για λογαριασμό ισραηλινών εταιρειών, να απασχολεί φτηνή παλαιστινιακή εργασιακή δύναμη και να παρέχει απασχόληση στον δημόσιο τομέα, ειδικά στο κομμάτι της «ασφάλειας».

Πράγματι, η Εθνική Παλαιστινιακή Αρχή (ΠΑ) δαπάνησε το μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού της στην «ασφάλεια», με έναν μπάτσο για κάθε τριάντα παλαιστίνιους/ες. Εξέλιξη που θα παίξει σημαντικό ρόλο στη στρατιωτικοποίηση της δεύτερης Ιντιφάντα (2000-2005), τις μελλοντικές διαμάχες ανάμεσα στα ένοπλα αδέλφια της Χαμάς και της Φατάχ και την εδραίωση της πολιτικής και οικονομικής εξουσίας τους στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη.

Όπως τονίζει το Aufheben, το Όσλο αντιπροσώπευε την ολοκλήρωση της «νεοφιλελευθεροποίησης» της ισραηλινής οικονομίας που είχε ξεκινήσει από τη δεκαετία του ’80: την εγκατάλειψη του ελέγχου των εισαγωγών, την ιδιωτικοποίηση των μεγάλων κρατικών εταιρειών, την επέκταση του ρόλου των υπεργολαβιών και των ιδιωτικών γραφείων εύρεσης εργασίας. Ο οικονομικός στόχος του Όσλο ήταν να επεκτείνει, μέσω της επισφαλούς απασχόλησης, στον εβραϊκό πληθυσμό την ίδια εργασιακή ανασφάλεια που βίωναν οι παλαιστίνιοι, διατηρώντας φυσικά τις υψηλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας στον στρατό, την μπατσαρία και τις high tech επιχειρήσεις, είτε αυτές συνδέονταν με τον στρατό είτε όχι.

Μπροστά στη στρατιωτικοποίηση της Ιντιφάντα –σε αντίθεση με την πρώτη Ιντιφάντα που διεξήχθη μέσω μαζικών διαδηλώσεων και γενικών απεργιών, η δεύτερη διεξήχθη μέσω επιθέσεων αυτοκτονίας και εκτόξευσης ρουκετών κατά πολιτών, απαγωγές και δολοφονίες–(4), τη χρήση αεροπορικών επιδρομών κατά κατοικημένων περιοχών από την πλευρά του IDF, τη στοχευμένη καταστροφή παλαιστινιακών οικιών, τη συλλογική τιμωρία των παλαιστίνιων και τον εξοπλισμό των εποίκων, το Aufheben καταλήγει σε απαισιόδοξα συμπεράσματα σε σχέση με την ταξική αλληλεγγύη μεταξύ παλαιστίνιων και εβραίων εργατ(ρι)ών. Οι αντιπαραθέσεις ανάμεσα στην αστυνομία της ΠΑ και τους παλαιστίνιους διαδηλωτές στη διάρκεια του 2000 είχαν αναγκάσει την παλαιστινιακή αστική τάξη και τις ένοπλες φράξιες της να στρέψουν το προλεταριακό μίσος αποκλειστικά ενάντια στο Ισραήλ. Η «επιφανειακή ταύτιση» των εβραίων εργατών με τα αφεντικά τους για την προστασία των «προνομίων» και της ζωής τους από τη μια μεριά και οι κοινές διαταξικές εμπειρίες καταπίεσης του παλαιστινιακού πληθυσμού από την άλλη δημιουργούν συνθήκες που δεν ευνοούν τους κοινούς αγώνες ενάντια στο κεφάλαιο, ούτε καν στους εργασιακούς χώρους που παλαιστίνιοι και εβραίοι δουλεύουνε μαζί. Υπάρχουν φυσικά πάντα εξαιρέσεις, για τις οποίες θα μιλήσουμε αργότερα. Τη συγκεκριμένη πάντως στιγμή που γράφτηκε το κείμενο του Aufheben (τον πρώτο χρόνο της δεύτερης Ιντιφάντα), οι συγγραφείς εναπόθεταν τις ελπίδες τους σε μια «γενίκευση των προλεταριακών αγώνων στη Μέση Ανατολή και ιδίως στη Δύση».

Στον πρόλογο που γράψαμε για την πρώτη έκδοση, το 2005, και τον οποίο αναπαράγουμε στο ανά χείρας βιβλίο, προσπαθήσαμε να καταγράψουμε τις σημαντικότερες αλλαγές που έλαβαν χώρα στα τέσσερα χρόνια που μεσολάβησαν από τη συγγραφή του κειμένου του Aufheben.

Αυτό που έγινε σε τοπικό επίπεδο ήταν ότι το σιωνιστικό κράτος περιόρισε δραστικά τις αρμοδιότητες της ΠΑ, κατέστρεψε τις υποδομές που είχαν δημιουργηθεί στα δύο κρατίδια, πάγωσε την οικονομική δραστηριότητα της ΠΑ –με εξαίρεση τη συνεχιζόμενη συνεργασία του με παλαιστίνιους εργολάβους– και εντατικοποίησε την πολιτική της διαρκούς πρωταρχικής συσσώρευσης μέσω της κατασκευής του Τείχους Ασφαλείας που απέκοψε τους κατοίκους των παλαιστινιακών χωριών από τη γη τους και τους φυσικούς πόρους. Ταυτόχρονα, υιοθέτησε την πολιτική των «επιλεκτικών δολοφονιών» των πολιτικών αντιπάλων του – μια πολιτική που σήμερα έχει επεκτείνει σε πέντε ακόμα χώρες: τον Λίβανο, τη Συρία, το Ιράν, την Υεμένη και το Κατάρ. Διέλυσε μονομερώς τους εβραϊκούς οικισμούς εποίκων στη Λωρίδα της Γάζας και τους επέκτεινε στη Δυτική Όχθη. Παράλληλα, εντός του Ισραήλ, το σιωνιστικό καθεστώς, παρότι επέστρεψε από τα «μερίσματα της ειρήνης» στα «κέρδη του πολέμου», απέφυγε να επιστρέψει στον πολεμικό κεϋνσιανισμό και συνέχισε με πιο επιθετικό τρόπο, και με μικρότερες εργατικές αντιδράσεις απ‘ ό,τι πριν, τη νεοφιλελεύθερη πολιτική του.

Σε διεθνές επίπεδο, και μετά την επίθεση στους Δίδυμους Πύργους, το Ισραήλ ανακηρύχθηκε από τις ΗΠΑ προμαχώνας του «πολέμου κατά της τρομοκρατίας», δηλαδή του πολέμου κατά του προλεταριάτου της Μέσης Ανατολής. Το Ισραήλ μπόρεσε να διεξάγει αυτόν τον πόλεμο, ακόμα και μετά τη λήξη του πολέμου κατά της δεύτερης Ιντιφάντα, τον Γενάρη του 2005, όχι μόνο χάρη στην οικονομική και στρατιωτική βοήθεια από τις ΗΠΑ αλλά και χάρη στη φιλανθρωπική πολιτική της Ευρώπης και του ΟΗΕ που κατάφερε να χωρίσει τον παλαιστινιακό πληθυσμό σε ένα κομμάτι ημετέρων πελατών της ΠΑ και της Χαμάς κι ένα φτωχοποιημένο κομμάτι.

Μια σημαντική καινοτομία του προλόγου μας, σε σχέση με το κείμενο του Aufheben, ήταν η εισαγωγή του όρου πλεονάζον εργατικό δυναμικό. Τον όρο τον είχαμε χρησιμοποιήσει στο 8ο τεύχος του περιοδικού Τα Παιδιά της Γαλαρίας, πέντε χρόνια νωρίτερα, το 2000, για να δείξουμε τη συσχέτιση ανάμεσα στην «ειρηνική» νεοφιλελεύθερη πολιτική των μαζικών απολύσεων και την πολεμική εκκαθάριση του πλεονάζοντος προλεταριάτου («ντόπιου» και «ξένου») στη Γιουγκοσλαβία των δεκαετιών του ’80 και του ’90. Σε γενικές γραμμές, ο όρος χρησιμοποιείται από μας σε αντιδιαστολή με τον όρο «εφεδρικός εργατικός στρατός». Στην περίπτωση της σιωνιστικής ιδεολογίας πρέπει να γίνει κατανοητό ότι ως «εφεδρικός εργατικός στρατός» (προσωρινά άνεργοι) θεωρούνται πάντα οι «δικοί» τους, οι Μιζραχί και οι μετανάστες εβραίοι από το πρώην «σιδηρούν παραπέτασμα». Οι «άλλοι» εργάτες, ακόμα και όταν χρησιμοποιούνται εν μέρει και συστηματικά, είναι πάντα «ξένοι» χωρίς πολιτικά και πλήρη εργασιακά δικαιώματα. Να ποια ήταν η ταυτόχρονα οικονομική και πολιτική διάσταση του όρου «πλεονάζον εργατικό δυναμικό» όπως τον χρησιμοποιήσαμε στον παλιό πρόλογο:

Θα μπορούσαμε συνοπτικά να πούμε ότι σε μεγάλο βαθμό το «παλαιστινιακό ζήτημα» συνίσταται στην ύπαρξη μιας μεγάλης μάζας «ξένου» εργατικού δυναμικού που στα μάτια του ισραηλινού καπιταλιστικού κράτους «πλεονάζει». Δηλαδή, στη συγκεκριμένη περίπτωση, η μεγάλη μάζα των παλαιστίνιων (η εθνότητα με τον υψηλότερο ρυθμό δημογραφικής ανάπτυξης στον κόσμο) δεν μπορεί να ενσωματωθεί μέσα στο Ισραήλ επειδή αυτό θα σήμαινε ότι η ισραηλινή αστική τάξη θα έπρεπε να τους συμπεριλάβει στο «κοινωνικό συμβόλαιό» της με την ισραηλινή εργατική τάξη σε μια στιγμή που, με τη νεοφιλελεύθερη πολιτική που ακολουθεί, προσπαθεί να αναθεωρήσει αυτό το «συμβόλαιο» εις βάρος των δικών της εργατών. Συγχρόνως, η ενσωμάτωση των παλαιστίνιων των κατεχομένων εδαφών στο κράτος του Ισραήλ με την ιδιότητα του ισραηλινού πολίτη θα έθετε σε κίνδυνο τον «εβραϊκό χαρακτήρα» του κράτους αυτού.(5)

Στον ίδιο πρόλογο κάναμε επίσης μια ανάλυση του πολιτικού Ισλάμ στην Παλαιστίνη και αλλού, με έμφαση στην ισλαμική αντεπαναστατική ιδεολογία του «μάρτυρα» και της «θυσίας» για τον «εθνικό σκοπό», οπότε δεν θα χρειαστεί να πούμε περισσότερα στη νέα έκδοση.

Πέρα από τον παλιό πρόλογο, αναπαράγουμε στη δεύτερη έκδοση και το πρώτο παράρτημα της πρώτης έκδοσης. Στο παράρτημα αυτό εξηγούμε τι είναι ο οργανικός εθνικισμός, ο εθνικιστικός σοσιαλισμός, ο αντισημιτισμός –ως συστατικό στοιχείο όλων των αναδυόμενων μορφών οργανικού εθνικισμού στην Ευρώπη του 19ου και 20ου αι. και ως φετιχοποιημένη, μονοδιάστατη μορφή αντικαπιταλισμού– και τέλος τι είναι ο σιωνισμός και δη ο Εργατικός Σιωνισμός ως απάντηση στον σύγχρονο αντισημιτισμό με τους όρους του τελευταίου, δηλαδή ως παραγωγικίστικη ιδεολογία συνεργασίας όλων των κοινωνικών τάξεων του έθνους.

«Η ιδιαιτερότητα του σιωνιστικού εγχειρήματος, σε σχέση με τις άλλες μορφές οργανικού εθνικισμού [στις αρχές του 20ου αι.]», γράφαμε, «έγκειται στο ότι δεν μπορεί να στηριχθεί πάνω σε μια προϋπάρχουσα εδαφικοποιημένη εθνότητα. Είναι ως εκ τούτου αναγκασμένο να εφεύρει, σχεδόν εκ του μηδενός, ένα «ιστορικό» εδαφικό ιδιοκτησιακό δικαίωμα και να συγκεντρώσει όσους περισσότερους εβραίους μπορεί σε μια εξ ολοκλήρου νέα εδαφική επικράτεια». Αυτή ακριβώς η ιστορική ιδιαιτερότητα εξηγεί την ιδιόμορφη αποικιοκρατική διάσταση του συγκεκριμένου εθνικοαπελευθερωτικού κινήματος που κατάφερε να γίνει κράτος με τις πλάτες των ΗΠΑ, της ΕΣΣΔ και του ΟΗΕ στο 55% (!) του εδάφους της ιστορικής Παλαιστίνης και σήμερα με τον τσαμπουκά σχεδόν στο 100%. Αναγκάστηκε από τη διεθνή κοινότητα των καπιταλιστικών κρατών να δεχθεί ως πολίτες δεύτερης κατηγορίας στο έδαφός του τους εναπομείναντες μετά τον κατακτητικό πόλεμο του 1948 άραβες παλαιστίνιους· αρνήθηκε όμως την επιστροφή των προσφύγων του ’48, αρνήθηκε να αφομοιώσει τους υπόλοιπους στα κατεχόμενα της Δυτικής Όχθης και της Λωρίδας της Γάζας μετά τον δεύτερο κατακτητικό πόλεμο του 1967, αρνείται να ορίσει, όπως τα υπόλοιπα κράτη, τα σύνορά του και άρχισε να επιστρέφει, μετά την ολοκληρωτική αποτυχία των Συμφωνιών του Όσλο στις αρχές του 21ου αι., στο όραμα του Μεγάλου Ισραήλ.

Στον παρόντα πρόλογο της δεύτερης έκδοσης του βιβλίου θα δώσουμε περισσότερα στοιχεία για την εγκληματική, αποικιοκρατική φύση του σιωνισμού (που έλειπαν από την πρώτη έκδοση). Θα δούμε επίσης εν συντομία τις οικονομικές, πολιτικές και δημογραφικές εξελίξεις στις περιοχές που ελέγχει το ισραηλινό και το παλαιστινιακό κεφάλαιο (με έμφαση στην ταξική σύνθεση του ισραηλινού και παλαιστινιακού κοινω- νικού σχηματισμού) στα είκοσι χρόνια που μεσολάβησαν από την πρώτη έκδοση. Θα δώσουμε ορισμένες διευκρινίσεις πάνω στην έννοια της εθνικοποίησης των κοινωνικών-ταξικών αγώνων, έναν όρο που πρωτοχρησιμοποιήσαμε τη δεκαετία του ’90 στο περιοδικό Τα Παιδιά της Γαλαρίας (ΤΠΤΓ). Τέλος, θα παρακολουθήσουμε τις δραματικές αλλαγές που έλαβαν χώρα από τα εγκληματικά γεγονότα της 7ης Οκτωβρίου 2023 ως την τρέχουσα γενοκτονία και την «ειρηνευτική συμφωνία» στη Γάζα. Σημειώνουμε εδώ ότι πολλά από τα στοιχεία που παρατίθενται στο 3ο και 4ο κεφάλαιο του νέου μας προλόγου, όπως η επιτυχημένη, έως τώρα, στροφή σε μια επιθετική εξαγωγική πολιτική από το ισραηλινό κεφάλαιο, η επίσης επιτυχής ενσωμάτωση του παλαιστινιακού εθνικού κεφαλαίου στο ισραηλινό καθεστώς συσσώρευσης στη Δυτική Όχθη και η συνολικότερη πολιτική εκτίμηση ότι ο πόλεμος είναι εξαγωγή των ταξικών συγκρούσεων, αντλούνται από την σχετική εισήγησή μας στην εκδήλωση της Συνέλευσης ενάντια στη Βιοεξουσία και την Κλεισούρα για το «παλαιστινιακό ζήτημα» τον Φλεβάρη του 2024. Αυτή ήταν η πρώτη (και ελπίζουμε όχι η τελευταία) διεθνιστική εκδήλωση στην Αθήνα για την Παλαιστίνη μετά την 7η Οκτώβρη 2023.

Στη δεύτερη έκδοση έχουν προστεθεί επίσης άλλα τέσσερα παραρτήματα. Το πρώτο είναι η εισαγωγή του βιβλίου του Andy Clarno, Neoliberal Apartheid: Palestine/Israel and South Africa after 1994. Το κείμενο αυτό προλογίζεται από ένα δικό μας κριτικό σημείωμα που εξηγεί τους λόγους για τους οποίους το μεταφράσαμε. Η δημοσίευσή του μάλιστα αποκτά μια επικαιρότητα λόγω του ότι η αναγκαία προλεταριακή κριτική στην ανεπαρκή, στην καλύτερη περίπτωση, και κρατικίστικη και εθνικιστική στη χειρότερη, αντιαποικιακή/αποαποικιακή σκέψη έχει υποβαθμιστεί εδώ στην Ελλάδα σε διαστρεβλωτική και ισοπεδωτική κριτική που εσκεμμένα υποτιμά βασικά ιστορικά και πολιτικά δεδομένα και υποκινείται από «αντιεξουσιαστές» οπαδούς των λοκντάουν και των κρατικών υποχρεωτικοτήτων το 2020-21. Τα άλλα τρία παραρτήματα περιλαμβάνουν κείμενα που γράψαμε το 2005 και το 2024. Το Σχετικά με το κίνημα των Μαύρων Πανθήρων του Ισραήλ συνόδευε την πρώτη προβολή της υποτιτλισμένης από εμάς ομότιτλης ταινίας τον Νοέμβριο του 2005. Εισήγηση στην ίδια εκδήλωση στο κτήριο Γκίνη είναι και το κείμενο με τίτλο Ιμπεριαλισμός και Αντιιμπεριαλισμός.(6) Τέλος, το κείμενο της αφίσας για την εκδήλωση της 23ης Φλεβάρη 2024 και το Κάτω Όλοι οι Στρατοί φέρουν την υπογραφή της Συνέλευσης ενάντια στη Βιοεξουσία και την Κλεισούρα.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

(1) Έπρεπε να περάσουν είκοσι χρόνια για να δούμε τις πρώτες θετικές αναφορές στο βιβλίο μας στο Σορολόπ #14 (Θεσσαλονίκη, 2025) και στην μπροσούρα Από τη Δεύτερη Ιντιφάντα ως την 7η Οκτώβρη που εξέδωσαν οι Λιποτάκτ(ρι)ες της Καπιταλιστικής Ειρήνης (Αθήνα, 2025).

(2) Βλ. το άρθρο Ισραήλ, 1948-1949 και επ.: Τα στρατόπεδα συγκέντρωσης και αναγκαστικής εργασίας παλαιστίνιων πολιτών, στο site Ταξικές Μηχανές.

(3) Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν εκτιμάμε τη δουλειά εκπροσώπων της αντιαποικιακής και μετααποικιακής σκέψης, ὀπως ο Μαξἰμ Ροντεσό, ο Ιλάν Παπέ, ο Andy Clarno ή η Φραντσέσκα Αλμπανέζε.

(4) Σύμφωνα με το Β‘Tselem στη διάρκεια της δεύτερης Ιντιφάντα σκοτώθηκαν γύρω στα 1.000 άτομα από την ισραηλινή πλευρά και γύρω στα 3.000 από την παλαιστινιακή, κατά βάση πολίτες.

(5) Οι παλαιστίνιοι και οι παλαιστίνιες δεν είναι μερικές εκατοντάδες χιλιάδες οικονομικὠν μεταναστών που το ισραηλινό κεφάλαιο μπορεί να τους ξεζουμίζει και να τους πετάει από τη χώρα όποια στιγμή θέλει. Είναι ένας διεθνώς αναγνωρισμένος αυτόχθων πληθυσμός 5 έως 6 εκατομμυρίων.

6) Το σύνολο των εισηγήσεων εκείνης της εκδήλωσης μπορεί να βρεθεί εδώ:
https://www.kokkinonima.gr/Eisigiseis_Palestine_Kokkino_Nima.pdf

Περί της εθνικοποίησης των ταξικών-κοινωνικών αγώνων και των αντιφάσεών της

«Τι κοινό έχω με τους εβραίους;

Εδώ δεν έχω σχεδόν τίποτα κοινό με τον εαυτό μου»,

Φραντς Κάφκα, Ημερολόγιο, 8 Ιανουαρίου 1914

«Ολόκληρη η Μέση Ανατολή βρίσκεται στα χέρια των

στρατιωτικών. Οι καπιταλιστικές δυνάμεις ενθαρρύνουν τους ανταγωνιστικούς εθνικισμούς και βάζουν τον έναν εναντίον του άλλου.

Πρέπει να ξεπεράσουμε κάθε εθνικιστική ιδέα. Η Βόρεια Αφρική

πρέπει να απαλλαγεί όχι μόνο από την ξένη κατοχή, αλλά και από

τους φεουδάρχες της. Πρέπει να αναγνωρίζουμε την πατρίδα μας

παντού όπου κυριαρχεί η ιδέα της ελευθερίας που μας ταιριάζει, και

πουθενά αλλού.

Τα αδέλφια μας ορίζονται πέρα από ζητήματα φυλής και συνόρων.

Ορισμένες αντιθέσεις, όπως η σύγκρουση με το κράτος του Ισραήλ,

μπορούν να επιλυθούν μόνο με μια επανάσταση και στα δύο

στρατόπεδα. Πρέπει να πούμε στις αραβικές χώρες: η υπόθεσή μας

είναι κοινή. Δεν υπάρχει Δύση απέναντί σας».

Mohamed Dahou, Σημειώσεις για μια έκκληση προς την Ανατολή,

Potlatch # 6, 27 Ιουλίου 1954

«Στην Παλαιστίνη, που δεν ήταν καθόλου μια έρημη χώρα ή ένα

διεθνές ξενοδοχείο, όπως ήθελαν να πιστεύουν ο Borochov και οι

σύγχρονοί του, οι εβραίοι βρήκαν μια αραβική φεουδαρχική

αγροτική κοινωνία με εμπορικό κεφάλαιο στις πόλεις και τα

λιμάνια. [...]

Τα τελευταία είκοσι χρόνια σιωνιστικής δράσης έχουν αποδείξει

επαρκώς ότι ο εβραϊκός εθνικισμός, όπως κάθε άλλη μορφή

εθνικισμού, έχει εμποδίσει την ανάπτυξη της ταξικής πάλης. [...]

Όλες οι ωραίες φράσεις για την αλληλεγγύη προς τους άραβες

εργάτες εξαφανίστηκαν όταν τέθηκαν υπό δοκιμασία στις απεργίες

του 1936. Αντίθετα, η σιωνιστική εργατική γραφειοκρατία

κατάφερε να πείσει τους εβραίους εργάτες να υπερασπιστούν την

περιουσία των αφεντικών τους. Η εργατική γραφειοκρατία και οι

εθνικές ιδιαιτερότητες εμπόδισαν τους ανέργους να αγωνιστούν για

ένα επίδομα, διότι διαφορετικά [έτσι έλεγαν οι σιωνιστές] οι

βρετανοί θα μπορούσαν να σταματήσουν τη μετανάστευση. [...]

Δεν υπάρχει εθνική λύση για τους εβραίους εργάτες, καθώς δεν

υπάρχει καμία πιθανότητα να βρεθεί ειρήνη μέσα στις άλλες χώρες.

Το εβραϊκό ζήτημα είναι άλυτο μέσα στην καπιταλιστική

βαρβαρότητα του σήμερα. Δεν έχει νόημα να κλείνουμε τα μάτια

μας στην πραγματικότητα, όσο δύσκολο και αν είναι, ναι, όσο

αδύνατο και αν είναι σε πολλές περιπτώσεις να αποτρέψουμε τις

ειδικές φρικαλεότητες εναντίον του εβραϊκού πληθυσμού, η

Παλαιστίνη δεν είναι λύση. Ο καπιταλισμός σημαίνει την παράταση

αυτής της βάρβαρης κατάστασης. Το καθήκον των εβραίων

εργατών είναι το καθήκον όλων των εργατών, να τερματίσουν το

διεθνές σύστημα της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης».

Πωλ Μάτικ και Βάλτερ Άουερμπαχ, Μια «μαρξική» προσέγγιση του εβραϊκού ζητήματος(1)

Δέκα χρόνια πριν την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ, οι συμβουλιακοί κομμουνιστές Μάτικ και Άουερμπαχ αμφισβητούσαν ότι οι εβραίοι θα μπορούσαν να «εκπληρώσουν τις σιωνιστικές επιθυμίες» και να πάψουν να είναι «σύμμαχοι του βρετανικού ιμπεριαλισμού». Κι όμως, η ιστορία τους διέψευσε. Η Παλαιστίνη αποτέλεσε «λύση» για το «Εβραϊκό ζήτημα», προς όφελος όμως της εβραϊκής αστικής τάξης και των εργατιστών- σιωνιστών συμμάχων της που δημιούργησαν το εξάμβλωμα του καπιταλιστικού εποικιστικού κράτους του Ισραήλ.

Στο πρώτο κεφάλαιο αυτού του προλόγου έχει νομίζουμε επαρκώς καταγραφεί η απαρχή της εθνικοποίησης των κοινωνικών-ταξικών αγώνων, με τη βοήθεια του ΟΗΕ, την ύστερη περίοδο της Βρετανικής Εντολής, που ήταν η βασική προϋπόθεση για την ανάδυση του εθνικισμού και την κατηγοριοποίηση των προλετάριων σε διακριτές και απομονωμένες κοινότητες εβραίων-παλαιστίνιων. Άλλωστε, η εθνικοποίηση του κοινωνικού ζητήματος, η εθνικιστική χειραγώγηση των κοινωνικών αγώνων, αποτέλεσε διαχρονικά τον βασικό μοχλό συγκρότησης εθνοκρατικών σχηματισμών ή εθνικών συσπειρώσεων, διαιώνισης του πολέμου και βίαιης επέκτασης της καπιταλιστικής σχέσης.(2)

Παρότι τα έντονα ταξικά χαρακτηριστικά της πρώτης Ιντιφάντα του παλαιστινιακού προλεταριάτου το 1987 (λεηλασίες σοδειών γαιοκτημόνων, μαζική απεργία, μη μιλιταριστική οργάνωση της αντίστασης με διαδεδομένη χρήση πέτρας ως εξισωτικού πολεμικού μέσου) τείνουν να θαφτούν κάτω από τόνους ηρωικών αναφορών στην «μαρτυρική ένοπλη παλαιστινιακή εθνική αντίσταση», σηματοδότησαν εντούτοις μια έμπρακτη ιστορική κριτική στην παλαιστινιακή εθνικιστική ιδεολογία. Η ΟΑΠ, που την έλαβε σοβαρά υπόψη της ως απειλή απέναντι στην εθνική συνοχή, φρόντισε να μεταστρέψει αυτήν την αυθόρμητη προλεταριακή εξέγερση μιας νέας γενιάς νεαρών προλετάριων που είχαν μεγαλώσει στην κατοχή και βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή του αγώνα σε εθνικό κίνημα υπό την κηδεμονία της. Μέσω μιας διαταξικής συμμαχίας, η Ιντιφάντα καναλιζαρίστηκε από την Ενιαία Εθνική Ηγεσία της Εξέγερσης στην τροχιά του εθνικού ζητήματος.

Οι λεγόμενες Συμφωνίες του Όσλο το 1993 θα πρέπει ομοίως να αναγνωσθούν ως απάντηση από κοινού της ισραηλινής αστικής τάξης και της ανερχόμενης παλαιστινιακής στον κίνδυνο μιας γενικευμένης ανεξέλεγκτης εξέγερσης από την πλευρά του παλαιστινιακού προλεταριάτου. Η δημιουργία δύο τοπικών κρατιδίων στις περιοχές της Δυτικής Όχθης και της Λωρίδας της Γάζας που ανέλαβε η ΟΑΠ να διαχειρίζεται –υπό τον τίτλο της Παλαιστινιακής Αρχής (ΠΑ)– μαζί με τις ζωές των εκεί παλαιστίνιων ήταν το άμεσο αποτέλεσμα της αφομοίωσης του δυναμικού της προηγηθείσας εξέγερσης και της πρόσδεσής του σε ένα περιορισμένο μεν αλλά εθνικής εμβέλειας σχέδιο.

Στα χρόνια που μεσολάβησαν μέχρι τη δεύτερη έκρηξη του παλαιστινιακού προλεταριάτου, γνωστή ως δεύτερη Iντιφάντα, η παλαιστινιακή αστική τάξη είχε τον διοικητικό και αστυνομικό έλεγχο στα κρατίδια αυτά αλλά και τον έλεγχο της διαχείρισης της ροής των παλαιστίνιων εργατ(ρι)ών στο καθεαυτό κράτος του Ισραήλ σε συνεργασία με εβραίους εμπόρους αδειών εργασίας. Σταδιακά μπόρεσε, όπως είδαμε στο προηγούμενο κεφάλαιο, να μετέχει και σε αναπτυξιακές καπιταλιστικές μπίζνες στη Δυτική Όχθη σε συνεργασία με ισραηλινούς και ξένους επιχειρηματίες. Το γεγονός ότι κατέχει μια σαφώς υποδεέστερη/συμπληρωματική θέση σε σχέση με το ισραηλινό κεφάλαιο εντός του καθεστώτος απαρτχάιντ στο οποίο υπόκειται δεν αναιρεί τον ρόλο της ως ρυθμιστή της αναπαραγωγής της καπιταλιστικής σχέσης στους παλαιστινιακούς θύλακες στο πλαίσιο μιας νεοφιλελεύθερης συγκεκριμένα διακυβέρνησης.

Η εντεινόμενη μπαντουστανοποίηση και περίφραξη των παλαιστινιακών κρατιδίων, η αυξανόμενη μετατροπή τους σε γκέτο-ρεζέρβες μιας ρευστής και εν πολλοίς πλεονάζουσας εργασιακής δύναμης οδήγησαν στη δεύτερη Ιντιφάντα. Ήδη πλέον ο βαθμός στρατιωτικοποίησής της και ο κυρίαρχος ρόλος των διαχωρισμένων ένοπλων πολιτικών οργανώσεων της Φατάχ και της Χαμάς που λειτουργούσαν ως κράτος αντανακλούσαν την αύξηση του βαθμού εθνικοποίησης της αντίστασης. Tο ίδιο το περιεχόμενο της σύγκρουσης άλλαξε, όπως δείχνει το κείμενο του Aufheben, καθώς οι ομάδες αυτές επικεντρώθηκαν σε εθνικιστικές και στρατιωτικές μορφές δράσης, όπως η πραγματοποίηση επιθέσεων εναντίον των φυλακίων στις διόδους προς το Ισραήλ και εναντίον των ισραηλινών πολιτών στις πόλεις του Ισραήλ – ενέργειες που δεν στόχευαν στην κάλυψη κοινωνικών αναγκών ούτε στο να πλήξουν την αδιαμφισβήτητα ανώτερη πολεμική ικανότητα του κράτους του Ισραήλ αλλά ν’ αυξήσουν την αποδοχή αυτών των οργανώσεων μέσα στην παλαιστινιακή κοινωνία στο πλαίσιο του ανταγωνισμού τους και να νομιμοποιηθούν επαναφομοιώνοντας τις τάσεις ριζοσπαστικής αμφισβήτησης της παλαιστινιακής αστικής τάξης.

Διπλά εγκλωβισμένο από το απαρτχάιντ του Ισραηλινού κράτους (που είναι ένα σύνολο θεσμικών πάγιων φυλετικών διαχωρισμών, η τεχνική βάση του οποίου στηρίζεται σε ηλεκτροφόρους συρμάτινους φράχτες, checkpoints, ψηφιακές πλατφόρμες καταγραφής, βάσεις δεδομένων κλπ.) και τη συνεργαζόμενη μαζί του ΠΑ, στις δυόμιση δεκαετίες που ακολούθησαν τη δεύτερη Ιντιφάντα, το παλαιστινιακό προλεταριάτο επινόησε ένα πλήθος μορφών αντίστασης και ταξικού αγώνα πέρα από τον ένοπλο: πορείες, καθιστικές διαμαρτυρίες, διαδηλώσεις, αγροτικούς αγώνες ενάντια στη συνεχιζόμενη πρωταρχική συσσώρευση και τους εποικισμούς, όλο και συχνότερες εκδηλώσεις πολιτικής ανυπακοής, ιδιαίτερα μετά την «Αραβική Άνοιξη» του 2011 στην Τυνησία και την Αίγυπτο (όπως «βόλτες ελευθερίας» στην Ιερουσαλήμ με λεωφορεία εποίκων και «χωριά διαμαρτυρίας» σε γη που προοριζόταν για την κατασκευή εποικισμών). Το 2012 στις κατεχόμενες περιοχές ξέσπασαν διαμαρτυρίες με πορείες ενάντια στα υψηλά ποσοστά ανεργίας και το αυξανόμενο κόστος ζωής. Στοχεύοντας τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές της ΠΑ, οι διαδηλωτές οργάνωσαν πορείες, διαδηλώσεις και μια γενική απεργία που έκλεισε τη Δυτική Όχθη, απαιτώντας την παραίτηση των πολιτικών ηγετών και της κυβέρνησης (απηχώντας το επαναστατικό σύνθημα της Αραβικής Άνοιξης: “Al-sha’b yurid isqat al-nizam” – «Ο λαός θέλει την πτώση του καθεστώτος»).(3)

Ένας ασφυκτικός συνδυασμός αποκλεισμού, περιοδικών αιματηρών επιθέσεων του ισραηλινού στρατού και αυταρχικής διακυβέρνησης της Χαμάς είχαν προκαλέσει μαζικές κινητοποιήσεις του πληθυσμού στη Γάζα το 2015, το 2017 και το 2019, όταν χιλιάδες νέοι άνθρωποι, κυρίως άνεργοι, βγήκαν στους δρόμους με το σύνθημα «Θέλουμε να ζήσουμε!», αμφισβητώντας το καθεστώς διαφθοράς, νεποτισμού και θρησκευτικής και πολιτικής δικτατορίας της Χαμάς.

Το καλοκαίρι του 2023 έλαβε χώρα ακόμη ένα κύμα διαμαρτυρίας. Αρκετές χιλιάδες άνθρωποι βγήκαν πάλι για λίγο στους δρόμους σε όλη τη Λωρίδα της Γάζας για να διαμαρτυρηθούν για τις χρόνιες διακοπές ρεύματος και τις δύσκολες συνθήκες διαβίωσης. Στις πορείες που πραγματοποιήθηκαν ακούστηκαν συνθήματα όπως «Πού είναι το ηλεκτρικό ρεύμα και πού είναι το φυσικό αέριο;», «Ντροπή!» και κάηκαν σημαίες της Χαμάς, πριν η αστυνομία επέμβει και διαλύσει τις διαδηλώσεις, καταστρέφοντας τα κινητά όσων τραβούσαν βίντεο και κάνοντας συλλήψεις. Οι διαδηλωτές επέκριναν επίσης τη Χαμάς για την αφαίρεση ενός τέλους περίπου 15 δολαρίων από τα μηνιαία επιδόματα των 100 δολαρίων που δίνονταν στις φτωχότερες οικογένειες της Γάζας από το Κατάρ. Η απάντηση του καθεστώτος ήταν να επιδοθεί σε μια δημόσια εκστρατεία δυσφήμισης του κινήματος διαμαρτυρίας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, κατηγορώντας το για συνεργασία με τις ισραηλινές μυστικές υπηρεσίες καθώς και αυτές της ΠΑ για να κλονίσει τη σταθερότητα της διακυβέρνησης της Χαμάς. Ομοίως και οι ιμάμηδες στα τζαμιά της Λωρίδας της Γάζας κατήγγειλαν κατ‘ εντολή της Χαμάς το κίνημα διαμαρτυρίας ως εντελώς περιττό και τους διαδηλωτές ως προδότες και αποστάτες της ισλαμικής θρησκείας.

Είναι σαφές ότι η χρόνια πίεση που ασκούνταν από το προλεταριάτο στη Γάζα ενάντια στην καπιταλιστική και αυταρχική διακυβέρνηση της Χαμάς αυξανόταν επικίνδυνα και, πριν φτάσει στο σημείο έκρηξης, διοχετεύθηκε προς τα έξω με τη μιλιταριστική ενέργεια της 7ης Οκτωβρίου.

Η κατάσταση ήταν εξίσου εκρηκτική και στη Δυτική Όχθη. Θα χρησιμοποιήσουμε ένα παράδειγμα που θα μας βοηθήσει να καταλάβουμε την αντιθετική σχέση μεταξύ «ταξικού» και «εθνικού» στους αγώνες που διεξάγει το παλαιστινιακό προλεταριάτο ενάντια στην καπιταλιστική αποικιοκρατία στην οποία υπόκειται και τους παλαιστίνιους υπεργολάβους. Σε όλη τη διάρκεια του 2021, στη Δυτική Όχθη δημιουργήθηκαν πολυάριθμες ένοπλες ομάδες ενάντια στον στρατό και την αστυνομία του ισραηλινού κράτους και τη συνενοχή της ΠA. Δραστηριοποιήθηκαν κυρίως γύρω από τις περιοχές κατοικίας τους, με γνώμονα τις άμεσες ανάγκες τους για επιβίωση, οργανώνοντας πολυάριθμες επιθέσεις κατά των στρατευμάτων κατοχής και των σημείων ελέγχου, αντιστεκόμενοι σε εξώσεις από τους οικισμούς τους και πραγματοποιώντας αμυντικές δράσεις ενάντια στις εισβολές του στρατού και της παλαιστινιακής αστυνομίας σε προσφυγικούς καταυλισμούς και άλλους χώρους διαβίωσης. Τα νεαρά, κατά κύριο λόγο, μέλη αυτών των ομάδων αυτοάμυνας είναι κάτοικοι χωριών και προσφυγικών καταυλισμών και δρουν μέσα σε ένα πυκνό προλεταριακό δίκτυο που τους παρέχει καταφύγιο και τους προστατεύει. Απέναντί τους έχουν όχι μόνο τον ισραηλινό στρατό αλλά και την ΠΑ που όταν δεν τους εκκαθαρίζει, προσπαθεί να τους ενσωματώσει στον κρατικό μηχανισμό προσφέροντάς τους αμνηστία και ένταξη στις τάξεις των δυνάμεων ασφαλείας της ΠΑ με αντάλλαγμα την παράδοση των όπλων τους ως εναλλακτική λύση στη φυλάκιση. Στη χειρότερη περίπτωση, τους παραδίδει στις ισραηλινές αρχές.

Κάποιες από αυτές τις ομάδες (η Ταξιαρχία της Τζενίν, η Ταξιαρχία της Τουλκαρέμ, τα Λιοντάρια της Μπαλάτα κ.α.) έχουν στενές σχέσεις με τη Φατάχ, τη Χαμάς και την Τζιχάντ. Στην ανάλυση της εθνικοποίησης των κοινωνικών-ταξικών αγώνων στο προσφυγικό camp της Μπαλάτα στη Δυτική Όχθη που επιχείρησε ο Εμίλιο Μινασσιάν το 2017, μας εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι συχνά ο εθνικιστικός λόγος είναι αδιαχώριστος από την κοινωνική διαμαρτυρία και την επιθυμία ανατροπής των ταξικών ιεραρχιών. Στην περίπτωση της Μπαλάτα, ο πατριωτισμός υιοθετείται από το λούμπεν προλεταριάτο, που έχει στερηθεί οποιοδήποτε άλλο κεφάλαιο εκτός από το πολιτικό-εθνικιστικό, ως «γνήσια» αντικατοχική αγωνιστικότητα που στρέφεται εκδικητικά ενάντια στη διεφθαρμένη και «ξεπουλημένη» παλαιστινιακή αστική τάξη της κοντινής Ναμπλούς. Όντας αποκλεισμένο από την ισραηλινή αγορά εργασίας, η δράση αυτού του κομματιού του παλαιστινιακού προλεταριάτου πήρε έναν ένοπλο χαρακτήρα κατά τη διάρκεια της δεύτερης Ιντιφάντα. Αντιμέτωπο τόσο με τον ισραηλινό στρατό όσο και με την περιφρόνηση της τοπικής παλαιστινιακής αστικής τάξης, το προλεταριάτο των προσφυγικών camp που έκανε και συνεχίζει να κάνει ένοπλη αντίσταση διατηρεί μια αντιφατική σχέση με τις παλαιστινιακές υπηρεσίες ασφάλειας ενώ ταυτόχρονα επιβιώνει μέσα στα δίκτυα μιας πολιτικοποιημένης μαύρης οικονομίας που συνδυάζει την παράνομη μικρο-επιχειρηματικότητα με το ηρωικό φαντασιακό του «μάρτυρα» της εθνικής υπόθεσης.(4)

Για τη δυσκολία διάκρισης του «ταξικού» από το «εθνικό» στοιχείο στους αγώνες του παλαιστινιακού προλεταριάτου, θα παραθέσουμε ένα εκτενές απόσπασμα από το κείμενο των διεθνών συντρόφων και συντροφισσών Proletarios Internacionalistas, από τους οποίους –όπως και από το κείμενο του Μινασσιάν– αντλήσαμε τις παραπάνω πληροφορίες. Μετά, θα το σχολιάσουμε κριτικά:

Η αναγνώριση των αγώνων και των διαδικασιών οργάνωσής μας ήταν πάντα ένα δύσκολο και περίπλοκο ζήτημα, λόγω μιας σειράς δυνάμεων και μεσολαβήσεων του κεφαλαίου που την εμποδίζουν. Γι’ αυτόν τον λόγο, το ζήτημα αυτό είναι συνεχώς παρόν στις συζητήσεις της κοινότητας του αγώνα. Σε αυτό το πλαίσιο, διαθέτουμε ένα θεμελιώδες και αδιάλλακτο κριτήριο, το οποίο δεν εγκαταλείπουμε ποτέ όταν προσπαθούμε να αναγνωρίσουμε τον δικό μας αγώνα και να αναλύσουμε τις κοινωνικές εξελίξεις. Το βασικό μας σημείο εκκίνησης είναι αυτό που κάνουν οι πρωταγωνιστές και ποτέ αυτό που λένε. Προσπαθούμε να κατανοήσουμε την πρακτική στο πεδίο, αποστασιοποιούμενοι εντελώς από τις σημαίες, από αυτό που σκέφτονται οι πρωταγωνιστές.

Σε αυτό το πρώτο στάδιο της ανάλυσης, της αναγνώρισης, δεν μας ενδιαφέρει τι λένε οι πρωταγωνιστές. Κλείνουμε τα αυτιά μας. Μας ενδιαφέρει μόνο αυτή η ουσιαστική πτυχή της πραγματικής πρακτικής τους, χωρίς να δίνουμε προσοχή στις υπόλοιπες: ενεργούν ενάντια στην εκμετάλλευση που υφίστανται; Αγωνίζονται για τα άμεσα, υλικά, ζωτικά συμφέροντα της τάξης τους; Έρχονται αντιμέτωποι με όσους ασκούν και διατηρούν τις συνθήκες εκμετάλλευσής τους;… Παραμένουμε στο μόνο έγκυρο κριτήριο, την υλική πρακτική ενάντια στην εκμετάλλευση (με την ευρεία έννοια που δίνουμε στο περιεχόμενο της εκμετάλλευσης, φυσικά). [...]

Για αυτόν τον λόγο, άλλωστε, [οι νεανικές ομάδες της Ναμπλούς, της Μπαλάτα και της Τζενίν] είναι αναγκασμένες να οργανωθούν εκτός άλλων ομάδων όπως η Χαμάς και η Τζιχάντ. Γιατί; Επειδή η απάντησή τους, ο αγώνας τους, δεν μπορεί να εξαρτάται από τις αποφάσεις αυτών των οργανώσεων, οι οποίες δεν αποφασίζουν με βάση τις υλικές ανάγκες, ούτε με βάση τον αγώνα κατά της εκμετάλλευσης, αλλά με βάση τις ανάγκες στρατολόγησης, διαχείρισης της εκμετάλλευσης, κυβερνητικής διοίκησης… Με άλλα λόγια, ανάλογα με τις ιδιαίτερες ανάγκες αναπαραγωγής του καπιταλιστικού μηχανισμού, του οποίου αποτελούν μέρος. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο αυτές οι προλεταριακές ομάδες οργανώθηκαν εκτός αυτών των μηχανισμών (και μερικές φορές εναντίον τους). Επειδή οι συνθήκες διαβίωσής τους τις ωθούν να αγωνίζονται για τις υλικές τους ανάγκες, αναγκάζοντάς τες να οργανωθούν εκτός των δομών που καθορίζονται από εξωτερικά συμφέροντα και είναι επομένως ανίκανες να ανταποκριθούν στις συγκεκριμένες και επείγουσες ανάγκες τους. Από εδώ προκύπτει ο ανταγωνισμός μεταξύ των αναγκών του προλεταριάτου και εκείνων της αστικής τάξης (και των προσπαθειών της να καναλιζάρει τις πρώτες), μεταξύ της διαδικασίας οργάνωσης του προλεταριάτου και της διαδικασίας περικύκλωσής του (encuadramiento). Η διαδικασία της προλεταριακής αυτονομίας λαμβάνει χώρα στο εσωτερικό αυτού του ανταγωνισμού. Αυτή είναι η μεθοδολογική βάση που μας επιτρέπει να αναγνωρίζουμε τους αγώνες μας, να λέμε αν μια συγκεκριμένη ομάδα είναι ή δεν είναι έκφραση της προλεταριακής συνεργασίας. Σε αυτό το στάδιο, πρέπει να προσδιορίζονται τα όρια αυτών των εκφράσεων και των αγώνων, να διευκρινίζονται τα επίπεδα αυτονομίας που επιτυγχάνονται κάθε φορά. Εδώ παρεμβαίνουν και άλλες πτυχές της κοινωνικής πρακτικής, όπως οι σημαίες, ο λόγος, οι ιδεολογίες… Έτσι, για παράδειγμα, για να επιστρέψουμε στην Παλαιστίνη, οι ομάδες που αναφέραμε συχνά δεν είναι πολύ σαφείς στη ρητή κριτική τους προς τις εθνικιστικές και ισλαμικές δυνάμεις. Κάποιες φτάνουν στο σημείο να πιστεύουν ότι βρίσκονται στην ίδια πλευρά με τη Χαμάς, την Τζιχάντ [ή τη Φατάχ] όταν πολεμούν τους ισραηλινούς μπάτσους, πολλές έχουν επίσης μεγάλες ψευδαισθήσεις για μια ελεύθερη Παλαιστίνη κ.λπ. Είναι πραγματικά τρομερό. Είναι η δύναμη της αντεπανάστασης που δρα για να καναλιζάρει τους αγώνες και τις οργανώσεις μας!

Η ένταση μεταξύ αυτών των δύο στοιχείων της πρακτικής, μεταξύ αυτού που κάνουν και αυτού που λένε, καθώς και η εξέλιξη της πρακτικής, εκφράζουν τις στιγμές της διαδικασίας επιβεβαίωσης και άρνησης του προλεταριάτου ως τάξης, ως κοινωνικής δύναμης, τόσο κατά τη διάρκεια των αγωνιστικών γεγονότων όσο και μέσα στις οργανωτικές εκφράσεις. Ο όλο και ισχυρότερος καθορισμός αυτού που λένε από αυτό που κάνουν σηματοδοτεί τον δρόμο προς την ταξική αυτονομία, οριοθετώντας όλο και πιο σαφώς τα ανταγωνιστικά συμφέροντα που υπάρχουν. Αντίθετα, ο αυξανόμενος καθορισμός των πράξεών τους από αυτά που λένε οδηγεί στην αντίθετη κατεύθυνση, δηλαδή στην απώλεια της αυτονομίας, στη διάλυση αυτών των εκφράσεων και στην ενσωμάτωσή τους στις φράξιες του κεφαλαίου.

Αυτή είναι η διαρκής αντιφατική πορεία που χαρακτηρίζει τη διαδικασία συγκρότησης του προλεταριάτου σε τάξη και, συνεπώς, σε κόμμα. Αλλά είναι επίσης η διαδικασία που συμβαίνει σε κάθε αγώνα ή προσπάθεια οργάνωσης. Μόνο μια αναλυτική μεθοδολογία που μας επιτρέπει να κατανοήσουμε αυτή την πολύπλοκη πραγματικότητα, μας επιτρέπει επίσης να διακρίνουμε –με όλες τις δυσκολίες που γνωρίζουμε– τις διάφορες φάσεις που διανύει αυτή η διαδικασία. Δηλαδή, την κίνηση που πηγαίνει από τη μία πλευρά στην άλλη –επιβεβαίωση ή άρνηση–, τις μορφές που εμφανίζονται στη μία και την άλλη πλευρά, τα όρια που επιτρέπουν την άρνηση της διαδικασίας και τις δυνάμεις που ωθούν προς τη μία ή την άλλη πλευρά. Δεν διακυβεύεται μόνο η αναγνώριση των αγώνων μας· γνωρίζοντας την ισορροπία αυτών των ανταγωνιστικών δυνάμεων της επιβεβαίωσης και της άρνησης έχουμε τη δυνατότητα να ακονίσουμε το μαχαίρι της κριτικής ενάντια στα όρια που καταστρέφουν τον αγώνα μας.(5)

Η δύναμη της αντεπανάστασης δρα ακριβώς στο ίδιο επίπεδο που δρα και η προλεταριακή αυτοοργάνωση: στο επίπεδο των άμεσων, υλικών, ζωτικών και συλλογικών αναγκών του προλεταριάτου. Ο εθνικισμός δεν είναι μόνο λόγια ή ιδεολογία αλλά λογοθετική πρακτική. Στην περίπτωση των νεανικών προλεταριακών συμμοριών της Μπαλάτα για παράδειγμα, που τη μια μέρα μπορεί να κάνουν ένα μεροκάματο στη βιομηχανική ζώνη της Ναμπλούς, την επομένη μια παράνομη δουλειά στο Ισραήλ και τη μεθεπόμενη λαθρεμπόριο τσιμέντου, η ικανοποίηση των υλικών αναγκών τους είναι άμεσα συνδεδεμένη –όπως δείχνει ο Μινασσιάν– με πόρους που διακινούνται μέσω των δικτύων που έχουν οργανώσει τοπικά διαφωνούντα πολιτικά στελέχη της Φατάχ. Την ίδια στιγμή που αντιμετωπίζουν ένοπλα τη διπλή κατοχή που τους επιβάλλεται από τον IDF και την ΠΑ –η οποία χρησιμοποιεί μεθόδους καταστροφής και καταστολής των camps παρόμοιες με του IDF– είναι αναγκασμένες να βασίζονται σε μεσάζοντες και πελατειακές πολιτικές σχέσεις για να ικανοποιήσουν τις άμεσες, υλικές ανάγκες τους, μια και δεν μπορούν να κινητοποιήσουν ιδίους πόρους. Το ίδιο συνέβαινε και στη Γάζα πριν την 7η Οκτώβρη 2023, όπου η Χαμάς έλεγχε όλες τις διεξόδους μισθωτής απασχόλησης καθώς και το χρήμα που ερχόταν από το Κατάρ με την έγκριση της ισραηλινής κυβέρνησης. Για να μπορέσει λοιπόν να ανοίξει ο δρόμος προς την ταξική αυτονομία, δεν αρκεί η δράση των τοπικών νεανικών συμμοριών· απαιτείται μια γενίκευση του προλεταριακού αγώνα στο εσωτερικό του κράτους του Ισραήλ και των υπόλοιπων χωρών της Μέσης Ανατολής που θα έχει στο κέντρο της την απαλλοτρίωση του πλούτου και το σαμποτάρισμα των εθνικών στρατών (της Χαμάς και της Φατάχ συμπεριλαμβανομένων). Η δύναμη του προλεταριάτου δεν βρίσκεται τόσο στην οργάνωση τοπικών δομών αυτοαπασχόλησης όσο στην ικανότητά του να μπλοκάρει το στρατιωτικό-βιομηχανικό σύμπλεγμα λόγω της θέσης του μέσα στην παραγωγή – ειδικά στους τομείς όπου απασχολείται πολυεθνική, ειδικευμένη και σταθερή εργασιακή δύναμη.

Στο κράτος-απαρτχάιντ του Ισραήλ η πραγματική αντίθεση προς τον πόλεμο θα πηγάσει από την εγχώρια εργασιακή δύναμη, όπως συνέβη τη δεκαετία του ’60 στις ΗΠΑ, θα μας έλεγαν οι καταστασιακοί. Ας δούμε, ωστόσο, κατά πόσο αυτό κατέστη πραγματικά δυνατό, εξετάζοντας εν συντομία την αντιφατικότητα και την αδυναμία σημαντικών κοινωνικών-ταξικών αγώνων τα τελευταία 24 χρόνια.

• Οι Διαμαρτυρίες της Τέντας ή αλλιώς το «κίνημα J14» που ξεπήδησε σε όλες τις μεγάλες πόλεις του Ισραήλ τον Ιούνιο του 2011, ως αντανάκλαση των αντίστοιχων γενικευμένων εξεγέρσεων στις γειτονικές αραβικές χώρες, αλλά και της κρίσης του 2008, δεν θέλησαν να θίξουν το κατεξοχήν εγχώριο κοινωνικό ζήτημα, αυτό των κατεχόμενων εδαφών στη Δυτική Όχθη και του εφαρμοζόμενου νεοφιλελεύθερου απαρτχάιντ. Το κίνημα επέλεξε να εστιάσει στα λεγόμενα «κοινωνικά προβλήματα», με επίκεντρο το κόστος ζωής και πιο ειδικά το αυξανόμενο κόστος κατοικίας, αλλά και την αδυναμία ικανοποίησης των προσδοκιών κοινωνικής ανέλιξης στην καπιταλιστική ιεραρχία μιας νεότερης γενιάς που βρέθηκε, όπως και οι γονείς τους, στο στόχαστρο της πολιτικής της εσωτερικής υποτίμησης.

Ο κόσμος που πλαισίωσε το εν λόγω κίνημα αυτοπροσδιορίστηκε με βάση τη ρήξη με το πολιτικό κατεστημένο κι επέλεξε έναν «αποπολιτικοποιημένο» λόγο, που (υποτίθεται ότι) ξεπερνούσε τα καθιερωμένα «πολιτικά» ζητήματα που, στην ισραηλινή πολιτική πραγματικότητα, συνδέονται με την «κρατική ασφάλεια» − άρα, έστω κι έμμεσα, με την εποικιστική, κρατική πολιτική. Ακόμη και σε πόλεις με σημαντική παρουσία κατοίκων αραβικής καταγωγής, όπως η Γιάφα και η Χάιφα, το τοπικό κίνημα, παρότι μικτό όσον αφορά τους συμμετέχοντες, δεν μπόρεσε/θέλησε να συνδέσει την ευρύτερη κοινωνική διαμαρτυρία με την εποικιστική πολιτική.

Είναι εύλογο ότι μια τέτοια επιλογή του κουτσουρεμένου «κοινωνικού» έναντι του «πολιτικού» δεν συνιστά μια ουδέτερη κίνηση, αλλά αντίθετα αντηχεί εσωτερικές αγωνίες σχετικά με την εθνική ενότητα, παρότι ως κίνημα όντως αμφισβητούσε την κεντρική οικονομική πολιτική.(6) Λέγοντας αυτό, ίσως θα πρέπει να συμπληρωθεί ότι στην ισραηλινή, κεντρική πολιτική σκηνή τα λεγόμενα «κεντρώα» κόμματα προβάλουν ως εξισορροπητικές δυνάμεις σε ένα (υποτίθεται πολύ) πολωμένο πολιτικό σκηνικό, πουλώντας στο εκλογικό κοινό «τεχνοκρατική αποτελεσματικότητα» και την αύρα «χαρισματικών» αρχηγίσκων που στοχεύουν στο «γενικό καλό». Η εκλογική στρατηγική των κομμάτων αυτών έγκειται στη συμμετοχή σε κυβερνήσεις συνεργασίας (ιδιαίτερα συχνές στο Ισραήλ τα τελευταία χρόνια) και στην άμβλυνση των πολιτικών αντιθέσεων μεταξύ των «άκρων», που εκφράζουν τα ακροδεξιά/κόμματα από τη μία και οι Εργατικοί ή πρώην αριστερά κόμματα από την άλλη. Με τη σταδιακή συρρίκνωση της εκλογικής επιρροής των Εργατικών –η ισραηλινή αντισιωνιστική αριστερά είναι ουσιαστικά εκμηδενισμένη– το ισραηλινό πολιτικό σκηνικό στρέφεται διαρκώς προς τα δεξιά, ενώ οι «ενωτικοί» προσπαθούν να αμβλύνουν τις συνέπειες των πολιτικών εσωτερικής υποτίμησης στο όνομα του κοινού, εθνικού σιωνιστικού σχεδίου.

• Την περίοδο της πανδημίας κόβιντ-19 η κοινωνική διαμαρτυρία εστίασε σε τέσσερις διακριτούς τομείς: την κρατική διαφθορά με επίκεντρο την δραστηριότητα του ίδιου του Νετανιάχου (βλ. κίνημα «Μαύρων Σημαιών»), τον κρατικό έλεγχο, την καταστολή και τις κοινωνικές διακρίσεις εις βάρος των υπερορθόδοξων εβραίων και την ανάγκη έκτακτης οικονομικής βοήθειας προς τους αυτοαπασχολούμενους που πλήττονταν από τις πολιτικές λοκντάουν, δίχως ποτέ αυτές οι κοινωνικές διαμαρτυρίες να συναντηθούν στον δρόμο.

• Σε αυτό το περιβάλλον έντασης θα πρέπει να προσθέσουμε και μια σειρά κοινών αγώνων εβραίων και αράβων εργατ(ρι)ών: στα νοσοκομεία μετά την πανδημία κόβιντ-19 όπου από κοινού παλαι-στίνιοι άραβες και ισραηλινοί εβραίοι νοσηλευτές, τραυματιοφορείς και άλλοι εργαζόμενοι στα νοσοκομεία απεργούσαν για καλύτερες συνθήκες, για μεγαλύτερες αμοιβές, για περισσότερες προσλήψεις προσωπικού, κάνοντας κοινές περιφρουρήσεις και κρατώντας πανό στα αραβικά και τα εβραϊκά.(7) Σε μια άλλη περίπτωση, το 2022, σε μια έξαρση της βίας των εποίκων και των ισλαμιστικών επιθέσεων, το Συνδικάτο Οδηγών Λεωφορείων οργάνωσε κοινές επιτροπές άμυνας των μελών του για να προστατεύσει τόσο τα αραβικά όσο και τα εβραϊκά μέλη του και τις οικογένειές τους.

• Το 2023, η εντεινόμενη κρίση αναπαραγωγής των καπιταλιστικών σχέσεων στον κοινωνικό σχηματισμό του κράτους του Ισραήλ, είχε λάβει τη μορφή της κρίσης της πολιτικής νομιμοποίησης της εξουσίας της αστικής τάξης και δη της ακροδεξιάς κυρίαρχης φράξιας της αρκετά πριν τον πρόσφατο γενοκτονικό πόλεμο που εξαπέλυσε στη Γάζα. Για αυτή τη φράξια, η ανάγκη αφομοίωσης των απαιτήσεων της ισραηλινής εργατικής τάξης αλλά και οι ανάγκες της καπιταλιστικής συσσώρευσης οδηγούσαν αναπότρεπτα σε ένα σχέδιο εντεινόμενης εποικιστικής κοινωνικής πολιτικής από τη μία και ανάληψης υπερεξουσιών στον εκτελεστικό βραχίονα του κράτους μέσω μεταρρυθμίσεων στη δικαιοσύνη από την άλλη. Πιο συγκεκριμένα, η προσπάθεια του Νετανιάχου να παρακάμψει πολιτικά το Συνταγματικό Δικαστήριο –σε ένα κράτος που δεν διαθέτει Σύνταγμα κι επομένως το Σ.Δ. εξ ορισμού αποκτά αναβαθμισμένο ρόλο στον έλεγχο της εκτελεστικής και νομοθετικής εξουσίας– ίσως ορθά αναγνώστηκε από τον κόσμο ως προπαρασκευαστικό στάδιο εκ μέρους της κυβέρνησης για την αποτροπή αντιδράσεων ενάντια στην εμβάθυνση της πολιτικής της εσωτερικής υποτίμησης. Σε πολιτικό επίπεδο η ευρεία κοινωνική αντίδραση στο δικαστικό πραξικόπημα της κυβέρνησης Νετανιάχου εξέφρασε την κοινωνική υποστήριξη στη συνέχιση της φιλελευθεροποίησης της δημόσιας σφαίρας και της γενίκευσης των δικαιωμάτων που συνέχουν μια «δυτικού τύπου» «κοινωνία των πολιτών» − προφανώς αναφερόμαστε σε δικαιώματα για τους ισραηλινούς πολίτες.

Επιμέρους –ορισμένες σημαδιακές– αποφάσεις του Συνταγματικού Δικαστηρίου, αλλά και άλλων κατώτερων βαθμίδων του δικαστικού συστήματος (βλ. σχετικά με το δικαίωμα συμμετοχής αραβικής καταγωγής ισραηλινών πολιτών στις εθνικές εκλογές, την αναγνώριση εργασιακών δικαιωμάτων παλαιστίνιων εργατών, την απαγόρευση επέκτασης συγκεκριμένων εβραϊκών εποικισμών κλπ.) είχαν καταστήσει ορατή μια από-τα-πάνω προσπάθεια εξισορρόπησης των αντιθέσεων που χαρακτηρίζουν την κοινωνική πραγματικότητα, πιο συμβατής με την περίοδο 1992-2000, παρά με εκείνη της νεομερκαντιλιστικής πολιτικής Νετανιάχου που, όπως είδαμε, γεννάει νέες αντιθέσεις στο εσωτερικό της ισραηλινής κοινωνίας.

Οι μεταρρυθμίσεις αυτές προκάλεσαν ένα μαζικό κύμα διαμαρτυρίας με αποκλεισμούς δρόμων και σιδηροδρομικών σταθμών σε όλη τη χώρα και συγκρούσεις με την αστυνομία που διήρκησαν περίπου όλο το 2023. Παρότι ούτε αυτό το κίνημα θέλησε να θέσει το ζήτημα της αποικιοκρατίας, ωστόσο, η ίδια η δυναμική των κινητοποιήσεων έφτασε να παράγει ακόμα και αιτήματα που στρέφονταν ενάντια στους εποικισμούς, τα άνισα δικαιώματα και το απαρτχάιντ, αν και εντελώς μειοψηφικά.(8) Σύμφωνα με τις μαρτυρίες εκπροσώπων των βασικών κοινωνικών ομάδων που συμμετείχαν, διαχωρισμένες, στο κίνημα κάτι τέτοιο θα αποσυσπείρωνε τον κόσμο κι έτσι θα περιόριζε το εύρος της «κοινωνικής διαμαρτυρίας». Η κατά τα άλλα ευρεία κοινωνική διαμαρτυρία κατά κανόνα αυτοπεριορίστηκε σε μια στείρα ρητορική ενάντια στον Νετανιάχου προσωπικά – όπως στην Ελλάδα το λεγόμενο «κίνημα των Τεμπών» χρησιμοποίησε μια εντελώς συντηρητική και απολίτικη γλώσσα περί «δικαιοσύνης» ενάντια στο «καθεστώς Μητσοτάκη» και τη «διαφθορά» του.

Η απειλή της αποσταθεροποίησης της τάξης σε ολόκληρη την περιοχή, είτε εντός της Γάζας με τη χρόνια πίεση που συσσωρευόταν πάνω στο προλεταριάτο από την καπιταλιστική και αυταρχική διακυβέρνηση της Χαμάς και της περίφραξης του κρατιδίου από το Ισραήλ, είτε εντός του κράτους του Ισραήλ με ένα αντικυβερνητικό κύμα που εξελισσόταν επικίνδυνα και απρόβλεπτα, αποσοβήθηκε με τη βίαιη, μιλιταριστική διέξοδο του πολέμου: η επίθεση της 7ης Οκτωβρίου του 2023 από τη Χαμάς έδωσε την αφορμή για την εξαγωγή των εσωτερικών αντιθέσεων του Ισραήλ με τη μορφή της γενοκτονίας του εξωτερικού εχθρού. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι ακόμη κι αν η 7η Οκτώβρη δεν υπήρχε, η ισραηλινή κυβέρνηση θα έπρεπε να την εφεύρει – ή έστω να την διευκολύνει.

Επί δύο χρόνια, ενώ οι νεκροί στη Γάζα συσσωρεύονταν κατά χιλιάδες και γίνονταν εκτεταμένες καταστροφές, στο Ισραήλ ο πόλεμος τιθάσευε την κοινωνική ανυποταξία επανασυσπειρώνοντας τη συντριπτική πλειοψηφία του εβραϊκού πληθυσμού γύρω από το κράτος αλλά και τη στράτευση. Ενισχύθηκε ξανά μια εβραϊκή συλλογική ταυτότητα θυματοποίησης με αφορμή την 7η Οκτώβρη χάρη στην οποία για μήνες η επέλαση στη Γάζα εφοδιαζόταν με στρατιώτες· καθημερινά δηλωνόταν μια «πολεμική ετοιμότητα απέναντι στον εχθρό του έθνους».

Η κατάσταση όμως κάποια στιγμή άλλαξε. Στη Γάζα ο πόλεμος έβαλε ένα προσωρινό μόνο τέλος στη διασάλευση της τάξης. Από τον Μάρτιο του 2025 και μετά, έγιναν μαζικές διαδηλώσεις σε όλη την έκταση της Λωρίδας της Γάζας κατά της Χαμάς (και κατά της Μουσουλμανικής Αδελφότητας), καλώντας την να παραιτηθεί από την εξουσία και να τερματίσει τον πόλεμο με το Ισραήλ.(9)

Στο Ισραήλ, πέρα από το κίνημα γύρω από τις Οικογένειες Ομήρων και Αγνοουμένων που ήταν κατά βάση απολίτικο και επικεντρωμένο στην επιστροφή των ομήρων και κάποια πιο μαχητικά παρακλάδια του που τουλάχιστον στοχοποιούσαν την κυβέρνηση του Νετανιάχου για τη συνέχιση του πολέμου, μετά από αντιπολεμικές διαδηλώσεις μηνών εμφανίστηκαν διάφορες πρωτοβουλίες που άρχισαν να εφιστούν την προσοχή στη γενοκτονία στη Γάζα. Εκατοντάδες Ισραηλινοί συμμετείχαν σε σιωπηλές διαμαρτυρίες στο Τελ Αβίβ για τα δολοφονημένα παιδιά της Γάζας, κρατώντας τις φωτογραφίες τους(10) ή αναρτώντας αφίσες με δολοφονημένους κατοίκους της Γάζας με το σύνθημα «Πρέπει να αντισταθούμε στη γενοκτονία», ή συλλέγοντας δεδομένα και στοιχεία σχετικά με τον πόλεμο του Ισραήλ στη Γάζα και την κατοχή της Δυτικής Όχθης στο φόντο της σχεδόν πλήρους απουσίας εικόνων από τη γενοκτονία στα ισραηλινά μέσα ενημέρωσης και στον δημόσιο χώρο τα τελευταία δύο χρόνια.(11)

Ακόμα σημαντικότερο ήταν ότι άρχισε να θεωρείται όλο και πιο νομιμοποιημένη η άρνηση εκτέλεσης της στρατιωτικής θητείας στο Ισραήλ – και πλέον όχι μόνο από κομμάτια της αντισιωνιστικής ριζοσπαστικής αριστεράς.(12) Ήδη την περίοδο των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων πριν τον πόλεμο, οι συζητήσεις για την άρνηση εφεδρικής στράτευσης είχαν γίνει σημαντικό κομμάτι τους, σε βαθμό που, στο αποκορύφωμά τους, τον Ιούλιο του 2023, πάνω από 1.000 πιλότοι και μέλη του προσωπικού της Πολεμικής Αεροπορίας δήλωσαν ότι θα σταματούσαν να προσέρχονται στην υπηρεσία τους αν δεν αναστελλόταν η μεταρρύθμιση. Θορυβημένοι οι ανώτεροι στρατιωτικοί αξιωματούχοι και ο επικεφαλής της Shin Bet είχαν προειδοποιήσει ότι η δικαστική μεταρρύθμιση έθετε σε κίνδυνο την εθνική ασφάλεια.(13) Παρότι οι ανησυχίες τους διαλύθηκαν όταν η εθνική συσπείρωση εφοδίασε τον IDF με την απαιτούμενη διαθέσιμη δύναμη σφαγής την κρίσιμη ώρα, δύο χρόνια μετά άρχισαν να εμφανίζονται ρωγμές στο εθνοστρατοκρατικό σύμπλεγμα. Ήδη από την άνοιξη του 2025, τα μέσα ενημέρωσης είχαν αρχίσει να αναφέρουν σημαντική μείωση του αριθμού των εφέδρων που παρουσιάζονταν για υπηρεσία. Αν και οι ακριβείς αριθμοί είναι άκρως απόρρητοι, το ποσοστό συμμετοχής ήταν κατά 40% με 50% χαμηλότερο, δηλ. πάνω από 100.000 άνθρωποι δεν εμφανίστηκαν στα στρατολογικά γραφεία, με αποτέλεσμα ορισμένες μονάδες εφέδρων να καταφεύγουν σε προσπάθειες στρατολόγησης στρατιωτών μέσω των κοινωνικών μέσων. Η κρατική μυστικοπάθεια γύρω από την αυξανόμενη άρνηση στράτευσης καθώς και η σχετική επιείκεια απέναντι στους έφεδρους –τη στιγμή που οι έφηβοι αρνητές για ιδεολογικούς λόγους υπόκεινται σε ποινή φυλάκισης αρκετών μηνών– στόχευε στην προστασία του κύρους του «λαϊκού στρατού» ώστε να μην υπονομευτεί ένας σημαντικός πυλώνας του σιωνιστικού εθνικιστικού οικοδομήματος. Την ίδια στιγμή, η προάσπιση του έθνους-κράτους και της εθνικής γενοκτονικής πολιτικής μέσω «λαϊκών θεσμών» όπως ο στρατός προσέκρουσαν επίσης πάνω στις ανάγκες μιας αδιατάρακτης καπιταλιστικής συσσώρευσης αλλά και σε αυτήν την ίδια τη δυνατότητα αναπαραγωγής της εργασιακής δύναμης. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της Ισραηλινής Υπηρεσίας Απασχόλησης το 48% των εφέδρων ανέφεραν σημαντική απώλεια εισοδήματος από τις 7 Οκτωβρίου του 2023 και μετά, ενώ το 41% δήλωσαν ότι απολύθηκαν ή αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τη θέση εργασίας τους λόγω της παρατεταμένης θητείας τους ως έφεδροι. Αν και είναι εξαιρετικά δύσκολο να έχουμε ακριβείς αριθμούς και πληροφορίες σχετικά με το φαινόμενο της άρνησης στράτευσης και τις αιτίες της (θολή ιδεολογικά ανυποταξία, κόπωση, απελπισία, οικονομικές δυσκολίες), είναι ωστόσο σαφές ότι η άρνηση έχει πλέον καταστεί ένας νόμιμος πολιτικός λόγος, ο οποίος αγγίζει επίσης τον πυρήνα της σιωνιστικής «αριστεράς» και είναι το προανάκρουσμα μιας βαθιάς κρίσης που θα μπορούσε να πλήξει συντριπτικά την υλική και ιδεολογική βάση του κράτους.(14)

Συμπληρωματικά με τις αντιφατικές μορφές των κοινωνικών αγώνων στο εσωτερικό του Ισραήλ, σημαντικό ρόλο έπαιξε η πολιτική απομόνωσή του εξαιτίας των μαζικών αντιδράσεων σε Ευρώπη και Αμερική. Η έκταση που αυτές εν τέλει πήραν ανάγκασαν το Ισραήλ να κατασπαταλήσει χρηματικό και πολιτικό κεφάλαιο,(15) προτού ο ρεαλιστής Τραμπ ψιθυρίσει στον Νετανιάχου ότι καιρός είναι να πάψει να χρησιμοποιεί το πολυχρησιμοποιημένο χαρτί του «Ολοκαυτώματος» και ενός (υποτιθέμενα γενικευμένου) «αντισημιτισμού» και, όντας σε θέση οικονομικής και στρατιωτικής ισχύος, να προχωρήσει στη σύναψη εκεχειρίας, μέσω της οποίας θα μπορούσε να συνεχίσει τον πόλεμο – έστω και σε μικρότερη δολοφονική κλίμακα. Καθώς η αμερικάνικη και η ισραηλινή κυβέρνηση, με την πρόθυμη συμμαχία μουσουλμανικών κυβερνήσεων, αναγκάστηκαν να οργανώσουν ένα θέαμα «ειρήνης», δόθηκε η δυνατότητα στους σιωνιστές να αρπάξουν πάνω από το 50% της Γάζας με την έγκριση του ΟΗΕ, δίχως να κληθούν να πληρώσουν ούτε σέντι για την ανοικοδόμηση των τρομακτικών καταστροφών που προκάλεσαν, και να απαλλαγούν ταυτόχρονα από το βάρος του αντικυβερνητικού, αντιπολεμικού κινήματος στη χώρα τους.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

(1) Living Marxism/International Council Correspondence, Vol. 4, no. 5, November 1938. Βλ. https://endnotes.org.uk/posts/auerbach-and-mattick-on-palestine

Ο τίτλος του κειμένου είναι ειρωνικός γιατί αμφισβητεί ότι η προσέγγιση του εβραϊκού ζητήματος από τον, πασίγνωστο εκείνη την εποχή, Ber Borochov ήταν πράγματι μαρξική.

(2) Την έννοια της εθνικοποίησης των ταξικών/κοινωνικών αγώνων την εισάγαμε πρώτη φορά το 1994 στο 4ο τεύχος των ΤΠΤΓ στην ανάλυσή μας για τα αίτια του πολέμου στην πρώην Γιουγκοσλαβία, ανάλυση που διευρύναμε κατά πολύ αργότερα, το 2000, στο 8ο τεύχος των ΤΠΤΓ, πάλι για τις ανάγκες της ερμηνείας της κατασκευής νέων εθνών-κρατών μέσα από το μακελειό της Γιουγκοσλαβίας και της σχέσης του εθνικισμού με τους έντονους προηγηθέντες ταξικούς αγώνες εκεί. Βλ. Όταν οι στρατοκράτες γίνονται ειρηνιστές (και τανάπαλιν)

https://www.tapaidiatisgalarias.org/wp-content/uploads/2009/11/stratokrates.pdf και Πόλεμος, Ειρήνη και Κρίση της αναπαραγωγής του ανθρώπινου κεφαλαίου, α ́ μέρος: το εργαστήρι Κόσοβο, Γιουγκοσλαβία https://www.tapaidiatisgalarias.org/wp-content/uploads/2009/11/war_crisis_part1.pdf.

(3) Ενδεικτικό του βαθμού εθνικής περιχαράκωσης είναι το γεγονός ότι περίπου την ίδια περίοδο μέσα στο κράτος του Ισραήλ ενώ χιλιάδες εργαζόμενοι διαδήλωναν ενάντια στον πληθωρισμό, την εκτόξευση των ενοικίων και το πρόβλημα της στέγασης καθώς και γενικότερα ενάντια στο αυξανόμενο κόστος όλων των τομέων της κοινωνικής αναπαραγωγής (εκπαίδευση, υγεία, κοινωνικές υπηρεσίες), η συμμετοχή παλαιστίνιων σε αυτόν τον αγώνα ήταν μικρή αλλά το ίδιο και η συμπερίληψη ζητημάτων που σχετίζονται με τους εποικισμούς και τις διακρίσεις.

(4) Βλ. Emilio Minassian, Les Palestiniens de Balata en colère contre “deux occupations”, 2017. https://orientxxi.info/magazine/les-palestiniens-de-balata-en-colere-contre-deux-occupations,1859.

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι συνεντεύξεις του Clarno με παλαιστίνιους μπάτσους στο βιβλίο Neoliberal Apartheid: Palestine/Israel and South Africa after 1994, στις οποίες αναδεικνύεται όλη η αντιφατικότητα της εργασιακής και πολιτικής τους ταυτότητας.

(5) Proletarios Internacionalistas, Oriente Medio. La lógica de los Estados y el proletariado, Revolución 3, Marzo 2025.

https://proleint.org/wp-content/uploads/Revolucion-3.pdf

(6) Ενθυμούμενοι τις δικές μας εμπειρίες, αυτή η επιλογή θυμίζει την αντίστοιχη του αντιμνημονιακού κινήματος, ειδικά κατά την υποχώρησή του, όταν στις Συνελεύσεις Γειτονιάς επιλεγόταν ένας διαταξικός-μετωπικός λόγος ενάντια στις όποιες, σίγουρα μειοψηφικές, προσπάθειες να εκφραστεί λόγος με ταξικό-εργατικό περιεχόμενο. Εννοείται ότι η χρήση ενός (υποτιθέμενα) «κοινωνικού» λόγου έναντι του «πολιτικού» αποτελούσε ξεκάθαρη πολιτική επιλογή των υποστηρικτών του, μετατρέποντας σταδιακά τις συνελεύσεις αυτές σε παθητικές εκλογικές δεξαμενές του ΣΥΡΙΖΑ.

(7) https://www.aftoleksi.gr/2023/11/14/koinoi-agones-aravon-evraion-chtes-amp-to-simera-synenteyxi-ton-zorz-mechrampian/

(8) Ενδεικτικό είναι ότι το μέτωπο ενάντια στην προσπάθεια αποδυνάμωσης του Ανώτατου Δικαστηρίου διευρύνθηκε συσπειρώνοντας ακόμα και έφεδρους ή ΛΟΑΤΚΙ ομάδες. Οι τελευταίες αναδείχθηκαν σε βασικούς πρωταγωνιστές του αφού είναι το Ανώτατο Δικαστήριο αυτό που τις έχει παραχωρήσει τη συντριπτική πλειοψηφία των δικαιωμάτων τους στο Ισραήλ, ενώ η προτεινόμενη τροποποίηση του νόμου για την απαγόρευση των διακρίσεων θα επέτρεπε στα αφεντικά να αρνούνται την παροχή υπηρεσιών βάσει θρησκευτικών πεποιθήσεων, πράγμα που ερμηνεύθηκε ευρέως ως εκχώρηση άδειας προς τις επιχειρήσεις ώστε να κάνουν γενικότερα διακρίσεις εις βάρος των εργαζομένων.

(9) Οι διαδηλώσεις αυτές εκφράζαν τα αντιφατικά συμφέροντα και κίνητρα της ανομοιογενούς σύνθεσής τους αλλά συγκλίναν στην κοινή επίθεση εναντίον της Χαμάς: Από απελπισμένους προλετάριους, ηγέτες αντιπολιτευόμενων φατριών ή πρώην ισχυρούς και νυν κατεστραμμένους επιχειρηματίες υπήρξε μια σύντομη αλλά έντονη απόρριψη της Χαμάς που, όπως ήταν αναμενόμενο, δεν μορφοποιήθηκε σε κάτι απτό στη συνέχεια. Για περισσότερες πληροφορίες επ’ αυτού, δες https://www.972mag.com/gaza-protests-war-israel-hamas/

https://mondoweiss.net/2025/03/anti-hamas-gaza-demonstrations-reflect-desperation-as-israel-strangles-and-bombards-the-strip/

https://mondoweiss.net/2025/03/the-gaza-demonstrations-and-the-desire-for-certainty/

(10) https://www.972mag.com/silent-vigils-gazan-children-israel/

(11) https://www.thedailyfile.org/about

(12) Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της 18χρονης transgender αρνήτριας στράτευσης Ella Keidar Greenberg που δήλωσε ότι «η φυλακή είναι ένα μικρό τίμημα που πρέπει να πληρώσουμε στον αγώνα ενάντια στην ισραηλινή κατοχή και την πατριαρχία» έξω από το στρατολογικό γραφείο στο Tel Hashomer, κοντά στο Τελ Αβίβ, στις 19 Μαρτίου 2025, εκφράζοντας την ιδεολογική της αντίθεση στην κατοχή και την επίθεση του Ισραήλ στη Γάζα. Την συνόδευαν ακτιβιστές από το δίκτυο αρνητών Mesarvot και την Κομμουνιστική Λίγκα Νεολαίας.

https://www.972mag.com/ella-keidar-greenberg-israeli-military-refusal/

(13) https://www.972mag.com/israeli-army-refusal-crisis-gaza-war/

(14) https://2cm.es/1hc-N

(15) Αντιμέτωπο με τη διεθνή κατακραυγή ακόμη και σε φιλικές προς αυτό χώρες, το ισραηλινό κράτος αναγκάστηκε να συνάψει συμβόλαια πολλών εκατομμυρίων δολαρίων με αμερικάνικες εταιρίες προκειμένου να προπαγανδίσει τις ισραηλινές θέσεις πιο αποτελεσματικά στο διαδίκτυο – ακόμη και ξεγελώντας τους αλγόριθμους αναζήτησης.

Τι να κάνουμε;

Τι άκουσα χτες στις ειδήσεις;

Έχουν ανοίξει, λέει, λάκκους και μας περιμένουνε.

Τι λέτε ρε μαλάκες, ρε τι λέτε!

Lost Bodies

Η παρούσα μπροσούρα, πέρα από το να αποτελεί μια ιστορική έρευνα που βοηθάει πρώτα απ’ όλα εμάς τις ίδιες να ξεκαθαρίσουμε στο μυαλό μας την αντιθετική σχέση μεταξύ «ταξικού» και «εθνικού» στους αγώνες που διεξάγει το παλαιστινιακό προλεταριάτο ενάντια στη διπλή κατοχή στην οποία υπόκειται, έχει κι έναν άλλο στόχο. Θέλουμε μέσα από αυτήν την έρευνα να παρέμβουμε επίσης στον ταξικό πόλεμο που διεξάγεται εδώ, στην Ελλάδα. Ζούμε σε ένα κράτος που έχει ανακηρύξει τον εαυτό του στρατηγικό εταίρο του Ισραήλ και το οποίο ταυτόχρονα εντάσσεται στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα ReArm Europe. Προπαγανδίζει καθημερινά ότι βρισκόμαστε υπό ρωσική και τουρκική απειλή και ετοιμάζει ένα επιπλέον στρατιωτικό σώμα 150.000 εθελοντών (προφανώς ακροδεξιών) με στόχο να συγκροτήσει ένα στράτευμα 250.000 εφέδρων εκπαιδευμένων στη χρήση drones. Τη στιγμή που το 62,5% των μισθωτών, πάνω από 1,5 εκατ. άνθρωποι, παίρνουν στο χέρι λιγότερα από 950 ευρώ κάθε μήνα, αυτές που αμείβονται με τον κατώτατο έχουν φτάσει τις 650.000 και άνθρωποι που έχουν δουλέψει σαράντα χρόνια στη μισθωτή σκλαβιά παίρνουν σήμερα συντάξεις των 600 ευρώ, το κράτος αυξάνει προκλητικά τους μισθούς και τα προνόμια των στρατιωτικών (μισθός 1.800 ευρώ για αξιωματικούς με ελάχιστα χρόνια υπηρεσίας, ειδικά πρατήρια προϊόντων με χαμηλότερες τιμές κατά 20-25%, δωρεάν στέγαση κλπ.). Ενώ οι μισθοί και οι κοινωνικές κρατικές δαπάνες είναι ακόμα καθηλωμένα από τους ισχύοντες μνημονιακούς νόμους, το Υπουργείο Πολέμου αγοράζει φρεγάτες των δισεκατομμυρίων και άλλα ακριβά όπλα καταστροφής – κι όλα αυτά με το πλεόνασμα που έχει δημιουργηθεί στα ταμεία του κράτους από την αφαίμαξη μισθωτών και συνταξιούχων τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια. Ο Υπουργός Πολέμου δηλώνει μάλιστα με θράσος ότι οι έλληνες «πρέπει να μάθουν να υποδέχονται φέρετρα με σημαία».

Ούτε η Ρωσία έχει καμία όρεξη να κάνει πόλεμο στην Ευρώπη ούτε η Τουρκία –που έχει σοβαρότερα προβλήματα να αντιμετωπίσει– θέλει να κάνει πόλεμο στην Ελλάδα. Αν συμβεί κάτι τέτοιο, θα είναι στην περίπτωση που την προκαλέσει η Ελλάδα μετατρέποντας το Αιγαίο σε ελληνική λίμνη. Σίγουρα ο στρατός υπάρχει για να προστατεύει την ιδιοκτησία των ελληνικών αφεντικών από οποιονδήποτε «εξωτερικό εχθρό»· πάνω απ’ όλα όμως υπάρχει για να αντιμετωπίσει τον εσωτερικό εχθρό (μην ξεχνάμε το Πολυτεχνείο του ’73 και τον Δεκέμβρη του ’08 – έστω κι αν στη δεύτερη περίπτωση δεν χρησιμοποιήθηκε τελικά). Η χρησιμότητα του στρατού και της στρατιωτικής προπαγάνδας είναι πολλαπλή: προετοιμάζει το μελλοντικό ανθρώπινο κρέας για τα κανόνια, σπέρνει τον φόβο στο προλεταριάτο με σκοπό να το απομακρύνει από τον πραγματικό εχθρό του (τα ντόπια αφεντικά), βοηθάει –μέσω των «αμυντικών δαπανών»– τις καπιταλιστικές εταιρείες να αντιστρέψουν την πτωτική τάση του ποσοστού κέρδους και πολλά ακόμα.

Ο πόλεμος του Ισραήλ και των ΗΠΑ εναντίον της Γάζας, του Λιβάνου, της Συρίας, του Ιράν και της Υεμένης είναι πόλεμος ενάντια στις μη φιλοδυτικές φράξιες του κεφαλαίου στη Μέση Ανατολή –τη Χαμάς, τη Χεζμπολάχ, τους μουλάδες, τους Χούθι– που, από τη σκοπιά που βλέπει τα πράγματα το δυτικό κεφάλαιο, δεν είναι αρκούντως ανοιχτές στη νεοφιλελεύθερη αγορά εργασίας και είναι ανίκανες να ενσωματώσουν τα ανεξέλεγκτα προλεταριακά στοιχεία που τις αμφισβητούν. Είναι με άλλα λόγια η συνέχεια των δύο πολέμων του Κόλπου και του «πολέμου κατά της τρομοκρατίας». Αυτές οι χώρες, όπως και το Ιράκ παλιότερα, χώρες στις οποίες η ανθρώπινη ζωή δεν έχει καμία αξία, προσφέρονται ως χωροχρονικές διέξοδοι για την απορρόφηση των πλεονασμάτων μη αναπαραγωγικών στρατιωτικών εμπορευμάτων μέσω της καταστροφής των υποδομών τους. Από αυτές τις επιχειρήσεις διοχέτευσης πλεονασματικού κεφαλαίου και εδαφικής κυριαρχίας δεν θα μπορούσε φυσικά να λείψει το ελληνικό κράτος, το οποίο υποστήριξε στρατιωτικά, οικονομικά, πολιτικά και διπλωματικά το Ισραήλ τα δύο τελευταία χρόνια, και συνεχίζει. Θα αναφέρουμε ενδεικτικά μόνο κάποιες από τις ενέργειές του:

• Έβαλε την Αθήνα και τον Πειραιά να λειτουργήσουν ως κόμβοι μεταφοράς στρατιωτικού υλικού στις εγκαταστάσεις παραγωγής πυρομαχικών και στρατιωτικού εξοπλισμού της Elbit Systems, της μεγαλύτερης ιδιωτικής πολεμικής εταιρείας του Ισραήλ.

• Ανανέωσε τη Συμφωνία για το Καθεστώς των Δυνάμεων (SOFA) που είχε υπογράψει ο Σύριζα με το ισραηλινό κράτος το 2015, σύμφωνα με την οποία επιτρέπεται να στρατοπεδεύουν ισραηλινές στρατιωτικές δυνάμεις στην Ελλάδα και να επιδίδονται σε προσομοιώσεις αεροπορικών επιδρομών και βομβαρδισμών επίγειων στόχων σε κοινές ασκήσεις με τον ελληνικό στρατό (π.χ. πρόγραμμα Ηνίοχος).

• Αγόρασε από το Ισραήλ πυραύλους Spike NLOS και αντιαεροπορικά συστήματα που υπολογίζονται σε δισεκατομμύρια ευρώ. Τα όπλα αυτά, μαζί με πολλά άλλα που χρησιμοποιούνται στις επιχειρήσεις του ισραηλινού στρατού στη Γάζα, διαφημίστηκαν στις 6 με 8 Μάη 2025 στη Διεθνή Έκθεση Εξοπλιστικών DEFEA στο Metropolitan Expo, το εκθεσιακό κέντρο δίπλα στο αεροδρόμιο Ελευθέριος Βενιζέλος.(1)

• Aρνήθηκε να ψηφίσει στις 20/5/25 υπέρ της επανεξέτασης των εμπορικών σχέσεων της Ε.Ε. με το Ισραήλ και αύξησε τις εξαγωγές υλικών που μπορεί να έχουν διπλή χρήση και να χρησιμοποιηθούν από το ισραηλινό κράτος στην κατασκευή στρατιωτικού υλικού.

• Επέτρεψε τη σταδιακή εξαγορά του 100% της Ελληνικής Βιομηχανίας Οχημάτων, της κρατικής εταιρείας κατασκευής στρατιωτικών και πολιτικών οχημάτων ειδικού σκοπού, από τον ισραηλινό όμιλο SK Group που εξειδικεύεται σε πολεμικά όπλα για χρήση στην πρώτη γραμμή του μετώπου, σε παραστρατιωτικές λύσεις, στην ανάπτυξη θαλάσσιων υποδομών και ακινήτων –χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η ΕΛΒΟ, υπό ελληνική ιδιοκτησία, δεν ήταν ήδη εχθρός μας.

• Ενθάρρυνε, μέσω της τοποθέτησης καθηγητών-επιχειρηματιών στις κατάλληλες θέσεις, τη συνεργασία της ισραηλινής οπλοβιομηχανίας Rafael Advanced Defence Systems με το ΠΑΔΑ, καθώς και τη συνεργασία της ισραηλο-αμερικάνικης εταιρείας ημιαγωγών Mellanox Technologies Ltd και της Intracom Defence, ισραηλινής εταιρείας παραγωγής οπλικών συστημάτων με έδρα την Ελλάδα, με το ΕΜΠ. Όλες αυτές οι συνεργασίες σχετίζονται με ευρωπαϊκά στρατιωτικά προγράμματα έρευνας που χρηματοδοτούνται από το European Defence Fund ή εντάσσονται στο Horizon Europe. Τα έργα αυτά, που υλοποιούνται κυρίως στη Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών αφορούν στην αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης για την ευρωπαϊκή και ισραηλινή ασφάλεια, τον πολυτρο-πικό εντοπισμό στόχων μέσω drones, την ηλεκτρονική παρακολούθηση πολιτών κλπ.

• Αποδοκίμασε την έκδοση εντάλματος σύλληψης του Νετανιάχου από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο.

• Παρείχε τη δυνατότητα «ανάρρωσης» των ισραηλινών στρατιωτικών και στρατιωτών σε κέντρα «αποκατάστασης ηθικού» οργανωμένα από την ισραηλινή οργάνωση Rising Heroes ή σε ταξίδια αναψυχής με την επωνυμία Breathe (με αυτά τα τελευταία συνδέεται το διαβόητο κρουαζιερόπλοιο Crown Iris).

• Υπέγραψε το 2025 νέα τριμερή συμφωνία συνεργασίας για την ενίσχυση της «στρατιωτικής ασφάλειας» αλλά και οικονομικού άξονα IMEC με Κύπρο και Ισραήλ.

• Υπέγραψε τη συμφωνία για ενεργειακή διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ (Great Sea Interconnector) το 2021.

Σε μια εποχή που οι φιλοπαλαιστινιακές διαδηλώσεις έχουν αναδείξει και μια επικίνδυνη εθνικιστική πλευρά (συνθήματα της αριστεράς για «δίκαιους πολέμους», «εθνική ανεξαρτησία», «τέλος της κατοχής στη Βόρεια Κύπρο», «εμείς είμαστε η Χαμάς», «στρατιωτική τεχνολογία για την υπεράσπιση του ελληνικού λαού και όχι του ΝΑΤΟ», «οι φαντάροι είναι του λαού παιδιά, έξω από τα σύνορα δεν έχουνε δουλειά» ενώ δεν έλειψαν κι αυτοί που περίμεναν από έθνη-κράτη όπως το Ιράν να νικήσουν τον IDF) είναι απαραίτητη πλέον η κατευθείαν στόχευση του ελληνικού κράτους και του ελληνικού στρατού. Το α/α/α κίνημα, αν θέλει να είναι σύμφωνο με την έννοιά του, δεν έχει κανένα λόγο να αντιπαραθέτει τη Χαμάς, ακόμα και τις ένοπλες νεανικές παλαιστινιακές ομάδες καθαυτές, στον IDF. Αυτή η αντιπαράθεση είναι μια εξωτερική, δευτερογενής εναντίωση και αντίθεση, εγκλωβισμένη στη μορφή φίλου-εχθρού, δικού μου-ξένου και ενταγμένη στη μία και αυτή κίνηση αυτοπροσδιορισμού του κράτους και του κεφαλαίου. Χρειάζεται να εστιάσουμε σε μια ουσιώδη διαφορά που θα πηγαίνει πέρα από την ποικιλία των εθνικισμών, σε μια αντίθεση ανταγωνιστική προς το κράτος και το κεφάλαιο που θα οδηγεί σε μια άρνηση της άρνησης, σε μια ποιοτικά ανώτερη κατάφαση. Μόνο η ανάπτυξη του ταξικού και αντιμιλιταριστικού κινήματος, εδώ, στην «πατρίδα» μας μπορεί να βοηθήσει τόσο εμάς όσο και το προλεταριάτο στην Παλαιστίνη/Ισραήλ και να ωθήσει τα πράγματα προς την υπέρβαση της παρούσης βαρβαρότητας.(2)

Με όλη πλέον την ιστορική γνώση και την πολιτική εμπειρία από τα αντιαποικιακά κινήματα, από τα εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα του μακρινού και πρόσφατου παρελθόντος, από τις γραφειοκρατίες στις οποίες μετεξελίχθηκαν οι ηγετικές φράξιες τους, από τις αναπτυξιακές δικτατορίες στις οποίες μεταλλάχθηκαν οι πρώην αποικίες, από την εμβάθυνση και ανανέωση της καπιταλιστικής σχέσης στις πρώην αποικιοκρατούμενες χώρες είναι θεμιτό και μάλιστα επιβεβλημένο να αμφισβητούμε τις «απελευθερωτικές» προθέσεις των ένοπλων, διαχωρισμένων ηγετικών στελεχών και μελλοντικών ηγεμόνων στην Παλαιστίνη – ακόμη περισσότερο σήμερα που το πολυθρύλητο παλαιστινιακό κράτος που ο ΟΗΕ αποφάσισε τον Σεπτέμβρη του 2025 να δημιουργήσει, αν τελικά δημιουργηθεί, θα είναι ένα κράτος-ανέκδοτο περιορισμένο στη μισή Γάζα και στο 20% της Δυτικής Όχθης.

Έχουμε δείξει εδώ και είκοσι χρόνια ότι στην Παλαιστίνη, η κυρίαρχη ένοπλη αντίσταση αποτελεί ήδη μια διαχωρισμένη εξουσία σε υπεργολαβικό ρόλο μπαντουστανοφύλακα που μάταια επιδιώκει να προαχθεί σε κάτι ανώτερο ενάντια στη δυσανάλογα υπέρτερη ισχύ του κράτους του Ισραήλ. Αλλά ακόμα κι αν ήταν διαφορετικά τα πράγματα, η ιστορία του εβραϊκού εργατικού και αντιαποικιακού κινήματος αλλά και η κατάσταση βαρβαρότητας που επικρατεί αυτή τη στιγμή στη Γάζα, μας δείχνουν ότι οι ειδικές φρικαλεότητες εναντίον του παλαιστινιακού πληθυσμού καθόλου δεν πρόκειται να αποτραπούν αν αυτός ταυτιστεί και ακολουθήσει τις αυταρχικές, αστικές φράξιες που μιλάνε για λογαριασμό του στους εθνοκρατικούς τους σχεδιασμούς. Επιπλέον, οι φράξιες αυτές θέλουν να μονοπωλούν όχι μόνο την αντίσταση αλλά και την εξουσία να ορίζουν το περιεχόμενό της, περιορίζοντάς την αποκλειστικά σε μιλιταριστικές ενέργειες εξειδικευμένης στρατιωτικής φύσης. Η καθημερινή αντίσταση του παλαιστινιακού προλεταριάτου ενάντια στο απαρτχάιντ, τη φτώχεια, την καταπίεση, την εκμετάλλευση έχουν υποσκελιστεί και καταδικαστεί στην αορατότητα χάριν της θεοποίησης της στρατιωτικοποίησης του αγώνα. Κι αυτό γίνεται γιατί οι παλαιστίνιοι ηγέτες ξέρουν πολύ καλά ότι η αντίσταση είναι αναγκαστικά προσανατολισμένη όχι μόνο ενάντια στο κράτος του Ισραήλ αλλά και στους τοπικούς διοικητές και δεσμοφύλακες του προλεταριάτου, είτε λέγονται ΠΑ είτε Χαμάς, όπως έδειξαν οι αντικυβερνητικές εξεγέρσεις στη Γάζα λίγο πριν την 7η Οκτώβρη – όπως ξέρουν πολύ καλά ότι η κατά 78% στη Γάζα και η κατά 55% στη Δυτική Όχθη υποστήριξη της Χαμάς –σύμφωνα με μια έρευνα του δυτικού κεφαλαίου τον Οκτώβρη του 2025– είναι η μαζική αντίδραση ενός τρομοκρατημένου και ενωμένου μετά τη σφαγή πληθυσμού και είναι προσωρινή.

Οι «φίλοι των αποικιοκρατούμενων» στη Δύση προσφέρουν κάκιστες υπηρεσίες στους αποδέκτες της «αλληλεγγύης» τους, πρώτα απ’ όλα αμφισβητώντας τη δυνατότητά τους για αυτενέργεια και μην αναγνωρίζοντάς τους το δικαίωμα στην αυτόβουλη, εμπρόθετη δράση ενάντια στη διπλή κατοχή. Η ταύτιση του «λαού» με τις ηγεμονικές φράξιες στην Παλαιστίνη είναι μια μορφή νεο-οριενταλισμού που αντιμετωπίζει τους παλαιστίνιους προλετάριους ως ένα ειδικό, εξωτικό είδος «καταπιεσμένων» που δεν μπορούν να είναι τίποτα άλλο από απλό εξάρτημα-παρακολούθημα των ένοπλων οπλαρχηγών και αφεντικών τους. Η μη αναγνώριση της ταξικής φύσης των αγώνων τους, κάθε φορά που αυτοί καταφέρνουν να αναδυθούν έστω και με αντιφατικό τρόπο, είναι η αυταρχική, υπόρρητη παραδοχή από μεριάς των δυτικών αντιιμπεριαλιστών του περιορισμένου των δυνατοτήτων τους: η ταξική πάλη και ο κομμουνισμός δεν είναι γι’ αυτούς, έχουν άλλες προτεραιότητες τώρα!

Ακόμα χειρότερα, η ταύτιση των προλετάριων στην «Ανατολή» και στον «Νότο» με τα –επί του παρόντος– ένοπλα αφεντικά τους και η κραυγαλέα συκοφάντηση όσων τα αμφισβητούν σαν δήθεν «στήριξη της αποικιοκρατίας», δεν αποκαλύπτει παρά το ψευδεπίγραφο των αντιστασιακών και δήθεν «απελευθερωτικών» προθέσεων των φορέων τους – των πονηρών μανιχαϊστών του αντιιμπεριαλισμού που την κριτική της αντιαποικιοκρατικής ιδεολογίας την ταυτίζουν με προσχώρηση στη λογική της αποικιοκρατίας. Ελλείψει μάλιστα της πάλαι ποτέ εφαρμοσμένης μαοϊκής ονείρωξης των «επαναστάσεων» στον Τρίτο Κόσμο, δεν υπάρχει πια κι ούτε θα υπάρξει καμιά νεόκοπη ψευδοσοσιαλιστική γραφειοκρατία για να μας την επιδεικνύουν ως πρότυπο. Στην καλύτερη περίπτωση, οι αντιιμπεριαλιστές μας θα είναι αναγκασμένοι να βλέπουν στα ερείπια των νέων προτεκτοράτων τούς τοπικούς οπλαρχηγούς, με ακόμα λιγότερες αρμοδιότητες από πριν, να διευκολύνουν την «ανασυγκρότηση», πείθοντας ή τρομοκρατώντας τους προλετάριους να αποδεχτούν τη μοίρα τους…

Η απαίτηση για «άνευ όρων» στήριξη των διαχωρισμένων, μιλιταριστικών ηγεμονικών φραξιών δεν οδηγεί μόνο στον ενταφιασμό των εκεί ταξικών αγώνων αλλά δημιουργεί επίσης σύγχυση και στο εσωτερικό των εδώ ταξικών αγώνων αναφορικά με το ποιος είναι ο πραγματικός (μας) αντίπαλος.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

(1) Στο ανατριχιαστικό βιβλίο του The Palestine Laboratory: How Israel Exports the Technology of Occupation around the World (2023) o Antony Loewenstein παρέχει άπειρες λεπτομέρειες όσον αφορά στη χρήση των κατεχόμενων περιοχών ως πεδίο δοκιμής και διαφήμισης των στρατιωτικών προϊόντων του Ισραήλ — ενός από τους δέκα μεγαλύτερους εμπόρους όπλων στον κόσμο. Σ’ αυτές τις διεθνείς εκθέσεις τα πολεμικά προϊόντα του Ισραήλ διαφημίζονται με τη συνοδεία βίντεο από τις καταστροφές κτιρίων και τις δολοφονίες ανθρώπων που προκαλούν. Φυσικά στην DEFEA δεν συμμετείχαν μόνο 25 ισραηλινές εταιρείες αλλά συνολικά 436 εκθέτες από 37 χώρες, 98 αντιπροσωπείες από 45 κράτη και 17 (κρατικές) διευθύνσεις εξοπλισμών. Κατά τη διάρκεια της έκθεσης οι στρατόκαβλοι επισκέπτες —και αυριανό κρέας για τα κανόνια— έρχονταν σε επαφή με ρέπλικες όπλων και φωτογραφίζονταν πίσω από βολάν στρατιωτικών οχημάτων, μέσα σε προσομοιωτή κόκπιτ μαχητικών αεροσκαφών και πλάι σε καλογυαλισμένες ερπύστριες αρμάτων μάχης. Μπορούσαν μέχρι και να μπουν σε πεδία μάχης εικονικής πραγματικότητας, κρατώντας όπλα σαν να πρόκειται για παιχνίδια. Τις πληροφορίες στις τελευταίες οκτώ σειρές αντιγράφουμε από το ρεπορτάζ των Reporters United https://www.reportersunited.gr/16318/defea-israel-opla-gaza/

(2) Για το σαμποτάζ του ελληνικού στρατού εννοείται ότι δεν αρκεί η λιποταξία. Χρειάζεται να πάρουμε με το μέρος μας τουλάχιστον ένα κομμάτι των μηχανικών-μηχανολόγων και προγραμματιστών που αυτή τη στιγμή δουλεύουν για λογαριασμό των στρατιωτικών ερευνητικών προγραμμάτων.

Κατηγορία: Βιβλία του Κόκκινου Νήματος

EΚΔΗΛΩΣΗ-ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ, ΠΕΡΙΦΡΑΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΩΝ ΧΩΡΩΝ με αφορμή την εκκένωση των κατειλημμένων χώρων στη ΦΕΠΑ στις 22/12/25

Posted February 15th, 2026 by Κόκκινο Νήμα

Σας καλούμε την Πέμπτη 19/2 στις 18:00 στο ισόγειο της Α’ ΦΕΠΑ σε εκδήλωση/συζήτηση με αφορμή την εκκένωση των στεγαστικών καταλήψεων και των στεκιών (ΚαΦΕΠΑ, Common Multiple) στις 22/12/25.
Καλούμε τον κόσμο του αγώνα να στηρίξει τις δράσεις και τις διαδικασίες μας για την υπεράσπιση των ελεύθερων και δημοσίων χώρων, του ανοικτού-δημόσιου και δωρεάν πανεπιστημίου ενάντια στην εκπαιδευτική αναδιάρθρωση και τις ιδιωτικοποιήσεις.

Τη Δευτέρα 22/12 το πρωί καταφθάνουν στο Α’ κτήριο των ΦΕΠΑ πολλαπλά συνεργεία που έχουν αναλάβει την ολική ανακαίνισή τους. Με πρόσχημα την επισκευή βλαβών στο κτήριο για την καλύτερη διαβίωση των φοιτητών, στοχοποιούν απευθείας κατειλημμένους χώρους. Κάποιοι εργαζόμενοι μόλις αντιλαμβάνονται το πραγματικό αντικείμενο πρόσληψής τους και περί τίνος πρόκειται αρνούνται να συνεργαστούν ενώ μετά από αντίδραση φοιτητ(ρι)ών η εργολαβία μαζί με το ΙΝΕΔΙΒΙΜ δίνει χρονικό περιθώριο 10 λεπτών στους φοιτητές να αποχωρήσουν, αλλιώς θα επιχειρήσει η αστυνομία. Λίγη ώρα αργότερα και με ΟΠΚΕ στα πέριξ της ΦΕΠΑ, εργαζόμενους να έχουν ήδη ανοίξει χώρους, εργασίες στην πρόσοψη του κτιρίου να έχουν ξεκινήσει και ασφαλίτες συγκεντρωμένους στο πάρκινγκ, καταφθάνουν κλούβες με ΜΑΤ που απειλούν και προχωρούν σε προσαγωγές φοιτητών. Δια στόματος αντιπρύτανη Χρήστου Καραγιάννη αποκαλύπτεται ότι η «ανακαίνιση» αποτελεί στην πραγματικότητα πρόσχημα για την εκκένωση των καταλήψεων. ΜΑΤ και ΟΠΚΕ εισβάλουν στο κτίριο, σπάνε και βγάζουν πόρτες καταλήψεων και στη συνέχεια συνεργεία καθαρισμού υπό την επίβλεψη υπευθύνων του ΙΝΕΔΙΒΙΜ και της εργολαβίας NEW ALERT (ΜΟΥΣΤΑΦΕΡΗΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ) πετούν τα πράγματα από όλους τους εκκενωμένους χώρους. Καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας ΟΠΚΕ παραμένουν στην είσοδο και το πάρκινγκ της ΦΕΠΑ, μπαινοβγαίνουν ανενόχλητοι στο κτήριο και ακολουθούν κόσμο.

Σχεδόν δύο μήνες μετά την εισβολή είναι εξόφθαλμο ότι δεν πρόκειται για καμία είδους ανακαίνιση. Οι διαβόητες εργασίες συντήρησης των εγκαταστάσεων της ΦΕΠΑ με κονδύλι μεγαλύτερο των 35.000€ καθόλου δεν αφορούν την ανακαίνιση του αναγνωστηρίου που διακαώς είχαν ανακοινώσει. Μετά το καθάρισμα και το βάψιμο της πρόσοψης του κτηρίου και του 2ου ορόφου, την επίπλωση των πρώην καταλήψεων του 2ου με πανάκριβα έπιπλα (καναπέδες αξίας 1.600€ έκαστος, πίνακας ζωγραφικής αξίας 850€), και την πλήρη θωράκιση του κτηρίου με 3 φυλάκια, μηχανήματα για την επικύρωση καρτών, δεν έχει γίνει κανένα έργο ανακαίνισης. Αντιθέτως, η Άννα Ροκοφύλλου, διορισμένη με υπουργική απόφαση ως πρόεδρος του ΙΝΕΔΙΒΙΜ και πρώτη επιλαχούσα βουλευτής της ΝΔ στην Α’ Αθήνας, ως άξια διάδοχος του Κωνσταντίνου Δέρβου, προηγούμενου προέδρου του ΙΝΕΔΙΒΙΜ και πρώην προέδρου της ΟΝΝΕΔ, φροντίζει να εγκρίνει απανωτά κονδύλια για «ανακαινίσεις», από τις οποίες δεν έχουν επωφεληθεί οι εστιακοί πολύ απλά γιατί αυτές δεν υπάρχουν, και παράλληλα να θωρακίζει τη ΦΕΠΑ κάνοντάς την ένα φρούριο που αν δεν είσαι εστιακός με πάσο και κάρτα δεν έχεις «καμία δουλειά να είσαι μέσα στο κτήριο». Κανένα αναγνωστήριο δεν ανακαινίστηκε για τις ανάγκες των εστιακών φοιτητών. Κλειδώθηκε για να εμποδίσουν τη διεξαγωγή συνελεύσεων που συχνά φιλοξενούσε. Οι εργασίες «ανακαίνισης» περιορίστηκαν αποκλειστικά στους χώρους που στεγάζονταν οι καταλήψεις και πραγματοποιούνταν πολιτικά εγχειρήματα. Την ίδια στιγμή που οι υποδομές και των τριών κτηρίων της ΦΕΠΑ, βρίσκονται σε καθεστώς χρόνιας και σκόπιμης παραμέλησης, καθιστώντας τη διαβίωση δύσκολη και επικίνδυνη για όλα τα υποκείμενα.

Όλο αυτό δεν έρχεται από το μηδέν αλλά μέσα σε μία περίοδο που η επίθεση που έχουν κηρύξει οι διοικήσεις των πανεπιστημίων με την καθοδήγηση και την αρωγή του κράτους απέναντι στους πανεπιστημιακούς χώρους έχει πλέον εδραιωθεί. Με την πλέον έμπρακτη εφαρμογή των νομοσχεδίων για τις πειθαρχικές διώξεις, τις διαγραφές και τα ανώτατα όρια φοίτησης, με την εκκένωση στεκιών και καταλήψεων (ΑΚΝ, καταλήψεις Πολυτεχνείου), την εγκατάσταση καμερών (πάνω και κάτω Πολυτεχνείο), την καταδίκη φοιτητή για ένα γκράφιτι υπέρ της Παλαιστίνης. Με τις συνόδους πρυτάνεων για την οργάνωση της ασφάλειας των ιδρυμάτων, τις εξαγγελίες για περίφραξη της πανεπιστημιούπολης αλλά και της ΦΕΠΑ ξεχωριστά, την ελεγχόμενη είσοδο σε κτήρια του ΕΚΠΑ, την αυστηροποίηση της φύλαξης, με τις απειλές για εκκενώσεις από εστίες φοιτητών που έχουν ξεπεράσει τα ανώτατα όρια φοίτησης (εστίες ΔΠΘ). Όλα αυτά μας δείχνουν ότι κράτος και διοικήσεις θέλουν να μας εκκαθαρίσουν, να αδειάσουν τους πανεπιστημιακούς χώρους από κάθε φωνή που αντιστέκεται και επιθυμεί να βρίσκεται σε αυτούς για λόγους πέραν των σπουδών, όπως η κοινωνικοποίηση, η πολιτικοποίηση, η διασκέδαση, και να τους παραχωρήσουν στα επιχειρηματικά λόμπυ για να μετατραπούν σε ακόμα πιο επικερδείς επιχειρήσεις. Οι εστίες μετατρέπονται σε «κοιτώνες» που μας φιλοξενούν για τα χρόνια των σπουδών μας στις χείριστες δυνατές συνθήκες, ενώ παράλληλα δεν μας αφήνουν να κυκλοφορήσουμε και να εκφραστούμε ελεύθερα, να φιλοξενήσουμε φίλες και συγγενείς.

Κομβικό σημείο σ’ αυτή τη διαδικασία εκπαιδευτικής αναδιάρθρωσης αποτέλεσε τον Αύγουστο του 2019 η άρση του πανεπιστημιακού ασύλου με τροπολογία του ισχύοντος νόμου από την τότε υπουργό παιδείας, Κεραμέως, η οποία πρωτοέκανε τότε λόγο για ηλεκτρονικές μπάρες και face control στις εισόδους των πανεπιστημιακών χώρων. Η επιδίωξη αποστείρωσης των χώρων της ακαδημαϊκής βιομηχανίας σε ένα περιφραγμένο πανεπιστήμιο-επιχείρηση εγκαινιάστηκε τότε με τα πρώτα σφραγίσματα πολιτικών χώρων φοιτητικών συλλογικοτήτων και την επιβολή λοκ-άουτ από τις πρυτανικές αρχές. Η προσπάθεια τρομοκράτησης και περιθωριοποίησης των αντιστεκόμενων φοιτητ(ρι)ών καθώς και «εξωφοιτητικών» στοιχείων άρχισε να μονιμοποιείται με συνεχείς εισβολές μπάτσων σε ανοιχτούς και κατειλημμένους πανεπιστημιακούς χώρους ως κέντρα αγώνα και πεδία επικοινωνίας. Ταυτόχρονα, μια σειρά μέτρων -κατάργηση τμημάτων, περιορισμός των εισακτέων στην τριτοβάθμια, συνεχιζόμενη μετακύλιση του κόστους φοίτησης προς τους σπουδαστές, μετατόπιση της κρατικής χρηματοδότησης από τους προϋπολογισμούς των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων προς την έρευνα και ανάπτυξη, δηλαδή η μείωση των κρατικών δαπανών προς μη κερδοφόρες δραστηριότητες, η σύνδεση του ύψους της κρατικής χρηματοδότησης κάθε ιδρύματος από τον βαθμό ικανοποίησης επιχειρηματικού τύπου κριτηρίων, η ενίσχυση των συμφωνιών με εργολαβίες με τη μορφή ΣΔΙΤ, η ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων ως παραρτήματα ξένων πανεπιστημίων- έχουν οδηγήσει στο επιχειρηματικό μοντέλο πανεπιστημίου που λειτουργεί ακόμη πιο έντονα με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια, επισφαλειοποίηση και αυστηροποίηση των όρων εργασίας, μετακύλιση του κόστους φοίτησης στις πλάτες της εργατικής τάξης, περίφραξη και αποστείρωση.

Ταυτόχρονα, οι εστίες παραχωρούνται από το «φροντιστικό κράτος πρόνοιας», που θα φροντίσει να σου λείπουν βασικά είδη διαβίωσης, το νερό που πίνεις και λούζεσαι να έχει λεγεωνέλλα, το φαΐ που τρως να είναι της χείριστης δυνατής ποιότητας, τα ταβάνια να στάζουν και σίγουρα θα φροντίσει να σου χτυπήσει την πόρτα και να σε πετάξει έξω όταν τελειώνουν τα χρονάκια σου. Δεν θα φροντίσει να έχεις πλυντήρια, να βελτιώσει την ποιότητα και ποσότητα φαγητού, να έχει υποδομές για ΑμεΑ, να χτίσει νέες εστίες για να καλύψει τις ανάγκες για στέγαση χιλιάδων φοιτητών που μένουν εκτός εστιών και πρέπει να παλεύουν για να βγαίνει το νοίκι. Θα φροντίσει οι τοίχοι να βαφτούν για να μην έχουν γκράφιτι, και πρωτίστως θα φροντίσει να φέρει μπάτσους για να εκκενώσει καταληψίες που διαμένουν χρόνια στην εστία, έχουν καλές σχέσεις με εργαζόμενους και φοιτήτριες και αγωνίζονται επί χρόνια πλάι με τους εστιακούς για τη βελτίωση των συνθηκών διαμονής και ό,τι άλλο προκύψει. Εστίες και πανεπιστήμια γίνονται εύφορα εδάφη για να κερδοφορήσουν εργολαβίες και να ρουφήξουν όσες μίζες μπορούν οι εργολάβοι, οι πρυτάνεις, τα στελέχη του ΙΝΕΔΙΒΙΜ και γενικά όποιος προλάβει.

Για εμάς ήταν ξεκάθαρο εξ αρχής ότι το ΕΚΠΑ και το ΙΝΕΔΙΒΙΜ αδιαφορούν για τις πραγματικές ανάγκες των εστιακών. Η ανακαίνιση περιλαμβάνει την εκκαθάριση της ΦΕΠΑ από τον κόσμο που προκαλεί προβλήματα στο πανεπιστήμιο και στους εργολάβους. Από τους καταληψίες που είτε για ιδεολογικούς είτε για πρακτικούς λόγους έχουν επιλέξει αυτό για σπίτι τους, από τις καταλήψεις που δίνουν ζωή σε προηγουμένως εγκαταλελειμμένους χώρους, από αναρχικούς και συντρόφισσες που επιλέγουν τη ΦΕΠΑ για την κινηματική δραστηριοποίησή τους λόγω και του διαρκούς κυνηγιού απέναντι σε καταλήψεις και πανεπιστημιακούς χώρους. Η αγωνιστικότητα και η διεκδίκηση ήταν που τους τρόμαξε και τον Δεκέμβρη του 2020 όταν εισέβαλαν μπάτσοι κάθε λογής, σπάζοντας καταλήψεις, κάνοντας μπούκα σε λάθος δωμάτια, συλλαμβάνοντας κόσμο που καμία σχέση δεν έχει με αυτά που του προσάπτουν. Ήταν τότε την περίοδο του covid που ο αγώνας των εστιακών για τη μη απομόνωσή τους στα πατρικά τους δωμάτια αποτέλεσε το έδαφος για τη δημιουργία μιας ευρύτερης κοινότητας αγώνα στον χώρο της ΦΕΠΑ που συσπείρωσε κινηματικό κόσμο που αντιστεκόταν στα υγειονομικά μέτρα πειθάρχησης, σε αλληλεπίδραση με κατοίκους των ανατολικών συνοικιών που διαχρονικά χρησιμοποιούν τον δημόσιο, δασικό χώρο της πανεπιστημιούπολης ως χώρο αναψυχής, περιπάτου, άθλησης, κοινωνικοποίησης. Αξίζει εδώ να υπενθυμίσουμε, ενάντια στα σχέδια περίφραξης των εστιών και της πανεπιστημιούπολης, ότι όταν η χούντα θέλησε να απομονώσει τους/τις φοιτήτ(ρι)ες προς τα νέα ακαδημαϊκά γκέτο στους πρόποδες του Υμηττού, για να παρακάμψει την καταπάτηση του δασικού χώρου, φρόντισε να αφήσει τους περιβάλλοντες της πανεπιστημιούπολης κοινόχρηστους χώρους ελεύθερους ως προς την πρόσβαση και τη χρήση από τους κατοίκους.

Είναι σαφές σε εμάς ότι θέλουν να μετατρέψουν την εστία σε ένα πλήρως ελεγχόμενο ίδρυμα, στα χέρια εργολάβων που υπερκοστολογούν τις βιοτικές μας ανάγκες για να τσεπώσουν οι ίδιοι και θέτουν σε άμεσο κίνδυνο τις ζωές μας. Το κλίμα εκφοβισμού και ενοχοποίησης κάθε πολιτικής φωνής που αντιστέκεται στα νέα μέτρα αυταρχικής επιτήρησης των εστιών και διεκδικεί αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης και την αυτοδιάθεση των ζωών μας είναι πιο έντονο από ποτέ. Την εστία των κοινωνικών αγώνων που εδώ και χρόνια, ειδικά την περίοδο της καραντίνας, αποτέλεσε φάρο πολιτικών ζυμώσεων και στέγασε τους κοινωνικούς και πολιτικούς αγώνες των εστιακών, του φοιτητικού συλλόγου, συνελεύσεων γειτονιάς και του αναρχικού/αντιεξουσιαστικού χώρου, έρχονται να αντικαταστήσουν αποστειρωμένοι, αποπολιτικοποιημένοι, αφιλόξενοι χώροι.

Εμείς μένουμε εδώ, κάποιες περισσότερο, άλλοι λιγότερο. Βλέπουμε τη γειτόνισσα, μας χαιρετάει ο γείτονας, και θα αγωνιστούμε μαζί για ό,τι προκύψει. Νοιαζόμαστε για τα προβλήματα της εστίας και δρούμε έμπρακτα ώστε να βρεθούν λύσεις για αυτά. Έχουμε δώσει ζωή σε χώρους που το πανεπιστήμιο έχει παρατήσει, και αν τώρα πάρει στα χέρια του, θα κλειδαμπαρώσει ή θα τους μετατρέψει σε κερδοφόρα επιχείρηση για κάποιον κεφαλαιούχο (βλ. ΑΚΝ, Κυλικείο Μηχανολόγων). Έχουμε κάνει συνελεύσεις οικότροφοι, καταληψίες, αναρχικές. Ξέρουμε πολύ καλά τι συμβαίνει εδώ μέσα και οι πρυτάνεις, οι εργολάβοι, οι μπάτσοι δεν μπορούν να έχουν την παραμικρή ιδέα. Δεν ξέρουν για τις σχέσεις που έχουν ανθίσει μέσα στη ΦΕΠΑ, για τους αγώνες που έχουμε δώσει μαζί, για τα όνειρα που προσπαθούν να επιβιώσουν μέσα στη μιζέρια. Μας έχουν ξαναδιώξει και έχουμε ξαναμπεί. Μπορούν να μας βγάλουν τις πόρτες, μπορούν να μας πετάξουν τα πράγματα στα σκουπίδια, μπορούν να μας σκίσουν τις αφίσες και να βάψουν τους τοίχους, μπορούν να μας συλλάβουν. Το «έγκλημα» που κάναμε ήταν ότι αντί να δίνουμε όλο μας τον μισθό στο ενοίκιο επιλέξαμε τη στεγαστική κατάληψη και αντί να επιλέξουμε την απομόνωση και την εξατομίκευση επιλέξαμε να οργανώσουμε τη ζωή μας με συλλογικούς όρους. Ξέρουμε ότι οι συνοικότροφοι, οι φίλες, οι εργαζόμενες της ΦΕΠΑ μας σκέφτονται. Ξέρουμε ότι θα χαρούνε όταν θα μας ξαναδούνε. Μπορούν να εκκενώσουν τα δωμάτιά μας αλλά δεν μπορούν να εκκενώσουν τα όνειρα, τις σχέσεις, τις ελπίδες μας.

Δεν πρόκειται να αποδεχτούμε ότι στο πανεπιστήμιο πλέον χωράνε μόνο πειθαρχημένα και δυνάμει παραγωγικά άτομα με φοιτητική ιδιότητα που δεν παρακωλύουν τη συνεχιζόμενη επιχειρηματικοποίησή του. Υπερασπιζόμαστε τους χώρους του δημόσιου πανεπιστημίου ως πεδία διεκδίκησης, σύγκρουσης και ως χώρους για την κάλυψη των αναγκών σε στέγαση και κοινωνικοποίηση, ως δομές για τη στέγαση συνελεύσεων, εκδηλώσεων και καταλήψεων, τόσο των φοιτητ(ρι)ών όσο και των «εξω»πανεπιστημιακών. Συνεχίζουμε να επιδιώκουμε τον επαναπροσδιορισμό των τρόπων χρήσης των πανεπιστημιακών υποδομών σύμφωνα με τις ανάγκες όλων όσες τους κάνουν χρήση (φοιτήτριες και μη) και να συνεργαζόμαστε αγωνιστικά και να επικοινωνούμε για την κάλυψη των αναγκών μας ενάντια στο κεφάλαιο και το κράτος.

ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ

ΚΑΤΩ ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΑΤΑΛΗΨΕΙΣ

ΜΠΑΤΣΟΙ, ΕΚΠΑ, ΙΝΕΔΙΒΙΜ, ΕΡΓΟΛΑΒΟΙ, ΟΛΑ ΤΑ ΚΑΘΑΡΜΑΤΑ ΔΟΥΛΕΥΕΤΕ ΜΑΖΙ

ΝΑ ΚΑΛΥΦΘΟΥΝ ΤΩΡΑ ΟΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΕΣΤΙΑΚΩΝ

ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥΣ ΣΕ ΦΟΙΤΗΤ(ΡΙ)ΕΣ ΚΑΙ «ΕΞΩΦΟΙΤΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ», ΣΕ ΕΣΤΙΑΚΕΣ ΚΑΙ «ΕΞΩΕΣΤΙΑΚΕΣ»

ΝΑ ΕΠΑΝΑΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΟΥΜΕ ΤΟΥΣ ΤΡΟΠΟΥΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΩΝ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΙΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΜΑΣ

ΚΑΜΙΑ ΕΚΚΕΝΩΣΗ ΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΩΝ ΜΑΣ!

ΚΑΤΩ ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ

Ανοιχτή συνέλευση υπεράσπισης των καταλήψεων στη ΦΕΠΑ

Tags: Common Multiple, αναδιάρθρωση, εκκένωση καταλήψεων, επιτήρηση πανεπιστημιακών χώρων, περίφραξη, ΦΕΠΑ

Κατηγορία: Εκδηλώσεις

ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟΝ ΜΥΘΟ ΠΕΡΙ «ΔΙΚΑΙΩΝ» ΚΑΙ «ΑΔΙΚΩΝ» ΠΟΛΕΜΩΝ - ΤΑΞΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ

Posted January 14th, 2026 by Κόκκινο Νήμα

Το παρακάτω ποστ είναι σε συνέχεια των τοποθετήσεων μας στην Εκδήλωση-Συζήτηση για την Ολική Άρνηση στράτευσης στην εποχή του ReArm Europe που έγινε στο στέκι Άνω Κάτω Πατησίων στις 10 Γενάρη.

Είναι πολύ σημαντικό να υπερασπιστούμε το κλασικό αντιεξουσιαστικό -αντιμιλιταριστικό σύνθημα «Δεν πολεμάμε για κανέναν» διευκρινίζοντας ότι όταν λέμε για κανέναν εννοούμε ΓΙΑ ΚΑΝΕΝΑΝ: ούτε για τον ελληνικό στρατό ούτε για το ΝΑΤΟ ούτε για τον IDF ούτε για τη Χαμάς ούτε για τη Βενεζουέλα ούτε για το Ιράν ή τη Ροζάβα.

Η διευκρίνιση αυτή γίνεται άκρως απαραίτητη σε μια εποχή που τα αριστερά συνθήματα «Λευτεριά στην Παλαιστίνη», «Κύπρος δεν ξεχνώ», «Να φέρουμε τον αντιιμπεριαλιστικό πόλεμο στα μετόπισθεν των δυτικών μητροπόλεων» κλπ. έχουν επανέλθει δριμύτερα με στόχο την ακύρωση κάθε κοινωνικού σχεδίου χειραφέτησης και την εκ νέου νομιμοποίηση του μιλιταρισμού. Χαρακτηριστικό δείγμα αυτής της στροφής προς τον μιλιταρισμό είναι ένα πρόσφατο δημοσίευμα στο site Ταξικές Μηχανές, ένα λενινιστικού τύπου δημοσίευμα που ξεδιπλώνει με τον πιο σαφή τρόπο τον προαναφερόμενο πολεμοχαρή στόχο:

«Ας μεταφερθούμε λίγο σε μια χώρα, που ένα κράτος τής επιτίθεται. Ας υποθέσουμε, επιπλέον, ότι εμείς δεν στηρίζουμε το κράτος και τη κυβέρνησή μας, είμαστε ενάντια σε αυτό και αυτή, συμμετέχουμε σε δίκαια κινήματα εναντίον της κυβέρνησης και του Κράτους, με σκοπό την ανατροπή του. Και τώρα, σε μια συγκεκριμένη συγκυρία, έχουμε να αντιμετωπίσουμε μια απειλή ή επίθεση ενός άλλου Κράτους.

Ας υποθέσουμε, τέλος, ότι ήδη οι βόμβες του επιτιθέμενου έχουν ξεκινήσει να πέφτουν στις πόλεις, στα χωριά, στις γειτονιές, στα σπίτια μας.

Αρκεί να πούμε ότι στηρίζουμε εμάς, το λαό, στη δίκαιη άμυνά μας; Και ναι και οχι. Οι λαοί δεν έχουν ανάγκη από Προστάτες, αλλά οι λαοί μπορούν να αμύνονται by any necessary means, χρησιμοποιώντας κάθε τακτικό μέσο, και κρατικά μέσα, όταν διεξάγουν έναν δίκαιο πόλεμο. Πρέπει να πούμε, λοιπόν, ότι στηρίζουμε τη δίκαιη άμυνα του λαού μας, όταν ακριβώς είναι δίκαιη άμυνα και όχι εθνικισμός και επιθετικότητα, με κάθε μη κρατικό, και κρατικό μέσο.

Είναι, άραγε, ασυνέπεια, να θελήσω το Κράτος μου να αναχαιτίσει στρατιωτικά τις βόμβες που έρχονται πάνω στο κεφάλι, το σπίτι και τη γειτονιά μου, αν είμαι γενικά ενάντια στο στρατό και το Κράτος μου;

Όχι. Όπως ζητάω και διεκδικώ πρόσβαση στην δημόσια κρατική υγεία και εκπαίδευση, τις δημόσιες κρατικά διαμεσολαβημένες υποδομές, κ.α. μπορώ να διεκδικώ και την στρατιωτική αναχαίτιση των πυραύλων και των βομβών του επιτιθέμενου εναντίον μου με κάθε μέσο και εντός των ορίων της άμυνας - και με κρατικά μέσα, ακόμα και αν γενικά δεν υποστηρίζω το Κράτος, ακόμα και αν θέλω γενικά να το ανατρέψω για να φτιάξω μια άλλη κοινωνική οργάνωση, η οποία θα φτάσει στο σημείο να μη χρειάζεται κράτη και στρατούς.

Γιατί δεν είμαι ασυνεπής; Γιατί η πράξη της άμυνας, εδώ, είναι δίκαιη, και ζήτημα ζωής και θανάτου. Ναι, καμιά φορά, μπορούν άδικοι μηχανισμοί να συμβάλουν σε δίκαιες πράξεις, και οι λαοί μπορούν να χρησιμοποιούν κρατικά μέσα όχι ως αυτοσκοπούς, αλλά ως εργαλεία για τους δικούς τους σκοπούς.[…]

Αν πρόκειται για άδικο πόλεμο από τη μία μεριά, που πηγάζει δηλαδή από μία βασικά μονόπλευρη ιμπεριαλιστική-καπιταλιστική επιδίωξη, τότε ο πόλεμος υπεράσπισης του τόπου και της χώρας που ζούμε είναι αμυντικός και δίκαιος, όχι γενικά και αόριστα για την υπεράσπιση μιας εθνικής ιδέας, αλλά για την υπεράσπιση συνολικά της κοινωνικής αναπαραγωγής της ζωής στη χώρα που δέχεται επίθεση, απέναντι σε μια καταστροφική επίθεση που πλήττει τις ζωές και τις υποδομές της.» (Ολόκληρο το δημοσίευμα εδώ: https://bestimmung.blogspot.com/2026/01/blog-post.html)

Ας προσεχτεί καταρχήν ότι το κείμενο είναι γραμμένο σε α΄ ενικό και α΄ πληθυντικό πρόσωπο, αναφέρεται στον λαό και είναι σαφές σε ποιο εθνικό πλαίσιο εντάσσεται εφόσον ο συντάκτης του είναι έλληνας πολίτης - χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι αναφορές του περιορίζονται μόνο στον «ελληνικό λαό». Δεύτερον, είναι εξίσου σαφές ότι απευθύνεται σε αντικρατιστές ντεφαιτιστές όπως εμείς. Πάμε κατευθείαν στο ζουμί τώρα.

Τρία βασικά πράγματα διέπουν τη μιλιταριστική λογική αυτού του κειμένου:

1. Το ψεύδος ότι υπάρχουν στους σημερινούς πολέμους «επιτιθέμενα» και «αμυνόμενα» έθνη-κράτη. Όλοι οι εθνικοί στρατοί σήμερα μοστράρονται ως «αμυντικοί» (Ισραηλινές αμυντικές δυνάμεις, ελληνικό υπουργείο Εθνικής Άμυνας κλπ.). Επιπλέον, η λενινιστική αυτή λογική των «επιθετικών» και «αμυντικών» πολέμων είναι κρατικίστικη και εθνικιστική γιατί προβάλλει μια εκ των προτέρων δεδομένη ταύτιση του προλεταριάτου με την αστική τάξη ενός εθνοκρατικού κοινωνικού σχηματισμού, ο οποίος παρουσιάζεται σαν κάτι ενιαίο: η «χώρα μας και ο λαός μας που πλήττονται» ή, ακόμα χειρότερα, το «σπιτάκι μας». Η επιχειρηματολογία αυτή μιλά ήδη στη γλώσσα της εθνικής ενότητας και ομοψυχίας με λαϊκίστικο πρόσημο, μιλά τη γλώσσα του κράτους που προετοιμάζεται για πόλεμο και καλεί σε πατριωτικό συναγερμό, δηλ. ψάχνει κρέας για κανόνια και πειθαρχημένα σώματα για την καπιταλιστική παραγωγή. Ακριβώς επειδή ήδη τώρα, σε περίοδο καπιταλιστικής «ειρήνης», ως προλετάριοι είμαστε σε ταξικό πόλεμο με το καπιταλιστικό κράτος «μας», γι’ αυτό ακριβώς τον λόγο αντιλαμβανόμαστε τους καπιταλιστικούς πολέμους ως επίταση αυτού του ταξικού πολέμου και όχι σαν σύγκρουση μεταξύ χωρών. Ακριβώς για αυτόν τον λόγο αναγνωρίζουμε την αιτία των πολέμων στην ίδια την ύπαρξη και τη λειτουργία των ανταγωνιστικών μεταξύ τους καπιταλιστικών κρατών, ανεξάρτητα από το ποιο ξεκινά μια επίθεση σε ένα άλλο. Όλοι οι πόλεμοι σήμερα γίνονται με στόχο την εθνικοποίηση των κοινωνικών-ταξικών αγώνων και τη μετατροπή του προλεταριάτου σε φαντάρους του «αμυνόμενου» έθνους. Όλοι οι πόλεμοι σήμερα διεξάγονται από εδραιωμένους ή φερέλπιδες καπιταλιστές. Η τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς ήταν το μέσο εξαγωγής της εσωτερικής κρίσης νομιμοποίησης που η ίδια αντιμετώπιζε στην Γάζα. Και αντίστοιχα, η γενοκτονία στην Γάζα που διέταξε ο Νετανιάχου ήταν το μέσο εξαγωγής της δικής του κρίσης νομιμοποίησης στο εσωτερικό του Ισραήλ. Ο μόνος «δίκαιος» πόλεμος (αν θεωρήσουμε ότι μας αντιστοιχεί μια τέτοιου είδους ορολογία) είναι ο ταξικός πόλεμος ενάντια στα αφεντικά μας. Κι αυτός ο πόλεμος δεν καθορίζεται από κανενός είδους μιλιταριστική λογική αλλά από την εμμενώς αρνητική θέση του προλεταριάτου μέσα στην παραγωγή και την αναπαραγωγή της ζωής στον καπιταλισμό. Η επίκληση του «λαού» και της «δίκαιης άμυνάς του» είναι ένα πολεμοχαρές, αντιπρολεταριακό, εθνικιστικό κάλεσμα σε αιματοχυσία της εργατικής τάξης.

2. Το ψεύδος ότι ο αγώνας για τη δωρεάν πρόσβαση σε αναπαραγωγικά εμπορεύματα και υπηρεσίες όπως η υγεία, η εκπαίδευση, οι υποδομές κ.α. είναι ταυτόσημος με τον «αγώνα» για την αύξηση των στρατιωτικών δαπανών που θα συμβάλουν στην αναχαίτιση, υποτίθεται, των πυραύλων και των βομβών αυτών που επιτίθενται στη χώρα που ζούμε. Πρώτον, ούτε υπάρχει ούτε υπήρξε ποτέ μια τέτοιου είδους κοινωνική διεκδίκηση. Αντίθετα, η αύξηση των κρατικών δαπανών για τους εξοπλισμούς είναι γνωστό ότι γίνεται εις βάρος των κρατικών κοινωνικών δαπανών: το μακροχρόνιο πετσόκομμα του άμεσου κι έμμεσου μισθού, η ήττα δηλαδή του εγχώριου προλεταριάτου από την εποχή των μνημονίων έως σήμερα είναι αυτή που σήμερα χρηματοδοτεί τους υπέρογκους ελληνικούς στρατιωτικούς εξοπλισμούς. Δεύτερον, τα στρατιωτικά εμπορεύματα είναι μη αναπαραγωγικά εμπορεύματα, μέσα καταστροφής ανθρώπινου (μεταβλητού) και σταθερού κεφαλαίου· είναι μέσα (προσωρινής) αντιμετώπισης της κρίσης εκμεταλλευσιμότητας της εργασίας και μέσα ανανέωσης της διαδικασίας αναπαραγωγής της καπιταλιστικής σχέσης. Οι πολεμικές ιαχές, που κυριαρχούν αυτήν την εποχή -και που μπορεί να οδηγήσουν σε ακόμα περισσότερες συρράξεις- νομιμοποιούν τη στροφή προς την οικονομία των εξοπλισμών και επιδοτώντας τη βιομηχανία της «άμυνας» και της ασφάλειας λειτουργούν επιβραδυντικά απέναντι στην εκδίπλωση της κρίσης. Δε χρειάζεται να έχεις διδακτορικό σε πολιτικές επιστήμες ή να είσαι κομμουνίστρια ή αναρχικιά για να ξέρεις ότι όταν η κυβέρνησή σου αγοράζει φρεγάτες και αντιαεροπορικά συστήματα δισεκατομμυρίων ευρώ, δεν το κάνει για το καλό σου και την προστασία σου αλλά αντίθετα τα προορίζει για τον θάνατο –μπορεί και τον δικό σου–, εις βάρος κοινωνικών δαπανών που προορίζονται για την αναπαραγωγή της ζωής (προφανώς, η καπιταλιστική διαχείριση των κοινωνικών δαπανών δεν ταυτίζεται με την ουσία των προλεταριακών διεκδικήσεων, γι’ αυτό και ο αγώνας δίνεται επίσης στο επίπεδο του περιεχομένου των διεκδικήσεων. Το βέβαιο όμως είναι ότι κανένα ταξικό κίνημα δεν διεκδίκησε ποτέ πολεμικές δαπάνες, εκτός αν κανείς έχει στο μυαλό του τη Γερμανική Σοσιαλδημοκρατία που ψήφισε στο γερμανικό κοινοβούλιο τις πολεμικές δαπάνες του Α‘ Παγκοσμίου Πολέμου).

Το επιχείρημα υπέρ του πολέμου «υπεράσπισης συνολικά της κοινωνικής αναπαραγωγής της ζωής στη χώρα που δέχεται επίθεση, απέναντι σε μια καταστροφική επίθεση που πλήττει τις ζωές και τις υποδομές της» είναι πέρα από ψευδές και δόλιο. Δόλιο γιατί μας ζητά να υποστηρίξουμε τον πόλεμο των αφεντικών σαν δήθεν μέσο προστασίας της δικής μας ζωής. Δεν συμμεριζόμαστε καθόλου μια τέτοιου είδους μιλιταριστική προπαγάνδα που πλασάρει την εμπλοκή στον πόλεμο σαν έναν αποτελεσματικό τρόπο «σωτηρίας του λαού». Η συμμετοχή στους καπιταλιστικούς πολέμους -και όλοι οι πόλεμοι τέτοιοι είναι εκτός των εμφύλιων, ταξικών πολέμων- σημαίνει ότι θέτεις τις βάσεις όχι μόνο για τις σημερινές αλλά και για τις μελλοντικές εχθροπραξίες. Οι πολεμοκάπηλοι μύθοι ότι χωρίς στρατιωτικές επιχειρήσεις είναι αδύνατο να προστατευθεί ο πληθυσμός και να υπάρξει αντίσταση στον ιμπεριαλισμό ή ότι μόνο έτσι μπορεί να σωθεί ο μέγιστος αριθμός ζωών σημαίνουν ουσιαστικά προστασία της εδαφικής ακεραιότητας του ενός ή του άλλου κράτους. Αντίθετα, είναι σίγουρο ότι η διαρκής πολεμική κινητοποίηση με τη μορφή ενός συμβατικού, καπιταλιστικού πολέμου οδηγεί στην περαιτέρω βαρβαροποίηση των κοινωνιών και στην αύξηση του αριθμού των νεκρών, όπως σήμερα συμβαίνει στα μέτωπα της Ουκρανίας. Η «στρατιωτική απάντηση σε στρατιωτική επίθεση» είναι η καλύτερη συνταγή για διαιώνιση των στρατιωτικών συγκρούσεων και μεγαλύτερη αιματοχυσία. Μόνο η ήττα του «δικού μας» στρατού στον πόλεμο, «επιθετικό» ή «αμυντικό», όσο το δυνατόν πιο γρήγορα, εγγυάται ότι θα σκοτωθούν ή θα ακρωτηριαστούν όσο το δυνατόν λιγότεροι άνθρωποι.

Όλα τα παραπάνω και πολλά περισσότερα μιλιταριστικά ψευδοεπιχειρήματα τα έχουν αποκρούσει με πειστικότητα πολύ πρόσφατα στην περίπτωση του πολέμου της Ουκρανίας σύντροφοι και συντρόφισσές μας από την ανατολική Ευρώπη. Εδώ ο σύνδεσμος από παλαιότερη έκδοσή μας (όταν συμμετείχαμε στη Συνέλευση ενάντια στη Βιοεξουσία και την Κλεισούρα) γύρω από τον πόλεμο στην Ουκρανία, τους μύθους σχετικά με αυτόν και την προπαγάνδιση του επαναστατικού ντεφαιτισμού, από αναρχικούς από την κεντρική και ανατολική Ευρώπη:

https://againstbiopowerandconfinement.noblogs.org/files/2023/07/No-War-but-Class-War-v3.pdf

Παρεμπιπτόντως, το γεγονός ότι συντρόφια από μη «δυτικές» περιοχές, συντρόφια από την ανατολική Ευρώπη ή τη Λατινική Αμερική, κάνουν κριτική σε αντιιμπεριαλιστικές, μιλιταριστικές, εθνικιστικές οπτικές αποκαλύπτει την ιδεοληπτική αρλουμπολογία των αντιδραστικών αντιαποικιακών / λενινιστικών θέσεων που ισχυρίζονται ότι οι ντεφαιτιστές κατέχουν, υποτίθεται, κάποιο «αυτοκρατορικό-αποικιακό προνόμιο» και μιλάνε από «θέση γεωπολιτικής ασφάλειας και ισχύος». Η επίκληση τέτοιου είδους αντιδραστικών στερεότυπων σχεδόν πάντα επιδιώκει να αποκρύψει την ουσία των πολιτικών διαφωνιών και να συκοφαντήσει την αντίπαλη πλευρά.

Ενδεικτικά εδώ κάποια ντεφαιτιστικά κείμενα από τη Λατινική Αμερική:

https://www.autistici.org/tridnivalka/brochure-pour-une-critique-communiste-de-la-revolution-bolivarienne/

http://proletariosrevolucionarios.blogspot.com/2026/01/notas-sobre-venezuela.html

Η αρλουμπολογία των Ταξικών Μηχανών φτάνει στο αποκορύφωμά της με την αναφορά στο Ιράν: ο συντάκτης του κειμένου που συζητάμε στηρίζει ταυτόχρονα τόσο τη «δίκαιη ιρανική άμυνα απέναντι στον αμερικανοσιωνισμό», άρα και το ιρανικό κράτος, όσο και «τον εσωτερικό κοινωνικό και πολιτικό ανταγωνισμό απέναντι στο κράτος του Ιράν», που τώρα συγκλονίζει αυτήν την κοινωνία και απειλεί να ανατρέψει το καθεστώς! Είναι ευνόητο ότι κανένα ταξικό κίνημα δεν μπορεί να στηρίζει το κράτος του και ταυτόχρονα να διεξάγει αγώνες εναντίον του. Αυτό θα ισοδυναμούσε με το να θέλεις να τετραγωνίσεις τον κύκλο. Είναι, άλλωστε προφανές ότι η ιρανική πολεμική μηχανή που κινητοποιήθηκε απέναντι στον IDF σήμερα κινητοποιείται για να συντρίψει, με ίδια λύσα και πολύ θανατηφόρα αποτελεσματικότητα, τον εσωτερικό εχθρό.

Μια παλιότερη δική μας ανάλυση του μακελειού στους πολέμους στη Γιουγκοσλαβία απέδειξε ότι αντίθετα ο πόλεμος, είτε με τη μορφή της «επίθεσης» είτε με αυτήν της «άμυνας», ήταν το αποτελεσματικότερο μέσο για την αφομοίωση, την εθνικοποίηση και τέλος τον ενταφιασμό των ταξικών αγώνων - αυτήν την ανάλυση την επιχειρήσαμε μέσα στη δεκαετία του ’90 με κείμενα όπως τα παρακάτω, στον αντίποδα των τότε παλαιο- και νεολενινιστικών αντιιμπεριαλιστικών ερμηνειών και αφηγήσεων, φιλοσέρβικων ή φιλοαλβανικών, που μας καλούσαν να αποδεχτούμε τους εθνικιστικούς διαχωρισμούς και τον διάχυτο μιλιταρισμό.

https://www.tapaidiatisgalarias.org/wp-content/uploads/2009/11/stratokrates.pdf

https://www.tapaidiatisgalarias.org/wp-content/uploads/2009/11/war_crisis_part1.pdf

3. Το «αμυνόμενο σε έναν άδικο/επιθετικό πόλεμο κράτος μας» δεν είναι «δικό μας». Είναι η πολιτική μορφή που παίρνει στη χώρα «μας», όπως και σε κάθε άλλη χώρα, η καπιταλιστική σχέση, είναι η πολιτική μορφή της καπιταλιστικής κοινωνίας. Και είναι «δικό μας» μόνο στο μέτρο που αναγνωρίζουμε τη θετική αξία των αφεντικών μας και του εαυτού μας ως μυαλό και κρέας για τις επιχειρήσεις και τα κανόνια.

Ο δικός μας στόχος, ως προλετάριων, είναι το σαμποτάρισμα by any means necessary όλων των στρατιωτικών μηχανών, είτε έγκαιρα σε καιρό «ειρήνης», είτε καθυστερημένα σε καιρό πολέμου. Το σαμποτάρισμα by any means necessary όλων των μηχανισμών πειθάρχησης και στρατιωτικοποίησης της κοινωνικής ζωής, είτε στα πανεπιστήμια είτε στα εργοστάσια είτε στους στρατώνες.

Οπότε καλύτερα θα ήταν να αρχίσουμε να συζητάμε με ποιο τρόπο θα καταφέρουμε να ηττηθεί η χώρα μας σε περίπτωση π.χ. τουρκικής εισβολής, δηλαδή πως θα καταφέρουμε να σκοτωθούν όσο το δυνατόν λιγότεροι άνθρωποι και από τις δύο πλευρές. Και όχι μόνο αυτό…

Τις σημερινές συνθήκες αναζωπύρωσης των ενδοϊμπεριαλιστικών πολέμων, των γενοκτονικών εκστρατειών και των εθνικιστικών περιχαρακώσεων, μόνο η επανάκαμψη των ταξικών αγώνων προς μια αναγκαστικά αντιμιλιταριστική, διεθνιστική, ντεφαιτιστική προοπτική μπορεί να τις ανατρέψει.

Ο επαναστατικός ντεφαιτισμός είναι αυτή η ριζοσπαστική παράδοση που ξεκινώντας από την αντίσταση στο σφαγείο του Α΄ παγκόσμιου πολέμου, φτάνει μέχρι σήμερα τονίζοντας ξανά την αναγκαιότητα μετατροπής της ενδοϊμπεριαλιστικής σύγκρουσης αλλά και κάθε εθνικιστικής σύγκρουσης σε ταξική σύγκρουση ως μέσο για την κοινωνική επανάσταση αλλά και την ίδια την ειρήνη μεταξύ των προλετάριων.

Μας είναι γνωστές από παλιά οι λοιδωρίες περί «χρυσής ουδετερότητας», «αφηρημένης ιδεολογίας», «πασιφισμού», «ισαποστακισμού» κλπ. που προέρχονται από όλους τους πολεμοκάπηλους της δεξιάς, της αριστεράς και της ακροαριστεράς του κεφαλαίου. Συνιστούν συκοφαντίες απέναντι σε κινήσεις ενεργητικής συμμετοχής σε αγώνες που δεν είναι στρατιωτικοί και απέναντι σε ταξικές και μη πατριωτικές, μη εθνικιστικές οπτικές. Αποτελούν συκοφαντίες απέναντι στο αντιπολεμικό μποϊκοτάζ και σαμποτάζ σε κάθε εμπλεκόμενη στον πόλεμο χώρα, στην αντιπολεμική προπαγάνδα, τις απεργίες, τις αντιπολεμικές κινητοποιήσεις πριν ακόμα ξεσπάσει ο πόλεμος, ή τη στήριξη και την προπαγάνδιση των λιποταξιών αφού ξεσπάσει.

Τίποτα το «αφηρημένο» δεν υπάρχει στην υπεράσπιση του «κόμματος» του προλεταριάτου και την υπεράσπιση των ιστορικών και άμεσων συμφερόντων του, εδώ και τώρα, ενάντια στις πολεμικές προετοιμασίες και δαπάνες, ενάντια στους πολεμοκάπηλους όλου του πολιτικού φάσματος. Ο επαναστατικός ντεφαιτισμός στηρίζεται σε ήδη υπαρκτές και γειωμένες πρακτικές άρνησης στράτευσης στο εδώ και τώρα, στην υλική πραγματικότητα των εκατοντάδων χιλιάδων ανυπότακτων και γιωτάδων (και των λίγων ολικών αρνητών στράτευσης), που βρίσκονται στο στόχαστρο του κάθε Δένδια. Και έχει πίσω του την πρόσφατη άρνηση στράτευσης στον «πόλεμο ενάντια στον αόρατο εχθρό» του 2020-21 - γι’ αυτό για μας δεν είναι συνεπείς διεθνιστές και αντιμιλιταριστές όσοι είχαν συστρατευθεί τότε με τα κρατικά λοκντάουν και τα υγειονομικά πιστοποιητικά.

Είμαστε ενάντια στον πόλεμο επειδή ήδη είμαστε ενάντια σ’ αυτόν τον κόσμο που γεννά πολέμους και δυστυχία. Επιδιώκουμε συγκεκριμένες κινήσεις συντονισμού με συντρόφια παντού και σε περίπτωση άμεσης εμπλοκής της χώρας «μας» σε πόλεμο, θα επιδιώξουμε, κατά το δυνατόν, την οργάνωση της αδελφοποίησης, της λιποταξίας, της ανταρσίας και στις δύο πλευρές του μετώπου, ενάντια και στις δύο εμπόλεμες πλευρές, ενάντια και στα δύο κράτη, ενάντια και στα δύο έθνη, ενάντια και στις δύο τοπικές φράξιες της παγκόσμιας αστικής τάξης. Υπερασπιζόμαστε την επέκταση αυτών των αγώνων και την οργανική σύνδεσή τους, ως στιγμές μιας ολότητας, με όλους τους αγώνες που συμβαίνουν εδώ και αρκετούς μήνες, παντού. Η κατηγορία του «πασιφισμού» που μας απευθύνουν είναι εξίσου δόλια γιατί στη βάση της κρατικίστικης λογικής της αντιλαμβάνεται τη χρήση των όπλων αποκλειστικά μέσω της στράτευσης και της στήριξης των «δικών μας» κρατικών δομών κι όχι, αν χρειαστεί, για την υπεράσπιση των εαυτών μας και των κοντινών μας ανθρώπων από το κράτος «μας».

Σ’ αυτές τις λοιδωρίες καταφεύγει και ο συντάκτης αυτού του κειμένου, φτάνοντας στο σημείο δε να πει ότι «σε περίπτωση που ο αφηρημένα ντεφετιστής εφαρμόσει το γενικό του κριτήριο σε μια περίπτωση άμυνας και δίκαιου πολέμου, η θέση του να είναι ”να ηττηθεί το κράτος και η κυβέρνησή μας” την ώρα που η χώρα του δέχεται άδικο, ιμπεριαλιστικό, κατακτητικό πόλεμο. Ακόμα και αν υποθέσουμε ότι ο ντεφετιστής αυτός είναι ειλικρινής, και πως την ώρα που θα ρημάζουν βόμβες το σπίτι το δικό του και των φίλων του, αυτός θα οργανώνει το δρόμο προς τον εμφύλιο πόλεμο ξεκινώντας από την άρνηση στράτευσης [δική μας έμφαση], μια τέτοια θέση στη συγκεκριμένη περίπτωση μόνο να τον απαξιώσει μπορεί στα μάτια των συνανθρώπων του».

Τι να πρωτοθαυμάσει καμιά! Την (μικρο)αστική, κυρ-Παντελίδικη λοιδωρία της άρνησης στράτευσης, την καταδίκη του εμφύλιου πολέμου, δηλ. τη μετατροπή του ιμπεριαλιστικού-καπιταλιστικού πολέμου σε ταξικό-εμφύλιο, την κρατικίστικη φιλοκυβερνητική στάση (ασχέτως μάλιστα συγκεκριμένου πολιτικού προσωπικού);! Το σίγουρο είναι ότι θα πρέπει να φυλαγόμαστε από τέτοιους «κομμουνιστές» που πρόθυμα θα μας στείλουν στα στρατοδικεία, άρα και στο εκτελεστικό απόσπασμα, ως εθνοπροδότες!

Η «θεωρητική» βάση όλου αυτού του μιλιταριστικού κατασκευάσματος είναι οι ακροβασίες και τακτικισμοί του Λένιν, ο οποίος βάφτιζε κατά το δοκούν, δηλ. σύμφωνα με τα εθνικά συμφέροντα της Ρωσίας, «δίκαιους» και «άδικους» τους πολέμους και αναλόγως έκανε την επιλογή συμμαχίας με το ένα ή το άλλο ιμπεριαλιστικό στρατόπεδο.

Σε εκδήλωση με τον μακαρίτη σύντροφο Λόρεν Γκόλντνερ το 2018 στο ΑΚΝ, είχαμε ασχοληθεί με την κριτική της αντιιμπεριαλιστικής ιδεολογίας, ως ενός από τα συστατικά στοιχεία του νέου τύπου κρατικοκαπιταλιστικού καθεστώτος στη Ρωσία, που παρουσιαζόταν ως «σοσιαλιστικό», και το οποίο περιελάμβανε τη συμμαχία με όλες τις αστικές, αντιδυτικές, «αντιιμπεριαλιστικές» δυνάμεις της Ασίας εκείνη την εποχή: ισλαμιστές, κεμαλιστές κλπ. (ακόμα και… δυτικούς ιμπεριαλιστές – αν αυτό εξυπηρετούσε τα συμφέροντα του νέου «σοσιαλιστικού» κράτους). Δες εδώ:

https://www.kokkinonima.gr/?p=268

Στην εκδήλωση αυτή συζητήσαμε μαζί με τον Γκόλντνερ το τότε πρόσφατο βιβλίο του Επανάσταση, ήττα και θεωρητική υπανάπτυξη (Ρωσία, Τουρκία, Ισπανία, Βολιβία), ένα σημαντικό βιβλίο που δείχνει πώς η αντεπαναστατική προώθηση των εθνικών συμφερόντων του σοβιετικού κράτους στα πλαίσια της ευρύτερης διεθνούς καπιταλιστικής ισορροπίας δυνάμεων, υπό το πρόσχημα του «αντιιμπεριαλισμού», ξεκίνησε πολύ πριν από το δόγμα του Στάλιν για τον «σοσιαλισμό σε μία χώρα» το 1924.

Ο μύθος των «δίκαιων» και «άδικων» πολέμων είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με την αντιιμπεριαλιστική ιδεολογία και τις καταστροφικές της συνέπειες για την αντικαπιταλιστική υπόθεση. «Άδικος» είναι ο πόλεμος μόνο του κράτους που θα βαφτιστεί «ιμπεριαλιστικό» ενώ όταν είναι «αντιιμπεριαλιστικό» δικαιούται να κάνει έναν «δίκαιο» πόλεμο. Στο μεταξύ, στο εσωτερικό του, ένα τέτοιο «αντιιμπεριαλιστικό» κράτος είχε, σύμφωνα με τους σοβιετικούς, κάθε δικαίωμα να συνθλίβει όλα τα τοπικά ταξικά κινήματα που υπερέβαιναν και αντιτίθεντο στους ορίζοντες των λαϊκών μετώπων εθνικής απελευθέρωσης. Αυτή ήταν η περίπτωση του Τουρκικού Κομμουνιστικού Κόμματος που καταστράφηκε από το υποτιθέμενα αντιιμπεριαλιστικό κεμαλικό καθεστώς, το οποίο υποστηρίχθηκε ένθερμα από τη ΡΣΟΣΔ/ΕΣΣΔ, ώστε να εξασφαλιστεί μια αποτελεσματική «ζώνη ασφαλείας» μεταξύ της τελευταίας και της «Δύσης». Δες εδώ τις εισηγήσεις μας σε εκείνη την εκδήλωση:

https://www.kokkinonima.gr/?p=504

Έχουμε κάθε λόγο να είμαστε καχύποπτες απέναντι σε λενινιστές τακτικιστές που μας μιλάνε σε πρώτο πληθυντικό για τη «χώρα μας», τις βόμβες που θα πέφτουν στο «σπιτάκι μας» και πώς θα πρέπει να πολεμήσουμε και έχουν επιπλέον το θράσος να κριτικάρουν μορφές όπως ο Στίνας - το κύριο λάθος του οποίου ήταν ότι νόμιζε ότι τις ντεφαιτιστικές απόψεις του τις συμμερίζονταν και οι σύντροφοί του στο εξωτερικό… Είμαστε σίγουρες επίσης ότι λίγο πολύ αυτά θα είναι τα επιχειρήματα όλων των λενινιστών (του «αναρχικού» είδους συμπεριλαμβανομένου) με τα οποία θα προσπαθήσουν να μας πείσουν να πολεμήσουμε ενάντια στον όποιο «εχθρό» και «εισβολέα» στο εγγύς μέλλον.

Κόκκινο Νήμα

13/1/2026

facebook

Tags: αντιμιλιταρισμός, διεθνισμός, λενινισμός, ντεφαιτισμός

Κατηγορία: Άλλα κείμενα

ΕΚΔΗΛΩΣΗ-ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: Μικροαστισμός, αντικουλτούρα κι αντιεξουσιαστικός χώρος στη Μεταπολίτευση

Posted December 3rd, 2025 by Κόκκινο Νήμα

Παρουσίαση και συζήτηση του βιβλίου Θέσεις για τον μικροαστισμό και την αντικουλτούρα στην Ελλάδα.

Το όνειρο του παραιτημένου, οικογενειάρχη εργάτη να γίνει νοικοκυραίος και το όνειρο του περιθωριακού εργάτη ν’ ανοίξει ένα δικό του «άλλου τύπου» μαγαζί αποδεικνύουν ότι ο μικροαστισμός είναι μια ατομικιστική και μισοκακόμοιρη απάντηση στη μιζέρια της μισθωτής εργασίας. O μικροαστισμός στη μεταπολιτευτική Ελλάδα μπορεί να ειδωθεί σαν ένα θλιβερό υποκατάστατο της κοινωνικής επανάστασης.

Με την πολιτική στήριξη από τη Βιβλιοτόπια.

Στον αυτοδιαχειριζόμενο χώρο ΑΝΑΤόΠΙΑ,

Παρασκευή 12 Δεκέμβρη, στις 20:30 (σαχτούρη 34-38 & ρήγα φεραίου)

https://www.kinimatorama.net/event/184252

Κατηγορία: Βιβλία του Κόκκινου Νήματος, Εκδηλώσεις

Η ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ΣΤΗ ΓΑΖΑ ΕΙΝΑΙ Η ΚΟΛΑΣΗ ΕΝΟΣ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΙΚΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΠΟΥ Ο ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ ΤΟΥ ΕΙΝΑΙ Η 13ωρη ΕΡΓΑΣΙΜΗ ΜΕΡΑ

Posted September 30th, 2025 by Κόκκινο Νήμα

Στον αντεστραμμένο οργουελικό κόσμο του πολέμου και της εκμετάλλευσης όπου «ο πόλεμος είναι ειρήνη» και νόμοι για την εκμετάλλευση της εργασίας «στηρίζουν τους εργαζόμενους» ήρθε να προστεθεί ένα νέο εργατικό νομοσχέδιο που με τον ψευδεπίγραφο τίτλο «Δίκαιη Εργασία για Όλους: Απλοποίηση της Νομοθεσίας – Στήριξη στον Εργαζόμενο – Προστασία στην Πράξη» που βρίσκεται προς ψήφιση. Κυβέρνηση, φιλικά της ΜΜΕ και επιστήμονες στην υπηρεσία του καπιταλιστικού κράτους προσπαθούν να πείσουν τους εργαζόμενους και την κοινή γνώμη ότι δεν θίγεται το 8ωρο και ότι το 13ωρο, αν γίνει νόμος του κράτους, είναι προαιρετικό και εξαρτάται από τη βούληση του εργαζομένου! Δεν είναι η πρώτη φορά.

Στην πραγματικότητα, με το νομοσχέδιο αυτό η κυβέρνηση έρχεται να νομιμοποιήσει και να επεκτείνει την εργοδοτική ασυδοσία και αυθαιρεσία, συνεχίζοντας την πετυχημένη πολιτική εσωτερικής υποτίμησης που εγκαινίασαν τα «μνημόνια» και η οποία εμπλουτίστηκε, κατά τη διάρκεια πλέον της κρατικής διαχείρισης της πανδημίας, μέσω της ευρείας κοινωνικής αποδοχής των λοκντάουν και της πολιτικής του μαζικού/υποχρεωτικού εμβολιασμού.

Το νέο νομοσχέδιο ανοίγει τον δρόμο για την παραπέρα εντατικοποίηση και πειθάρχηση της εργασίας με μοναδικό στόχο την ακόμα μεγαλύτερη αύξηση της κερδοφορίας μικρών και μεγάλων καπιταλιστών. Το ποσοστό αυτό τα τελευταία χρόνια βαίνει διαρκώς αυξανόμενο καθώς το ήδη χαμηλό μερίδιο μισθών στο ΑΕΠ (36,8% το 2019 ή 10,8% κάτω από το αντίστοιχο στην ΕΕ), συνέχισε να μειώνεται κι άλλο (35% το 2024 ή 12,9% κάτω από το μέσο μερίδιο στην ΕΕ). Αντίστροφη είναι η πορεία του μεριδίου των κερδών που πλέον ξεπέρασαν το 50% του ΑΕΠ (50,2% έναντι 41% στην ΕΕ). Την περίοδο 2019-2024 η αύξηση του ΑΕΠ κατά 52,4 δισ. αντιστοιχεί κατά μόνο 28% στην αύξηση των ονομαστικών μισθών ενώ κατά 72% (!) στη αύξηση των καπιταλιστικών κερδών.

Αυτό συνέβη εξαιτίας μια διπλής ήττας της εργατικής τάξης τα τελευταία χρόνια: αφενός η πραγματική παραγωγικότητα της εργασίας στο σύνολο της οικονομίας αυξήθηκε κατά 1,2% την περίοδο 2019-2024, αφετέρου το μέσο πραγματικό ωρομίσθιο, την ίδια περίοδο, μειώθηκε κατά 4,7%, επιτρέποντας τη διανομή ακόμη μεγαλύτερου «εθνικού εισοδήματος» υπέρ των καπιταλιστών. Το μέγεθος αυτής της απόκλισης φαίνεται και από το ότι η συμβολή των μισθών στην ποσοστιαία μεταβολή του «ακαθάριστου πρωτογενούς εισοδήματος των νοικοκυριών», σε τρέχουσες τιμές, ήταν μόλις 2,3% (έναντι 8.8% στην ΕΕ).

Η άνιση διανομή μεταξύ μισθών και κερδών αντανακλάται, όπως όλοι ξέρουμε, και στην πληθωριστική αύξηση των τιμών, που υπερβαίνει κατά πολύ την όποια, ονομαστική αύξηση του μέσου μισθού τα τελευταία χρόνια – αφήνουμε απέξω την αντικειμενική μείωση του πραγματικού μισθού μέσω της άμεσης φορολογίας: το πάγωμα των φορολογικών κλιμάκων οδήγησε στην υψηλότερη φορολόγηση των αυξημένων μισθών και συντάξεων, περιορίζοντας πολύ την ονομαστική αύξησή τους.

Η αύξηση του μεριδίου κερδών ανήλθε σε επίπεδα μεγαλύτερα της αύξησης του κόστους των εισαγόμενων προϊόντων και υπηρεσιών, την έτερη σημαντική αιτία της αύξησης των τιμών. Έτσι το λεγόμενο «μοναδιαίο κέρδος» βρίσκεται πολύ πάνω από το προ-πανδημικό επίπεδο και πάνω από τον αντίστοιχο ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Τα κρατικά ταμειακά διαθέσιμα αυξήθηκαν κατά 2,7 δισ. ευρώ το 2024 (έναντι αρχικών εκτιμήσεων για μείωση κατά 4,5 δισ. ευρώ), φθάνοντας στα 36,3 δισ. ευρώ, ενώ στο τέλος του α΄ τριμήνου του 2025 αυτά αυξήθηκαν περαιτέρω στα 40,2 δισ. ευρώ. Τα φράγκα αυτά όμως δεν θα πάνε για αυξήσεις μισθών και συντάξεων ή για αυξήσεις στις κοινωνικές δαπάνες: Μεγάλο μέρος αυτού του αποθεματικού (έως 41% σύμφωνα με τη γενναιόδωρη πρόταση της Τράπεζας της Ελλάδας) πρόκειται να χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά για την (πρόωρη) αποπληρωμή του «δημόσιου χρέους», θα πάει δηλαδή στις τσέπες των διεθνών τοκογλύφων. Μέχρι σήμερα, από τα 52.9 δισ. ευρώ των διμερών δανείων κατά τη σύναψη του πρώτου προγράμματος εσωτερικής υποτίμησης τον Μάιο του 2010, το ελληνικό κράτος έχει ήδη αποπληρώσει το 40%. Σύμφωνα με τις εξαγγελίες του Υπουργείoυ Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το υπολειπόμενο ποσό των εν λόγω δανείων που ανέρχεται σε 31,6 δισ. ευρώ θα αποπληρωθεί πρόωρα έως το 2031, δηλαδή μια ολόκληρη δεκαετία νωρίτερα – το ίδιο πρόωρα έχει εδώ και καιρό ξεπληρωθεί, για το σύνολο των δανείων που εξέδωσε, το ΔΝΤ, ο άλλος μεγάλος πιστωτής των ελλήνων καπιταλιστών.

Η παραπάνω επιτυχής για τους καπιταλιστές συνθήκη, από την άλλη, δεν σηματοδοτεί κάποια ραγδαία αλλαγή στα βασικά χαρακτηριστικά του εγχώριου μοντέλου συσσώρευσης, το οποίο συνεχίζει να βασίζεται στη χαμηλή οργανική σύνθεση κεφαλαίου (βλ. μικρές, οικογενειακές επιχειρήσεις) και την εντατική εκμετάλλευση εργασίας χαμηλής ειδίκευσης/παραγωγικότητας, σε συνθήκες σημαντικής έλλειψης εργατ(ρι)ών.

Παρόλα αυτά, αξίζει να σημειωθεί η άνοδος της βαρύτητας της εγχώριας βιομηχανικής/εξαγωγικής παραγωγής στο ελληνικό καθεστώς συσσώρευσης, καθώς:

το λεγόμενο «κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος» μειώνεται συνεχώς: από το 2009 ως σήμερα η μείωσή του ισοδυναμεί με υποτίμηση του μισθού σχεδόν κατά 35% − αυτό εννοούν τα αφεντικά όταν κάνουν λόγο για «βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας»·
το μερίδιο της βιομηχανικής παραγωγής στο ΑΕΠ από το 2013, καθώς και των εξαγωγών αγαθών την περίοδο 2015-2024 (κατά 24 δις. ή κατά 96%) αυξάνεται.

Τα στοιχεία αυτά εξηγούν τη συγκεκριμένη νομική μορφή που έχει πάρει η επίθεση στους χώρους εργασίας τα τελευταία χρόνια, αλλά και τα άμεσα αποτελέσματα αυτής.

ΤΑ ΤΡΙΑ ΠΙΟ ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΑΥΤΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΘΕΣΗΣ

Τι κυρίως προέβλεπε ο Ν. 4808/21

(ή αλλιώς «νόμος Χατζηδάκη»):

Αύξηση του νομίμου ορίου υπερωριών (150 ανά έτος από 96 στη βιομηχανία και 120 στους υπόλοιπους κλάδους, με μισθολογική προσαύξηση μόλις κατά 40%)·
δυνατότητα υπέρβασης του πιο πάνω ετήσιου ορίου, κατόπιν συνεννόησης αφεντικών με το υπουργείο Μισθωτής Εκμετάλλευσης βάσει υποτίθεται «έκτακτων αναγκών» (με προσαύξηση μισθού μόλις κατά 60%)·
ακόμη πιο ελαστική διευθέτηση του ωραρίου βάσει «ατομικής διαπραγμάτευσης» (έως 10 ώρες την ημέρα, δίχως πρόσθετη αμοιβή με αντάλλαγμα ρεπό εντός εξαμήνου για να μπορούν, ως γνωστόν, να μαζεύουν οι εργαζόμενοι τις… ελιές τους)·
επέκταση της δυνατότητας κατάργησης της Σαββατιάτικης/Κυριακάτικης αργίας στη βάση, και μόνο, σχετικής επιχειρησιακής σύμβασης σε μια σειρά βασικούς κλάδους με πολυάριθμο εργατοϋπαλληλικό προσωπικό (παραγωγή/διανομή φαρμάκων, εφοδιαστικές αλυσίδες, data centers, κλπ.)·
προκαταβολική επίταξη (30% του συνόλου των εργαζομένων) σε περίπτωση απεργίας σε κλάδους «ζωτικής σημασίας» για το κεφάλαιο·
εν γένει αυστηροποίηση των όρων κήρυξης απεργίας (50%+1 με ηλεκτρονική ψηφοφορία)·
ενθάρρυνση των εργοδοτικών εκβιασμών, καθώς η επίλυση των εργατικών διαφορών αφαιρείται από την Επιθεώρηση Εργασίας και ανατίθεται στον ΟΜΕΔ, όπου κυριαρχούν οι εργοδοτικοί φορείς και ο οποίος δεν διαθέτει ελεγκτικούς μηχανισμούς·
βλαπτική μεταβολή όρων εργασίας (ακόμη και απομόνωσης εντός της επιχείρησης!) του υπό απόλυση εργαζομένου, καθόλη την περίοδο προειδοποίησης της απόλυσης κι ενώ έχει ήδη καταργηθεί η ανάγκη αιτιολόγησής της και οι σχετικές αποζημιώσεις, όταν υφίστανται, έχουν μειωθεί δραματικά·
παρεμπόδιση της επαναπρόσληψης ενός απολυμένου ακόμη κι αν αυτός δικαιωθεί στο δικαστήριο, μέσω της πρόβλεψης για πρόσθετη αποζημίωση (από 3-24 μηνιάτικα, ανάλογα με την… «οικονομική κατάσταση» της επιχείρησης που τον απέλυσε παράνομα ή/και καταχρηστικά).

***

Τι κυρίως προέβλεπε ο Ν. 5053/23

(ή αλλιώς «νόμος Γεωργιάδη»):

Διαδοχική εργασία σε τουλάχιστον δύο εργοδότες μέγιστης συνολικής διάρκειας 13 ωρών (δεδομένης της νομοθετικής απαίτησης για 11ωρη ανάπαυση)·
εξαήμερη εργασία στις περιπτώσεις εταιρειών που εφαρμόζουν ήδη κυλιόμενες βάρδιες (βλ. κυρίως στον δευτερογενή τομέα) με «τυράκι» την αύξηση της προσαύξησης μισθού κατά 40% (από το τότε 30% για τη σαββατιάτικη εργασία)·
εξαήμερη εργασία και για τις υπόλοιπες επιχειρήσεις που δεν είναι από τη φύση τους συνεχούς λειτουργίας, με μόνη διαφοροποίηση την κατά την κρίση του εργοδότη ύπαρξη «αυξημένου φόρτου εργασίας»·
πρόβλεψη για συμβάσεις «μηδενικών ωρών εργασίας», δηλ. συμβάσεις που εξασφαλίζουν στον εργοδότη την αδιάλειπτη διαθεσιμότητα εργασίας για να καλυφθούν έκτακτες ή όχι τόσο έκτακτες, όπως στην τουριστική βιομηχανία, ανάγκες, με αντάλλαγμα την πληρωμή ενός ορισμένου αριθμού ωρών εργασίας ανά μήνα·
έλεγχος ωραρίου με την υποχρεωτική γενίκευση της εφαρμογής της ψηφιακής κάρτας εργασίας, σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα·
6μηνη δοκιμαστική περίοδος, δίχως αποζημίωση σε περίπτωση λήξης της με εργοδοτική απόφαση, δηλαδή η πρόβλεψη για μακρόχρονη δοκιμαστική περίοδο, άρα για περίοδο μαθητείας με μικρότερο μισθό και εργοδοτικές εισφορές·
ποινικοποίηση απεργιακών περιφρουρήσεων/κινητοποιήσεων (σε συνδυασμό με την αυστηροποίηση των ποινών για τη λεγόμενη «παρακώλυση συγκοινωνιών» που προέβλεπε ο Ν. 4619/2019)·
δυνατότητα εκ των υστέρων δήλωσης υπερωρίας (ώστε κι αν ακόμη πιαστούν από το αποδεκατισμένο ΣΕΠΕ, να μπορούν τα αφεντικά να έχουν μια βολική δικαιολογία: «μα θα το δήλωνα, ρε συ, ούτως ή άλλως όταν κατεβάζαμε τα ρολά»).

***

Τι (παρεμπιπτόντως) προέβλεπε ο Ν. 5184/25

(που αφορούσε σε ζητήματα του Υπουργείου… Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων):

Κατάργηση της προβλεπόμενης προσαύξησης των ασφαλιστικών εισφορών για τις υπερωρίες και την εργασία σε αργίες, Κυριακές, νυκτερινά κλπ. Έτσι, οι εν λόγω εισφορές υπολογίζονται βάσει του «κανονικού» ωρομίσθιου κι όχι του επαυξημένου, μειώνοντας έτσι σημαντικά τη συντάξιμη βάση του εργαζόμενου, άρα και τη σύνταξή του.

ΤΟ ΥΠΟ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟ

ΚΑΙ ΠΩΣ ΑΥΤΟ ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΙ ΤΟΥΣ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ

Η αδυναμία εκμετάλλευσης επαρκούς μάζας εργασίας (βλ. συνδυαστική μείωση και γήρανση του ενεργού πληθυσμού, συνθήκη που θα μπορούσε εν δυνάμει να περιορίσει τα καπιταλιστικά κέρδη και να αυξήσει τον εργατικό μισθό) που χαρακτηρίζει τα τελευταία χρόνια το εγχώριο μοντέλο καπιταλιστικής συσσώρευσης οδηγεί τους καπιταλιστές στην πατροπαράδοτη λύση της άμεσης επίθεσης μέσω της διαρκούς επέκτασης της εργάσιμης ημέρας και της αύξησης της έντασης της εργασίας. Όσον αφορά στην πρώτη, είναι γνωστό ότι εδώ και 25 χρόνια μπορούν να παρατείνουν την εργάσιμη ημέρα στις 12ωρες (βλ. Ν. 2874/2000), ενώ ταυτόχρονα, όπως είδαμε προηγουμένως, πέτυχαν την αύξηση των νόμιμων υπερωριών σε όλους τους κλάδους (σε 150 ανά έτος, αλλά, όπως είδαμε ακόμη και παραπάνω από αυτές, μέσω «ειδικής άδειας» – ήδη εργοδότες πρότειναν, κατά τη διαβούλευση του νέου νομοσχεδίου, την αναλογική αύξηση του ετήσιου ορίου νόμιμων ωρών υπερωρίας ακόμη και 250 ώρες – όρεξη και φαντασία να έχει κανείς να κατεβάζει ιδέες!)

Η επέκταση της εργάσιμης ημέρας και η τεράστια έκταση του φαινομένου της επιβολής υπερωριών στους χώρους εργασίας επιβεβαιώνονται από τα στοιχεία που προέκυψαν από την εφαρμογή της ψηφιακής κάρτας εργασίας: από τον Ιανουάριο έως τον Ιούλιο του 2025 έχουν καταγραφεί πάνω από 3,5 εκατομμύρια υπερωρίες (1,5 εκατομμύριο ώρες παραπάνω συγκριτικά με το αντίστοιχο 7μηνο του 2024) και αυτές μόνο στους κλάδους όπου η χρήση της είναι υποχρεωτική – σκέψου τι γίνεται παραέξω! Το κράτος προχώρησε σε αυτήν τη ρύθμιση προκειμένου να καταγράψει καλύτερα τις πραγματικές επιχειρησιακές ανάγκες, να περιορίσει σε έναν βαθμό την αδήλωτη εργασία για να αυξήσει κατά ένα μέρος τα φορολογικά έσοδα και τις ασφαλιστικές εισφορές, αλλά και για να μειώσει τις κοινωνικές παροχές σε χρήμα (στους πρώην αδήλωτους εργαζόμενους).

Και η αύξηση της έντασης εργασίας και η επέκταση του ωραρίου θεμελιώθηκε πάνω στην δραματική ισχυροποίηση, ήδη από την εποχή της κρατικής διαχείρισης της πανδημίας, του λεγόμενου διευθυντικού δικαιώματος, παράλληλα με τη διάβρωση του συλλογικού πλαισίου εργατικής διαπραγμάτευσης και συνδικαλιστικής οργάνωσης/δράσης, καθιστώντας την ατομική «συμφωνία», που θα επιβάλλει ο εργοδότης στον εκβιαζόμενο εργαζόμενό του, πιο ισχυρή από τις (λιγοστές) Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας.

***

Όσα προβλέπει το κατατεθέν νομοσχέδιο, έρχονται σε λογική συνέχεια όλων των παραπάνω.

Αφού πρώτα νομιμοποιήθηκε η 13ωρη εργασία σε δύο (τουλάχιστον) εργοδότες, ο νέος νόμος προβλέπει το (διευθυντικό) δικαίωμα επιβολής της ακόμη κι από έναν, αυξάνοντας έτσι τον αριθμό των νόμιμων ημερήσιων υπερωριών κατά μία (από τρεις σε τέσσερις). Στη φάκα του μέτρου πιάνονται και όσοι ήδη εργάζονται εκ περιτροπής. Κανείς μπορεί εύλογα να αναρωτηθεί πόσα παραπάνω εργατικά «ατυχήματα», πόσοι παραπάνω νεκροί και σακατεμένοι, θα καταμετρηθούν με την εισαγωγή του μέτρου – κι όλα αυτά ενώ το υπό συζήτηση νομοσχέδιο περιλαμβάνει διατάξεις, υποτίθεται, για την «ενίσχυση της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων, μέσω της αναβάθμισης του ρόλου των αρμόδιων οργάνων, της επικαιροποίησης και αυστηροποίησης του σχετικού θεσμικού πλαισίου, της προώθησης της πρόλη-ψης επαγγελματικών κινδύνων και ασθενειών, της προστασίας της ψυχικής υγείας, της ενίσχυσης της κατάρτισης σε πρώτες βοήθειες, καθώς και της αξιοποίησης της ψηφιακής τεχνολογίας για τον αποτελεσματικότερο έλεγχο και την παρακολούθηση των συνθηκών εργασίας» (βλ. άρθρο 23). Οι άνθρωποι προφανώς νομίζουν ότι απευθύνονται σε κρετίνους!

Αφού πρώτα νομοθέτησαν τη μείωση των ασφαλιστικών εισφορών για τη νυκτερινή/υπερ-ωριακή/κυριακάτικη ή σε ημέρα αργίας εργασία, επεκτείνουν το μέτρο στις προσαυξήσεις που προκύπτουν από Συλλογική Σύμβαση Εργασίας ή από πατερναλιστική εργοδοτική πρωτοβουλία.

Αφού πρώτα καταργήθηκε ο «βάσιμος λόγος απόλυσης» δηλαδή η αιτιολόγησή της (άρθρο 48, Ν. 4611/2019) και νομιμοποιήθηκε η δυνατότητα βλαπτικής μεταβολής υπό απόλυση εργαζομένου, ακόμη και η δυνατότητα παράνομης/καταχρηστικής απόλυσής του, τώρα ο εργαζόμενος καλείται να αποδείξει ότι «δεν δύναται παρά την καλή πίστη» να παράσχει υπερωριακή εργασία, αλλιώς κινδυνεύει να απολυθεί. Αυτού του είδους την «συναίνεση» είναι που προβλέπει ο νομοθέτης. Ας το τονίσουμε για άλλη μια φορά γιατί πολλοί μαλάκες εργαζόμενοι δεν καταλαβαίνουν μέσα στην ηλιθιότητά τους τι ψηφίζουν όταν ψηφίζουν (εν προκειμένω Νέα Δημοκρατία): ο εργαζόμενος στην ουσία δεν έχει δικαίωμα να αρνηθεί να εργαστεί 13ωρο αν του ζητηθεί από τον εργοδότη, ενώ πέφτει το βάρος πάνω του να αποδείξει ότι «δεν μπορεί» (βλ. άρθρο 659 Αστικού Κώδικα· άρθρο 11 ΠΔ 80/2022).

Επίσης ο νέος νόμος προβλέπει fasttrack διαδικασίες απόλυσης, που μετονομάζεται οργουελιανά «αναγγελία οικειοθελούς αποχώρησης» (βλ. στις πέντες ημέρες απουσίας, δύο ημέρες μετά την ειδοποίηση από τον εργοδότη συν τρεις μέρες«αδικαιολόγητης απουσίας») δίχως να απαιτείται η ρητή και αποδεδειγμένη συναίνεση του εργαζομένου.

Αφού πρώτα ελαστικοποιήθηκε το ωράριο βάσει εξαμηνιαίας «συμφωνίας», τώρα τα αφεντικά θα μπορούν να αυξομειώνουν τον χρόνο εργασίας ακόμα και εντός της ίδιας εβδομάδας, σύμφωνα με τις ανάγκες των επιχειρήσεών τους– το μέτρο συνδέεται και με το επιχειρούμενο κομμάτιασμα της ετήσιας άδειας των εργαζομένων, σε 4 «πενθήμερα»όλον τον χρόνο. Ταυτόχρονα έρχονται να καταργήσουν το βιβλίο κανονικών αδειών, μέσω του οποίου το ΣΕΠΕ μπορούσε να ασκεί κάποιον έλεγχο στα αφεντικά. Έτσι, η δυνατότητα διευθέτησης της εργασίας, από μία εβδομάδα έως και έναν χρόνο, και κάθε χρόνο, πλέον δε γνωρίζει κανένα ουσιαστικό εμπόδιο, εφόσον αυτό επιθυμήσει ο καπιταλιστής.

Αφού πρώτα επέβαλαν την ψηφιακή κάρτα εργασίας έρχονται να επιτρέψουν την μη ορθή χρήση της προβλέποντας τη δυνατότητα ευέλικτης προσέλευσης ως και 2 ώρες από την τυπική έναρξη και λήξη του ωραρίου αλλά και 3 «μονά» χτυπήματα της κάρτας ανά μήνα για κάθε εργαζόμενο… Έτσι η ψηφιακή κάρτα δεν θα μπορεί στην πράξη να εμποδίσει τη μερικώς αδήλωτη εργασία, ενώ αντίθετα θα συνεχίσει να λειτουργεί ως μηχανισμός παρακολούθησης και πειθάρχησης των εργαζομένων. Σημειωτέον, η καινοφανής εισαγωγή του όρου «χρόνος προετοιμασίας» (30 λεπτά πριν και μετά την εργασία στις βιομηχανίες, 10 λεπτά για τον τουρισμό/επισιτισμό) συνεπάγεται επιπλέον άμισθο χρόνο (ακόμη και 60 λεπτών) κατά τον οποίο ο εργαζόμενος θα βρίσκεται στη διάθεση του αφεντικού – για τον χρόνο μετακίνη-σης από και προς τη δουλειά που κάπου, κάποτε πληρωνόταν ως χρόνος εργασίας, ας μην κάνουμε τώρα λόγο. Άρα η «ψηφιακή κάρτα» έρχεται για να κλέψει μία ώρα εργασίας, σε μια εργάσιμη μέρα που μπορεί να φτάσει έτσι τις 14 ώρες, χώρια, όπως προείπαμε τον χρόνο μετακίνησης, διαλύοντας έτσι ακόμη κι αυτό το γελοίο όριο της ελάχιστης, υποχρεωτικής 11ωρης ανάπαυσης (Ν. 4093/2012).

Αφού πρώτα επέτρεψαν τη σύναψη συμβάσεων «μηδενικών ωρών», έρχονται τώρα κι επιτρέπουν συμβάσεις έως δύο ημερών, ακόμα και σε ανήλικους εργαζόμενους, μέσω ειδικής ηλεκτρονικής πλατφόρμας «Ταχείας Πρόσληψης»!

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΘΕΣΗ ΣΤΟΝ ΜΙΣΘΟ

ΣΤΗΝ ΕΠΙΘΕΣΗ ΣΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ

Όπως όλοι οι εργασιακοί νόμοι, έτσι κι αυτός έχει άμεσες επιπτώσεις στον έμμεσο μισθό.

Είναι γνωστό όμως ότι με μια σειρά νόμων τα τελευταία τριάντα χρόνια, τα αφεντικά πετσόκοψαν τις συντάξεις (κύριες και επικουρικές). Αυτό το κατάφεραν μειώνοντας και τους δύο συντελεστές υπολογισμού τους: αφενός τα ποσοστά αναπλήρωσης επί της συντάξιμης βάσης, αφετέρου την ίδια τη συντάξιμη βάση (που πλέον το ύψος της υπολογίζεται από το σύνολο του εργάσιμου βίου σε μια καθαρά ανταποδοτική/κεφαλαιοποιητική λογική και όχι από τα ένα, δύο ή πέντε τελευταία, συνήθως πιο καλοπληρωμένα, έτη εργασίας).

Η πρόβλεψη του άρθρου 68 για την απαλλαγή από ασφαλιστικές εισφορές στις προσαυξήσεις των εργατικών αποδοχών που, όπως είδαμε, έρχεται να συμπληρώσει τον πρόσφατο Ν. 5184/ 2025 για τη νυχτερινή ή κυριακάτικη εργασία, εργασία σε αργία, υπερωρία/υπεργεργασία, έχει ως συνέπεια οι συγκεκριμένες αποδοχές να μην συμπεριλαμβάνονται στον υπολογισμό του συντάξιμου ποσού. Αυτό έχει ως άμεσο αποτέλεσμα να μειώνεται σημαντικά η συντάξιμη βάση και, κατ’ επέκταση, η μελλοντική σύνταξη του εργαζομένου.

Επομένως, η κατάργηση των ασφαλιστικών εισφορών στις προσαυξήσεις επηρεάζει το ύψος της σύνταξης, ιδιαίτερα στα επαγγέλματα που τέτοιες προσαυξήσεις αποτελούν σημαντικό κομμάτι του μισθού (βλ. νυχτοφύλακες, εργαζόμενοι σε βάρδιες κλπ). Ένα μόνο ενδεικτικό παράδειγμα αρκεί: έστω νυχτοφύλακας που λαμβάνει 100 ευρώ μηνιαίως ως προσαύξηση για νυχτερινή εργασία (δίχως υπερεργασία/υπερωρία). Ο υπολογισμός του συντάξιμου ποσού του θα γίνει δίχως να ληφθούν υπόψη 1.200 ευρώ σε ετήσια βάση. Το άμεσο όφελος για τον εργαζόμενο περιορίζεται σε περίπου 10 ευρώ μηνιαίως, καθώς λόγω αύξησης του φορολογητέου εισοδήματος αυξάνεται κaι ο ετήσιος φόρος που καλείται να πληρώσει. Έτσι, ο εργαζόμενος έχει ένα αμφίβολο καθαρό όφελος στο παρόν, αλλά υφίσταται σοβαρή μακροχρόνια και πιθανώς μη αντιστρέψιμη ζημιά. Αλήθεια, για πόσο μαλάκες ψάχνουνε;

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ, ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ, ΨΗΦΙΑΚΗ ΚΑΡΤΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

Η ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ «ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ» ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟ ΤΟΜΕΑ

Την ίδια ώρα το «διευθυντικό δικαίωμα» επεκτείνεται γοργά και στον δημόσιο τομέα. Από τη μία, μέσω της αυστηροποίησης του πειθαρχικού δικαίου για τους δημόσιους υπαλλήλους μετά την ψήφιση από τη Βουλή του σχετικού νομοσχεδίου του υπουργείου Εσωτερικών. Από την άλλη μέσω της επέκτασης της αξιολόγησης (δομών/υπηρεσιών και εργαζομένων σε αυτές).

Δεν είναι διόλου τυχαίο ότι σύμφωνα με τον νέο πειθαρχικό κώδικα η άρνηση συμμετοχής ειδικά στην αξιολόγηση, είτε ως αξιολογητής είτε ως αξιολογούμενος, τιμωρείται παραδειγματικά, αρχικά με πρόστιμο ίσο με τις αποδοχές δύο μηνών, και στη συνέχεια ακόμη και με οριστική παύση, δηλαδή απόλυση, εφόσον ο κατηγορούμενος συνεχίσει να αποφεύγει την αξιολόγηση για δύο συνεχόμενες χρονιές.

Όσοι, δε, απολύονται από το Δημόσιο για αυτόν ή άλλον λόγο ή καταγγέλλουν με δική τους υπαιτιότητα τη σύμβαση εργασίας τους, τιμωρητικά μπορούν να διοριστούν εκ νέου μόνο εφόσον παρέλθουν 10 έτη (από 5 που ισχύει σήμερα).

Δεν είναι διόλου τυχαία επίσης η χρονική στιγμή που επιχειρείται η αυστηροποίηση της νομοθετικής επιβολής της αξιολόγησης από το πολιτικό προσωπικό του κεφαλαίου. Αντιμέτωπο με μια σταθερή –τα τελευταία 30 χρόνια– και αρκετά σθεναρή αντίσταση στον χώρο της εκπαίδευσης, αναγκάστηκε να αναβαθμίσει την επίθεσή του. Παραμένει σκανδαλώδες το γεγονός ότι εκείνοι ακριβώς οι εργαζόμενοι που είναι εντεταλμένοι να αναπαράγουν, επιλέγουν και κατανέμουν τη μελλοντική εργασιακή δύναμη, τους μαθητές, σύμφωνα με τον καπιταλιστικό καταμερισμό της εργασίας, επιδεικνύουν τέτοια άρνηση εφαρμογής στους ίδιους του μέτρου της αξιολόγησης, δηλαδή της καπιταλιστικής τεχνολογίας ιεραρχικής κατανομής, κατηγοριοποίησης και ανταγωνισμού μεταξύ εργαζομένων και δομών. Και είναι ακριβώς αυτή η άρνηση που βάζει εμπόδια τόσα χρόνια στην όξυνση του ανταγωνιστικού και επιλεκτικού χαρακτήρα του δημόσιου σχολείου και στη μετατροπή του σε καπιταλιστική επιχείρηση.

Είναι συνεπώς βέβαιο ότι ο αγώνας ενάντια στην αξιολόγηση στην εκπαίδευση θα είναι αυτός που θα καθορίσει την εφαρμογή του συνόλου των πειθαρχικών μέτρων για το σύνολο του δημόσιου τομέα.

Με το νέο νομικό πλαίσιο διευρύνονται εν γένει τα πειθαρχικά παραπτώματα και οι ποινές (που πλέον θα περιλαμβάνουν τη στέρηση του δικαιώματος χορήγησης μισθολογικού κλιμακίου από ένα έως πέντε έτη, την αφαίρεση έως τεσσάρων μισθολογικών κλιμακίων και την απαγόρευση άσκησης καθηκόντων προϊσταμένου κατ’ αναπλήρωση ή με ειδικές διατάξεις για διάστημα από ένα έως πέντε έτη). Πέραν των πειθαρχικών ποινών προβλέπεται για ορισμένες περιπτώσεις η επιβολή επιπλέον διοικητικής κύρωσης που κυμαίνεται από 3.000 έως 100.000 ευρώ. Προβλέπεται επίσης ότι από την άσκηση ποινικής δίωξης για οποιοδήποτε κακούργημα, άσχετα από την τελική έκβαση αυτής, ο υπάλληλος τίθεται σε αυτοδίκαιη αργία (πρόβλεψη που σήμερα ισχύει μόνο για βαρύτατα εγκλήματα όπως αυτό κατά της γενετήσιας ελευθερίας και της οικονομικής εκμετάλλευσης της γενετήσιας ζωής). Ακόμη, η στέρηση της προσωπικής ελευθερίας υπαλλήλου για άσχετο με την εργασία του λόγο (πχ. ύστερα από σύλληψη σε μια πορεία), για όσο χρόνο αυτή διαρκεί, αποτελεί λόγο για τη θέση του σε καθεστώς αυτοδίκαιης αργίας.

Το νέο «δίκαιο», όπως είναι λογικό, απαιτεί και «νέους» δικαστές. Πράγματι, επέρχονται δομικές αλλαγές στο πλαίσιο της πειθαρχικής διαδικασίας καθώς καταργούνται τα συλλογικά πειθαρχικά όργανα και αντικαθίστανται από ένα νέο, πλήρους απασχόλησης, σώμα δικαστών (με τον βαρύγδουπο τίτλο: Πειθαρχικό Συμβούλιο Ανθρώπινου Δυναμικού Δημόσιου Τομέα ή πιο απλά ΠΣΑΔΔΤ) που θα αναλάβουν, σε τριμελή ή πενταμελή κλιμάκια, την εξέταση των «πειθαρχικών παραβάσεων». Σε αυτήν, πολύ βολικά, δεν θα μπορούν να συμμετέχουν εκπρόσωποι των εργαζομένων, παρά μόνο πριν την έναρξη της διαδικασίας, αναιρώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την ίδια την έννοια του μάρτυρα και τον οργανικό ρόλο που αυτός επι-τελεί στη νομική διαδικασία…

Ταυτόχρονα για πρώτη φορά εισάγεται στο πειθαρχικό δίκαιο του Δημοσίου η λεγόμενη «πειθαρχική συν-διαλλαγή» που μπορεί να ζητήσει ο ελεγχόμενος υπάλληλος για να τύχει ευνοϊκότερης ποινής υπό προϋ-ποθέσεις (φανταζόμαστε εφόσον ρουφιανέψει ή ομολογήσει ενοχή)

Η ψηφιακή κάρτα εργασίας

Η χρήση της ψηφιακής κάρτας εργασίας, η οποία εφαρμόζεται ήδη σε ορισμένες ανεξάρτητες αρχές, όπως η ΑΑΔΕ, αλλά και σε νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου, θα γενικευτεί από το 2026 στο σύνολο των δημόσιων υπαλλήλων, στο πλαίσιο αύξησης της αποδοτικότητάς τους αλλά και του άμεσου ελέγχου της κίνησής τους. Αφενός, με τη νέα ψηφιακή κάρτα εργασίας, οι δημόσιοι υπάλληλοι θα επιβεβαιώνουν την αυτοπρόσωπη παρουσία τους κατά την άφιξη/αποχώρησή τους από την υπηρεσία, αφετέρου ταυτόχρονα θα καταγράφονται και οι μετακινήσεις τους εντός κι εκτός του χώρου εργασίας τους.

Επιπλέον, ήδη είδαμε πώς η εισαγωγή του ίδιου μέτρου στον ιδιωτικό τομέα έφερε την επέκταση της εργάσιμης ημέρας μέσω της θεσμοθέτησης του «ημερήσιου χρόνου προετοιμασίας». Γιατί όχι και στο δημόσιο;

Η ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ΣΤΗ ΓΑΖΑ

ΚΙ ΕΜΕΙΣ ΕΔΩ:

Είναι επιτακτική ανάγκη το εργατικό κίνημα να συνδέσει το μακελειό στη Γάζα με τους αγώνες εδώ, όχι με ένα εξωτερικό τρόπο που, συν τοις άλλοις μιλάει τη γλώσσα των εθνικών διαιρέσεων του κεφαλαίου, αλλά με έναν τρόπο οργανικό, δηλαδή καταρχήν αντι-εθνικιστικό/διεθνιστικό, που αναγκαστικά εκκινεί κι εστιάζει στον ταξικό πόλεμο εδώ.

Η προσπάθεια αποβίβασης ισραηλινών στρατιωτών με τουριστική περιβολή από το Crown Iris αποτέλεσε πριν από δύο μήνες κομβικό σημείο για την εκκίνηση μιας καλοκαιρινής καμπάνιας σε μια σειρά από θέρετρα κι επιβατικά λιμάνια ενάντια στη συνεχιζόμενη γενοκτονική πολιτική που εφαρμόζεται στη Γάζα, με τη συμμετοχή του ελληνικού κράτους.

Οι διαμαρτυρίες αυτές στην ουσία έβγαλαν στη φόρα, αν και με έναν έμμεσο και συγκαλυμμένο τρόπο, τον χαμηλής έντασης (εμφύλιο) πόλεμο που διεξάγεται στο πεδίο της εκμετάλλευσης της εργασίας και των καταναλωτών την τουριστική περίοδο. Οι συγκεκριμένες διαμαρτυρίες, στοχοποιώντας τον τουριστικό σταρχιδισμό αλλά και χάρη στη μεγάλη γεωγραφική έκταση που κατέλαβαν είχαν επικίνδυνες για το τουριστικό κεφάλαιο προεκτάσεις. Πράγματι, οι διαδηλωτές, επειδή έθεσαν σε κίνδυνο τη ροή τουριστικού συναλλάγματος, κινητοποίησαν όλη την τουριστική βιομηχανία εναντίον τους, μια βιομηχανία που δεν πρέ-πει να ξεχνάμε ότι κατεξοχήν στηρίζεται στην εκμετάλλευση 13ωρης υποδηλωμένης μισθωτής εργασίας. Δεν είναι τυχαίο ότι η ίδια η αριστερά που τις διοργάνωσε έσπευσε σε πολλά μέρη να τις κλείσει για να μη δυσαρεστήσει τον ελληνικό μαγαζατορισμό. Επιπλέον, οι κινητοποιήσεις αυτές αποκάλυψαν μέρος των βαθύτερων διασυνδέσεων και όψεων της συνεργασίας ελληνικών κι ισραηλινών κεφαλαίων.

Η έξαλλη αντίδραση της κυβέρνησης που, σε συνεργασία με τις διάφορες τοπικές μορφές εξουσίας (βλ. εκπροσώπους επαγγελματικών ενώσεων, αρχισυνδικαλιστές, μαγαζάτορες, μαφιόζους), αμέσως έκανε για λόγο για «αντισημιτισμό» και «ρατσισμό» –για κάτι δήθεν «διεθνιστές» που δεν διστάζουν να συνεργάζονται και να στηρίζουν εθνοσταλίνες και που στην τρέχουσα συγκυρία αναπαρήγαγαν αντίστοιχα κρατικά επιχειρήματα περί «αντισημιτισμού» δεν θα πολυσπαταλήσουμε το σάλιο μας, τους έχουμε μάθει άλλωστε καλά από το 2021 που προωθούσαν το κρατικό υγειονομικό απαρτχάιντ– αποδεικνύει τη σημασία τέτοιων κινήσεων που πλήττουν την τουριστική βιομηχανία και την ομαλή ροή της εκμετάλλευσης της εργασίας.

Κανείς μπορεί εύκολα να φανταστεί πόσο πιο αποτελεσματική για τα εργατικά συμφέροντα και ταυτόχρονα απειλητική για το κεφάλαιο θα ήταν μια αντίστοιχη καμπάνια σε νησιωτικά και ηπειρωτικά τουριστικά –εναλλακτικά ή μη– θέρετρα αν έθετε στο στόχαστρο όχι απλώς όσους βγάζουν φράγκα από ισραηλινούς στρατιώτες, αλλά όσους αξιοποιούν την αντεργατική νομοθεσία που περιγράψαμε παραπάνω για να βγάλουν ακόμη παραπάνω φράγκα· μια καμπάνια που θα ένωνε εργαζόμενους στον επισιτισμό και την εστίαση με παραθεριστές και θα επιδίωκε την αύξηση μισθών/εισφορών, τη μείωση των ωρών εργασίας, τη μείωση των τιμών.

ΜΕΧΡΙ ΝΑ ΕΡΘΕΙ Ο ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟΣ, ΘΕΛΟΥΜΕ ΜΙΣΕΣ ΩΡΕΣ ΔΟΥΛΕΙΑΣ & ΔΙΠΛΑΣΙΟΥΣ ΜΙΣΘΟΥΣ!

ΝΑ ΣΑΜΠΟΤΑΡΟΥΜΕ ΤΗΝ ΕΝΤΑΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ, ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ! ΜΗΝ ΑΙΣΘΑΝΕΣΑΙ ΑΣΧΗΜΑ ΟΤΑΝ ΣΕΡΝΕΙΣ ΤΑ ΠΟΔΙΑ ΣΟΥ ΣΤΗ ΔΟΥΛΕΙΑ!

ΕΡΓΑΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΟΠΛΩΝ, ΒΓΑΛΤΕ ΣΚΑΡΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ! ΣΩΣΤΕ ΖΩΕΣ!

Η (ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΙΚΗ) ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΕΜΟΣ (ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΛΕΤΑΡΙΑΤΟ)

ΤΑΞΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΙΣ ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΓΧΩΡΙΟΥ & ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΡΟΛΕΤΑΡΙΑΤΟΥ!

Ο ΜΟΝΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΠΟΥ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΜΕ ΕΙΝΑΙ Ο ΤΑΞΙΚΟΣ

εκδόσεις ΚΟΚΚΙΝΟ ΝΗΜΑ / Common Multiple

(Προκήρυξη για τη γενική απεργία της 1ης Οκτωβρίου, 2025)

Το κείμενο σε pdf

Tags: αξιολόγηση, Γάζα, γενική απεργία, γενοκτονία, εργάσιμη μέρα, πειθάρχηση

Κατηγορία: Άλλα κείμενα

Πιάνοντας το Κόκκινο Νήμα στο Κόμμον - [Νέα έκδοση]

Posted July 23rd, 2025 by Κόκκινο Νήμα

Περιεχόμενα

Πρόλογος

Εκδήλωση 1

ΑΝΤΙΚΟΥΛΤΟΥΡΑ & ΑΝΤΙΕΞΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΣΤΗ ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΗ

Εκδήλωση 2

ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΟΙ ΕΧΘΡΟΙ ΤΟΥ

Εκδήλωση 3

ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ & ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΤΑΞΗ

μια ιστορία βγαλμένη από τα συρτάρια του ταξικού ανταγωνισμού

Εκδήλωση 4

TIQQUN: Το ΚΑΛΕΣΜΑ

απόσχιση, σαμποτάζ, κοινότητες, κομμουνιστικοποίηση

Παράρτημα

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΣΒΟΛΗ ΜΠΑΤΣΩΝ ΣΤΙΣ ΕΣΤΙΕΣ ΚΑΙ

ΣΤΟΝ ΧΩΡΟ ΜΑΣ

ΤΟ ΤΕΛΕΣΙΓΡΑΦΟ ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΤΑΙ

ΓΙΑΤΙ Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ ΠΟΥ ΕΚΠΡΟΣΩΠΕΙ ΑΣΚΟΥΝ ΒΙΑ ΣΤΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ;

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Οι εκδόσεις Κόκκινο Νήμα με την παρούσα έκδοση εγκαινιάζουν την καταγραφή, σε έντυπη πλέον μορφή, των εισηγήσεών μας στο πλαίσιο των συζητήσεων/εκδηλώσεων που έλαβαν χώρα το προηγούμενο διάστημα στην κατάληψη Κόμμον.

Με την ευκαιρία της παρούσας έκδοσης, θα θέλαμε να πούμε δύο λόγια για την πολιτική σημασία της χρήσης των υποδομών του κτηρίου της Α’ ΦΕΠΑ που αποτέλεσε για εμάς το προηγούμενο διάστημα, ως μέλη τότε, το 2020-21, της Συνέλευσης ενάντια στη Βιοεξουσία και την Κλεισούρα, όπως και για αρκετούς άλλους συντρόφους, κρίσιμο σημείο συνάντησης, συζήτησης και οργάνωσης, όχι μόνο απέναντι στις κατασταλτικές εισβολές της αστυνομίας σε συγκεκριμένες πτέρυγες του κτηρίου (τον Δεκέμβρη του 2020 και μετά πάλι τον Μάρτιο του 2024· βλ. το Παράρτημα), αλλά και ενάντια στον κρατικό μονόλογο που επέβαλλε συγκεκριμένα συστήματα αλήθειας, με μανδύα την «αποτελεσματική διαχείριση της πανδημίας covid-19» − χάρη και στη γενναιόδωρη συμβολή των φιλοεμβολιαστών της αριστεράς και της αναρχίας. Κάπως έτσι είναι που βρεθήκαμε αντιμέτωποι με μια ευρείας κλίμακας επίθεση που περιελάμβανε, για να αναφέρουμε ορισμένα μόνο από τα πεδία αναβάθμισης του βαθμού υπαγωγής της (ανα)- παραγωγικής εργασίας στη σχέση-κεφάλαιο, την:

• εκκένωση της προλεταριακής δημόσιας σφαίρας που οδήγησε στον σταδιακό μαρασμό της·

• εμπέδωση του διευθυντικού δικαιώματος στους χώρους μισθωτής εκμετάλλευσης με την ταυτόχρονη μείωση του άμεσου κι έμμεσου (πραγματικού μισθού)·

• διεύρυνση της τηλεργασίας/τηλεκπαίδευσης·

• επιβολή υγειονομικού και κοινωνικού απαρτχάιντ με όχημα τον υποχρεωτικό/μαζικό εμβολιασμό και φόντο την αναδιάρθρωση του ΕΣΥ.

Την περίοδο 2020-21, το ίδιο το κτήριο της Α’ ΦΕΠΑ και οι κοινωνικές παροχές που συνδέονταν με αυτό, αποτέλεσαν, με άμεσο τρόπο, πεδίο αγώνα για τους εστιακούς, όπως και για εμάς. Ο συγκεκριμένος αγώνας, που ξεκίνησε ως αγώνας για να αυξηθεί ο αριθμός των εστιακών και να συνεχιστεί η πολιτική παράτασης της διαμονής σε όσους ήδη φιλοξενούνταν στις εστίες, αλλά και για να εμποδιστεί το σχέδιο υποχρεωτικής θερμομέτρησης στις εισόδους του κτηρίου,(1) σύντομα κλιμακώθηκε με την κατάληψη της Γραμματείας και στη συνέχεια της κουζίνας και του εστιατορίου, καθώς η Πρυτανεία εκδικητικά διέκοψε την παροχή φαγητού στους εστιακούς.

Ο αγώνας, καθώς επεκτάθηκε στο ζήτημα της ικανοποίησης άμεσων αναγκών των κατοίκων του, όπως παροχή πιο ποιοτικού φαγητού και συλλογική, από κοινού, απόλαυσή του στον έως τότε, αποκλεισμένο λες και ήταν μολυσμένος, χώρο του εστιατορίου, άρχισε να αποκτά, δυστυχώς για σύντομο διάστημα, πιο ποιοτικά, χαρακτηριστικά: τα συλλογικά μαγειρέματα και το πολύωρο άραγμα στο εστιατόριο παραμένουν στη μνήμη μας ως από τις ωραιότερες στιγμές.

Το ίδιο διάστημα, η κατάληψη Κόμμον, που λειτουργεί εδώ και μια δεκαετία και στην οποία συμμετέχουμε από το 2021 (ως συνδιαχειριστές τότε και ως διαχειριστές από το 2024), μας επέτρεψε να στεγάσουμε ποικίλες πολιτικές δραστηριότητες, όπως συνελεύσεις, εκδηλώσεις, συζητήσεις, αράγματα εν μέσω λοκντάουν. Είναι αυτή ακριβώς η από κοινού χρήση που κάναμε, ως «εξωπανεπιστημιακοί» εργάτες μαζί με εστιακούς/φοιτητές-εργάτες που έχει, για τα καλά, μπει στο στόχαστρο του επιχειρηματικού (ιδιωτικού ή κρατικού) πανεπιστημίου.

Πράγματι, κινηματικές πρακτικές που στο προηγούμενο μοντέλο του καπιταλιστικού πανεπιστημίου ήταν κοινωνικά νομιμοποιημένες, πλέον θεωρούνται ασύμβατες και ως τέτοιες ποινικοποιούνται και καταστέλλονται. Έτσι, εν μια νυκτί ισοπεδώνονται καταλήψεις και ανακυκλώνονται ως χώροι άντλησης υπεραξίας. Εν μια νυκτί σχεδιάζονται «ιδιώνυμα» εις βάρος όσων φέρουν τη φοιτητική ταυτό- τητα και ετοιμάζονται νέες αποστειρωτικές περιφράξεις πανεπιστημια- κών υποδομών.

Οι εκδηλώσεις που παρουσιάζονται σε αυτόν τον μικρό τόμο, ας θεωρηθούν στιγμές του συνεχιζόμενου αγώνα ενάντια στα παραπάνω σχέδια.

εκδόσεις Κόκκινο Νήμα

Ιούνιος 2025

1 Την ίδια περίοδο, μάλιστα, πρωτοακούστηκε η ιδέα για την καταγραφή στοιχείων όσων ατόμων εισέρχονται στις φοιτητικές εστίες του ιδρύματος, υποτίθεται για λόγους «προστασίας» της υγείας των εστιακών φοιτητών (στην πραγματικότητα για να εμποδιστεί η ελεύθερη συνεύρεση όσων αντιστέκονταν στην κρατική διαχείριση της πανδημίας), βάσει σχετικής απόφασης του πρυτανικού συμβούλιου του ΕΚΠΑ, ιδέα που, όπως είναι γνωστό, πρόσφατα ξαναπλασαρίστηκε με ορίζοντα τη νέα πανεπιστημιακή χρονιά, αναβαθμισμένη με τουρνικέ, ταυτοποιήσεις μέσω gov.gr, ψηφιακά πάσα και σεκιουριτάδες στις εισόδους του κτηρίου (βλ. το Παράρτημα)…

Κατηγορία: Βιβλία του Κόκκινου Νήματος

1. ANTI-IMPERIALISM-AN ANTI-COMMUNIST IDEOLOGY AND PRACTICE —- 2. WHAT ANTI-WAR INTERNATIONALISM ONCE MEANT

Posted July 8th, 2025 by Κόκκινο Νήμα

What follows is the English translation of the two texts we presented during the joint public event with Loren Goldner in October 2018 in Athens. Loren’s presentation has not been preserved in paper form but it was based on the chapter “Socialism in One Country” Before Stalin, and the Origins of Reactionary “Anti-Imperialism” The Case of Turkey, 1917-1925, of his book Revolution, Defeat and Theoretical Underdevelopment (Russia, Turkey, Spain, Bolivia).[1]

It was the very same month, as the one we are typing these short notes, though six years ago, when we met in person with Loren Goldner. Informed as we were that he was visiting nearby Italy, we promptly invited him to Athens so as to stage a public event and discuss with him about his, then recent, aforementioned book Revolution, Defeat and Theoretical Underdevelopment (Russia, Turkey, Spain, Bolivia). An important book that shows how the counter–revolutionary promotion of the Soviet state’s national interests under the guise of “anti–imperialism,” its interests as a nation–state within the broader, international capitalist balance of power, started long before Stalin’s “socialism in one country” doctrine in 1924.

In order to better link Loren’s in–depth critique of the anti–imperialist ideology to the history of the Greek proletariat’s struggles, we had asked him to present the second chapter of the previously mentioned book, the one focusing on the RSFSR/USSR–Kemal alliance that was tragically signed with the flesh and blood of Turkish communists (“Socialism in One Country” Before Stalin, and the Origins of Reactionary “Anti–Imperialism”: The Case of Turkey, 1917–25). That offered us the opportunity to further discuss the evolution (or, rather, bolshevization) of the Greek Socialist/Communist Party (SEKE), in the context of the Greek–Turkish war of 1922 in Asia Minor and the on–going struggles of the newly formed Greek, yet multinational, proletariat.

For Goldner, and for us as well, the parallel study of Greece–Turkey–RSFSR/USSR from that specific perspective offers a two–fold critical assessment of the anti–imperialist ideology—and its disastrous outcomes for the anti–capitalist cause. Firstly, on the grounds of its ability, both as an ideology and a practice, to spew capitalist nation–states –potentially imperialist ones, too, should the circumstances and the intra–capitalist dynamics allow such geopolitical manoeuvres––by crushing all local class movements that go beyond and against the horizons of the national–liberation popular fronts. Secondly, on the grounds of the local socialist/ communist parties’ dutiful attunement to the USSR’s particular foreign and trade policy needs. As far as the Turkish Communist Party is concerned, that attunement led to its actual destruction by the supposedly anti–imperialist–Kemalist regime which was vividly supported by RSFSR/USSR so that an efficient “buffer–zone” between the latter and the “West” could be secured.

Regarding Greece, SEKE’s rather moderate anti–war internationalism was also aligned to the USSR’s strategic plans and became even more so by the time it got fully bolshevized and championed the expansion of Greek–Russian trade co–operation–a demand that was apparently also promoted by the Greek capitalist class. This is not to say that SEKE’s own deficiencies and limitations could determine the behaviour of the local (multinational) proletariat; the latter managed to express, in many cases on its own terms, class–war internationalism.

It goes without saying that the importance of such critical discussions, public or not, becomes even more evident as proletarian internationalism has largely collapsed today, given the reactions towards the on–going wars, both in Ukraine and the Middle East. In a truly Orwellian twist, “internationalism” has come, in our sad times, to represent the… international support for a nation–state building plan; the international support for this or that national capitalist class; international support for a nation–state defense; or, even the shameful co–operation of (wannabe) “left–communists” with Stalinists under the pretext of “anti–colonial,” “anti–war” sit–ins. Loren, you will be missed!

TPTG/RED THREAD, October 2024/July 2025

[1] Both texts were published on Insurgent Notes, Issue 27, The Political Legacies of Loren Goldner, May 2025, http://insurgentnotes.com/

anti-imperialism-an-anti-communist-ideology-and-practice-tptgred-thread1

what-anti-war-internationalism-once-meant-tptgred-thread

ANTI-IMPERIALISM: AN ANTI-COMMUNIST IDEOLOGY AND PRACTICE

Anti–imperialism as a means of Bolshevik foreign and internal counter–revolution

There has been much debate about counter–revolution since the 2008 riots in Greece. Usually, the debate is limited to modern police–military control techniques. It seldom extends to the origins of counter–revolution–the events that followed immediately after the great proletarian revolution in 1917 in Russia.

The constituent elements of the Bolshevik counter–revolution can be summarized under the following headings:

introduction of state–monopoly capitalism;
establishment of a “left” police to monitor whether proletarian behaviour is politically correct or not;
depoliticisation of the press and vilification of strikes and labour riots in Russia as “petty–bourgeois” or “counter–revolutionary” actions;
exerting pressure on the western workers’ parties to support the bourgeois national liberation movements in the East;
inauguration of diplomatic, military and commercial relations with Western imperialists;
introduction of the theory of “socialism in one country.”

On 8 January 1918, during an assembly of party cadres, Lenin supported the idea of a separate peace agreement with the German imperialist state. The left of the party opposed this proposal and claimed that such a peace was against the principles of proletarian internationalism and would strengthen Austro–German imperialism. Lenin replied that Russia’s participation in the war would strengthen Anglo–French imperialism. “In neither case,” he said, “would we be entirely escaping some sort of imperialist bond”. By distorting the standpoint of the left of his party, the chairman of the Council of People’s Commissars came to a conclusion that included the new theory of socialism in one country:

The correct conclusion from this is that the moment a socialist government triumphed in any one country, questions must be decided, not from the point of view of whether this or that imperialism is preferable, but exclusively from the point of view of the conditions which best make for the development and consolidation of the socialist revolution which has already begun.

In other words, the underlying principle of our tactics must not be, which of the two imperialisms it is more profitable to aid at this juncture, but rather, how the socialist revolution can be most firmly and reliably ensured the possibility of consolidating itself, or, at least, of maintaining itself in one country until it is joined by other countries.1

At the next session of the Central Committee, on 11 January, Stalin, a politician as “pragmatic” and “insightful” as Lenin, taking sides with the latter, declared at their party’s Central Committee: “There is no revolutionary movement in the west, nothing existing, only a potential, and we cannot count on a potential.”

At Brest–Litovsk, on March 3, the Soviets signed a peace agreement which was painful for them. They gave the Germans a quarter of the former Tsarist empire – Ukraine, Poland, a part of Belarus, Finland and the Baltic countries. In addition to 60 million people, these areas included one–third of the railway system, over half the industrial enterprises, three–quarters of steel factories and almost all coal mines.

Four days later, at the 7th Congress of the Social Democratic Workers’ Party of Russia (Bolsheviks), thereafter called Communist, Lenin explained what the party program would be henceforth:

Yes, we shall see the international world revolution, but meanwhile it is a very nice fairy–tale, a very pretty fairy–tale. I quite understand that it is natural for children to like pretty fairy–tales, but I ask: is it natural for a serious revolutionary to believe fairy–tales?2

Everything should be subordinated to the logic of building a new disciplined people’s state:

The last flareup of the war has given the Russian people a bitter, painful, but serious lesson, forcing them to organize themselves, to discipline themselves, to learn how to submit, to create a model discipline. Learn from the Germans their discipline, otherwise we are a doomed people and shall forever be prostrate in slavery.3

“Socialism” for Lenin did not mean the change of productive relations, the abolition of the capitalist mode of production. No, “socialism” signified the growth of productive forces, piece–wages,4 the Taylorist organization of labour, the one–man management of production, the separation between those who take decisions and those who carry out tasks. “Socialism” was not equal to the conscious creation of a new human community by the working class itself; it merely meant voluntary adaptation of the workers to the rhythm of the capitalist labour machine:

The masses must have the right to choose responsible leaders for themselves… But this does not at all mean that the process of collective labour can remain without definite leadership, without precisely establishing the responsibility of the person in charge, without the strictest order created by the single will of that person… Socialism owes its origin to large–scale machine industry. If the masses of the working people in introducing socialism prove incapable of adapting their institutions in the way that large–scale machine industry should work, then there can be no question of introducing socialism… At the present moment we are immediately confronted by the tasks of strictly separating discussion and airing questions at meetings from unfailing execution of all instructions of the person in charge… There must be voluntary fulfillment of the instructions of this individual leader, there must be a transition from the mixed form of discussions, public meetings, fulfillment –and at the same time criticism, checking and correction– to the strict regularity of a machine enterprise.5

However, because there were “slackers,” “parasites” and “bums” who did not seem willing to obey the instructions of the managerial “organizational talents,” the President encouraged his followers to proceed to convictions without trial:

In one place half a score of rich, a dozen rogues, half a dozen workers who shirk their work (in the manner of rowdies, the manner in which many compositors in Petrograd, particularly in the party printing–shops, shirk their work) will be put in prison. In another place they will be put to cleaning latrines. In a third place they will be provided with “yellow tickets” after they have served their time, so that everyone shall keep an eye on them, as harmful persons, until they reform. In a fourth place, one out of every ten idlers will be shot on the spot.6

Since “the economic essence of imperialism is monopoly capitalism,”7 and state–monopoly capitalism is “the little half part of socialism” (it only lacks the right political form), as the Chairman informed us in May 1918, when for the nth time he was praising German capitalism,8 and since, let’s repeat it, the imperialist ties are inevitable, Lenin turned to the Entente forces in the autumn of 1918 after Germany was defeated to ensure the consolidation of his state and its “socialist” program.

On December 25, 1918, Litvinov handed over to the leader of the Norwegian Social Democrats, Ludwig Meyer, the Soviet peace proposal to the allies, according to which a political amnesty law would be introduced in Russia, censorship of the press would be abolished, the right of national self–determination would be granted to Poland, Ukraine etc. and the foreign debt of the Tsarist regime would be re–examined. In addition, the Soviets would “refrain from any kind of propaganda against the Allied countries, which could be seen as interference in their internal affairs.” In return, the Soviets asked for financial and technical assistance and the termination of allied military operations on their territory.9

On February 4, 1919, Chicherin returned with a better proposal. The Soviet government was prepared to concede territories belonging to the Tsarist Empire to the allies, recognize the foreign debt of the Tsar, pay interest on new loans in the form of raw materials, guarantee mineral rights and forest products to foreign capitalists and restrain their propaganda in the countries of Entente.10

One of the main reasons that the Entente, and especially the French government, refused these offers was because they believed that they could have the whole pie through trade embargo and military operations.

At the same time, in March 1919, the Soviet state established the so–called Communist International as a means of pressure against British imperialism in the East and as a key instrument of its foreign policy.

After the “economic blockade” of Soviet Russia was lifted in January 1920, diplomatic contacts between the British and the Soviet governments began, which resulted in the Anglo–Soviet trade agreement of March 16, 1921, and the introduction of the New Economic Policy in Russia.

Lenin’s and his staff’s attempt to persuade western capitalists that the Soviet regime would be a more reliable partner than a Russia of White Guards and private capitalism, in one way or another, came to fruition. This policy was expressed in the most explicit way by the former trade commissar Bronski in an interview with the Italian socialist newspaper Avanti! on August 5, 1920:

International capitalists know very well that a bourgeois Russia would be a financial weight on their shoulders, and this would mean new taxes; the obligations of a bourgeois state towards its own bourgeoisie would be enormous, and world capitalism would be compelled to take on these obligations over the next two decades, while we are not a burden. A bourgeois Russian state would be unable to pay the foreign loans it contracted, while we can. We can pay not only with our gold but with our natural resources, our vast thick forests, our boundless and fertile soil, and our mines. If you are about to retort that even a bourgeois Russia could pay with these same means, I’ll tell you right away, NO! Because the Russian proletarians would not work in a bourgeois state, while with us they work willingly without a timetable and without excessive salary demands, because they are directly involved in the regime that they themselves have created. I’ll tell you something else: not only would Russian workers produce more but so would workers in other countries if they knew that their products were going to proletarian Russia … The miners of Germany and Czechoslovakia have declared several times that if they knew they were working for [trade] with proletarian Russia they would refrain from striking and would increase their own working hours. That is the secret of our strength which a bourgeois Russia could not have.11

Whereas, with regard to the western front, Soviet foreign policy was working towards an international organization of exploiters and a reorganization of the imperialist chain through individual trade agreements (and not only), on the eastern front, the same purpose was served by the promotion of national liberation and anti–colonial, developmental, authoritarian regimes, such as Kemal Ataturk’s in Turkey.

TPTG, October 2018

Lenin, Collected Works, Volume 26, p. 445.
Lenin, op. cit., Vol. 27, p. 102.
Ibid., p. 106.
Ibid., pp. 258, 583.
Ibid., pp. 212–213.
Lenin, op. cit., vol. 26, p. 414.
Lenin, op. cit., vol. 22, p. 298.
Lenin, op. cit., vol. 27, p. 340.
Degras, Soviet Documents on Foreign Policy, vol. 1, pp. 133–135.
Ibid. pp. 137–139.
Avanti!, 5/8/1920, cited in Piero Melograni, Lenin and the myth of world revolution.

WHAT ANTI-WAR INTERNATIONALISM ONCE MEANT

Soldiers’ mutinies in Greece and Asia Minor, 1920-1922

On the other side of the borders…

The left wing of the TCP recognized SEKE’s1 anti–war contribution during the 1919–22 Greek–Turkish war. More specifically, they stated that “[w]e should be satisfied with these comrades of ours for having fulfilled their duty successfully both in Turkey and Greece. It is an indisputable fact, nowadays, that the defeat of the Greek troops is mainly due to the successful propaganda of the Greek communist comrades against the war both within the army forces and among the Greek workers. The influence of their propaganda was so great that today the Greek government should think seriously before dragging the country towards a new war, because it is fully aware that it will have a negative outcome and will result in a much greater defeat for the Greek bourgeoisie: an insurrection and a takeover of power by the Greek working class. Turkish workers, comrades! Be sure that the Greek communists have done much more for the Turkish workers than the Turks and the Muslim merchants and generals who filled up both their stomachs and warehouses during the last war by making you eat mud instead of bread.”2

Actually, bearing in mind Loren’s in-depth analysis of the TCP–RSFSR/USSR politics, they should have instead noted that the Greek workers have done a lot more for the Turkish workers and TCP than the Bolsheviks themselves.

What exactly happened on the other side of the still–under–formation–borders? Was the multinational Greek proletariat so effective in sabotaging the war effort? Before delving into the local working–class movement, let us first share a few words about its condition.

According to data cited by A. Benaroya, the Jewish leader of the Socialist Workers’ Federation in the Ottoman Empire and later on in Greece,3 the 1910 decade was characterized by an industrial boom.4 By 1918 there were about 700 large industrial enterprises, employing about 70,000 proletarians. Another 60–70,000 workers were employed in small–scale manufactures and the trade sector. Of these, more than 75,000 were organized in trade unions during the same period.

Outlining the political context of the period, it must be noted that the modernizing regime of the Venizelos’ government was actually in favour of a workers’ confederation, so as to establish a more liberal capitalist public sphere, freed from the limitations of the organization of work in the quasi–feudal Ottoman empire (e.g., guild–based labour division and production control, workers’ self–help clubs), but also in order to effectively mediate, contain and pacify emerging workers’ struggles. Having said that, Venizelos obviously envisaged a liberal workers’ confederation, not a socialist–oriented one, which would also serve as a means to further achieve the goal of national integration and promote nationalist claims in the international fora.5

In the 1st general workers’ Congress (October 21–28, 1918), from which the General Confederation of Workers of Greece (GSEE) would emerge, there participated 214 unions representing about 65,000 workers.6 Against the liberal/reformist political factions, including those who rejected class struggle as a matter of principle, the Confederation’s final charter explicitly referred to class struggle and the need to “guard class struggle against all bourgeois influence.”7 It also called for a Democratic Federation of the Balkan States. At the same time, though, the Venizelist trend obtained the control of the administrative council.

The constant entanglement of the Greek state in imperialist warfare between 1912–1922 (the Balkan Wars, World War I, the Greek Campaign in Ukraine in 1919)8 and the consecutive massive conscription led to a reduction in the local relative surplus population: a shortage of labour was observed leading to rises in nominal wages, although the general financial situation of the working class remained dire.9

Already by the 1919 May Day celebrations, the radical tendency of the GSEE (affiliated to SEKE, which as mentioned before had, in the meantime, been founded) “wanted to turn the celebration into an anti–government rally, while the government trade unionists, on the contrary, sought to tie the labour movement to the chariot of the dominant policy and class compromise.”10 The authorities made use of the “exceptional national circumstances” and dispersed the rally.11

Moreover, in response to the participation of more than 20,000 Greek soldiers against the Bolsheviks in Ukraine and the occupation of Smyrna by Greek troops in May 1919,12 anti–war articles were regularly published in Rizospastis [“The Radical”], a newspaper then run by Petsopoulos and linked to SEKE. In counter–response, Petsopoulos and Dimitratos got arrested.13

Despite state repression, class tension remained high. In 1919, a strike of 2,500 machinists in the industrial centre of Piraeus, a key sector amid war preparations, lasted for 3 months and faced the employers’ lockout.14 “The strike reached other industries in Piraeus, the chemical fertilizer plants, while workers in the paper mill were already on strike,”15 and was finally called off on February 8th, 1920, after the intervention of the reformist Transit and Transportation Union.

In April 1920 the tobacco workers in the non–homogeneous–in terms of ethnicity, religion and language–region of Western Macedonia went on strike (Thessaloniki, Xanthi, Kavala).16 The strike was held against attempts to deskill the profession by means of unprocessed tobacco exports.17 In its proclamation after the end of the strike, SEKE attempted to link it with the ongoing war in Asia Minor: “The bourgeoisie, the privileged class of society, the leech that sucks our sweat and blood, has under–taken another struggle, to become the guardian of the European and American capitalist class. As unscrupulous as it is, it has bartered away the will of our working class to the international capitalists and therefore it is doubly interested in keeping us enslaved.”18

In September 1920, SEKE’s statement, titled “Against the Treaty of Sevres” (July 28/ August 10, 1920), was published by Rizospastis newspaper: “Our fatherland, whose name is appropriated by them [i.e. the capitalists], the fatherland of those whom we have been sent to fight for, is nothing but the geographical area on which exploitation is spread. The expansion of which they rejoice is the expansion of the limits of exploitation and profitable investment of their capital […] In the emancipation of the enslaved brothers they see nothing but the obtaining of cheap labour for their industry, cheap slaves for their manors and estates, new consumers for their merchandise.” The statement continues as follows: “The time of war has come, the enemy is within the borders and not beyond them!”19

After the Extraordinary Electoral Congress of SEKE in September 1920, an anti–war statement was issued: “stop the war and fight by all means any attempt for a new war and a new conscription, grant a general amnesty to all convicted and all those under trial for political and military matters (deserters, disobedient soldiers).” It also asked the Greek state to “definitively recognize the Russian Workers’ Republic and establish regular economic and political relations with it,”20 echoing the constant pursuits of Russian foreign policy at that time–as it will be shown later on, that was the case in other instances, too.

On September 20, 1920, one of the two newspapers affiliated to SEKE, Ergatikos Agonas (“Labour Struggle”), published an anti–war text by Pouliopoulos, under the title “The Voice of the Soldiers of the Front,” which, despite its promising title, was largely vague [Official Texts of the KKE, vol. 1 (1918–1924), pp. 114–116]. However, this article reflects the anti–war tensions within the Greek army in Asia Minor.

During the November 1920 election, SEKE mainly focused on anti–war ideological/ political actions against Venizelos’ government.21 We could talk of strictly propagandist activities, because “SEKE has no claim to take the power today. It was only during the war that the local working class began to get awakened and organized, only now has it taken up the struggle for the awakening and organization of all working and suffering classes, etc.”22 Actually, the question of its participation in the elections and, consecutively, that of a closer connection between GSEE and SEKE had already been raised at its Second Congress (April 5–12, 1920).

During the 1920 elections that were held with a complex electoral system, which allowed casting votes to two parties, some members estimated that the party received approximately 100,000 votes.23 Benaroya himself understates the votes down to 35,000. The predominance of the monarchists, who were against the government and thus against the war, also reflected this broad interclass anti–war social tendency. Not surprisingly, however, the newly elected government continued the war: new conscription and compulsory internal borrowing (–50 percent on the face value of banknotes) were announced soon after.24

The “internal front”

A great wave of strikes erupted in 1921, that is during the on–going war. Some estimates put the number of major strikes in 1921 at about 50, involving 40,000 workers, some of which are listed below.

On 16–22 February 1921, in Volos, a general workers’ rally against the rising cost of living and war turned into riots. The army was called in to suppress the riots, while telegrams described the situation as a “Bolshevik revolution.”25 “The signal for the start of the riots was given when Benaroya, hearing the sound of a piano from a neighbouring house, interrupted his speech to say: ‘While we are talking about the hunger of the people, they are playing the piano’.”26 In the same month, seamen working on ships owned by L. Empeirikos, a famous ship–owning family, went on strike. Empeirikos was also Minister of Food. The strike ended with the forced conscription of the strikers, the very same day as the railway strike began, on 21 February 1920.

Although reformist, the Railway Workers’ Federation, which had refused to be associated with SEKE and therefore with GSEE, launched a strike that paralyzed the whole local railway network, demanding wage increases, as well as raising the issue of an 8–hour workday. Although the government’s counter–proposal for a 9–hour workday was adopted, by a margin of only 11 votes, the strike continued. The government then moved on conscripting the strikers and thus hundreds of them were sent by force to the Asia Minor’s front.27 However, this led to a more rapid diffusion of radical anti–war ideas among the soldiers.

In 1921, despite the fact that the May Day celebration was forbidden, it did take place, nevertheless. Interestingly, soldiers refused to board the ships that would take them to Asia Minor and joined the strikers. As a result, the government declared martial law and some of those arrested, such as Stinas, were brought before the Extraordinary Military Court of Adrianople.28

In November 1921, the Federation of Electrokinesis (which included tram workers, railway workers, workers in light gas and electricity power) declared a strike. Once again, the response by the state was harsh: martial courts and severe sentences for those arrested, among them members and cadres of SEKE.29

The next month, the rally of olive oil producers in Corfu, asking for free export of olive oil, rapidly evolves into an anti–war demonstration. According to the vivid description of a participant –then, also a deserter– “trumpets and dynamite accompany the chants ‘down with the war’,” while “a platoon of soldiers joins the angry farmers. The authorities are terrified. The prefect was shaking so much when he went to the window to speak that his dentures fell off.”30 According to Benaroya, despite the defeat, “a broad anti–war propaganda is developed at the front and in the rear.”31

On top of that, in March–April 1922, port–workers at Thessaloniki, bakery workers, dock–workers, carpenters, electricians and tobacco workers in two major production centers of the recently annexed Macedonia (Kavala and Xanthi) went on strike.

Class insubordination on the Asia Minor front

While this was the case in Greece, what was happening on the front? According to one source, the number of deserters reached 90,000 and some of them were armed. Another source offers a more moderate estimation, reducing that number to 60,000. Dimitratos, then secretary of SEKE, during the discussion on the “national question” at the 3rd Congress of the CI (12 July 1921), mentions 100,000 deserters.32 However, that issue was not just a question of numbers, as it did have a qualitative aspect, too. According to some sources, the conscripted railway workers served as efficient links between the different communist groups at the front, distributing anti–war written material amidst the soldiers and the locals. They also were of practical help to many deserters abandoning the front and communist cadres visiting military units, alike.

About 200 people from the workers’ clubs/groups gathered at the front, at least according to some testimonies.33 In almost all the units at the front there were communist cells, Stinas argues.34 Benakis claims that actions were mainly taken around Smyrna, not on the eastern front of Prussia.35 According to other sources, however, a more conservative assessment is shared: the actual contribution of the communist cells must have been less crucial, as there weren’t that many SEKE(K) members/cadres anyway at the time. For example, during the Second Congress that took place in April 1920, only 1,000 members were registered (among them there were 500 youngsters), while the distribution of workers’ newspapers hardly exceeded 16,000 copies all in all.

At the front, it has been confirmed that there were at least 19 soldiers’ newspapers in circulation. Those newspapers arrived at the frontline through Thessaloniki and Alexandroupolis (then called Dedeagats), most probably from the summer of 1921 onwards. Others were handwritten and circulated by the soldiers themselves. Some were legal (humorous, like Founta) but two were communist ones (e.g., the “Red Guard” and “Bohemio”). Kemal’s forces picked out material from the anti– government Greek press which was in circulation in Istanbul and then they distributed these anti–war articles to the front, to further undermine Greek soldiers’ morale.

For this purpose, the actual anti–war coordination among the Greek soldiers was very important and it led, later on, to the initiation of the Movement/Union of War Veterans in 1924. According to Stinas, the anti–war movement in Corfu in 1923, in which “Archive–Marxists” participated, organized an anti–tax campaign and a land workers’ strike.36

During the collapse of the front (1922), according to the eloquent accounts by a lot of participants, a soldiers’ strike broke out. More specifically in Tekirdag (also known as Raidestos), red flags were raised and armed groups chanted: “Long live the Soviets,” as the authorities were being abolished.37 At the same period, SEKE(K)’s Central Committee and the 22 most active communists at the front got arrested. The latter were sent to prisons in Smyrna on the charge of high treason. However, their trials did not take place as the Greek military apparatus collapsed, alongside the regime’s imperialist aspirations. The ex–prisoners, joined by other SEKE’s members who were in Smyrna in those days, held a meeting. Some proposed to seize power and march with the army against the Greek government. Others, being more realistic as one could argue, proposed to simply return back to Greece with their units, while others decided to remain in Smyrna opting to reach the Soviet Russia.

Outcomes

Both the ICC pamphlet and Dumont point out that SEKE’s agitation against the war was indeed an important factor in the collapse of the front. Dumont, based on a Soviet source, claims that “[t]he Greek Communists rose up against the war in Asia Minor starting in mid–1920. It seems that they, by their active anti–militarist propaganda, significantly contributed to the undoing of the troops sent to Anatolia. Starting at the end of 1920, desertions in the Hellenic army multiplied and there is every evidence that a certain number of mutinies took place in the barracks around Smyrna. According to N. Dimitratos, the delegate of the Greek Communist Party at the Third Congress of the Comintern, more than 100,000 ‘workers and peasants’ had deserted during the first two years of the war. This figure may seem a bit Homeric, but it nonetheless gives a certain idea of the extent of the phenomenon.”38

However, Stinas relativized SEKE’s actual political footprint on the anti–war movement at the front, as he clarifies that “all this anti–war and anti–militarist movement was taking place without the knowledge and against the will of the Central Committee. The party had in no sense a firm line and specific objectives. Its policy was confusing, opportunist, perhaps pacifist and ‘pro–workerist,’ but nothing more than that. Now and then, articles with resounding titles like ‘Bordello’s State,’ ‘We answer with the phrase of Cabron’ [note: Shit!], etc. broke out, but nowhere could you see and nowhere was there a revolutionary politics that would in some way respond to the critical conditions due to the ongoing war.”39 Simultaneously, Stinas argues, there was no denunciation of the Muslim population’s persecution in Thrace during 1921.40 The most immediate interests of SEKE were different. Among the resolutions of the 1st Extraordinary Conference (February 6, 1922) it was explicitly specified that the party “needs a long legal existence,” because it “still is within an organizational and propaganda period,” while at the same time the Greek capitalist state is characterized by “the spirit of petty–bourgeois compromise which manifests itself through the commitment of the popular and working masses towards democratic and parliamentarian institutions.” It is obvious that during this period SEKE is seeking to secure a more active role within the bourgeois political sphere.

It is in this context that SEKE denounced desertion as a strategy of “individualism” and “cowardice,” while at the same time it declared its… opposition to war, stating the need for united fronts. More specifically, “[t]he Party takes into account with satisfaction the fact that it has always remained an anti–war party and has opposed all nationalist efforts and imperialist alliances of the parties of the old and new bourgeoisie. It considers that its gained recognition on this question must be developed through intensified and methodical propaganda against all wars. Its policy, regarding this point, however, should not be confused with pacifism and be based on the feelings of individualism and the cowardice of the fugitives. Its policy against war must always be demonstrated by exposing the calamities and destruction that befall the interests of the country and the people, and the dangers which pro–war tendencies cause against peace and coexistence of the Balkan and Eastern peoples in general. Our Party will thus expose not only the criminality of the policy of bourgeois parties, but will also point the way to the salvation of the Greek people through its close consultation and cooperation with the other peoples of the East.”41 The above mentioned excerpt is truly enlightening in that the practical resistance to the Greek imperialist policy (e.g., the soldiers’ strike during the collapse of the front) is downplayed as individualist as opposed to SEKE’s (vague) denunciatory/anti–war propaganda.

On March 23 1922, GSEE/SEKE denounced the new forced loan and taxation, correctly linking these measures to the ongoing war efforts, however, proletarian practical resistance remains a future goal, under the guidance of the party, as while “[i]t is time for the oppressed people to be saved and prevented from destruction, starvation and death,” people “must first wake up.”42

In 1922, during the congress of the Balkan Communist Federation in Sofia, in which the “national question,” especially with regards to the quest for an independent status for Macedonia, was discussed, Petsopoulos embraced and kissed the Turkish delegate in front of thousands of workers, simultaneously denouncing the war and speaking about the common interest of Turkish and Greek workers. Despite this statement, there was no mention in the Greek communist press of the fact that all the acts of repression and murder of Turkish communists committed by Kemalists one year before took place while their national liberation movement was in close economic and political alliance with Soviet Russia. In Greece, this statement made a great impression on the bourgeois press and, subsequently, Petsopoulos was expelled from SEKE, according to the resolutions of the Extraordinary Congress that took place in October 1922 so that the party could proceed with the ousting of all “internal opposition” and ratify February’s 1922 resolutions.43

The Bolshevization of the Greek party accelerated in 1924, the same year that the nationalist right–wing faction of TCP, backed up by the Comintern, assumed the leadership of that party. By 1925, both KKE and TCP had definitely become organs of Soviet foreign policy. Already by January 1924, according to a party announcement with the eloquent title: “The resumption of Greek–Soviet relations” SEKE claimed that “the resumption of our diplomatic relations with the new Russia… is also advantageous to our merchant shipping sector, since the Black Sea ports (Southern Russia) have always been the main trade route for the Greek merchant navy… This fact will have a favorable impact not only on commerce, but also on national economy.”44

As if this was not enough, the “Theses on the political situation,” which were published in Rizospastis newspaper in February 1924, stated, at its closing remark, that “our Party will fight for the immediate restoration of both commercial and political relations between Greece and the Union of the Soviet Republics of Russia.”45

By the end of that year (November 26 to December 3), SEKE is renamed KKE (Greek Communist Party). The “new” party, freed from its “internal enemies,” is now capable of further solidifying its ties to the USSR, undermining in that way the local class struggles.

TPTG, October 2018

The Socialist Workers’ Party of Greece (SEKE) was founded in November 1918 after the inauguration of the General Confederation of Workers of Greece (GSEE) and rather late compared to socialist parties in other countries. Later on, after its 2nd Congress (April 5–12, 1920) it will be renamed “SEKE(K)” (K for Communist). During the same year the party joins the Communist International and for a long time it will be wavering between the positions held by the 2nd and those held by the 3rd International. According to the decisions made in its 3rd Extraordinary Congress of 26 November–3 December 1924, it will be finally named KKE (Communist Party of Greece). To outline the internal ideological–political conflicts of the era one would need a separate text. Suffice to say that the local class struggle dynamics were only partially dependent on the intra–SEKE(K) conflicts, while the latter necessarily, though also partially, reflected the local class–based conflicts.
EKS/ICC, The left wing of the TCK, p. 81.
A. Benaroya, The first development of the Greek proletariat, pp. 110–115.
On the political level, see the modernising character of the 1909 “Goudi coup” and, later on, Venizelos’ Liberal/Republican government. The Goudi coup was a military coup d’état, in the aftermath of the 1897 Greek–Turkish war, the first of such military interventions in the local political scene. The coup paved the way to Eleutherios Venizelos’ involvement in Greek politics and, thus, it represents the transition to an era marked by two opposing political forces, the liberal Venizelism being the one and the conservative–monarchist anti–Venizelism the other.
Elefantis, The Promise of the Impossible Revolution: KKE and bourgeoisie in the inter–war period, p. 28–29; Stinas, Memories: Seventy years under the banner of socialist revolution, pp. 27–28.
Stinas, well known for his active participation in the labour movement as a member of KKE and smaller groups originating from the Archive–Marxist party, states a higher number of workers were represented in the Congress: 70–80,000. Op.cit., p. 28.
A small anarcho–syndicalist group of people including Speras, Koukhtsoglou and Fanourakis strongly opposed themselves to the principle according to which it was necessary to “guard against all bourgeois influence”. They insisted that the union must preserve itself not only from bourgeois influence but more generally from all political influence, implying the Socialist/Communist party as well. Ibid, p. 31.
In the first 5 months of 1919 more than 23,000 Greeks fought against the Red Army in Ukraine. This was a major intervention, given that the French army was unorganized and some of its main naval forces allied with the Red Army and strikers in Sebastopol. The Greek soldiers were, then, used to suppress this rebellion.
Bolaris, SEKE: The revolutionary roots of the Left in Greece, p. 21–22.
https://www.rizospastis.gr/story.do?id=4017252.
Bolaris, op. cit., p. 24. In the aftermath of those events, the venizelists left GSEE and initiated their own Confederation, based in the instrustrial centre/port of Piraeus, which was their stronghold.
On 2 to 15 May 1919 the Greek troops of the 1st Division, commanded by General Zafiriou, landed in Smyrna and occupied both the city and the surrounding areas with the support of the Greek, French and British naval forces. In October 1920, the Greek army advanced into East Asia Minor with the support of the above–mentioned countries, which, on their part, wanted to force the Turkish government to sign the Treaty of Sevres.
Benaroya, op. cit., p. 139. Founding member of SEKE, Dimitratos served as Secretary of the CC during the 1918–22 period. He then supported SEKE’s bolshevization, but later on became an advocate of SEKE’s “legal existence.” After his expulsion from SEKE, in 1924, he shortly allied with Benaroya to promote social–democratic positions.
Bolaris, op. cit., p. 29.
Kabagiannis, Τhe Trade–unionist Movement in Greece, 1918–1926, p. 80.
This region had become part of the Greek territory only 8 years earlier, after extended military operations, and hosted a great number of Muslim and Jewish proletarians–a lot of the latter were members of the largest socialist group, Federation, a group with an internationalist understanding that stood against the, then recently adopted, Zionist politics.
Bolaris, op. cit., pp. 29–30.
See Rizospastis, 17/5/1920. Official Texts of the KKE, vol. 1 (1918–1924), p. 83.
Ibid, pp. 106–108.
Ibid, p. 127.
Benakis, The other side of the Greek labour movement (1918–1930), p. 54.
Official Texts of the KKE, vol. 1 (1918–1924), p. 148, our emphasis.
See Benaroya, op. cit., p. 196–7.
Stinas, op. cit., p. 36.
Benaroya, op. cit., pp. 142–144; Stinas, op. cit., pp. 36–38.
Volos, a century. From the integration into the Greek state (1881) to the earthquakes (1955), Volos Publications, Volos 1999, p. 167–168.
Bolaris, op cit., pp. 33–36.
Stinas, op. cit., pp. 36–38.
Bolaris, op. cit., p. 39–40.
Stinas, op. cit., p. 38.
Benaroya, op. cit., p. 148.
J. Riddell, To the Masses: Proceedings of the Third Congress of the Communist International, 1921, 2015, p. 840. To that end, adding to the pressure exerted by defectionism, an also important factor was the low conscription rates, not only in Greece but also among Asia Minor’s Greek–speaking population. According to some Generals commanding troops in Asia the Greek speaking local population was way too reluctant to join the Greek forces, despite the multiple drafting sessions. Notwithstanding Greek government’s propaganda, the “liberation of Asia Minor’s Greeks” was not met with much enthusiasm by those concerned.
D. Livieratos, Pantelis Pouliopoulos: An intellectual revolutionary, p. 17.
Stinas, op. cit., p. 41.
Benakis, op. cit., p. 54.
Ibid, pp. 91–92.
Stinas, op. cit., p. 62; Benaroya, op. cit., p. 158.
Dumont, Paul, Du socialisme ottoman à l’internationalisme anatolien, Istanbul: Les Editions Isis, 1997, p. 392 n. 2.
Stinas, op. cit., pp. 41–42, our emphasis.
Ibid, pp. 54–55.
Official Texts of the KKE, vol. 1 (1918–1924), p. 211–225, first emphasis is ours.
Ibid, p. 236, our emphasis; See also p. 242–244 on linking war with savage taxation (21 May 1922).
Stinas, op. cit., p. 64, Benaroya, op. cit., p. 156, 160. Regarding the view favouring SEKE’s “legitimate operation,” see above. Obviously, this resolution caused lots of heated internal debates.
Official Texts of the KKE, vol. 1 (1918–1924), p. 392, our emphasis. A public announcement for the matter by the Greek ship–owners, merchants and bankers, three of the leading sectors of the local economy, wouldn’t have been that much different…
Ibid, p. 409, our emphasis.

Κατηγορία: Άλλα κείμενα

ΓΙΑΤΙ Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ ΠΟΥ ΕΚΠΡΟΣΩΠΕΙ ΑΣΚΟΥΝ ΒΙΑ ΣΤΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ

Posted June 7th, 2025 by Κόκκινο Νήμα

ΓΙΑΤΙ Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ ΠΟΥ ΕΚΠΡΟΣΩΠΕΙ ΑΣΚΟΥΝ ΒΙΑ ΣΤΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ

Μια ακόμα εισβολή αστυνομικών δυνάμεων στον χώρο της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ με βίαιη επέμβαση και παραβίαση του Αυτοδιαχειριζόμενου Κυλικείου Νομικής στις 13 και 17/5/25 και άλλη μια το Σάββατο 24/5 στο Μηχανουργείο του ΕΜΠ για προστασία του εργολάβου Χρηματόπουλου (τι όνομα!), ο οποίος βανδάλισε με το συνεργείο του τον χώρο, κατόπιν εντολής του πρύτανη, εγκαινίασαν τη νέα φάση του γνωστού κρατικού κατασταλτικού σίριαλ «επιχείρηση πάταξης της ανομίας». Στην περίπτωση μάλιστα του Κυλικείου της Νομικής οι μπάτσοι και ο πρύτανης έφτασαν στο σημείο να ισχυριστούν ότι η καταστροφή του χώρου και η μετατροπή του σε αίθουσα ψυχιατρείου σηματοδοτεί την «επιστροφή του στην ακαδημαϊκή κοινότητα», τη στιγμή ακριβώς που απέκλειαν την είσοδο στο προαύλιο της Μασσαλίας κόβοντας τα πόμολα από τις πόρτες του κτηρίου! Ο φύλακας που διαμαρτυρήθηκε για τον αποκλεισμό της πρόσβασης των φοιτητ(ρι)ών στη μόνη αυλή της σχολής μετατέθηκε αναγκαστικά σε άλλο χώρο του ΕΚΠΑ!

Πέρσι στις 16 Μαρτίου εἰχαν εισβάλει στους χώρους του ΚαΦΕΠΑ, των Πολιτιστικών Ομάδων, του Common Multiple και των δωματίων (μικρών αποθηκών που διαμένουν άτομα) με… λάφυρο τρία, πρώην άστεγα, άτομα-καταληψίες τα οποία συνελήφθησαν. Μόνο στην Αττική, από το 2019 που ήρθε στην εξουσία η μαφία της Νέας Δημοκρατίας, έχουν εκκενωθεί 26 πολιτικά στέκια και αυτοδιαχειριζόμενοι χώροι εντός και εκτός πανεπιστημίων και έχουν γίνει συνολικά στη χώρα 470 συλλήψεις και 188 διώξεις ανθρώπων που διαχειρίζονταν αυτούς τους ανοιχτούς στην κοινωνία χώρους. Επειδή μέχρι τώρα μόλις ένα στα τρία πανεπιστήμια έχει ανταποκριθεί στην έκκληση της κυβέρνησης να συντάξουν σχέδια αποκλεισμού των φορολογούμενων πολιτών που τα έχτισαν («σχἐδια ασφἀλειας» τα λένε στην παραπλανητική γλώσσα που χρησιμοποιούν), ο αρχιμαφιόζος απείλησε τους πρυτάνεις με διαγραφή (!) αν δεν συμμορφωθούν στα σχέδιά του, παρακάμπτοντας ακόμα και το νομοθετημένο αυτοδιοίκητο των πανεπιστημίων. Επιπλέον η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι θα προχωρήσει στην αυτοδίκαιη αναστολή της φοιτητικής ιδιότητας (για δύο χρόνια) για τον φοιτητή και τη φοιτήτρια σε βάρος των οποίων θα ασκείται ποινική δίωξη. Δηλαδή θέσπιση ενός Ιδιώνυμου σε βάρος των φοιτητ(ρι)ών που από δω και μπρος δεν θα έχουν τα ίδια νομικά δικαιώματα με τους μαφιόζους και τα τσιράκια της κυβέρνησης που χρόνια τώρα ούτε καν δικάζονται για τα εγκλήματα που έχουν διαπράξει (από τα Τέμπη μέχρι τη μείωση των μισθών μέσω του πολιτικά επιβεβλημένου πληθωρισμού). Ας μην ξεχνἀμε ότι η δικαστική εξουσία διορίζεται από την κυβέρνηση.

Το νέο επεισόδιο του σήριαλ «πάταξη της ανομίας στα πανεπιστήμια» που το άρχισε η κυβέρνηση του Σύριζα και το παίζει εδώ και έξι χρόνια, με ακόμα μεγαλύτερη αποφασιστικότητα, η δεξιά του κεφαλαίου ξεκίνησε με το ψεύδος της «επίθεσης» ενός «αιώνιου φοιτητή» σε ένα διορισμένο τσιράκι της ΝΔ στο κυλικείο της πανεπιστημιούπολης και με τον διαπληκτισμό ενός ΚΥΠατζή, συνεργάτη του Χρυσοχοΐδη, με αντιφασίστες στη Νομική. Δυστυχὠς κάποιος κόσμος από την αριστερά θεωρεί ότι η ΝΔ απλά λαφυραγωγεί το δημόσιο ή «επιστρατεύει μια νομοθετική βαριοπούλα ενάντια στα πανεπιστήμια» για να αποπροσανατολίσει την κοινή γνώμη από τα σκάνδαλα που διαδέχονται το ένα το άλλο. Πίσω από το σλόγκαν της «πάταξης της ανομίας» υπάρχει στην πραγματικότητα μια ολόκληρη επιχειρηματική και πειθαρχική ατζέντα του κράτους για τα πανεπιστήμια. Μιλώντας, για παράδειγμα, για τα νέα μέτρα «ασφάλειας» στη ΦΕΠΑ, δηλαδή εγκατάσταση μπαρών εισόδου-εξόδου, νέο σύστημα αναγνώρισης μέσω κάρτας οικότροφου, καταγραφή των προσωπικών δεδομένων των επισκεπτών από «εκπαιδευμένους» σεκιουριτάδες, ας θυμηθούμε ότι στην εισβολή των μπάτσων στη ΦΕΠΑ, τον Δεκέμβρη του 2020, ο Χρυσοχοΐδης είχε δηλώσει ξεκάθαρα ότι ο στόχος δεν ήταν η πάταξη της διακίνησης ναρκωτικών, αλλά η πάταξη της πολιτικής δραστηριότητας εντός της εστίας και ιδιαίτερα αυτών των μορφών αγώνα που ξεφεύγουν από το πλαίσιο της κατεστημένης νομιμότητας.

Πέρσι, την αστυνομική επιδρομή είχε ακολουθήσει η επίδοση τελεσίγραφου για επικείμενη εκκένωση των κατειλημμένων στεγαστικών, κοινωνικών και πολιτικών χώρων εντός 7 ημερών με ομόφωνη απόφαση από την Εφορεία της ΦΕΠΑ, ένα επταμελές όργανο που αποτελείται από 4 μέλη ΔΕΠ του ΕΚΠΑ, 1 μέλος-υπάλληλο του ΕΚΠΑ υπεύθυνο της Εστίας και 2 μέλη εκπροσώπους του ΣΟΦΕΠΑ, του συλλόγου Οικοτρόφων της ΦΕΠΑ. Τὀτε φαινόταν ότι η επιχειρούμενη εκκαθάριση ήταν αποτέλεσμα συντονισμού και συνεργασίας ανάμεσα σε ΕΚΠΑ, αστυνομία, διοίκηση της ΦΕΠΑ και θεσμικών εκπροσώπων των οικοτρόφων φοιτητ(ρι)ών που τα τρία τελευταία χρόνια προέρχονται πλέον από τη ΠΚΣ, τη φοιτητική παράταξη του ΚΚΕ. Χάρη στην αντίδραση που υπήρξε η απόφαση δεν εκτελέστηκε, γι’ αυτό σήμερα η διοίκηση, στο πλαίσιο των νέων «ηθικών πανικών» που έχουν καλλιεργηθεί επανέρχεται με νέα μέτρα.

Επειδή το ΚΚΕ παίζει συστηματικά το πονηρό χαρτί της προβοκατορολογίας ώστε να στρέψει το φοιτηταριάτο ενάντια σε όσους και όσες πλήττονται από τα μέτρα του κράτους και δεν ανήκουν σ’ αυτό το νεοσταλινικό μαγαζί (πρόσφατα δήλωσαν ότι «η κυβέρνηση αξιοποιεί σκόπιμα ομάδες όπως η διαχειριστική του ΑΚΝ για να συκοφαντήσει τους φοιτητικούς συλλόγους»!) αξίζει εδὠ να επαναλάβουμε τι γράφαμε πέρσι για τη στάση τους στη ΦΕΠΑ: «η κατάπτυστη αυτή κίνηση της ΠΚΣ ήρθε για να μας υπενθυμίσει την αναλλοίωτη μέσα στα χρόνια κρατικολάγνα παράδοση αυτού του κόμματος, σταθερά εχθρικού απέναντι σε κινήσεις προλεταριακής αυτο-αξιοποίησης, αντιθεσμικές και αυτο-οργανωμένες. Η σύμπραξη με τη διοίκηση ήταν το αποκορύφωμα μιας νομιμόφρονας και νοικοκυρίστικης στάσης μέσα στις εστίες και ακολούθησε την αποσιώπηση της πρόσφατης αστυνομικής εισβολής καθώς και τη γενικότερη αντιμετώπιση της ΦΕΠΑ ως χώρου που θα έπρεπε να αποστειρωθεί από ό,τι πολιτικά της είναι ανταγωνιστικό. Η σταλινική εκδοχή της θεσμικής κανονικότητας όμως διαφοροποιείται από την κυρίαρχη στο ότι είναι αναγκασμένη να καταφεύγει σε επιπλέον ψέματα και παραποιήσεις καθώς θέλει να κατέχει το μονοπώλιο της εκπροσώπησης. Έτσι, μετά τις αντιδράσεις που ξεσήκωσε η επίδοση του τελεσίγραφου και φοβούμενη ότι θα αποκαλυφθεί πλήρως η συνενοχή της στα σχέδια εκκένωσης, έβγαλε βιαστικά μια ανακοίνωση στις 30/3/24 όπου προσπαθεί να θολώσει τα νερά κάνοντας λόγο για «αποπροσανατολισμό από τα μεγάλα και σοβαρά προβλήματα της εστίας» και παρουσιάζοντας έτσι τις καταλήψεις όχι σαν έναν διαφορετικό τρόπο κάλυψης των αναγκών αλλά σαν κάτι διαχωρισμένο από τις εστίες και δυνητικά επικίνδυνο. Επιπλέον, ενώ διατείνεται ότι διαφωνεί με «απαράδεκτα τελεσίγραφα» και αποφάσεις της Εφορείας για τις οποίες αυτή υποτίθεται είχε «αντίθετη γνώμη», ούτε διαψεύδει ότι επρόκειτο για ομόφωνη απόφαση ούτε καταγγέλει την Εφορεία για το δήθεν καπέλωμα εις βάρος της. Αντίθετα, διαμαρτύρεται υποκριτικά για τις «άθλιες συνθήκες στα αποθηκάκια της εστίας» και κόπτεται για την ανάγκη εξεύρεσης «ανθρώπινων χώρων φιλοξενίας με αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης» και για το καλό δήθεν των ανθρώπων που διαβιούν εκεί, αποκρύπτοντας ότι όλα αυτά λέγονται σε μια θεσμική συνάντηση με τις ίδιες τις αρχές που οργανώνουν άμεσα την εκκένωση και εκκαθάριση αυτών των χώρων! Προσφέρει έτσι τη νομιμοποίηση που θέλει το κράτος για να προχωρήσει τα σχέδιά του αφού θα έχει από κοντά και τους «εκπροσώπους» των φοιτητ(ρι)ών οι οποίοι, βεβαίως, ταυτόχρονα, δηλώνουν ενάντιοι «στην τρομοκρατία και την καταστολή» για το ξεκάρφωμα! Τα δε μαξιμαλιστικά αιτήματα για «αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης» είναι διπλά εκ του πονηρού την παρούσα στιγμή γιατί αποκρύπτουν ότι συνολικά οι συνθήκες διαβίωσης στα δωμάτια των εστιών λόγω χρόνιας κρατικής εγκατάλειψης είναι αναξιοπρεπείς - ωστόσο, αυτό δεν οδήγησε καμιά να συνεργαστεί με το κράτος για να εκκενωθούν οι καταλήψεις! Πόσο μάλλον που μιλάει αυταρχικά στο όνομα των ανθρώπων που μένουν εκεί χωρίς να ρωτήσει τη γνώμη τους και με τη γνώριμη από παλιά λογική του πατερούλη εμφανίζεται ως εκπρόσωπός τους. Είναι σκόπιμο, λοιπόν, να αποκαλύπτουμε τον ρόλο των σταλινικών καθώς τους βρίσκουμε απέναντί μας τώρα όπως και παλιά.

Με το να αποτελούν οι εστίες διαχρονικά κέντρο αγώνα σε πολιτικό και σε κοινωνικό επίπεδο, εντός του πανεπιστημίου αλλά και ευρύτερα στη γειτονιά, υπήρχε μέχρι πρότινος μια αλληλεπίδραση ανάμεσα στους «εξωεστιακούς» και τα μέλη του ΣΟΦΕΠΑ, ακόμα και του παλιού ΔΣ του. Αυτό είχε αντανάκλαση σε μια σειρά από αποφάσεις και δράσεις του συλλόγου, όπως την απόφασή του το 2018 να υπερασπιστεί τις στεγαστικές καταλήψεις, τις κινήσεις του το 2019 για μπλοκάρισμα των καρτών ελέγχου σίτισης ώστε να σιτίζονται και οι μη δικαιούχοι και παράλληλα τη στήριξη των υπεργολαβικών εργαζομένων, τη διαμαρτυρία ενάντια στη διαταγή εκκένωσης των εστιών στην περίοδο του πρώτου λοκντάουν, την κατάληψη της γραμματείας της εστίας μαζί με αλληλέγγυες αγωνίστριες με αίτημα την αύξηση των κρατικών δαπανών για τις εστίες και τις κάρτες φαγητού στη σίτιση κ.α. Η αντιδραστική αυτή μετάλλαξή του σε συνομιλητή των κρατικών εκκαθαριστών είναι άλλη μία συνέπεια της κινηματικής καθίζησης των τελευταίων χρόνων και, όχι τυχαία, της επικράτησης της σταλινικής αριστεράς.» Αρκετά όμως με την αριστερά του κεφαλαίου που δικαίως βλέπει απαρτχάιντ στο Ισραήλ/Παλαιστίνη αλλά αρνιόταν να δει το υγειονομικό και κοινωνικό απαρτχάιντ του 2021 που διαδραματιζόταν κάτω από τη μύτη της.

Το γενικότερο πλαίσιο μέσα στο οποίο εξελίσσονται όλες αυτές οι αντιδραστικές αλλαγές τα τελευταία τουλάχιστον έξι χρόνια είναι αυτό της επέκτασης των περιφράξεων συνολικά στον χρόνο και τον χώρο για την πειθάρχηση και τον έλεγχο του παραγωγικού μας σώματος είτε μέσα στους χώρους εργασίας και παραγωγής είτε μέσα στους χώρους αναπαραγωγής, σε σχολεία, πανεπιστήμια και νοσοκομεία, είτε στους δρόμους και τους δημόσιους χώρους εν γένει. Πρόκειται για μια διαδικασία έντασης της εκμετάλλευσης και υπαγωγής κάθε πτυχής της ζωής μας στην καπιταλιστική αξιοποίηση (ή προετοιμασίας των όρων για κάτι τέτοιο). Αυτό αφορά από τη μία πλευρά στην επέκταση του διευθυντικού δικαιώματος, την περαιτέρω επισφαλειοποίηση της εργασίας, τη μείωση του πραγματικού άμεσου και έμμεσου μισθού μέσω της εδραίωσης των επιδομάτων, το ξεχείλωμα του 5θήμερου 8ωρου και την επέκταση της τηλεργασίας. Από την άλλη αφορά στον τομέα της αναπαραγωγής και ειδικά στη βιομηχανία της υγείας, όπου (για να μην ξεχνιόμαστε) εν μια νυκτί μέσω του υποχρεωτικού εμβολιασμού είχαν τεθεί σε αναστολή 7.500 απείθαρχοι εργαζόμενοι. Χάρη στην κοινωνική νομιμοποίηση εκείνων των επί ενάμιση χρόνο αναστολών εργασίας οι καπιταλιστές έχουν κερδίσει σημαντικό έδαφος στο πεδίο ελέγχου και της πειθάρχησης κι έχουν επιτείνει την επισφαλειοποίηση/εντατικοποίηση/αξιολόγηση της εργασίας. Μέσω πρόσφατων νόμων έχει υποβαθμιστεί η δευτεροβάθμια περίθαλψη (συγχωνεύσεις/λουκέτα σε κλινικές και δομές υγείας, προσλήψεις συμβασιούχων υγειονομικών), ενώ δρομολογείται η ιδιωτικοποίηση του ΕΣΥ με τη μετατροπή των δημόσιων νοσοκομείων σε ΝΠΙΔ που θα λειτουργούν με τεχνο-οικονομικά κριτήρια, ώστε να ανταγωνίζονται άμεσα τις ιδιωτικές κλινικές που θα ενσωματωθούν στο ΕΣΥ αλλά και μεταξύ τους. Κι όλα αυτά σε ένα σύστημα υγείας που είναι ήδη από τα πιο ιδιωτικοποιημένα στην Ευρώπη. Τέτοια ανταγωνιστικά περιβάλλοντα προϋποθέτουν τη διαρκή αξιολόγηση των εργαζομένων, τόσο στα δημόσια όσο και στα ιδιωτικά νοσοκομεία.

Παρόμοιες διαδικασίες δρομολογούνται ήδη στη δημόσια εκπαίδευση όπου με λυσσαλέα μανία προσπαθούν να επιβάλλουν την αξιολόγηση και την κατάργηση της μονιμότητας, δηλαδή την στέρηση του ελέγχου των εκπαιδευτικών πάνω στην εργασία τους, παρά τη σθεναρή αντίσταση τους. Η εντατικοποίηση του διάχυτου ελέγχου της καθημερινής ζωής (τα “green pass”, οι ψηφιακές ταυτότητες, η ψηφιακή κάρτα υγείας, το ψηφιακό πορτοφόλι) συνοδεύεται από την αυστηροποίηση του ποινικού κώδικα και η αύξηση του κόστους διαβίωσης συμβαδίζει με την κυριλοποίηση (ή «εξευγενισμό») γειτονιών του ευρύτερου κέντρου -και την απαραίτητη «εκκαθάρισή» τους από ενοχλητικές πολιτικές συλλογικότητες που οικειοποιούνται τον χώρο ενάντια στην καπιταλιστική αξιοποίησή του ή από οτιδήποτε δεν μπορεί να αξιοποιηθεί επαρκώς- η οποία αποσκοπεί στην εκτόξευση των ενοικίων και την εντατικοποίηση της εκμετάλλευσης των γαιοπροσόδων. Κι όλα αυτά ενώ η επίθεση σε κινηματικές υποδομές συνεχίζεται καθώς και η εδραίωση του βιοπολιτικού ελέγχου. Σαφώς η (τεχνο)κρατική διαχείριση της πανδημίας επιτάχυνε και εμβάθυνε τις προϋποθέσεις για την πραγματοποίηση όλων αυτών των αλλαγών και μακροχρόνιων σχεδιασμών, όπως τον παρτακισμό και την αποθέωση της «ατομικής ευθύνης» και η πρωτοφανής παράλυση των κινηματικών αντανακλαστικών έπαιξε σημαντικό ρόλο σ’ αυτό. Δεν ξεχνάμε, άλλωστε, την απονέκρωση των πανεπιστημιακών χώρων και κατά συνέπεια των πολιτικὠν και κοινωνικών διαδικασιών εντός αυτών που επέφερε η επιτυχημένη εφαρμογή της τηλεργασίας και της τηλεκπαίδευσης αλλά και η επιβολή τηλεξετἀσεων ως μέσου καταστολής αγώνων και καταλήψεων.

Στον χώρο της ανώτατης εκπαίδευσης, που κομμάτι τους είναι άλλωστε και οι εστίες, τα πανεπιστήμια αντιμετωπίζονται από το κράτος ως επιχειρήσεις προς άγραν επενδυτών και άρα ως χώροι που πρέπει να είναι αποστειρωμένοι από οτιδήποτε δυνητικά ενοχλητικό ή επικίνδυνο απέναντι στις κερδοσκοπικές τους δραστηριότητες· από οτιδήποτε κριτικό απέναντι στην (εγκληματολογική, αστυνομική, μανατζερίστικη, τεχνοκρατική, στρατιωτική, καπιταλιστική, χειραγωγική) γνώση//εξουσία παράγεται εκεί μέσα. Γι’ αυτό και η νέα ένταση της περίφραξης, της επιτήρησης, της αστυνόμευσης -μετά την αποτυχημένη επιβολή των ΟΠΠΙ- αλλά και η τεχνητή, εν πολλοίς, χρόνια υποβάθμιση των υποδομών και της ζωής στην εστία και τα πλάνα για την «εξυγίανσή» τους μέσω ΣΔΙΤ, φοιτητικών δανείων αλλά και πλήρους ιδιωτικοποίησης, όπως ορίζεται και από την πρόσφατη νομοθέτηση της δυνατότητας ίδρυσης μη κρατικών πανεπιστημίων (ως παραρτήματα ξένων πανεπιστημίων) και τις παρεμβάσεις για τα δημόσια πανεπιστήμια. Με άλλα λόγια, θέλουν να μας κάνουν να αποδεχτούμε ότι στο πανεπιστήμιο πλέον χωράνε «μόνο όσα άτομα είναι πειθαρχημένα και δυνάμει παραγωγικά, δηλαδή έχουν τη φοιτητική ιδιότητα και καθηλώνονται σε αυτή, αδυνατούν να διεκδικήσουν τα [προλεταριακά] συμφέροντά τους και δεν παρακωλύουν την επιχειρηματικοποίηση των πανεπιστημίων», όπως γράφαμε πριν λίγα χρόνια, το 2021, σε μια περίοδο που η ΦΕΠΑ, κόντρα στη γενική παράλυση, συνέχισε να αποτελεί σημείο συνάντησης πολλών διαφορετικών υποκειμένων και έμπρακτης συλλογικής αμφισβήτησης του εγκλεισμού, της απομόνωσης και της ιδιώτευσης.

Ως άτομα που διαχειρίζονται τα τελευταία τέσσερα χρόνια το Common Multiple, έναν χώρο που ξεκίνησε ως κατάληψη το 2015 και έχει μια πλούσια ιστορία συμμετοχής σε κινητοποιήσεις αλλά και οργάνωσης σημαντικών αγώνων στο πεδίο των διεκδικήσεων και της επανοικειοποίησης του δημόσιου χώρου, υπερασπιζόμαστε τους χώρους του δημόσιου πανεπιστημίου ως πεδία διεκδίκησης, σύγκρουσης και έμπρακτης προλεταριακής κριτικής· ως χώρους για την κάλυψη των αναγκών σε στέγαση και κοινωνικοποίηση, ως δομές για τη στέγαση συνελεύσεων, εκδηλώσεων και καταλήψεων, τόσο των φοιτητ(ρι)ών όσο και των «εξω»πανεπιστημιακών, για την ανάπτυξη (πανεπιστημιακών και όχι μόνο) αγώνων που θα συμβάλλουν στην κρίση πειθάρχησης, ενάντια στο πανεπιστήμιο-εργοστάσιο της εξειδικευμένης, διαιρεμένης εργασιακής δύναμης, του πιο σημαντικού εμπορεύματος για τις εταιρείες.

Η ελεύθερη πρόσβαση στους χώρους και τις υποδομές του δημόσιου πανεπιστημίου, η κοινωνική χρήση του από διαφορετικά υποκείμενα που δεν σχετίζονται με το πρόγραμμα σπουδών των ΑΕΙ, ο επαναπροσδιορισμός των τρόπων χρήσης των πανεπιστημιακών υποδομών σύμφωνα με τις ανάγκες όλων όσες τους κάνουν χρήση (φοιτήτριες και μη) και η αγωνιστική τους συνεργασία και επικοινωνία για την κάλυψη των αναγκών τους ενάντια στο κεφάλαιο και το κράτος του είναι το διακύβευμα σήμερα.

Ενάντια στην επιτήρηση εισόδου στα πανεπιστήμια

Ενάντια στους διαχωρισμούς σε φοιτήτ(ρι)ες και «εξωφοιτητικά στοιχεία», σε εστιακές και «εξωεστιακές»

Ενάντια στο επιχειρηματικό, ανταγωνιστικό και αποστειρωμένο πανεπιστήμιο

Για τον επαναπροσδιορισμό των τρόπων χρήσης των πανεπιστημιακών υποδομών σύμφωνα με τις ανάγκες μας

Καμία εκκένωση των αναγκών και επιθυμιών μας!

Κατειλημμένος χώρος στη ΦΕΠΑ Common Multiple

Ιούνιος 2025

Η προκήρυξη σε pdf

Κατηγορία: Άλλα κείμενα

Φάκελος υλικού για Παλαιστίνη/Ισραήλ

Posted May 19th, 2025 by Κόκκινο Νήμα

Εισαγωγή στον Φάκελο υλικού για Παλαιστίνη/Ισραήλ

Εν όψει της επανέκδοσης του βιβλίου μας Πίσω από την Ιντιφάντα του 21ου αιώνα (2005) το φθινόπωρο του 2025, δημοσιεύουμε εδώ έναν φάκελο με υλικό που θα μας χρησιμεύσει για τη συγγραφή του προλόγου της δεύτερης έκδοσης. Το υλικό (που θα εμπλουτίζεται) περιλαμβάνει το εισαγωγικό κεφάλαιο του βιβλίου του Andy Clarno, Νeoliberal Apartheid (2017), με τίτλο «Φυλετικός καπιταλισμός και εποικιστική αποικιοκρατία», τον πρόλογο της πρώτης ελληνικής έκδοσης του βιβλίου μας, τις εισηγήσεις των δύο εκδηλώσεων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη που οργάνωσε το Κόκκινο Νήμα τον Νοέμβριο του 2005 με θεματική: «Ισραήλ-Παλαιστίνη: δυό κράτη ενάντια στο προλεταριάτο» και δύο συνεντεύξεις του ερευνητή Εμίλιο Μινασσιάν δημοσιευμένες το 2023 και 2024.

Δυο λόγια για το κείμενο του Κλάρνο που ανήκει σε μια διαφορετική θεωρητική σχολή από τη δική μας είναι απαραίτητα.

Ο Κλάρνο δείχνει ότι δεν μπορεί να μιλά κανείς για αποικιοκρατία στην Παλαιστίνη/Ισραήλ και να ξεχνά ότι τόσο το κράτος του Ισραήλ όσο και η υπό τη διοίκηση της Παλαιστινιακής Αρχής Δυτική Όχθη είναι καπιταλιστικές, δηλαδή ταξικά διαιρεμένες, κοινωνίες.

Στα δυνατά σημεία του, η ανάδειξη της πολύπλοκης, ιστορικά προσδιορισμένης σχέσης μεταξύ καπιταλιστικής συσσώρευσης και ρατσιστικών διαχωρισμών, πράγμα που το επιτυγχάνει δίνοντας έμφαση στον διαρκή χαρακτήρα της πρωταρχικής συσσώρευσης και τη συμβολή της στη διαιώνιση των καπιταλιστικών κοινωνικών σχέσεων. Περιοδολογώντας τον φυλετικό καπιταλισμό και εστιάζοντας στην αλλαγή των καθεστώτων καπιταλιστικής συσσώρευσης, ο Κλάρνο τραβάει το χαλί κάτω από τα πόδια της ανιστορικής αντι-αποικιακής σκέψης και του λενινιστικού εθνικοαπελευθερωτισμού που δεν βλέπει παρά μια αδιατάρακτη, μονοδιάστατη, αχρονική σχέση κακών αποικιοκρατών-καλών αποικιοκρατούμενων από το 1948 και μετά (αν όχι ακόμα πιο πριν). Χρησιμοποιώντας το παράδειγμα της Νότιας Αφρικής, το κείμενο δείχνει ότι η «αποφυλετικοποίηση» και η κατάργηση του απαρτχάιντ σε καμία περίπτωση δεν ισοδυναμεί με την κατάργηση της εκμετάλλευσης, όπως θα ήθελαν να μας κάνουν να πιστέψουμε οι οπαδοί της αποαποικιοποίησης που υποβαθμίζουν τη σημασία των ταξικών αγώνων και από τις δύο πλευρές του Τείχους στην Παλαιστίνη/Ισραήλ. Υπογραμίζει μάλιστα ότι το γεγονός πως οι παλαιστινιακές περιφράξεις στη Βηθλεέμ έχουν μετατραπεί σε τόπους έντονης/συγκεντρωμένης ανισότητας όπου οι παλαιστινιακές ελίτ ζουν δίπλα-δίπλα με τους φτωχούς δημιουργεί στους «αντι-αποικιοκράτες» την ψευδαίσθηση ότι οι ταξικές συγκρούσεις εντός της παλαιστινιακής κοινωνίας είναι δευτερεύουσας σημασίας. Κάποιοι εθνικο-απελευθερωτές μας έχουν πει μάλιστα ότι «δεν υπάρχει παλαιστινιακό κεφάλαιο, οικονομική ανισότητα και ζήτημα αντίστασης στην εκμετάλλευση εντός της παλαιστινιακής κοινότητας».

Στα αδύναμα σημεία του, η ανικανότητα να ερμηνεύσει το καπιταλιστικό κράτος, το οποίο παρουσιάζεται είτε ως κράτος πρόνοιας είτε ως κράτος-μπάτσος/δολοφόνος των φτωχών. Μας κάνει εντύπωση η υποβάθμιση του καπιταλιστικού χαρακτήρα της Λωρίδας της Γάζας υπό τη διοίκηση της Χαμάς, πριν από την 7η Οκτώβρη 2023· όπως και η υποβάθμιση της σημασίας του εθνικισμού, της διαμόρφωσης της εθνικής ταυτότητας μέσα από τα εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα, και της συμβολής του στην ανάδυση νέων αστικών τάξεων και τη δημιουργία καπιταλιστικών μετααποικιακών κρατών. Αυτό που ο εθνικιστής Neville Alexander ονομάζει μετα-απαρτχάιντ καπιταλιστικό σύστημα στη Νότιο Αφρική είναι ακριβώς αποτέλεσμα του προγράμματος του Αζανικού Μανιφέστου που έβαλε στο στόχαστρό του μόνο τον ρατσισμό και τις «αντιδραστικές μερίδες» [sic] της μαύρης μεσαίας τάξης, υποβαθμίζοντας τη σημασία της συνολικής εκμετάλλευσης της λευκής ή μαύρης εργασιακής δύναμης στη διατήρηση και αναπαραγωγή του καπιταλισμού.

Μικρή έκταση παραχωρείται στην ανάλυση της ταξικής σύνθεσης και τους ταξικούς αγώνες εντός της Παλαιστίνης/Ισραήλ. Παρότι δεν αποφεύγει παντελώς να αναλύσει την τεχνική και πολιτική ταξική σύνθεση, όπως θα το λέγαμε εμείς στη δική μας γλώσσα, εντούτοις η προσπάθειά του σταματά στο περιθωριοποιημένο ή περιττό προλεταριάτο στη Δυτική Όχθη. Ο Κλάρνο παρουσιάζει επιτυχημένα μόνο τις δομές εντός των οποίων διεξάγεται η ταξική πάλη στην Παλαιστίνη/Ισραήλ -το εποικιστικό κράτος και τον φυλετικό καπιταλισμό- αλλά οι ίδιες οι εκφράσεις της ταξικής πάλης, και κυρίως οι κοινοί αγώνες εβραίων και αράβων εργατ(ρι)ών, απουσιάζουν από την καταγραφή που κάνει.

Το ζήτημα αυτό -της ταξικής πάλης- μας ενδιαφέρει γιατί οι δομές εξουσίας από μόνες τους δεν μπορούν να μας εξηγήσουν τα διακυβεύματα της συγκυρίας πριν και μετά την 7η Οκτώβρη τόσο στη Γάζα όσο και εντός του κράτους του Ισραήλ, όπως δεν μπορεί να το κάνει ούτε η αναφορά στον διαχρονικό εποικισμό της Παλαιστίνης, τον οποίο επικαλούνται οι οπαδοί της «Παλαιστινιακής αντίστασης».

Ένα τελευταίο σημείο: είναι μονόπλευρη η εκτίμηση του Κλάρνο ότι «το Ισραήλ επέζησε των αγώνων ενάντια στην αποικιοκρατία», γιατί η ίδρυση του συγκεκριμένου αποικιοκρατικού/καπιταλιστικού κράτους έγινε στις ιστορικά ιδιαίτερες συνθήκες του ολοκαυτώματος και των διώξεων των εβραίων και κάτω από την πίεση ενός εβραϊκού αντάρτικου ενάντια στη βρετανική αυτοκρατορία. Το κράτος του Ισραήλ μάλιστα αναγνωρίστηκε αμέσως από την ΕΣΣΔ ως «αντι-αποικιακό» κράτος.

Eν κατακλείδει, το έργο του Κλάρνο αποτυπώνει ό,τι καλύτερο έχει να μας προσφέρει η συγκριτική ιστορική κοινωνιολογία και η μετααποικιακή (postcolonial) σκέψη. Ωστόσο, αυτό το «ό,τι καλύτερο» δεν είναι αρκετό για τη διεθνιστική, προλεταριακή προοπτική.

1. Andy Clarno
Εισαγωγή του βιβλίου NEOLIBERAL APARTHEID (2017)
Φυλετικός καπιταλισμός και εποικιστική αποικιοκρατία
Δύο από τους σημαντικότερους κοινωνικούς μετασχηματισμούς στα τέλη του εικοστού αιώνα ξεκίνησαν με διαφορά μόλις λίγων μηνών. Τον Σεπτέμβριο του 1993, ο Γιτζάκ Ράμπιν και ο Γιάσερ Αραφάτ έδωσαν τα χέρια στον κήπο του Λευκού Οίκου, παρουσιάζοντας για πρώτη φορά την «ειρηνευτική διαδικασία του Όσλο» μεταξύ του Ισραήλ και της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (ΟΑΠ). Τον επόμενο Απρίλιο, ο Νέλσον Μαντέλα ψήφισε -μαζί με εκατομμύρια άλλους Μαύρους Νοτιοαφρικανούς- στις πρώτες δημοκρατικές εκλογές της μετα-απαρτχάιντ εποχής. Αυτές οι στιγμές ελπίδας παραμένουν ισχυρά σύμβολα των ταυτόχρονων μεταβατικών καθεστώτων που αναδιαμόρφωσαν τις κοινωνικές σχέσεις στην Παλαιστίνη/Ισραήλ και τη Νότια Αφρική τα τελευταία είκοσι χρόνια….

…

(συνέχεια στο andy-clarno-ceb5ceb9cf83ceb1ceb3cf89ceb3ceb7cc815)

2. Πρόλογος της ελληνικής έκδοσης στο βιβλίο των Aufheben: Πίσω από την Ιντιφάντα του 21ου αιώνα

https://www.kokkinonima.gr/?p=115

3. Ισραήλ – Παλαιστίνη

∆υο Κράτη ενάντια στο προλεταριάτο

Η ταξική πάλη μέσα από το παραμορφωτικό πρίσμα του εθνικισμού

Εισηγήσεις των δύο εκδηλώσεων-συζητήσεων που έγιναν τον Νοέμβριο του 2005 σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη από την εκδοτική ομάδα Κόκκινο Νήμα

https://www.kokkinonima.gr/Eisigiseis_Palestine_Kokkino_Nima.pdf

4. Emilio Minassian, Γάζα: Μια ακραία στρατιωτικοποίηση του ταξικού πολέμου

(συνέντευξη στο Serpents de la mer, 30 Οκτωβρίου, 2023)

https://brooklynrail.org/2023/12/field-notes/Gaza-An-Extreme-Militarization-of-the-Class-War/

5. Emilio Minassian, Παλαιστίνη: λαός ή τάξη; (μέρος 1)

(συνέντευξη σε μέλη της ομάδας Organisation Communiste Libertaire, Οκτώβρης-Νοέμβρης 2024)

https://brooklynrail.org/2025/03/field-notes/palestine-people-or-class/

6. Emilio Minassian, Παλαιστίνη: λαός ή τάξη; (μέρος 2)

https://brooklynrail.org/2025/04/field-notes/palestine-people-or-class-part-ii/

Κατηγορία: Άλλα κείμενα

TIQQUN: ΤΟ ΚΑΛΕΣΜΑ ΑΠΟΣΧΙΣΗ / ΣΑΜΠΟΤΑΖ / ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ / ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ

Posted April 22nd, 2025 by Κόκκινο Νήμα

Εκδήλωση-Συζήτηση

Παρασκευή 2 Μαΐου 2025, 7μμ.
Κόμμον (Α’ ΦΕΠΑ, Ούλωφ Πάλμε, 2ος όροφος)

TIQQUN: ΤΟ ΚΑΛΕΣΜΑ
ΑΠΟΣΧΙΣΗ / ΣΑΜΠΟΤΑΖ / ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ / ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ

Το Κάλεσμα τυπώθηκε το 2003 από τους εκδότες του περιοδικού Tiqqun και άλλα συντρόφια και κυκλοφόρησε σε διάφορες χώρες (μεταξύ των οποίων και στην Ελλάδα) χέρι με χέρι. Το Κάλεσμα αποτύπωνε την άποψη του Tiqqun για την τακτική αναγκαιότητα να εμποδιστεί η ανασυγκρότηση της αριστεράς του κεφαλαίου· να προχωρήσει η διαδικασία της κομμουνιστικοποίησης· να προκληθεί απόσχιση ως και στους πιο ζωτικούς τομείς της «αυτοκρατορίας» (πχ στην επιστημονική κοινότητα και τις επιστημονικές πρακτικές). Με αφορμή τις διευκρινίσεις του Julien Coupat είκοσι χρόνια αργότερα, επιστρέφουμε στο Κάλεσμα για να συζητήσουμε: ποιες ιστορικές συνθήκες κατέστησαν δυνατή την επιστροφή στη θεωρία της κομμουνιστικοποίησης στις αρχές του 21ου αιώνα; Τι απέμεινε σήμερα από την «έφοδο κατά της αυτοκρατορίας»; Πώς στη διάρκεια της κρατικής διαχείρισης της πανδημίας η επιστημονική κοινότητα επανεπιβεβαίωσε την κυριαρχία της; Ποιες είναι σήμερα οι εστίες απόσχισης και αποθεσμοποίησης;
Από τις εκδόσεις affect και την επιθεώρηση Hangover που δημοσιοποίησαν τη 2η έκδοση του Καλέσματος στην Ελλάδα θα μιλήσουν οι Τηλέμαχος Δουφεξής Αντωνόπουλος και Νίκος Χαραλαμπόπουλος. Θα προλογίσει το Κόκκινο Νήμα.

Κινη(μα)τ(ικ)ό Βιβλιοπωλείο Κόμμον
Εκδόσεις Κόκκινο Νήμα

Κατηγορία: Βιβλία του Κόκκινου Νήματος

ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ ΚAΙ ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΤΑΞΗ, ΤΑΞΙΚΗ ΠΑΛΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΜΕΙΩΣΗ

Posted March 30th, 2025 by Κόκκινο Νήμα

Εκδήλωση-Συζήτηση

Παρασκευή 11 Απριλίου 2025, 7μμ.

Κόμμον (Α’ ΦΕΠΑ, Ούλωφ
Πάλμε, 2ος όροφος)

ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ ΚAΙ ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΤΑΞΗ, ΤΑΞΙΚΗ ΠΑΛΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΜΕΙΩΣΗ

μια ιστορία βγαλμένη από τα συρτάρια του ταξικού ανταγωνισμού

Ο πληθωρισμός των τελευταίων ετών -ο οποίος, με κάποια καθυστέρηση, πήρε τη σκυτάλη από τον χαραγμένο στο τομάρι του προλεταριάτου αποπληθωρισμό των χρόνων της μνημονιακής εσωτερικής υποτίμησης- συνεχίζει να πλανάται πάνω από το κεφάλι του σαν οδοστρωτήρας που ευθυγραμμίζει τις ήδη συμπιεσμένες ιστορικές ανάγκες του με το ελάχιστο επίπεδο της «λιτής» επιβίωσης. Από μια εργατική σκοπιά, είναι ξεκάθαρο πως πρόκειται για μια (ακόμα) επιθετική ταξική πολιτική στα πλαίσια του δόγματος του αιφνιδιαστικού σοκ, η οποία εξυπηρετεί συγκεκριμένους στρατηγικούς στόχους.
Η δικιά μας πρόθεση είναι να αναδειχτεί η σχέση αυτής της πολιτικής με τις άλλες μορφές που παίρνουν οι απαντήσεις του κεφαλαίου στην κρίση του νεοφιλελεύθερου σχήματος αναπαραγωγής του, να ανιχνευτούν αυτοί οι στόχοι και να τεθεί επί τάπητος το ζήτημα από μια θέση που κάνει ρητό το ασύμπτωτο του προλεταριακού συμφέροντος με αυτό της υποτιθέμενα θιγόμενης μερίδας των μικρομεσαίων αφεντικών -τα οποία, αποδίδοντας την αύξηση του γενικού επιπέδου των τιμών στην ύπαρξη «μονοπωλίων που στρεβλώνουν τον υγιή ανταγωνισμό της ελεύθερης αγοράς», διαμαρτύρονται για τον πληθωρισμό με σκοπό να παρουσιαστεί ως αναπόφευκτη η καθήλωση των ονομαστικών μισθών, να εκμαιεύσουν κρατικές επιδοτήσεις, να πετύχουν περαιτέρω μειώσεις των ασφαλιστικών εισφορών και να έχουν πρόσβαση σε φτηνό πιστωτικό χρήμα.
Σε τελική ανάλυση, αντιμετωπίζοντας ως επιτακτική την αναγκαιότητα διερεύνησης της ανυπαρξίας ουσιαστικών απαντήσεων σε αυτήν την καπιταλιστική επίθεση που έχει κάνει τις άσχημες ημέρες ακόμα ασχημότερες, με το βλέμμα κριτικά στραμμένο σε συλλογικές πρακτικές απαντήσεις του παρελθόντος που είναι καταγεγραμμένες στην προλεταριακή εμπειρία (όπως το κίνημα της αυτομείωσης), να δούμε τι ήδη κάνουμε και τι όχι.
* η εισήγηση της εκδήλωσης βασίζεται σε ομότιτλο βιβλίο που θα εκδοθεί προσεχώς από το Κόκκινο Νήμα

Κινη(μα)τ(ικ)ό Βιβλιοπωλείο Κόμμον
Εκδόσεις Κόκκινο Νήμα

Κατηγορία: Εκδηλώσεις

ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΕΧΘΡΟΙ ΤΟΥ

Posted March 13th, 2025 by Κόκκινο Νήμα

Εκδήλωση-Συζήτηση

Παρασκευή 28 Μαρτίου 2025, 7μμ.

Κόμμον (Α’ ΦΕΠΑ, Ούλωφ
Πάλμε, 2ος όροφος)

Από την αρχή της πανδημίας και μετά, νούμερο 1 στόχος του καπιταλιστικού κράτους είναι η αξιολόγηση και η πειθάρχηση του εργατικού δυναμικού στον δημόσιο τομέα (με τη συνεπικουρία της τηλεκπαίδευσης ενάντια στις καταλήψεις).
Παρά τα ξεσπάσματά του, το «σιωπηλό και ευγενές κίνημα των Τεμπών» φαίνεται να είναι εύκολα διαχειρίσιμο από την εξουσία, η οποία μάλιστα, βγαίνοντας στην αντεπίθεση, αξιοποιεί το έγκλημα των Τεμπών για να εισάγει στην επικείμενη συνταγματική αναθεώρηση την αξιολόγηση στο δημόσιο και την άρση της μονιμότητας.
Αυτό που ανησυχεί την κυβέρνηση είναι ότι το κίνημα ενάντια στην αξιολόγηση και την τηλεκπαίδευση απειλεί να τινάξει στον αέρα την κρατική επιχείρηση διαμόρφωσης μιας νέας, πιο πειθήνιας εργατικής υποκειμενικότητας, την κατηγοριοποίηση εκπαιδευτικών και σχολείων και την επίταση των ήδη υπαρκτών διαχωρισμών με μέτρα ιδιωτικοποίησης. Εξού και η τεράστια επιχείρηση πιέσεων, απειλών και διώξεων ενάντια στους αντιπάλους της αξιολόγησης.
Θα μιλήσουν δύο από τους εκατοντάδες συναδέλφους αγωνιστές του τρέχοντος κινήματος, ο Κων/νος Ιωάννου από την Ομάδα Πειραματόζωων Εκπαιδευτικών και ο Θανάσης Παπαδόπουλος, εκπαιδευτικός υπό πειθαρχική δίωξη.

Κινη(μα)τ(ικ)ό Βιβλιοπωλείο Κόμμον
Εκδόσεις Κόκκινο Νήμα

Κατηγορία: Εκδηλώσεις

ΑΝΤΙΚΟΥΛΤΟΥΡΑ ΚΙ ΑΝΤΙΕΞΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΣΤΗ ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΗ

Posted February 6th, 2025 by Κόκκινο Νήμα

Εκδήλωση-Συζήτηση

Παρασκευή 7 Φεβρουαρίου 2025, 7μμ.

Κόμμον (Α’ ΦΕΠΑ, Ούλωφ
Πάλμε, 2ος όροφος)

Θα παρουσιαστούν και θα συζητηθούν κριτικά τα κείμενα:

Θέσεις πάνω στον μικροαστισμό και την αντικουλτούρα από Τα Παιδιά της Γαλαρίας
Μεταπολίτευση: οικονομία, πολιτική και ταξική πάλη της Αυτόνομης Ομάδας Έρευνας α74
Μια πολιτική αποτίμηση του ελληνικού αναρχικού χώρου του περιοδικού Πρόταγμα

Κινη(μα)τ(ικ)ό Βιβλιοπωλείο Κόμμον
Εκδόσεις Κόκκινο Νήμα

Κατηγορία: Εκδηλώσεις

ΠΙΑΝΟΝΤΑΣ ΤΟ ΚΟΚΚΙΝΟ ΝΗΜΑ ΣΤΟ ΚΟΜΜΟΝ

Posted February 6th, 2025 by Κόκκινο Νήμα

Βιβλιοπαρουσιάσεις-Συζητήσεις-Προβολές

Μια κριτική ματιά πάνω:

• στην πολυδιάστατη φύση και ιστορία των αυτόνομων ταξικών και κοινωνικών αγώνων σε τομείς της κοινωνικής αναπαραγωγής και εκμετάλλευσης της εργατικής τάξης
• τις θεωρητικές παραδόσεις και πρακτικές όψεις του αντιεξουσιαστικού κομμουνιστικού κινήματος
• τις αντιφατικές εκφράσεις της προλεταριακής υποκειμενικότητας

- Αντικουλτούρα και αντιεξουσιαστικός χώρος στη Μεταπολίτευση
- Πληθωρισμός και ταξική πάλη
- Η συνεχιζόμενη αναδιάρθρωση του ΕΣΥ και του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης
- Γυναικεία εργασία και έλεγχος του σώματος

θα είναι μερικές από τις θεματικές που θα συζητηθούν το πρώτο εξάμηνο του 2025.
Κινη(μα)τ(ικ)ό Βιβλιοπωλείο Κόμμον
Εκδόσεις Κόκκινο Νήμα

Κατηγορία: Εκδηλώσεις

H ΘΕΣΗ ΤΟΥ 3ου ΤΟΜΟΥ ΣΤΟ ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ- M. HEINRICH

Posted December 24th, 2024 by Κόκκινο Νήμα

H ΘΕΣΗ ΤΟΥ 3ου ΤΟΜΟΥ ΣΤΟ ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΤΟΥ
ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

Η εκδήλωση που διοργάνωσε η Ομάδα Αυτομόρφωσης και Συζήτησης του Κεφαλαίου, σε συνεργασία με τον Michael Heinrich, με θέμα Η θέση του τρίτου τόμου στο συνολικό σχέδιο του Κεφαλαίου, πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 18 Ιανουαρίου 2017 στην κατάληψη του Αυτοδιαχειριζόμενου Κυλικείου Νομικής.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
1 Αντί προλόγου
2 Εισήγηση M. Heinrich
3 Ερωτήσεις και Συζήτηση
4 Παράρτημα I Το ΚΕΦΑΛΑΙΟ σε τέσσερα βιβλία (1868-1881)
5 Παράρτημα IΙ Πρόσκληση στα μαθήματα αυτομόρφωσης
6 Παράρτημα III Γλωσσάρι μαρξικών όρων

Όλο το υλικό της Ομάδα Αυτομόρφωσης και Συζήτησης του Κεφαλαίου είναι αναρτημένο στο διαδίκτυο

https://drive.google.com/drive/folders/1958muDp_xZACZ71Rz9zXfh9txfvlnEwf

https://athens.indymedia.org/post/1598357/

ΕΙΣΗΓΗΣΗ Μ. HEINRICH

Ήρθα προσκεκλημένος εδώ απόψε με σκοπό να παρουσιάσω τον τόμο ΙΙΙ του Κεφαλαίου του Μαρξ, μιας και όπως έχω ενημερωθεί οι διοργανωτές έχουν ήδη μελετήσει τους δύο πρώτους τόμους. Η παρουσίαση του τόμου ΙΙΙ θα γίνει σε τρία μέρη:

Το πρώτο μέρος αφορά τη διαδοχή των χειρογράφων του Κεφαλαίου, μιας και τα χειρόγραφα του τόμου ΙΙΙ είναι παλιότερα από εκείνα του τόμου Ι, που εξέδωσε ο Μαρξ.
Το δεύτερο μέρος αφορά τη σχέση ανάμεσα στον Μαρξ ως συγγραφέα, που όμως δεν εξέδωσε τον τόμο ΙΙΙ και τον Ένγκελς ως εκδότη και επιμελητή αυτού του έργου.
Και το τρίτο μέρος αφορά τη συνολική δομή των τριών τόμων και τη θέση του τόμου ΙΙΙ στο συνολικό έργο.

Μπορεί το ζήτημα να φαντάζει απλό ή θεωρητικό. Ο λόγος για τον οποίο προβαίνω σε θεωρητική μελέτη του έργου είναι γιατί το Κεφάλαιο, όπως έγραψε ο Μαρξ σε μια επιστολή του 1868, «αποτελεί τη φοβερότερη επίθεση που έγινε ποτέ στην αστική τάξη». Επομένως, για να καταλάβουμε τι εννοούσε με αυτό ο Μαρξ, πρέπει να δούμε πώς λειτουργεί αυτό το έργο.

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ
Τα Χειρόγραφα

Ο Μαρξ δεν έγραψε το Κεφάλαιο ξεκινώντας από τον τόμο Ι, συνεχίζοντας με τον ΙΙ κλπ. Αντίθετα, ακολούθησε μια ερευνητική διαδικασία για τη συγγραφή των τριών τόμων. Θα επικεντρωθώ στην αρχική περίοδο 1863-1865.
1863-1865 Χειρόγραφα τόμου Ι, ΙΙ και ΙΙΙ
1866-1870 Τόμος ΙΙ
1867 Έκδοση τόμου Ι
1871-1881 Τελευταία περίοδος
Το Χειρόγραφο του 1863-1865 αποτελεί προσχέδιο για τη συγγραφή και των τριών τόμων. Απ’ ό,τι αφορούσε τον τόμο Ι έχει σωθεί μόνο το έκτο αδημοσίευτο κεφάλαιο με τον τίτλο Αποτελέσματα της άμεσης παραγωγής. Στο Χειρόγραφο του 1863-1865 περιλαμβάνεται επίσης ένα χειρόγραφο που κάλυπτε όλη την ύλη του τόμου Ι και ένα άλλο που κάλυπτε όλη την ύλη του τόμου ΙΙΙ. Κατά την περίοδο 1866-1867 ξαναδούλεψε το Χειρόγραφο του 1863- 1865 και προέκυψε ο τόμος Ι. Έπειτα από τη δημοσίευση του τόμου Ι το 1867, ξαναδούλεψε τα Χειρόγραφα του 1863-1865 με σκοπό την έκδοση του τόμου ΙΙ, γράφοντας ένα χειρόγραφο που ονομάστηκε Χειρόγραφο ΙΙ και κατόπιν επεξεργάστηκε και αυτό και έγραψε το Χειρόγραφο IV. Από τα παραπάνω γίνεται σαφές πως ο Μαρξ επεξεργάστηκε πολύ τα αρχικά χειρόγραφα του τόμου ΙΙ.
Μετά το 1871 ξεκινά μια περίοδος επανεπεξεργασίας των χειρογράφων, οπότε και ο Μαρξ επιμελείται τη 2η γερμανική έκδοση του τόμου Ι, στην οποία έκανε προσθήκες και αλλαγές. Επίσης, την ίδια δεκαετία κυκλοφορεί η γαλλική μετάφραση του τόμου Ι, η οποία περιέχει καινούργιο υλικό, αποτέλεσμα επανεπεξεργασίας του τόμου. Αυτό σημαίνει πως κατά την περίοδο εκείνη κυκλοφορούσαν δύο νέες, εμπλουτισμένες εκδόσεις του τόμου Ι.
Η περίοδος 1871-1881 χωρίζεται σε δύο υποπεριόδους: την περίοδο 1871- 1876 και 1876-1881, όπου κατά την πρώτη περίοδο κυκλοφορούν οι δύο νέες εκδόσεις του τόμου Ι και κατά τη δεύτερη περίοδο συντάσσει νέα χειρόγραφα, τα Χειρόγραφα V ως VIII, που δεν περιέχουν μόνο επεξεργασμένο υλικό του τόμου ΙΙ, αλλά και προσθήκες, προϊόν νέων θεωρητικών αντιλήψεων. Αυτή είναι η σειρά που γράφτηκαν τα Χειρόγραφα.
Ο τόμος Ι της ελληνικής έκδοσης προέρχεται από μετάφραση της 4ης γερμανικής έκδοσης του 1890. Δεν είναι ίδιος με εκείνον που έγραψε ο Μαρξ, αλλά προϊόν επιμέλειας του Ένγκελς, ο οποίος χρησιμοποίησε τη 2η γερμανική και τη γαλλική έκδοση, χωρίς όμως να συμπεριλάβει όλες τις αλλαγές της γαλλικής. Συνεπώς, αυτό το κείμενο είναι του Μαρξ, φυσικά, αλλά ο ίδιος δεν το είδε ποτέ σ’ αυτή τη μορφή.
Ο τόμος ΙΙ εκδόθηκε από τον Ένγκελς μετά το θάνατο του Μαρξ και στην έκδοση δεν χρησιμοποιήθηκαν καθόλου τα Χειρόγραφα του 1863-1865. Βασίστηκε στα χειρόγραφα της περιόδου 1867-1870 –ιδίως στο εκτενές Χειρόγραφο ΙΙ, αλλά και στο Χειρόγραφο IV– και στα χειρόγραφα της περιόδου 1876-1881 – Χειρόγραφο V ως Χειρόγραφο VIII, και ειδικά στο Χειρόγραφο VIII, που περιείχε νέες επεξεργασίες για το χρήμα, τις κρίσεις και την αναπαραγωγή του κεφαλαίου.
Όσον αφορά τον τόμο ΙΙΙ, αυτός βασίζεται μόνο στα παλαιότερα Χειρόγραφα του 1863-1865. Δηλαδή, ενώ ο τόμος Ι του 1890 βασίζεται στη 2η γερμανική και στη γαλλική έκδοση και ο τόμος ΙΙ, επίσης, βασίζεται σε νεότερο υλικό, αντιθέτως ο τόμος ΙΙΙ είναι το παλαιότερο κείμενο, εκείνο με τις λιγότερο επεξεργασμένες αντιλήψεις του Μαρξ. Συνεπώς, ο τόμος ΙΙΙ δεν βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο έρευνας που βρίσκονται τα χειρόγραφα των άλλων δυο τόμων, αν και ο Μαρξ σχεδίαζε τη δεκαετία του 1870 μια συνολική ανανέωση του υλικού του τόμου ΙΙΙ.

Οι κρίσεις

Ένα πεδίο όπου διακρίνονται τα διαφορετικά επίπεδα έρευνας των χειρογράφων είναι εκείνο της καπιταλιστικής κρίσης. Τα Χειρόγραφα του 1863-65, που χρησιμοποιήθηκαν για τον τόμο ΙΙΙ, αναφέρονται στην καπιταλιστική κρίση εστιάζοντας στην παραγωγή και στο πώς προκύπτει η κρίση από αντιφάσεις της παραγωγικής διαδικασίας. Ο Μαρξ, ενώ είχε ολοκληρώσει το κείμενο για τις κρίσεις τον Δεκέμβρη του 1865, τον Μάρτη του 1866 μια νέα χρηματοπιστωτική κρίση ξεσπά στην Αγγλία, την περίοδο που δούλευε την 1η έκδοση του τόμου Ι. Τον επόμενο χρόνο, το 1867, εκδίδει τον τόμο Ι και θεωρεί σημαντικό να εισάγει στο εικοστό τρίτο κεφάλαιο πληροφορίες για τη νέα χρηματοπιστωτική κρίση, παρότι δεν είναι το αντικείμενο του κεφαλαίου. Ο Μαρξ θεώρησε τόσο σημαντική την κρίση του 1866, ώστε μετά την έκδοση του τόμου Ι, άρχισε να συντάσσει αναλυτικές σημειώσεις γι’ αυτή. Η ανάλυσή του βασίστηκε σε άρθρα που συνέλεγε από το περιοδικό Economist – το οποίο εκδίδεται ως σήμερα. Η έρευνα αυτή κράτησε δυο χρόνια και τα άρθρα που συνέλεγε αφορούσαν ζητήματα της παραγωγής, αλλά και χρηματοπιστωτικά. Έτσι, άρχισε να διαφοροποιείται η άποψή του για τις κρίσεις σε σχέση με εκείνη του χειρόγραφου του τόμου ΙΙΙ.
Ένα άλλο σημείο που σχετίζεται με τη θεωρία της κρίσης εμφανίζεται στο Χειρόγραφο VIII του τόμου ΙΙ. Στα πρώιμα Χειρόγραφα του 1865 δεν ήταν σαφές ποια θεωρούσε ο Μαρξ ως σημαντικότερη αιτία για την κρίση· αντίθετα, είχε συμπεριλάβει διάφορες θεωρίες. Ανάμεσά τους βρίσκεται και η θεωρία της υποκατανάλωσης, όπου σύμφωνα με αυτή, αιτία της κρίσης είναι η φτώχεια των εργαζόμενων μαζών. Στο Χειρόγραφο VIII, που γράφεται περίπου την περίοδο 1877-1879, συμπεριλαμβάνεται μια οξύτατη κριτική της θεωρίας της υποκατανάλωσης. Η κριτική αυτή περιλαμβάνεται στην έκδοση του Ένγκελς των τόμων Ι και ΙΙ, μόνο όμως ως απλή παρατήρηση του Μαρξ πάνω στο ζήτημα της κρίσης. Αλλά στην πραγματικότητα, αν ληφθεί υπόψιν η σειρά συγγραφής των χειρογράφων, γίνεται ξεκάθαρο πως η συγκεκριμένη κριτική του Μαρξ στη θεωρία της υποκατανάλωσης αποτελεί την τελευταία του λέξη πάνω στο ζήτημα της κρίσης.
Δεν θα φέρω περισσότερα παραδείγματα. Ο τόμος ΙΙΙ είναι ιδιαίτερα σημαντικός για το σύνολο του έργου του Κεφαλαίου, όμως δεν αποτελεί προϊόν τελικής έρευνας. Πρέπει να τον διαβάζουμε και να τον χρησιμοποιούμε έχοντας πάντα στο μυαλό μας πως η ερευνητική εργασία του Μαρξ συνεχίστηκε. Η μελέτη του τόμου ΙΙΙ πρέπει να συνδυαστεί και να συνδεθεί με τη μελέτη του τόμου Ι και ΙΙ, αλλά και όλους τους υπόλοιπους της έκδοσης MEGA, που αναμένεται να κυκλοφορήσουν. Η έκδοση MEGA θα περιλαμβάνει όλο το υλικό του Μαρξ, αποσπάσματα των σημειώσεών του για την κρίση του 1866 και επιπλέον ό,τι σχετίζεται με τον τόμο ΙΙΙ.
Όσον αφορά στην εργασία του Μαρξ για τις κρίσεις, αποτελεί ένα αυτοτελές υλικό. Όσο ζούσε ο Μαρξ δεν δημοσιεύονταν στατιστικές μελέτες, επομένως τα στοιχεία για τις κρίσεις του 1857 και του 1866 έπρεπε να τα συλλέξει μόνος του. Δεν είχε πρόσβαση σε στατιστικά στοιχεία, όπως εμείς σήμερα με ένα κλικ στον υπολογιστή μας. Εν αντιθέσει, έπρεπε να τα συλλέξει ο ίδιος μελετώντας τις εφημερίδες και τις κοινοβουλευτικές εκθέσεις της εποχής του.
Στα γερμανικά υπάρχουν δύο διαφορετικές εκδόσεις για τα έργα των Μαρξ και Ένγκελς. Η πρώτη έκδοση είναι η MEW, η οποία αποτελείται από 43 τόμους και περιλαμβάνει τα δημοσιευμένα έργα και την αλληλογραφία των Μαρξ-Ένγκελς, όχι όμως τα χειρόγραφα και τις σημειώσεις. Η δεύτερη έκδοση είναι η MEGA, που μεταφράζεται ως Συνολική έκδοση των έργων του Μαρξ και του Ένγκελς, αποτελείται από 114 τόμους και περιλαμβάνει τα πάντα, ό,τι έχει διασωθεί: όλες τις σημειώσεις, τα χειρόγραφα και την αλληλογραφία τους. Για παράδειγμα, στην έκδοση MEW τα γράμματα αποτελούν 13 τόμους, ενώ στην έκδοση MEGA ένα σύνολο 30 τόμων, γιατί περιλαμβάνονται εκτός από τα γράμματα που λάμβαναν ο Μαρξ και ο Ένγκελς και τα γράμματα με τα οποία απαντούσαν.
Εδώ ολοκληρώνεται το πρώτο μέρος της εισήγησης αναφορικά με τη σειρά των χειρογράφων. Συνεχίζουμε με το δεύτερο μέρος, που καταπιάνεται με τη σχέση ανάμεσα στον Μαρξ ως συγγραφέα και τον Ένγκελς ως εκδότη.

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ
Η σχέση συγγραφέα Μαρξ και εκδότη Ένγκελς

Κατά τη διάρκεια της ζωής του Μαρξ εκδόθηκε μόνο ο τόμος Ι. Μετά τον θάνατο του Μαρξ το 1883, ο Ένγκελς ‒ένας πραγματικός φίλος‒ έβαλε στην άκρη τα σχέδια για την έκδοση των δικών του βιβλίων, ώστε να αφοσιωθεί στην έκδοση των δύο επόμενων τόμων του Κεφαλαίου. Αυτό που ήθελε να κάνει ο Ένγκελς ήταν να μετατρέψει τα χειρόγραφα σε ένα έργο κατάλληλο προς μελέτη και όχι να επιβάλει τη δική του ερμηνεία των κειμένων. Εντούτοις, αυτό έκανε, κατά μία έννοια, είτε τονίζοντας με έμφαση κάποια σημεία είτε προσανατολίζοντας τον αναγνώστη σε συγκεκριμένες πτυχές του έργου είτε αλλάζοντας τη σειρά των επιχειρημάτων.
Ας δούμε για παράδειγμα το τρίτο μέρος του τόμου ΙΙΙ, που αφορά τον νόμο της πτωτικής τάσης του ποσοστού κέρδους. Σε αυτό ο Ένγκελς, αφού παρουσιάσει τον νόμο, προσθέτει κάποιες σημειώσεις του Μαρξ σε σχέση με τη θεωρία για την κρίση, τις οποίες όμως παραθέτει μέσα στο κείμενο με δική του σειρά, ανακατατάσσοντας το αρχικό υλικό και βάζοντας υπότιτλους στα κεφάλαια. Για παράδειγμα, το κεφάλαιο 15, που συνήθως θεωρείται πως αναφέρεται στη θεωρία για την κρίση, έχει τίτλο Η ανάπτυξη των αντιφάσεων του νόμου. Αυτός ο τίτλος ανήκει στον Ένγκελς και έχει ως αποτέλεσμα ο αναγνώστης να εκλαμβάνει ως πρόθεση του Μαρξ την παρουσίαση της κρίσης σαν συνέπεια του πτωτικού ρυθμού του ποσοστού κέρδους.
Αυτή η σύνδεση που κάνει ο αναγνώστης, θεωρώντας πως υπάρχει μια άμεση σχέση ανάμεσα στην πτωτική τάση του ποσοστού κέρδους και τη θεωρία της κρίσης, είναι ένα τεχνητό προϊόν, αποτέλεσμα της επιμέλειας του τόμου ΙΙΙ. Στην πραγματικότητα υπάρχει σύνδεση, αλλά δεν είναι τόσο ισχυρή, όσο φαίνεται από την ανάγνωση του συγκεκριμένου κεφαλαίου.
Υπάρχουν και άλλα παραδείγματα, τα οποία προσπερνάω. Θα αναφέρω μόνο ένα λάθος που μπορεί να γίνει σε εκδόσεις τέτοιας έκτασης. Στο κεφάλαιο 48 του τόμου ΙΙΙ με τίτλο Ο τριαδικός τύπος, ο Ένγκελς δεν συνειδητοποίησε πως του παράπεσε μια σελίδα από τα χειρόγραφα, διακόπτοντας την αλληλουχία των σημειώσεων. Έτσι, πίστεψε ότι υπάρχουν τρία αποσπάσματα/μέρη γι’ αυτή την ενότητα ‒ και όχι ένα, όπως στην πραγματικότητα. Τα αρίθμησε ως απόσπασμα Ι, ΙΙ και ΙΙΙ, το οποίο είναι το μεγαλύτερο και διακόπτεται απότομα στη μέση με αποσιωπητικά. Όμως, αν γνωρίζουμε πως τα αποσπάσματα Ι και ΙΙ αντιστοιχούν στο σημείο της σελίδας που λείπει, μπορούμε να κάνουμε την ανακατάταξη, ξεκινώντας από το απόσπασμα ΙΙΙ και συμπληρώνοντας το κενό με το Ι και το ΙΙ.
Εδώ ολοκληρώθηκε και το δεύτερο μέρος της παρουσίασής μου. Και τώρα θα προχωρήσω στο τρίτο μέρος, που αναφέρεται στη δομή των τριών τόμων και τον ρόλο του τόμου ΙΙΙ στο συνολικό έργο.

ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ
Η δομή των τριών τόμων και η θέση του τόμου ΙΙΙ

Αν περιοριστεί κάποιος στη μελέτη μόνο του τόμου Ι και ΙΙ, δεν θα σχηματίσει απλά μια ατελή εικόνα του έργου συνολικά, αλλά και παραπλανητική. Ας πούμε, αν κάποιος διαβάσει μόνο τον τόμο Ι, θα αποκομίσει μια συγκεχυμένη αντίληψη ορισμένων εννοιών, μιας και ο τόμος Ι μιλά για αξία και υπεραξία. Οι εφημερίδες, όμως, δεν γράφουν για την αξία και την υπεραξία, αλλά για τις τιμές και το κέρδος. Επομένως, διαβάζοντας μόνο τον τόμο Ι νομίζεις πως η αξία είναι το κέντρο γύρω από το οποίο κινούνται οι τιμές και πως η υπεραξία είναι σχεδόν το ίδιο πράγμα με το κέρδος, αντίληψη που είναι λανθασμένη. Γι’ αυτό, επειδή ο τόμος Ι είναι αλληλένδετος με τον τόμο ΙΙΙ, πρέπει η μελέτη του ενός να συμπληρωθεί με τη μελέτη του άλλου.
Πριν προχωρήσουμε στην ανάλυση της συνολικής δομής των τριών τόμων, ας αναλογιστούμε πρώτα το αντικείμενο του Κεφαλαίου. Ας αναρωτηθούμε τι ερευνάται σ’ αυτό και τι ήθελε να μάθει και να παρουσιάσει ο Μαρξ.

Η χρήση του ιστορικού παραδείγματος

Στον πρόλογο της πρώτης έκδοσης ο Μαρξ κάνει διάκριση μεταξύ θεωρητικής ανάπτυξης και παραδειγμάτων (πως η θεωρία αντανακλάται/εκφράζεται στην πραγματικότητα). Εκείνο που θέλει να αναλύσει δεν είναι ο αγγλικός καπιταλισμός του 19ου αιώνα, ο οποίος αποτελεί ένα παράδειγμα μέσα στη θεωρητική ανάλυση του καπιταλισμού. Το Κεφάλαιο προσφέρει μια πληθώρα ιστορικών αναλύσεων που υποτάσσονται στη θεωρητική [ανάλυση], κάτι που φαίνεται ήδη από τον πίνακα των περιεχομένων. Η μεγαλύτερη ιστορική ανάλυση στον τόμο Ι είναι για την πρωταρχική συσσώρευση, που αφορά την ανάπτυξη του κεφαλαίου στην Αγγλία. Ο Μαρξ, όμως, δεν ξεκίνησε το βιβλίο με εκείνο το κεφάλαιο· αντίθετα, είναι το τελευταίο. Και αυτό διότι, για να καταλάβει κανείς την ιστορία, πρέπει πρώτα να έχει κατανοήσει τη θεωρία του καπιταλισμού και τότε η ιστορία θα γίνει κάτι περισσότερο από μια απλή αφήγηση. Κατανοώντας πρώτα τη θεωρία, έρχεται το κεφάλαιο για την πρωταρχική συσσώρευση και λειτουργεί ως ιστορικό παράδειγμα.
Την ίδια δομή συναντάμε και στον τόμο ΙΙΙ, δηλαδή πρώτα αναπτύσσεται η θεωρία και ακολουθεί το ιστορικό γεγονός. Για παράδειγμα, στο τέταρτο μέρος, που αφορά το εμπορικό κεφάλαιο, ο Μαρξ κάνει διάκριση ανάμεσα στον έμπορο της προ-καπιταλιστικής και τον έμπορο της καπιταλιστικής εποχής και, αφού προσεγγίσει το θέμα θεωρητικά, ακολούθως παρουσιάζει και ιστορικά την εμφάνιση του καπιταλιστή εμπόρου. Το ίδιο επαναλαμβάνεται στο πέμπτο μέρος του τόμου ΙΙΙ, που αφορά τον τόκο ως μορφή κεφαλαίου και την πίστωση: ξεκινάει από τη θεωρία, εν συνεχεία δείχνει τη διαφορά ανάμεσα στον τόκο προκαπιταλιστικά και κατά τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής και τέλος παρουσιάζει και ιστορικά την εμφάνισή του.

H κυκλοφορία του εμπορεύματος

Ας μιλήσουμε τώρα πιο συγκεκριμένα για τη δομή των τριών τόμων. Τα τρία πρώτα κεφάλαια του τόμου Ι, αναφέρονται στο εμπόρευμα και στο χρήμα. Αυτό που αναλύεται κυρίως είναι η κυκλοφορία του εμπορεύματος, όπου το χρήμα μεσολαβεί στην ανταλλαγή δυο εμπορευμάτων: Εμπόρευμα-Χρήμα-Εμπόρευμα (Ε–Χ–Ε΄). Ο Μαρξ δεν ανέλυσε αυτή τη διαδικασία έχοντας στο νου του ένα προκαπιταλιστικό μοντέλο παραγωγής· το εμπόρευμα που αναλύεται είναι το καπιταλιστικό εμπόρευμα.
Έπειτα, στο τέταρτο κεφάλαιο, ο Μαρξ αναλύει το κεφάλαιο. Εδώ υπάρχει μια διαφορετική μορφή κυκλοφορίας: Χρήμα–Εμπόρευμα–Χρήμα (Χ–Ε–Χ΄), η οποία περιλαμβάνει την παραγωγή υπεραξίας και το επαυξημένο Χ΄. Αυτή η μορφή Χ–Ε–Χ΄ καταγράφεται με περισσότερες λεπτομέρειες: ο καπιταλιστής με το προκαταβληθέν κεφάλαιο Χ αγοράζει μέσα παραγωγής και εργασιακή δύναμη, τα οποία τα βάζει στην παραγωγή. Εκεί προκύπτει ένα εμπόρευμα Ε, που εμπεριέχει υπεραξία, η οποία πραγματοποιούμενη καταλήγει σε επαυξημένο κεφάλαιο Χ΄, σε σχέση με το προκαταβληθέν:
Χ – Ε … Π … Ε΄ ‒ Χ΄
Στο παραπάνω σχήμα δεν είναι τυχαίο πως υπάρχουν γραμμές και τελείες: οι γραμμές υποδηλώνουν την ανταλλαγή, δηλαδή με το χρήμα αγοράζονται μέσα παραγωγής και εργασιακή δύναμη και τα εμπορεύματα πωλούνται στην αγορά, ενώ οι τελείες υποδηλώνουν την παραγωγή, με την έννοια της διαδικασίας. Αυτό σημαίνει ότι σε όλους του τύπους και τις μορφές του κεφαλαίου η παραγωγή και η ανταλλαγή είναι άμεσα συνδεδεμένες.
Από τα παραπάνω προκύπτει ότι η αξία δεν είναι αποτέλεσμα της παραγωγής μόνο, αλλά αποτέλεσμα της παραγωγικής διαδικασίας και της ανταλλαγής. Παρομοίως, η υπεραξία δεν είναι αποτέλεσμα μόνο της παραγωγής, αλλά ταυτόχρονα της παραγωγής και της ανταλλαγής, της διπλής ανταλλαγής: εκείνης που συντελείται στην αρχή (το χρήμα αγοράζει μέσα παραγωγής και εργασιακή δύναμη) και εκείνης που συντελείται στο τέλος (πώληση του παραγόμενου εμπορεύματος στην αγορά). Αυτό το σχήμα (Χ–Ε–Χ΄) μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως οδηγός για την παρουσίαση και των τριών τόμων.

Θέμα τόμου Ι: Η διαδικασία αναπαραγωγής

Τι αναλύεται κυρίως στον πρώτο τόμο; Καταρχάς, η διαδικασία της παραγωγής ως άμεση παραγωγή (από το σχήμα Χ–Ε–Χ΄ αναλύεται το πρώτο μέρος Χ…Ε): ο Μαρξ αναλύει την παραγωγή της απόλυτης και της σχετικής υπεραξίας. Όταν ο Μαρξ εξηγεί τη συσσώρευση κεφαλαίου στο έβδομο μέρος του τόμου Ι, επικεντρώνεται στη διαδικασία αυτή, όχι όμως ως άμεση διαδικασία, αλλά ως διαδικασία αναπαραγωγής. Δηλαδή, ως επαναλαμβανόμενη διαδικασία, όπου μέσω της επανάληψης παράγονται όχι μόνο τα εμπορεύματα, αλλά και οι κοινωνικές συνθήκες εντός των οποίων η διαδικασία αναπαράγεται.
Ποιες είναι αυτές οι κοινωνικές συνθήκες που αναπαράγονται από την ίδια τη διαδικασία παραγωγής; Για να μπορεί να ξεκινήσει η παραγωγή χρειάζονται από τη μια πλευρά οι κάτοχοι του χρήματος και των μέσων παραγωγής και από την άλλη πλευρά οι «διπλά ελεύθεροι» εργαζόμενοι. Ονομάζονται έτσι, «διπλά ελεύθεροι», μιας και είναι αφενός «απελευθερωμένοι», στερημένοι από τα μέσα παραγωγής και αφετέρου διαθέσιμοι να πουλήσουν εθελούσια την εργασιακή τους δύναμη στον κάτοχο του χρήματος και των μέσων παραγωγής. Στο τέλος της διαδικασίας ο καπιταλιστής έχει να λαμβάνει όχι μόνο το προκαταβληθέν χρήμα, αλλά ακόμη περισσότερο, ενώ ο εργάτης βρίσκεται στην ίδια ακριβώς θέση που βρισκόταν κατά την έναρξη της διαδικασίας, ως διπλά ελεύθερος κάτοχος του εμπορεύματος εργασιακή δύναμη. Έτσι, το αποτέλεσμα στον κεφαλαιοκρατικό τρόπο παραγωγής δεν είναι μόνο τα εμπορεύματα, αλλά επίσης η διαρκής αναπαραγωγή μιας κοινωνικής σχέσης, που στον ένα πόλο της στέκεται ο καπιταλιστής και στον άλλον ο εργάτης: ο καπιταλιστής, κάτοχος του χρήματος, γίνεται όλο και πιο πλούσιος, ενώ οι εργάτες κατά βάση παραμένουν στην ίδια οικονομική κατάσταση. Το βιοτικό τους επίπεδο μπορεί να αναβαθμιστεί, αλλά η βασική θέση τους ως πωλητές της εργασιακής τους δύναμης δεν αλλάζει. Οι αστοί οικονομολόγοι αναρωτιούνται γιατί υπάρχει αυξανόμενη ανισότητα στον κόσμο, αλλά αυτό το ερώτημα για όποιον γνωρίζει την ανάλυση του Μαρξ εμφανίζεται ως ένα φυσιολογικό γεγονός ‒ τι άλλο μπορεί να χαρακτηρίζει μια καπιταλιστική οικονομία από την αύξηση της ανισότητας;

Θέματα τόμου ΙΙ: Πάγιο, κυκλοφοριακό και κυκλοφορούν κεφάλαιο

Πάμε τώρα στον τόμο ΙΙ, που έχει τον τίτλο Η διαδικασία κυκλοφορίας του κεφαλαίου, ο οποίος δεν αναφέρεται, όμως, μόνο στις δύο στιγμές της ανταλλαγής, την πρώτη και την τελευταία (Χ–Ε, Ε΄–Χ΄). Αντίθετα, αφορά αρκετά περισσότερα: ολόκληρη τη διαδικασία κατά την οποία το σχήμα ανταλλαγή-παραγωγή-ανταλλαγή επαναλαμβάνεται διαρκώς. Αυτή η αδιάκοπη ακολουθία εξετάζεται από τον Μαρξ από δύο πλευρές. Στην αρχή η διαδικασία αναλύεται ως ένα κύκλωμα, το οποίο όμως στην πραγματικότητα δεν έχει σημείο αφετηρίας και αποτελείται από τρεις κύκλους: το κύκλωμα του χρηματικού, του παραγωγικού και του εμπορευματικού κεφαλαίου. Στο δεύτερο μέρος του τόμου ΙΙ ο Μαρξ εξετάζει την περιστροφή του κεφαλαίου και εκεί κάνει τη διάκριση ανάμεσα στο πάγιο κεφάλαιο, δηλαδή το κεφάλαιο που διαρκεί περισσότερο από μία περίοδο παραγωγής, και στο κυκλοφορούν κεφάλαιο. Τονίζεται η διαφορά ανάμεσα στον όρο κυκλοφοριακό κεφάλαιο (circlulation capital) και τον όρο κυκλοφορούν κεφάλαιο (circulating capital).
Ειδικά στον τόμο ΙΙ ο έλληνας μεταφραστής χρησιμοποιεί λανθασμένα τον έναν
όρο στη θέση του άλλου. (1)
Στα δύο πρώτα μέρη ακολουθείται αυτή η μορφή, χωρίς να γίνεται αναφορά στο υλικό προϊόν, στο είδος του προϊόντος που παράγει το κεφάλαιο. Στο τρίτο μέρος εξετάζονται τα πολλά ατομικά κεφάλαια που παράγουν προϊόντα. Για να λειτουργήσει ο κύκλος του κεφαλαίου πρέπει ένας καπιταλιστής να παράγει ως εμπόρευμα εκείνο που οι άλλοι καπιταλιστές χρειάζονται ως μέσα παραγωγής. Επίσης, για να αγοράσει ένας καπιταλιστής μέσα παραγωγής, προϋποθέτει ότι ένας άλλος καπιταλιστής τα παράγει. Το γεγονός δε πως ο καπιταλιστής που παράγει μέσα παραγωγής μπορεί να τα πουλήσει, θέτει ως προϋπόθεση ότι οι άλλοι καπιταλιστές τα χρειάζονται. Αυτή η σχέση αναλύεται στο τρίτο μέρος του τόμου ΙΙ ως Διαδικασία αναπαραγωγής του κεφαλαίου.

Οι θεματικοί άξονες των τόμων Ι και ΙΙ

Ολοκληρώνοντας τον τόμο ΙΙ έχουμε αναλύσει τα εξής: τη διαδικασία παραγωγής, τη διαδικασία κύκλησης του κεφαλαίου και τη συνέχεια της διαδικασίας. Εξετάσαμε επίσης την αναπαραγωγή των κοινωνικών συνθηκών για τη διαδικασία της παραγωγής: τη σχέση εργατών-καπιταλιστών (τόμος Ι) και την αλληλεξάρτηση των κεφαλαίων που παράγουν μέσα παραγωγής και μέσα κατανάλωσης (τόμος ΙΙ).
Με την ολοκλήρωση των δύο τόμων αντιλαμβανόμαστε την ενότητα παραγωγής και κυκλοφορίας. Και αυτό σημαίνει πως πλησιάζουμε στην ολότητα της παρουσίασης. Η πρώτη ολότητα εμφανίζεται στην αρχή με την κυκλοφορία του εμπορεύματος ‒ τη σύνδεση χρήματος και εμπορεύματος. Στο τέλος του τόμου ΙΙ συναντάμε τη δεύτερη ολότητα, που παρουσιάζεται ως ενότητα παραγωγής και κυκλοφορίας του κεφαλαίου.
Είναι, όμως, αυτό που περιγράφεται στους δυο πρώτους τόμους όλη η ιστορία; Η συνέχεια βρίσκεται στον τόμο ΙΙΙ, ο οποίος δεν αποτελεί συνέχεια των δυο προηγούμενων, αλλά κάτι εντελώς καινούργιο.

Θέμα τόμου ΙΙΙ: Η σχέση του κεφαλαίου προς τον εαυτό του

Ο τίτλος του τόμου ΙΙΙ δεν δόθηκε από τον Μαρξ· επιλέχθηκε από τον Ένγκελς και είναι αποπροσανατολιστικός. Ο Ένγκελς επέλεξε τον υπότιτλο Η συνολική διαδικασία της καπιταλιστικής παραγωγής, ο Μαρξ όμως στο αρχικό χειρόγραφο είχε δώσει τον τίτλο Οι μορφές της συνολικής διαδικασίας, όχι της παραγωγικής διαδικασίας. Αυτές οι μορφές για τις οποίες μιλάει ο Μαρξ στον τόμο ΙΙΙ δεν είναι οι μορφές που αφορούν την ενότητα παραγωγής και κυκλοφορίας, όπως στους δυο πρώτους τόμους. Η μορφή των σχέσεων που αναλύονται στον τόμο ΙΙΙ αφορά τη σχέση του κεφαλαίου με τον εαυτό του ως κεφάλαιο, όχι τη σχέση κεφαλαίου-εργασίας, όπως στους προηγούμενους. Αυτές οι μορφές του κεφαλαίου προς τον εαυτό του είναι που προσλαμβάνουμε στην καθημερινή μας ζωή, όταν κοιτάμε έξω από το παράθυρο, όταν διαβάζουμε εφημερίδες κλπ. και είναι μορφές που αποκρύπτουν τη σχέση κεφαλαίου-εργασίας, τη διαδικασία εκμετάλλευσης. Και παρόλο που αποκρύπτουν τις ταξικές σχέσεις, είναι ό,τι προσλαμβάνουμε άμεσα.
Για να γίνει πιο κατανοητή η έκφραση «Η σχέση του κεφαλαίου με τον εαυτό του», θα δώσω ένα παράδειγμα το οποίο βρίσκεται στο πρώτο μέρος του τόμου ΙΙΙ, που έχει τίτλο Ο μετασχηματισμός της υπεραξίας σε κέρδος. Όταν αναλύει την υπεραξία στον τόμο Ι ο Μαρξ επικεντρώνεται στη σχέση κεφαλαίου-εργασίας και η υπεραξία είναι το αποτέλεσμα μιας διαδικασίας εκμετάλλευσης. Στον τόμο ΙΙΙ το κέρδος δεν είναι πλέον το άμεσο αποτέλεσμα της διαδικασίας εκμετάλλευσης, είναι το αποτέλεσμα του κεφαλαίου προς τον εαυτό του: το σταθερό συν το μεταβλητό κεφάλαιο παράγουν από κοινού κέρδος και έτσι η υπεραξία δεν σχετίζεται μόνο με την εργασία, αλλά και με το συνολικό κεφάλαιο.
Αυτή η διαδικασία μετασχηματισμού των εννοιών που χρησιμοποιήθηκαν στους δυο προηγούμενους τόμους συνεχίζεται. Ο πρώτος μετασχηματισμός, όπως προαναφέρθηκε, ήταν εκείνος της υπεραξίας σε κέρδος. Ο δεύτερος μετασχηματισμός είναι του κέρδους σε μέσο κέρδος. Διαφορετικά κεφάλαια έχουν διαφορετικό ποσοστό κέρδους και τα κεφάλαια που βρίσκονται σε τομείς με χαμηλά ποσοστά κέρδους μετακινούνται σε κλάδους με υψηλότερα. Σε αυτή τη διαδικασία ενυπάρχει η τάση εξίσωσης των ποσοστών κέρδους.(2) Και εδώ διαπιστώνουμε τα εξής: τα προϊόντα δεν πωλούνται σύμφωνα με την αξία τους και το κέρδος δεν αποτελεί μια διαφορετική ονομασία της υπεραξίας, αλλά προκύπτουν ποσοτικές διαφορές. Και για μία ακόμα φορά, με αυτόν τον τρόπο, υποκρύπτεται η διαδικασία εκμετάλλευσης.
Το μέσο ποσοστό κέρδους συνιστά τη βάση για περαιτέρω μετασχηματισμό, όπου σύμφωνα με αυτόν, ο Μαρξ αναλύει το οριακό κεφάλαιο και το οριακό κέρδος, κατόπιν το τοκοφόρο κεφάλαιο και τον τόκο και, τέλος, τη γαιοπρόσοδο. Έτσι, όλες οι μορφές του καπιταλιστικού εισοδήματος ‒πρόσοδος, κέρδος, τόκος‒ είναι παράγωγα· η βάση είναι η υπεραξία, η οποία μετασχηματίζεται στις ανεξάρτητες κατηγορίες του εισοδήματος, που συγκαλύπτουν την καπιταλιστική εκμετάλλευση.

Ο τριαδικός τύπος

Στο κλείσιμο της παρουσίασής μου θα αναφερθώ σε δύο σημεία του έβδομου και τελευταίου μέρους του τόμου ΙΙΙ, στο κεφάλαιο 48, που έχει τον τίτλο Ο τριαδικός τύπος. Έχω ήδη αναφέρει με ποιον τρόπο αυτοί οι μετασχηματισμοί της υπεραξίας συγκαλύπτουν τη διαδικασία της εκμετάλλευσης. Σε αυτόν τον τριαδικό τύπο επιβεβαιώνεται η διαδικασία της απόκρυψης, του φετιχισμού και της μυστικοποίησης.
Ο Μαρξ παρουσιάζει το αποτέλεσμα της αυτονόμησης των διαφορετικών πηγών εισοδήματος. Από τη μέχρι τώρα ανάλυση γνωρίζουμε ότι η αξία είναι προϊόν της ανθρώπινης εργασίας, ο μισθός αποτελεί μέρος της νέας δημιουργούμενης αξίας που αποδίδεται στον εργάτη και η υπεραξία ανήκει στον καπιταλιστή. Η υπεραξία κατανέμεται σε κέρδος, τόκο και πρόσοδο. Με αυτόν τον τριαδικό τύπο ο Μαρξ δείχνει πώς δημιουργείται η εσφαλμένη εντύπωση ότι υπάρχουν τρεις διαφορετικές και τελείως ανεξάρτητες μεταξύ τους πηγές εισοδήματος και αξίας.
Στον καπιταλισμό φαίνεται πως υπάρχουν τρεις ανεξάρτητοι συντελεστές παραγωγής που συμβάλλουν στην παραγωγή του προϊόντος: η ανθρώπινη εργασία, το κεφάλαιο με τα μέσα παραγωγής και η γη. Καθένας από αυτούς τους συντελεστές λαμβάνει έσοδα ανάλογα με τη συνεισφορά του: οι εργάτες λαμβάνουν μισθό, ο καπιταλιστής, που παρέχει το κεφάλαιο, λαμβάνει κέρδος και τόκο και οι κάτοχοι γης λαμβάνουν ενοίκιο. Η εκμετάλλευση δεν φαίνεται πουθενά. Τα αστικά οικονομικά εγχειρίδια ξεκινάνε με αυτή την όμορφη, συνεργατική ιστορία για την παραγωγή και έχουν ως βάση τους τρεις αυτούς συντελεστές παραγωγής. Για τον Μαρξ, όμως, το ζήτημα είναι πιο σύνθετο. Δεν το παίρνει ως δεδομένο, αλλά αποδεικνύει πως πρόκειται για μια φετιχοποιημένη κατασκευή.

Οι τάξεις

Το τελευταίο κεφάλαιο του τόμου ΙΙΙ έχει τίτλο Οι τάξεις και είναι μιάμιση σελίδα. Το βιβλίο, μάλιστα, σταματάει στη μέση μιας πρότασης! Παρ’ όλα αυτά μας δίνει ένα σημαντικό μάθημα. Ο Μαρξ τοποθετεί τη θεωρητική εξέταση των τάξεων στο τέλος του τόμου ΙΙΙ και όχι στην αρχή. Και εδώ συναντάμε μια σημαντική διαφορά με το Κομμουνιστικό Μανιφέστο, που γράφτηκε 20 χρόνια πριν από την έκδοση του τόμου Ι του Κεφαλαίου. Το Κομμουνιστικό Μανιφέστο ξεκινάει με τη φράση «Όλη η ιστορία είναι ιστορία της πάλης των τάξεων» και κατόπιν ο Μαρξ ξεκινά μια ιστορική ανασκόπηση. Η έννοια των τάξεων θεωρείται δεδομένη· δεν μας δίνει περαιτέρω εξηγήσεις. Στο Κεφάλαιο, στον τόμο Ι για παράδειγμα, συναντάμε μια εισαγωγική ιδέα για τις τάξεις: στο τέταρτο κεφάλαιο, που είναι εισαγωγικό, μας μιλά για την καπιταλιστική και την εργατική τάξη. Η πραγματική θεωρητική ανάλυση των τάξεων είναι δυνατή μόνο μετά τους τρεις τόμους, δηλαδή η έννοια των τάξεων στο Κεφάλαιο δεν θεωρείται δεδομένη, αλλά είναι ένα πολύπλοκο θεωρητικό αποτέλεσμα, που δεν ολοκληρώθηκε μέσα στο παρόν έργο.
Οι αναγνώστες σχηματίζουν την εντύπωση πως στον τόμο Ι ο Μαρξ μιλάει για την ταξική σύγκρουση με έναν ήδη ολοκληρωμένο τρόπο. Όμως, ο Μαρξ κάνει όλη την ανάλυσή του πρώτα θεωρητικά και έπειτα καταλήγει στις τάξεις. Είναι δική μας δουλειά να εντοπίσουμε στο έργο του Μαρξ κάποια παραδείγματα πραγματικής ταξικής ανάλυσης, όπως στη 18η Brumaire και στον Εμφύλιο πόλεμο στη Γαλλία, που δεν εμφανίζονται με τη θεωρητική, αλλά με τη συγκεκριμένη μορφή της ταξικής ανάλυσης, γεγονός που καθιστά επίσης ξεκάθαρο πως πολλές μαρξιστικές ιδέες που χρησιμοποιούνται για τις τάξεις είναι λανθασμένες: το ζήτημα των τάξεων είναι αρκετά πιο πολύπλοκο από τη διάκριση εργατική-καπιταλιστική τάξη, χωρίς άλλες ενδιάμεσες κλπ.
Σε όσους θέλουν να μελετήσουν τον τόμο ΙΙΙ, συνιστώ να διαβάσουν πάρα πολύ προσεκτικά την πρώτη σελίδα του πρώτου κεφαλαίου, που προσφέρει μια πολύ περιεκτική και χρήσιμη ανασκόπηση.

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΣΥΝΤΡΟΦΙΣΣΩΝ/ΣΥΝΤΡΟΦΩΝ - ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΟΚΚΙΝΟ ΝΗΜΑ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
(1) Αντιγράφουμε από το 57ο μάθημα της Ομάδας Αυτομόρφωσης με τίτλο Η θέση του 2ου τόμου στο συνολικό σχέδιο του Κεφαλαίου: «Σύμφωνα με τον Rolf Hecker –έναν από τους επιμελητές της έκδοσης του χειρόγραφου του 1884-1885 που ετοιμάστηκε από τον Ένγκελς για την πρώτη έκδοση του δεύτερου τόμου– στα γραπτά του Μαρξ, ο γερμανικός όρος zirkulierendes Κapital (κυκλοφορούν κεφάλαιο) έχει 4 διαφορετικές σημασίες:

Αναφέρεται στη συνολική κυκλοφοριακή διαδικασία: στην διαρκώς μεταβαλλόμενη μορφή του κεφαλαίου κατά τη συνολική διαδικασία παραγωγής και κυκλοφορίας.
Στο δεύτερο μέρος του δεύτερου τόμου ο όρος, που εδώ σημαίνει κεφάλαιο μετασχηματισμένο σε υλικά εργασίας/παραγωγής και/ή εργασιακή δύναμη, αντιπαραβάλλεται στον όρο «πάγιο κεφάλαιο» (= κεφάλαιο μετασχηματισμένο σε μέσα εργασίας/παραγωγής).
Ο όρος χρησιμοποιείται ως γενικός όρος για τις δύο μορφές που παίρνει το κεφάλαιο (χρηματική και εμπορευματική) κατά την πραγματική διαδικασία κυκλοφορίας.
Τέλος, ο όρος χρησιμεύει ως μετάφραση του αγγλικού όρου “circulating capital”, που χρησιμοποίησαν οι άγγλοι οικονομολόγοι από τον Άνταμ Σμιθ κι ύστερα, καθώς και του γαλλικού “avances annuelles” (ετήσιες προκαταβολές), που χρησιμοποιήθηκε από τους φυσιοκράτες.

Για να διευκρινίσει τη διάκριση που θέλει να κάνει ο Μαρξ ανάμεσα στο κεφάλαιο το μετασχηματισμένο σε υλικά εργασίας και εργασιακή δύναμη και το κεφάλαιο που βρίσκεται με δύο μορφές στη σφαίρα της κυκλοφορίας, ο Ένγκελς επινόησε τον όρο «κυκλοφοριακό κεφάλαιο» και τον χρησιμοποίησε σε δέκα σημεία του δεύτερου τόμου. Γράφει σε ένα χωρίο που ο ίδιος εισήγαγε στο χειρόγραφο προετοιμασίας του δεύτερου τόμου: “Επειδή οι δύο αυτές μορφές κεφαλαίου [χρηματική και εμπορευματική] βρίσκονται στη σφαίρα της κυκλοφορίας, η Πολιτική Οικονομία ήδη από την εποχή του Α. Σμιθ παραπλανήθηκε και τις συνέδεσε με το ρευστό (flüssigen) μέρος του παραγωγικού κεφαλαίου, εντάσσοντάς τις στην κατηγορία του κυκλοφορούντος κεφαλαίου. Στην πραγματικότητα, το εμπορευματικό και το χρηματικό κεφάλαιο είναι κυκλοφοριακό κεφάλαιο (Zirkulationskapital) σε αντίθεση προς το παραγωγικό, όμως δεν είναι κυκλοφορούν κεφάλαιο (zirkulierendes Kapital) σε αντίθεση προς το πάγιο”.»
Βλ. https://daskapital.espivblogs.net/?p=527
(2) Σχετικά με την εξίσωση του ποσοστού κέρδους κατά την ίδρυση/διάλυση επιχειρήσεων σχηματικά μπορούμε να πούμε ότι, σε μακροχρόνια βάση, ένας κλάδος που παρουσιάζει σημαντικά κέρδη προσελκύει νέες επιχειρήσεις. Θεωρώντας σταθερή τη ζήτηση, η είσοδος νέων επιχειρήσεων αυξάνει τη συνολική προσφορά· έτσι, η τιμή των προϊόντων του κλάδου πέφτει, μειώνοντας ταυτόχρονα το ποσοστό κέρδους. Αντιστρόφως, η χρεωκοπία μιας επιχείρησης που δραστηριοποιείται σε έναν
λιγότερο κερδοφόρο κλάδο συνεπάγεται μείωση της συνολικής προσφοράς του εν λόγω κλάδου, γεγονός που οδηγεί στην αύξηση της τιμής του προϊόντος και εν τέλει του ποσοστού κέρδους. Έτσι, η μετακίνηση επιχειρήσεων από τον έναν κλάδο στον άλλο τείνει να εξισώσει, σε ένα πρώτο επίπεδο ανάλυσης, το ποσοστό κέρδους των κλάδων αυτών και σε ένα δεύτερο, στο σύνολο της οικονομίας.

Κατηγορία: Άλλα κείμενα

ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΙΚΡΟΑΣΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΚΟΥΛΤΟΥΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Posted December 24th, 2024 by Κόκκινο Νήμα

Θέσεις για τον μικροαστισμό και την αντικουλτούρα στην Ελλάδα
Μια Μαρτυρία για τη Μεταπολίτευση

Οι Θέσεις για τον μικροαστισμό και την αντικουλτούρα στην Ελλάδα είχαν δηµοσιευθεί σε 3 συνέχειες στα τεύχη 3 (1992), 4 (1994) και 5 (1995) του περιοδικού Τα Παιδιά της Γαλαρίας και το Επίμετρο περιέχει ακόμα πέντε καινούργιες.

ΕΠΙΜΕΤΡΟ
ΠΕΝΤΕ ΑΚΟΜΑ ΘΕΣΕΙΣ, ΤΡΙΑΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ

Οι Θέσεις για τον μικροαστισμό και την αντικουλτούρα στην Ελλάδα είναι ένα ασυνήθιστο κείμενο. Ενώ συνιστά μια απερίφραστη κριτική του μικροαστισμού -τόσο ως ιστορική πρακτική (μικροαστική τάξη) όσο και ως πνεύμα- ταυτόχρονα δείχνει ότι η καθιερωμένη κριτική στον κυρ-Παντελή και τον παραδοσιακό μικροαστισμό είναι επιφανειακή και υποκριτική: προέρχεται από τους τεχνοκράτες της αριστεράς, από τα στελέχη, από τον περιθωριακό/μαύρο εργάτη που ονειρεύεται να ανοίξει δικό του μαγαζί, από τον «εναλλακτικό» επιχειρηματία - εν ολίγοις, από τη νέα μικροαστική τάξη που ξεπήδησε από το κίνημα της αντικουλτούρας. Στόχος του κειμένου ήταν να βοηθήσει την περιθωριακή εργάτρια και τον περιθωριακό εργάτη να ξεκολλήσουν από την ψευδαίσθηση της διαρκούς εναλλαγής ρόλων μέσα στην οποία ζουν, να ξεπεράσουν τον θαυμασμό που τρέφουν για τα «εναλλακτικά» αφεντικά, να συνειδητοποιήσουν ότι αυτές και αυτοί τα ζουν με την εργασία τους (και όχι το αντίστροφο) και να περάσουν στην αντεπίθεση. Η μέθοδος που χρησιμοποιήσαμε για να πετύχουμε αυτόν τον στόχο ήταν η μέθοδος της αυτοκριτικής, του αναστοχασμού πάνω σ’ αυτά που κάναμε ή δεν κάναμε στα νιάτα μας και πάνω στην ιστορία των προγόνων μας τις δεκαετίες του 1950 και 1960 (Θέσεις 17-25).

Οι Θέσεις είναι νεανικό έργο των Παιδιών της Γαλαρίας. Το μεγαλύτερο μέρος του γράφτηκε μέσα στο 1992 ενώ οι θέσεις 28-33 προστέθηκαν στα τέλη του 1994-αρχές του 1995 και αποτυπώνουν την οριστική ένταξή μας στο εργατικό κίνημα, αδιαφορώντας αν αυτό είναι «αμυντικό», «ρεφορμιστικό» ή «ριζοσπαστικό» - πολύ συχνά είναι και τα τρία πράγματα ταυτοχρόνως. Καλύπτουν λοιπόν τα είκοσι πρώτα -και σημαντικότερα- χρόνια της μεταπολίτευσης μέχρι τις απαρχές του νεοφιλελευθερισμού, των ιδιωτικοποιήσεων και της κατακρεούργησης των εργατικών κατακτήσεων που κάθε άλλο παρά μόνιμες αποδείχτηκαν. Οι Θέσεις δεν συνιστούν με κανέναν τρόπο «αντικειμενική» ιστορία· είναι γραμμένες από μια ρητά υποκειμενική, μεροληπτική σκοπιά. Πιο συγκεκριμένα, είναι γραμμένες από τη σκοπιά των αναρχοφρήκ που μπαίνουν για τα καλά στη μισθωτή εργασία και περνούν σε ξεκάθαρα ταξικές θέσεις. Εκείνη την εποχή είχαμε αρχίσει να δουλεύουμε στα νησιά του Αιγαίου ως αναπληρωτές εκπαιδευτικοί. Αυτή η εμπειρία μάς έδωσε τη δυνατότητα να μελετήσουμε από πρώτο χέρι τον μικροαστισμό στην πιο πανηγυρική του εκδήλωση, στην τουριστική βιομηχανία· εκεί που συναντιέται ο περιθωριακός εργάτης με τα παραδοσιακά και τα «εναλλακτικά» αφεντικά. Σε διάφορα σημεία των Θέσεων φωτογραφίζονται πραγματικά πρόσωπα και υπαρκτές κοινωνικές σχέσεις και καταστάσεις· παρόλα αυτά, το κείμενο δεν κάνει καμιά υποχώρηση στον εμπειρισμό, αλλά εντάσσει το εμπειρικό υλικό στις μορφές της κριτικής-θεωρησιακής σκέψης.

Η εφηβική και μετεφηβική ηλικία ενός ανθρώπου είναι η πραγματική πατρίδα του. Τίποτα δεν έχουμε ξεχάσει ή υποτιμήσει απ’ όσα κάναμε και σκεφτόμασταν τα χρόνια από το 1979 ως το 1987: ούτε τις φοιτητικές καταλήψεις, ούτε το πόσο το διασκεδάζαμε όταν μοιράζαμε κόλυβα στη γιορτή του Πολυτεχνείου το 1981 σε σακουλάκια που έγραφαν «Το Πολυτεχνείο Ζει, Εσείς;»· όταν στην πορεία της Πρωτομαγιάς το 1984 είχαμε φτιάξει μπλοκ με τους Ντανταϊστές Αθηνών που κουβαλούσαν ένα ακατανόητο πανώ και μεις κουνάγαμε μαυροκόκκινες σημαίες φωνάζοντας ρυθμικά «Δεν είναι οι σημαίες κλειδί του Παραδείσου / αν είσαι ιδεολόγος άντε και γαμήσου»· όταν, αγόρια και κορίτσια, κυνηγιόμασταν μέσα στα αμφιθέατρα, εν ώρα μαθήματος, κουνώντας σωβρακάκια και κυλοτάκια· όταν την πέφταμε στο βιβλιοπωλείο της Σύγχρονης Εποχής στην Ακαδημίας μετά το πραξικόπημα του Γιαρουζέλσκι· όταν κάναμε ντου στις πρώτες ροκ συναυλίες, με κορυφαία στιγμή τον μπουγελοπόλεμο με τα λάστιχα του «Νίκος Γκούμας» στη συναυλία του Gallagher το 1980, πριν καταλήξουμε να προσαχθούμε στο κοντινότερο αστυνομικό τμήμα· όταν αράζαμε στο δικό μας σκυλάδικο, στο Σκύλαμπ της Πλάκας, εμποδίζοντας τον Πανούση να λέει παπαριές μόνος του επί σκηνής χωρίς τη συμμετοχή του κοινού… Και πόσες άλλες φάρσες, προκλήσεις, περιπλανήσεις στην πόλη και δημιουργίες ανατρεπτικών καταστάσεων ακόμα που κάποια στιγμή έπρεπε να σταματήσουν όχι μόνο γιατί μεγαλώναμε, αλλά επειδή πολύ γρήγορα έγιναν όργανα στα χέρια απατεώνων και εμπόρων που ήθελαν να ανανεώσουν τον κόσμο του θεάματος - οι πιο πολλοί από δαύτους προέρχονταν από το συνάφι μας.
Μια και ανήκαμε στους πολιτικοποιημένους αναρχοφρήκ που διάβαζαν Σοσιαλισμό ή Βαρβαρότητα και καταστασιακούς, όλη αυτή η εμπειρία δεν πήγε χαμένη. Τα χρόνια που ακολούθησαν τη δημοσίευση των Θέσεων συμμετείχαμε σε όλους σχεδόν τους σημαντικούς εργατικούς αγώνες: στα εξεταστικά κέντρα το 1998, τις διαδηλώσεις ενάντια στην αποσάρθρωση του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης από το 2001 και μετά, τη μεγάλη απεργία των δασκάλων το 2006, την κατάληψη της ΓΣΕΕ το 2008, τις απεργίες και τις συγκρούσεις που έγιναν στα πλαίσια του αντι-μνημονιακού κινήματος το 2010-2012, τις κινητοποιήσεις ενάντια στις καραντίνες, τον υποχρεωτικό εμβολιασμό και την κατεδάφιση του ΕΣΥ το 2020-2022 κ.ά. Λόγω όμως της προηγηθείσας εξεγερσιακής-σουρεαλιστικής εμπειρίας μας ως αναρχοφρήκ, το κάναμε με μια αντι-ιεραρχική εργατική συμπεριφορά που εστίαζε στις εξισωτικές διαδικασίες των γενικών συνελεύσεων, τις επιτροπές αγώνα που ενθάρρυναν τις πρωτοβουλίες της βάσης των σωματείων, τα αιτήματα που αφορούσαν τις συνθήκες εργασίας, τις απόπειρες αξιολόγησης και πειθάρχησης και τις κινήσεις αλληλεγγύης προς άλλους αγωνιζόμενους εργαζόμενους. Κι όλα αυτά χωρίς φυσικά να περιφρονούμε τις διεκδικήσεις γύρω από τον μισθό, αφού στον συλλογικά διεκδικούμενο μισθό έγκειται η δύναμη της εργατικής τάξης - όπως και στη διεθνική συλλογική δράση ενάντια στην επιβολή της μισθωτής εργασίας η δύναμη του προλεταριάτου.

Πολλά πράγματα έχουν αλλάξει τα τελευταία τριάντα χρόνια και ταυτόχρονα τίποτα, μια και πρόκειται για αλλαγή μέσα στη συνέχεια. Με τη βοήθεια της πανταχού παρούσας οικογένειας, τα μικροαστικά επαγγέλματα του «αντικουλτουριάρη» έχουν πληθύνει: τατουατζήδες, ιδιοκτήτες διαμερισμάτων airbnb, κέντρα λογοθεραπείας και ψυχοθεραπείας, μικρές, απομονωμένες, ακόμα και μονοπρόσωπες, εταιρείες computer freaks που αναλαμβάνουν εργολαβίες, ΚΟΙΝΣΕΠ κλπ. Αξίζει να σταθούμε στην τελευταία περίπτωση μαγαζιών που παρουσιάστηκαν κατά τη διάρκεια του αντι-μνημονιακού κινήματος με τον μανδύα της αυτοδιαχείρισης και προωθήθηκαν ως λύση στην ανεργία κυρίως από τα πάσης φύσεως συριζάδικα κυκλώματα έτσι ώστε να αποδυναμωθεί η εργατική, διεκδικητική πτέρυγα αυτού του κινήματος. Η δυνατότητα δημιουργίας Κοινωνικών Συνεταιριστικών Επιχειρήσεων με ευνοϊκές φορολογικές απαλλαγές εισήχθη από το ΠΑΣΟΚ με το νόμο 4019/2011. Σε συνθήκες αναδιάρθρωσης και διάλυσης του κράτους-πρόνοιας, ο νόμος αυτός αποσκοπούσε στη μερική υποκατάσταση των κοινωνικών υπηρεσιών του με την εκχώρησή τους σε ιδιώτες, καθώς και στη δημιουργία ενός πεδίου δοκιμής νέων επιχειρηματικών ιδεών με φτηνό εργατικό δυναμικό. Τα χρόνια 2011-2015 θα μείνουν στην ιστορία του ανταγωνιστικού κινήματος στην Ελλάδα ως τα χρόνια που η συνεταιριστική επιχειρηματική ιδεολογία της αντικουλτούρας θριάμβευσε στο εσωτερικό του, με τις ψευδαισθήσεις «επανίδρυσης του κράτους και της ελληνικής οικονομίας μέσω των ΚΟΙΝΣΕΠ», τη «μεταβίβαση χρεωκοπημένων επιχειρήσεων υπό εργατικό έλεγχο», την «κοινωνική φροντίδα ευάλωτων ομάδων», την «ενδυνάμωση της κοινωνικής συνοχής» που διαλύθηκε από τα μνημόνια, τη «διανομή των κερδών στους εργαζόμενους των νέων επιχειρήσεων ως κίνητρο παραγωγικότητας» και πολλά άλλα να δίνουν και να παίρνουν - μέχρι να προσγειωθούν όλοι οι επίδοξοι μαγαζάτορες στους υφάλους της σκληρής πραγματικότητας του τρίτου (συριζάδικου αυτή τη φορά) μνημονίου.

Μέσα σ’ αυτά τα τριάντα χρόνια κυκλοφόρησαν πολλά βιβλία που έχουν εμπλουτίσει τις γνώσεις μας για το εργοστασιακό κίνημα της δεκαετίας του 1970 και τους αγώνες στις «προβληματικές» επιχειρήσεις του 1990, το αναρχοπάνκ, το underground, την εναλλακτική ραδιοφωνία και τις μαθητικές καταλήψεις. Υπάρχουν επίσης ορισμένες ενδιαφέρουσες εργασίες για γεγονότα που ακολούθησαν, όπως οι ταραχές του 2008 και το αντι-μνημονιακό κίνημα. Καμιά όμως από αυτές τις (ακαδημαϊκές ως επί το πλείστον) εργασίες δεν διαθέτει τη φρεσκάδα, την πρωτοτυπία και τη ριζοσπαστικότητα εκείνων των βιβλίων, των περιοδικών και των προκηρύξεων των δεκαετιών του 1970 και 1980 που, σε συνδυασμό με τις εμπειρίες του δρόμου και της πιάτσας, μας βοήθησαν να καταλάβουμε σε βάθος τη νεοελληνική κοινωνία.(1) Και κυρίως, τίποτα απ’ αυτά που κυκλοφόρησαν τα τελευταία τριάντα χρόνια δεν μας έχει πείσει ότι έχουν αλλάξει οι όροι του προβλήματος: ο μικροαστισμός εξακολουθεί να είναι το κύριο -και θλιβερότερο- υποκατάστατο της κοινωνικής επανάστασης στην Ελλάδα. Μάλιστα, αυτό που είχαμε «προβλέψει», ότι θα έμπαινε σε μια φάση αποσύνθεσης και υποχώρησης, αποδείχτηκε λανθασμένο. Παρά το γεγονός ότι το ποσοστό των μισθωτών επί του εργασιακά ενεργού πληθυσμού έχει αυξηθεί στο 70% -ως αποτέλεσμα της απελευθέρωσης των γυναικών από τον ρόλο του «βοηθού της οικογενειακής επιχείρησης» και της διευρυμένης εισόδου τους στην αγορά εργασίας- και παρά το γεγονός ότι συρρικνώθηκαν προσωρινά την περίοδο των δύο πρώτων μνημονίων, το ποσοστό των αυτοαπασχολούμενων εξακολουθεί να είναι πάνω από το 27% (το μεγαλύτερο στην ΕΕ). Το κράτος τούς βοηθά α) με άμεσες επιχορηγήσεις· β) με φοροαπαλλαγές και εκπτώσεις στις ασφαλιστικές εισφορές (πχ. αφορολόγητο για τρία χρόνια σε περίπτωση ενοικίασης «κλειστού» διαμερίσματος, επιλογή κλάσης ασφάλισης κλπ)· γ) με ευρωπαϊκά προγράμματα αύξησης της εγχώριας ζήτησης (πχ. ανακαινίσεις, ανακύκλωση λευκών συσκευών κλπ)· δ) με ευρωπαϊκά κονδύλια εκσυγχρονισμού της επιχείρησης (ψηφιοποίηση κλπ.)· ε) με ευρωπαϊκά κονδύλια δια βίου κατάρτισης· στ) χαρίζοντάς τους πληρωμένους από το ίδιο υπαλλήλους από τη δεξαμενή του εφεδρικού εργατικού στρατού του ΟΑΕΔ, ζ) με την τυπική θεσμοθέτηση στο εργατικό δίκαιο (προς όφελος όλων των αφεντικών αυτού του κόσμου) κανόνων που για δεκαετίες χαρακτήριζαν άτυπα τα μικρομεσαία κάτεργα: ξεχείλωμα διευθυντικού δικαιώματος, επέκταση ωραρίου δίχως αποζημίωση, συμβόλαια «μηδενικών ωρών», δυνατότητα επιβολής υπερωρίας και άρσης του ρεπό κλπ.

ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ ΓΑΛΑΡΙΑΣ
Νοέμβρης 2024

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΟΚΚΙΝΟ ΝΗΜΑ

(1) Επειδή εδώ, για λόγους χώρου και πολύτιμου χρόνου, αποφεύγουμε να σχολιάσουμε κριτικά την πληθώρα βιβλίων και εντύπων που κυκλοφόρησαν τα τελευταία τριάντα χρόνια και αφορούν στην πολιτική, οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική ιστορία της ύστερης μεταπολίτευσης, θα επιστήσουμε την προσοχή της αναγνώστριας που θα ήθελε να μάθει τι γράψαμε εμείς τουλάχιστον από το 1995 και μετά σε δυο τρία κείμενα που συντάξαμε μαζί με άλλα συντρόφια. Ενδεικτικά αναφέρουμε: Σκοτώνουν τα άλογα στη δουλειά και όταν γεράσουν τα θάβουν ιδίοις εξόδοις (Ομάδα ενάντια στον εκβιασμό της εργασίας, γ΄ έκδοση, 2015)· Θέλουμε μισθό και όχι «δουλίτσα» (Συνέλευση εργαζομένων-ανέργων από την πλατεία συντάγματος, 2017) και το 18ο τεύχος των Παιδιών της Γαλαρίας (2018). Αποφεύγουμε επίσης να σχολιάσουμε τη μετάλλαξη του αναρχικού-αντιεξουσιαστικού χώρου προς τον αναρχοσταλινισμό και την πολιτική της ταυτότητας. Αρκεί μόνο να πούμε ότι την εποχή που γράψαμε το αρχικό κείμενο ο «χώρος» ήταν ακόμα σε μεγάλο βαθμό ενάντια στον λενινισμό, τα εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα και τον συντεχνιακό συνδικαλισμό και υπέρ του κομμουνισμού των εργατικών συμβουλίων.

Κατηγορία: Βιβλία του Κόκκινου Νήματος

Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΟΛΩΝ ΜΑΣ) ΚΑΛΑ ΚΡΑΤΕΙ…

Posted November 21st, 2024 by Κόκκινο Νήμα

Προκήρυξη που μοιράστηκε στην απεργιακή πορεία στις 20/11/2024 ενάντια στις εκκαθαρίσεις του προλεταριάτου είτε σε καιρό ειρήνης είτε σε καιρό πολέμου.

Αν κάτι ξέρουν πολύ καλά οι πάσης φύσεως ειδικοί της «σωστής πλευράς της ιστορίας» του «αντι-ιμπεριαλισμού», του «αντιαποικιοκρατικού» αγώνα και του ευκαιριακού αντι-εθνικισμού είναι να συσκοτίζουν τα κοινά συμφέροντα του παγκόσμιου προλεταριάτου που δεν χωρούν πίσω από καμία σημαία, είτε ελληνική, είτε ουκρανική, είτε ρωσική, είτε παλαιστινιακή. Εστιάζοντας πότε στην μία και πότε στην άλλη αστική τάξη (και τα εγκλήματά της), πότε στην μία και πότε στην άλλη, υποτίθεται ενιαία και προσδιορισμένη με εθν(οτ)ικούς όρους, εργατική τάξη οι ειδικοί αυτοί επιλέγουν να παρουσιάσουν την εκμεταλλευτική και ιεραρχική καπιταλιστική σχέση, την κυρίαρχη κοινωνική σχέση, με έναν μυστικοποιημένο τρόπο που αποσιωπεί τις εσωτερικές ταξικές συγκρούσεις και, αντίθετα, αναπαράγει την εθνικοποίησή τους, δηλαδή την ήττα και την αφομοίωση, του ταξικού ανταγωνισμού. Με γνώμονα την (όποια) εκλογική τους απήχηση ή έστω τη (μικρο)πολιτική επιβίωση πλασάρονται «αδύναμοι ιμπεριαλιστικοί κρίκοι» ή «ηρωικοί λαοί που μάχονται για γη και ελευθερία», δίχως να θίγεται η ουσιαστική σύνδεση μεταξύ των διαφορετικών καθεστώτων συσσώρευσης και των διαφορετικών «λύσεων» που ανά χώρα έχουν επιλεγεί για να καθυστερήσει η έκρηξη της κρίσης αναπαραγωγής της καπιταλιστικής σχέσης: δηλαδή της κρίσης αναπαραγωγής πειθαρχημένων και αποδοτικών προλετάριων που μαίνεται από τη δεκαετία του ‘70. Με άλλα λόγια, η κατάσταση στα υπάρχοντα πολεμικά μέτωπα άλλοτε παρουσιάζεται τελείως διαχωρισμένη από την κατάσταση του προλεταριάτου εδώ ή, ακόμα χειρότερα, υπονοείται ή λέγεται ρητά ότι η δήθεν «προνομιακή» μας θέση ως «πρωτοκοσμικών» δεν μας επιτρέπει τίποτα άλλο από μια συστράτευση με τον δήθεν αντι-ιμπεριαλιστικό «άξονα της αντίστασης». Κουβέντα για την αλληλοσύνδεση των στρατηγικών της καπιταλιστικής εξουσίας και των εθνικών αστικών τάξεων, κουβέντα για τη σύνδεση μεταξύ των πολέμων εκεί και της συστηματικής επίθεσης στην εργατική τάξη εδώ!

Σύμφωνα με την παραπάνω λογική το ελληνικό κράτος είναι «κακό» επειδή σήμερα συνδράμει τις πολεμικές επιχειρήσεις του ουκρανικού και του ισραηλινού στρατού, τζογάροντας στις τρέχουσες αναδιατάξεις της παγκόσμιας γεωπολιτικής ζυγαριάς, ενώ άλλοτε στήριζε το παλαιστινιακό εθνικιστικό ένοπλο κίνημα ή χαριεντιζόταν με τη «ρωσική αρκούδα». Ωστόσο, δεν θα πρέπει να κρίνουμε το ελληνικό κράτος από τις συγκυριακές διακρατικές συμμαχίες του αλλά από το ότι η νεοφιλελεύθερη πολιτική του ταυτίζεται αυτήν την περίοδο με αυτήν του ισραηλινού κράτους: για παράδειγμα, η στήριξη του Γεωργιάδη –υπουργού υγείας και επί μνημονίων και σήμερα– στην ιδιωτικοποίηση των δημόσιων νοσοκομείων στο Ισραήλ και την καταστροφή τους στη Γάζα είναι η άλλη όψη της διάλυσης του ΕΣΥ που προωθεί εδώ· η δε συνεργασία του ΑΔΜΗΕ με το ισραηλινό κράτος γίνεται στα πλαίσια μιας κοινής ενεργειακής πολιτικής που προωθεί την εγκατάσταση ανεμογεννητριών και τη λεηλασία της φύσης – με τη λεηλασία της φύσης στην Ελλάδα να αποτελεί την άλλη όψη της συστηματικής δηλητηρίασης της γης στη Γάζα με χημικά (ζιζανιοκτόνα) από το ισραηλινό κράτος.

Κατοπτρισμένη στο εσωτερικό του ανταγωνιστικού κινήματος αυτή η απουσία ορθών διασυνδέσεων σημαίνει ότι οι χιλιάδες που συμμετείχαν στις πρόσφατες κινητοποιήσεις δεν μπόρεσαν να δουν στον πόλεμο που διεξάγεται τριγύρω τον ταξικό πόλεμο που διεξάγεται εναντίον μας (κι αντίστροφα). Κι επίσης, ότι η μιλιταριστική εξαγωγή των εσωτερικών ταξικών αντιθέσεων και ανταγωνισμών, μακράν του να αποτελεί «ηρωική αντίσταση», «θυσία μαρτύρων», «δικαίωμα στην (αυτο)άμυνα», «προστασία του λαού» και λοιπά συσκοτιστικά, εθνικιστικά, πολεμοκάπηλα ιδεολογήματα, όχι μόνο τσιμεντάρει αιματηρά την «εθνική ενότητα» αλλά προετοιμάζει την ακόμα πιο βίαιη, κυριολεκτική εκκαθάριση του διεθνούς πλεονάζοντος ή απείθαρχου προλεταριάτου. Προετοιμάζει, έτσι, τους όρους της επόμενης, «ειρηνικής» φάσης καπιταλιστικής ανάπτυξης που θα διαδεχτεί, αν όλα πάνε σύμφωνα με τα σχέδια των αφεντικών, την αναγκαία καταστροφή ενός μικρότερου ή μεγαλύτερου ποσοστού του μη επαρκώς αξιοποιούμενου και άρα, πλέον, «περιττού» μεταβλητού αλλά και σταθερού κεφαλαίου. Η παγκόσμια εργατική τάξη έχει ήδη πληρώσει πολύ βαρύ φόρο αίματος για να τα γνωρίσει όλα αυτά από πρώτο χέρι.

Όμως, η φρίκη και η μπόχα της καπιταλιστικής σχέσης δεν μετριώνται μόνο από τις σάρκες και το αίμα που ξερνούν οι βόμβες· η εν λόγω «εκκαθάριση» μπορεί να συντελεστεί, όπως είπαμε, «αθόρυβα», με λιγότερο αιματηρές μορφές: στη διάρκεια της πανδημίας, την πιο πρόσφατη εκδήλωση της κρίσης αναπαραγωγής των καπιταλιστικών σχέσεων με υγειονομική μορφή, το εγχώριο προλεταριάτο βίωσε άλλες, πιο «ήπιες», μορφές εκκαθαρίσεων σε πολλαπλά επίπεδα – εκκαθαρίσεων που συνεχίζονται με διαφορετική ένταση και σήμερα. Άλλωστε, η κρατική διαχείριση της πανδημίας, αυτή η γιγάντια επιχείρηση πειθάρχησης της εργασιακής δύναμης για την επιβολή μιας αναγκαίας για τα αφεντικά απαξίωσης σταθερού και μεταβητού κεφαλαίου, αποτέλεσε συνέχιση των πολιτικών εσωτερικής υποτίμησης, κωδικοποιημένων ως «μνημόνια», με αναβαθμισμένο μάλιστα τρόπο. Ας θυμηθούμε ορισμένες από αυτές:

Εκκαθάριση του δημόσιου χώρου είτε μέσω λοκντάουν, είτε μέσω «πιστοποιητικών εμβολιασμού», είτε μέσω τηλεργασίας και τηλεκπαίδευσης, είτε μέσω μαζικών έργων υποδομής (μετρό) που ήδη ενισχύουν την έγγειο κερδοσκοπία, είτε μέσω της μαζικής κυριλοποίησης γειτονιών που υλοποιούν οι κτηματομεσιτικές μπίζνες.

Εκκαθάριση των χώρων έμμισθης εκμετάλλευσης από τους απείθαρχους/μη επαρκώς παραγωγικούς προλετάριους, είτε μέσω του ξεχειλώματος του «διευθυντικού δικαιώματος» στον ιδιωτικό τομέα, είτε μέσω της εισαγωγής της αξιολόγησης στον δημόσιο (εκπαίδευση όπου ήδη τρέχουν 350 διώξεις αρνητών της αξιολόγησης· ΕΣΥ).

Εκκαθάριση του «χαμένου-για-την-παραγωγή» χρόνου μέσω της ελαστικοποίησης του ωραρίου, της επέκτασης της εξαήμερης εργασίας, της κατάργησης της κυριακάτικης αργίας, της εισαγωγής συμβολαίων εργασίας «μηδενικών ωρών», της υιοθέτησης της ψηφιακής κάρτας εργασίας, της παρεμπόδισης της ψήφισης απεργίας αλλά και της αποτελεσματικής περιφρούρησής της.

Εκκαθάριση των εμποδίων που κρατούσαν χαμηλή την καπιταλιστική κερδοφορία, μέσω της μείωσης του πραγματικού άμεσου κι έμμεσου μισθού, λόγω του συνδυασμού της αύξησης του πληθωρισμού με την επέκτασης της φορολογίας και της μερικής επιδοματοποίησης της προνοιακής πολιτικής.

Εκκαθάριση των κρατικών αναπαραγωγικών δαπανών σε υγεία, εκπαίδευση, επιδόματα από «περιττά», για το κεφάλαιο, έξοδα ώστε να επιτευχθούν μεγάλα δημοσιονομικά πλεονάσματα και να προπληρωθούν οι διεθνείς δανειστές, να επιχορηγηθούν πλουσιοπάροχα καπιταλιστικές επιχειρήσεις και να αυξηθούν οι πολεμικές δαπάνες.

Εκκαθάριση των πανεπιστημίων από ό,τι θα μπορούσε να διαταράξει την επιχειρηματική τους λειτουργία, μέσω της αυστηροποίησης του πειθαρχικού κανονισμού φοίτησης, της καταστολής κατειλημμένων χώρων και της εντατικοποίησης των σπουδών.

Εκκαθάριση νοσοκομείων μέσω κατάργησης/ συγχωνεύσεων νοσοκομειακών κλινικών και μέσω απολύσεων ανεμβολίαστων υγειονομικών, ώστε να εφαρμοστούν ακόμη αυστηρότερα οικονομικοτεχνικά κριτήρια λειτουργίας βάσει κλειστών προϋπολογισμών (απογευματινά ιατρεία/χειρουργεία, Κλειστά Ενοποιημένα Νοσήλεια/DRG, προσωρινό επικουρικό προσωπικό και εργολαβικά συνεργεία κλπ.) και να εισβάλλει ακόμη παραπάνω ο ιδιωτικός τομέας στην πρωτοβάθμια υγεία, όπως και σε άλλες επικερδείς νοσοκομειακές δραστηριότητες μέσω ΣΔΙΤ.

Εκκαθάριση (εκ νέου) των αποθεματικών των ασφαλιστικών ταμείων μέσω της μείωσης των εργοδοτικών εισφορών και της αποσύνδεσης των εισφορών των νέων εργαζομένων (γεν. μετά την 1/1/2004 ή/και ασφάλιση μετά την 1/1/2022) από τα υφιστάμενα επικουρικά ταμεία.

Εκκαθάριση του φυσικού περιβάλλοντος από περιορισμούς που καθιστούσαν δαπανηρή (αν όχι αδύνατη) την μετατροπή του σε «πράσινο κεφάλαιο».

Εκκαθάριση, εν γένει, του συλλογικού και δημόσιου χαρακτήρα των μέσων κοινωνικής αναπαραγωγής μας.

ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΑΝΔΗΜΙΑΣ & «ΠΛΗΘΩΡΙΣΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ»

Στα μέσα του 2019 η γενναιόδωρη παροχή χρήματος για τη στήριξη του χρηματοπιστωτικού τομέα, που είχε πληγεί ύστερα από την κρίση του 2008-9, συνοδεύτηκε από αναγκαίες κινήσεις αναδιάρθρωσης της αρχιτεκτονικής του που παρείχαν τη βαλβίδα εκτόνωσης της πληθωριστικής πίεσης στους τίτλους αξιογράφων. Η παγκόσμια πολιτική λοκντάουν, πέρα από μια γιγαντιαίας κλίμακα άσκηση βιοπολιτικής πειθαρχίας, βοήθησε, μέσω του τεχνητού σταματήματος της «πραγματικής οικονομίας», την αναγκαία απαξίωση κεφαλαίου, αλλά και καθυστέρησε –γιατί δεν θα μπορούσε να αποτρέψει τελείως– μια πληθωριστική καταιγίδα εκτός δυνατοτήτων ελέγχου από τις κεντρικές τράπεζες. Η σύγχρονη μορφή της καπιταλιστικής αναπαραγωγής εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από την πολιτική χρέους και τις άμεσες αποδόσεις της, για να αφεθεί απροστάτευτη να απαξιωθεί. Έτσι, στη μεταπανδημική περίοδο που βιώνουμε σήμερα, ο πληθωρισμός –και όχι η «ακρίβεια» γενικά και αόριστα– επελαύνει ως μια αναγκαία κοινωνική μορφή όχι μόνο του ενδοκαπιταλιστικού αλλά και του εσωτερικού πολέμου: αποτελεί το μέσο εκκαθάρισης του μισθού από το ιστορικό – κοινωνικό στοιχείο του που προκύπτει από την ταξική πάλη. Ταυτόχρονα, εκκαθαρίζεται η κοινωνική αναπαραγωγή από την ίδια της την ιστορία, μέσω της απόπειρας εξαγωγής, συγκάλυψης και εκκαθάρισης των εσωτερικών ταξικών ανταγωνισμών και τη μετάθεσή τους στο επίπεδο των διακρατικών πολέμων.

Πέρα από το ταξικά μη αντικειμενικό επίσημο υπολογισμό του, ο πληθωρισμός είναι ένας από τους μηχανισμούς συνέχισης των πολιτικών απαξίωσης με αναβαθμισμένο τρόπο, είτε αναφερόμαστε στις μνημονιακές πολιτικές που περιόρισαν τον ορίζοντα των κοινωνικών αναγκών και σταδιακά παγίωσαν την πτώση της τιμής της εργασιακής δύναμης, είτε μιλάμε για την περίοδο της περαιτέρω υγειονομικής εκκαθάρισης του προλεταριάτου από τις ιστορικά διαμορφωμένες κοινωνικές ανάγκες του − για τμήματά του, μάλιστα, έφτασε σε σημείο να περιλαμβάνει μόνο τα απαραίτητα για τη διαιώνιση της φυσικής τους ύπαρξης.(1)

Πράγματι, με τη στοχευμένη ταξική στρατηγική της εκτόξευσης των τιμών στον ολιγοπωλιακό ενεργειακό τομέα που με τη σειρά τους συμπαρέσυραν μια σειρά άλλων «βασικών» εμπορευμάτων, ο πραγματικός εργατικός μισθός αποδεκατίστηκε, παρότι η μέση νομισματική του έκφραση αυξήθηκε ελάχιστα σε σχέση με πέρυσι.(2) Το ίδιο είχε συμβεί και την περίοδο 2012-2016 με …μείωση των τιμών, δηλαδή αποπληθωρισμό: οι τιμές έπεφταν, αλλά σε πολύ μικρότερο βαθμό και σίγουρα πιο αργά από ό,τι έπεφταν οι μισθοί και οι συντάξεις, με αποτέλεσμα ακόμη μικρότερο πραγματικό εργατικό εισόδημα. Πλέον για όλο και μεγαλύτερα τμήματα του προλεταριάτου ο μισθός τείνει να ορίζεται ακόμα πιο στενά, ενίοτε πλησιάζοντας το φυσικό ακρότατατο όριο της απαραίτητης για τις ανάγκες της αξιοποίησης του κεφαλαίου επιβίωσης. Και μάλιστα σε συνθήκες μείωσης και του έμμεσου κοινωνικού μισθού. Σύμφωνα με έκθεση του ΙΟΒΕ που δημοσιεύτηκε τον Φεβρουάριο του 2024 και δεν περιλαμβάνει τον υψηλό πληθωρισμό του 2023, ο μέσος πραγματικός μισθός το 2022 είναι ο χαμηλότερος σε όλη την περίοδο 2000-2022 που εξετάζεται (-18% σε σχέση με το… 2000). Και πού να έμπαινε στον υπολογισμό και ο πληθωρισμός του 2023…

Την ίδια ώρα τα καπιταλιστικά κέρδη εκτοξεύονται, ειδικά στις μεγάλες καπιταλιστικές επιχειρήσεις, που καταγράφουν αλλεπάλληλα ετήσια ρεκόρ, αλλά και σε εκείνα τα στρώματα που συνδέονται με την ακμάζουσα τουριστική βιομηχανία και την εκμετάλλευση έγγειας ιδιοκτησίας. Αυτό, με άλλα λόγια, σημαίνει ότι η ανακατανομή εισοδήματος υπέρ των μικρών και μεγάλων αφεντικών βαίνει αμείωτη καθώς ολοένα και μικραίνει το μερίδιο του εγχώριου πλούτου που επιστρέφει στους πραγματικούς παραγωγούς του.

ΑΓΩΝΕΣ ΓΙΑ ΑΥΞΗΣΕΙΣ ΜΙΣΘΩΝ ΚΑΙ ΑΠΑΛΛΟΤΡΙΩΣΕΙΣ

Αν κάτι είναι γνωστό από την ιστορία της εργατικής τάξης είναι ότι οι αγώνες για αύξηση του πραγματικού μισθού είναι πολύ επικίνδυνοι σε περιόδους, όπως η τωρινή, που η προσφορά σε εργασία είναι χαμηλή. Σε μια σειρά κλάδων που αγγίζουν από την οικοδομή και την εστίαση μέχρι τη βιομηχανία και την πληροφορική η ζήτηση υπερβαίνει την προσφορά (ειδικευμένης ή μη) εργασίας εδώ και καιρό. Ταυτόχρονα, τα μη μισθολογικά κόστη παραγωγής των καπιταλιστών σήμερα είναι πολύ πιο εκτεθειμένα στς «πληθωριστικές διακυμάνσεις της αγοράς», όπως κλαίγονται. Κι όμως, αυτή η δυσχερής, τουλάχιστον στη θεωρία, για τα αφεντικά συγκυρία λειτουργεί υπέρ τους, καθώς εκμεταλλεύονται την παθητικότητα στους χώρους εργασίας, τον παρτακισμό, την παραίτηση, μαζί με την φιλεργοδοτική νομοθεσία για να αυξήσουν τα κέρδη τους.

Ας θυμηθούμε ότι στα τέλη της δεκαετίας του ’70, σε πιο δύσκολες συνθήκες εργατικής οργάνωσης από σήμερα, είχαν ξεσπάσει άγριες απεργίες με αιτήματα για αυξήσεις μισθών κατά… 70, 80 και 100%. Η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, που κλήθηκε να επιβάλει την κοινωνική ειρήνη και να προχωρήσει το τότε σχέδιο καπιταλιστικής αναδιάρθρωσης, αναγκάστηκε να υιοθετήσει, ως αμυντικό μέσο ενσωμάτωσης των εργατικών αγώνων εκείνης της περιόδου, την αυτόματη αναπροσαρμογή όλων των μισθών βάσει του τρέχοντα πληθωρισμού (Α.Τ.Α). Μια τέτοιου είδους αφομοίωση της εργατικής ανυποταξίας στη σημερινή συγκυρία φαίνεται να είναι εκτός του ορίζοντα της αριστεράς του κεφαλαίου -ή ό,τι απέμεινε από αυτήν- που συνέπελευσε με τις επιταγές της χρόνιας στρατηγικής των αφεντικών.

Για να ξαναπάρει η δυναμική των προλεταριακών διεκδικήσεων ξανά τα πάνω της, θα χρειαστεί να μπει στην ημερήσια διάταξη το ζήτημα της στρατηγικής, της ενοποίησης των αγώνων γύρω από τον μισθό, την απαλλοτρίωση όσων παράγουμε και την επανοικειοποίηση του χώρου και του χρόνου από το κεφάλαιο. Οι διεκδικήσεις θα πρέπει να ξεφύγουν από το μίζερο πλαίσιο της τελευταίας δεκ αετίας και στη γενικευμένη αύξηση των τιμών και συρρίκνωσης της πραγματικής ζωής να αντιτάξουμε τον πληθωρισμό των δικών μας αναγκών και επιθυμιών – έξω και ενάντια σε κράτος και κεφάλαιο.

(1) «Αυτό το ιστορικό στοιχείο ή κοινωνικό στοιχείο που μπαίνει στην αξία της εργασίας μπορεί να δυναμώσει ή να αδυνατίσει ή να σβήσει ολότελα, έτσι που να μην μείνει τίποτα άλλο εκτός από το φυσικό όριο». Μαρξ, Μισθός, τιμή και κέρδος.

(2) Σε σύγκριση με τις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ, το κατά κεφαλήν ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ) εκπεφρασμένο σε μονάδες αγοραστικής δύναμης στην Ελλάδα ήταν το δεύτερο μικρότερο μετά από αυτό στην Βουλγαρία.

ΑΓΩΝΕΣ ΓΙΑ ΑΥΞΗΣΕΙΣ ΜΙΣΘΩΝ ΚΑΙ ΑΠΑΛΛΟΤΡΙΩΣΕΙΣ
Η ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΕΜΟΣ
ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΙΣ ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΛΕΤΑΡΙΑΤΟΥ
ΕΙΤΕ ΕΝ ΚΑΙΡΩ «ΕΙΡΗΝΗΣ» ΕΙΤΕ ΕΝ ΚΑΙΡΩ «ΠΟΛΕΜΟΥ»
ΛΙΠΟΤΑΚΤΕΣ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΠΟΛΕΜΩΝ ΕΝΩΘΕΙΤΕ!Ο ΜΟΝΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΠΟΥ Σ ΥΜΜΕΤΕΧΟΥΜΕ ΕΙΝΑΙ Ο ΤΑΞΙΚΟΣ

ΛΙΠΟΤΑΚΤΕΣ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΠΟΛΕΜΩΝ ΕΚΤΟΣ ΤΟΥ ΤΑΞΙΚΟΥ-ΚΟΚΚΙΝΟ ΝΗΜΑ

Το αρχείο σε pdf

Tags: απαλλοτριώσεις, απαξίωση κεφαλαίου, αυξήσεις μισθών, καπιταλιστική διαχείριση της πανδημίας, κρίση αναπαραγωγής των καπιταλιστικών σχέσεων, κριτική της αντι-ιμπεριαλιστικής ιδεολογίαςερ, πληθωρισμός

Κατηγορία: Άλλα κείμενα

Η εργατική συνέλευση της κατάληψης του Πολυτεχνείου το 1973 και το προλεταριακό της περιεχόμενο

Posted November 16th, 2024 by Κόκκινο Νήμα

Το 1973, μετά από έξι χρόνια ηγεμονίας, η χούντα φαντάζει σαν τερατώδης αναχρονισμός στα μάτια της εγχώριας αστικής τάξης που η επιθυμία της να ενσωματώσει πλήρως το εθνικό κεφάλαιο στο δυτικοευρωπαϊκό καπιταλιστικό σύστημα την αποξενώνει διαρκώς από τους στρατιωτικούς. Αρωγός στην προσπάθειά της να φιλελευθεροποιήσει το καθεστώς στάθηκε το φοιτητικό κίνημα του 1973. Μεγάλο τμήμα των φοιτητών έβλεπε τη στρατιωτική δικτατορία σαν εμπόδιο σε μια «εκσυγχρονιστική» πορεία της χώρας και στην καριέρα τους ως επίδοξων τεχνοκρατών, κομματαρχών και διανοουμένων. Η εθνικο-δημοκρατική/αντι-ιμπεριαλιστική πλευρά του Πολυτεχνείου του ‘73 που επιδίωκε την αντικατάσταση της δικτατορίας με μια αστική κοινοβουλευτική δημοκρατία συγκρούστηκε με την ανατρεπτική-ταξική του πλευρά. Αυτή εκφράστηκε τόσο με τη βίαιη κάθοδο του αθηναϊκού προλεταριάτου στους δρόμους και την επίθεσή του σε υπουργεία, τράπεζες και αστυνομία, μετατρέποντας έτσι τη δημοκρατική φοιτητική διαμαρτυρία σε άγριο ταξικό αγώνα ενάντια σε όλες τις πολιτικές μορφές της σχέσης κεφάλαιο, όσο και μέσα στην ίδια την κατάληψη. Η σφαγή του Πολυτεχνείου που ακολούθησε έκανε πλέον εμφανές ότι η δικτατορία δεν μπορούσε να εγγυηθεί κανέναν έλεγχο πάνω στο προλεταριάτο και ότι η στρατιωτικοποίηση των κοινωνικών σχέσεων έπρεπε να παραχωρήσει τη θέση της στη δημοκρατία, δηλαδή στη δικτατορία του κεφαλαίου με κοινοβουλευτικό μανδύα. Ομοίως, οι εθνικο-δημοκρατικές/αντι-ιμπεριαλιστικές ιδεολογίες εξακολουθούν να παρουσιάζουν διαστρεβλωμένα τις ταξικές συγκρούσεις παντού σ’ αυτόν τον γερασμένο κόσμο σαν συγκρούσεις μεταξύ εθνοτήτων, όπως συμβαίνει και τώρα με αφορμή τη γενοκτονία στη Γάζα.
Ενάντια σε αυτές τις παραμορφώσεις, αντιπαραθέτουμε την έμπρακτη κριτική μας στη σχέση-κεφάλαιο από μια προλεταριακή οπτική, διασώζοντας το περιεχόμενο του τότε αγώνα των συντρόφων που έπραξαν το ίδιο κατά τη διάρκεια της κατάληψης του Πολυτεχνείου το 1973 με την αναδημοσίευση της υποσημείωσης που εμφανίζεται στο άρθρο «Κεφάλαιο, Προλεταριάτο και Ιδεολογία», από το 7ο τεύχος του αντιεξουσιαστικού εντύπου Πεζοδρόμιο. To περιοδικό εκδόθηκε από τη «Διεθνή Βιβλιοθήκη» τον Φεβρουάριο του 1977 (σελ. 203-212), το δε κείμενο υπογράφεται από «έναν σύντροφο», δηλαδή τον Χ. Κωνταντινίδη.

Μέσα στα πλαίσια μιας σημείωσης θα προσπαθήσουμε να σκιαγραφήσουμε συνοπτικά τη δράση των “Αναρχικών”. Η ομάδα αυτή, χωρίς να αποτελεί τυπική οργάνωση, λειτούργησε οργανωμένα στα γεγονότα του Νοέμβρη, όπως επίσης και σε μία σειρά άλλων δραστηριοτήτων. Στους κόλπους της περιλαμβανόταν και ο σύντροφος που γράφει αυτές τις γραμμές. Θα περιοριστούμε στην επέμβασή της, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι άλλοι “αναρχικοί” δεν λειτούργησαν μεμονωμένα μέσα και έξω από το Πολυτεχνείο.

Ήδη την Τετάρτη το απόγευμα η ομάδα αυτή των συντρόφων χρησιμοποιώντας σπρέι και ξεκολλώντας από τα τρόλεϊ που περνούσαν από την Πατησίων τα διαφημιστικά, έγραψαν (όπως επίσης και στο εσωτερικό του Πολυτεχνείου) αρκετές δεκάδες συνθήματα.

Η προβολή των συνθημάτων από τα κρατικά μέσα ενημέρωσης (τηλεόραση) με σκοπό να επισείσουν τον εφιάλτη της κοινωνικής ανατροπής οδήγησε σε αντίθετα από τα προσμενόμενα αποτελέσματα, στο μέτρο που αυτά συντέλεσαν σε μια ριζοσπαστικοποίηση και σε μια απαρχή ξεπεράσματος της ψευδούς αντίθεσης Δημοκρατίας – Δικτατορίας. Αναφέρουμε ορισμένα από τα συνθήματα: “Κοινωνική Επανάσταση”, “Κράτος = καταστολή” ,”Κάτω το Κεφάλαιο”, “Κάτω το Κράτος”, “Κάτω ο Στρατός”, “Μάης 1968”, “Γενική Εξέγερση”, “Κάτω η μισθωτή εργασία”, “Το προλεταριάτο είναι νεκροθάφτης της μισθωτής εργασίας”, “Το προλεταριάτο στο δρόμο”, “Εργατικά Συμβούλια”, “Οι εργάτες δεν έχουν πατρίδα”, “Οι πατριώτες είναι μαλάκες”, “Κάτω η Εξουσία”.

Η πανικόβλητη απόκριση των λακέδων του Κράτους και του Κεφαλαίου στην αγέρωχη επιβεβαίωση των στόχων της Κοινωνικής Επανάστασης, αποκρυσταλλώθηκε για πρώτη φορά στην παράνομη “Πανσπουδαστική” (Ν° 8-Γενάρης-Φλεβάρης 1974). “Καταγγέλλουμε τη προσχεδιασμένη εισβολή στο χώρο του Πολυτεχνείου τη Τετάρτη, 14 του Νοέμβρη, 350 περίπου οργανωμένων πραχτόρων της ΚΥΠ, σύμφωνα με το προβοκατόρικο σχέδιο των Ρουφογάλη-Καραγιαννόπουλου, με βάση τις εντολές του παραμερισμένου τώρα τέως πρωτοδικτάτορα Παπαδόπουλου και της Αμερικανικής CΙΑ, με σκοπό να προβάλουν με κάθε μέσο τραμπουκισμού και προβοκάτσιας γελοία και αναρχικά συνθήματα και συνθήματα που δεν εκφράζανε τη στιγμή και τις συγκεκριμένες δυνάμεις. Για να μπορέσουν έτσι ν’ απομονώσουν το κίνημά μας και την εκδήλωσή μας του Πολυτεχνείου από το σύνολο του λαού και της νεολαίας. Για να μπορέσουν παραπέρα, κατασκευάζοντας(και με τη βοήθεια των χουντικών μέσων ενημέρωσης) την εικόνα μιας μεμονωμένης εξτρεμιστικής επαναστατικο-αναρχικής εξέγερσης που δεν έχει τη συμπαράσταση του λαού, να ξαναχρησιμοποιήσουν το χιλιοτριμμένο πρόσχημα του επαπειλούμενου κοινωνικού καθεστώτος”.
Και για να το εμφανίσουν ότι: “δεν ήταν παρά οι έξαλλες μηδενιστικές ενέργειες αμετανόητων αναρχικών στασιαστών καταστροφέων”.

Παρακάτω μας διαβεβαιώνει ότι: “τα συνθήματά μας: Ψωμί-Παιδεία-Ελευθερία, 20% για τη Παιδεία, Κάτω η χούντα, Έξω οι αμερικάνοι, Εργάτες Αγρότες Φοιτητές, Όλοι Ενωμένοι, Λαϊκή κυριαρχία, Εθνική Ανεξαρτησία έπνιξαν τις ψευτοεπαναστατικές κραυγές της ΚΥΠ και των χαφιέδων της που αιφνιδιαστικά είχαν προβάλει με πανώ και με την τραμπουκική κατάληψη δύο μεγάφωνων, συνθήματα όπως: Κάτω το Κράτος, Κάτω η Εξουσία, Μάης τού ‘68, καί είχαν πρωτοστατήσει σε κάποιες ανεδαφικές εκκλήσεις για άμεση λαϊκή επανάσταση και άμεση γενική απεργία”.

Η εξοικείωση με τη λέξη “χαφιές” των συντακτών του παραπάνω κειμένου δεν είναι καθόλου τυχαία. Πηγάζει από τη φύση του επαγγέλματός τους. Ήδη σήμερα, είναι έμμισθοι χαφιέδες της μπρεζνιεφικής γραφειοκρατίας και αύριο επίδοξοι αυθεντικοί χαφιέδες της “σοσιαλιστικής” Ασφάλειας κάποιας ελληνικής “Λαϊκής Δημοκρατίας”. Αλλά για να μην τους αδικήσουμε θα πρέπει να πούμε ότι θα είναι χαφιέδες και Ασφαλίτες αλλιώτικοι απ’ τους άλλους. Πράγματι, πάνω από τα ανακριτικά τους γραφεία, μέσα στις φυλακές και τα ψυχιατρεία τους μέσα στα στρατόπεδα συγκέντρωσης και μέσα στα εργοστασιακά τους κάτεργα… πάνω στα πηλίκια και τα γαλόνια τους θα υπάρχουν σφυροδρέπανα, και όχι “αντιδραστικά” εμβλήματα.

Η λάσπη όσο πρόστυχη κι αν είναι, δεν μας σοκάρει. Είναι η προσφιλής μέθοδος όλων των λακέδων του κεφαλαίου και του κράτους. Δεν θα πρέπει λοιπόν, όλα τα παραπάνω να εκληφθούν σαν διαμαρτυρία εναντίον των λασπολόγων. Η λογική της Διαμαρτυρίας εντάσσεται μέσα στη λογική του Μαρτυρολογίου – λογική προσφιλής στην ελληνική αριστερά του κεφαλαίου και όχι στην κοινωνική επανάσταση.

Ένα ακόμη δείγμα των μεθόδων τους -το υπενθυμίζουμε για όσους θέλουν να έχουν αδύνατη μνήμη- μας δώσανε και στην περίπτωση του παραπάνω κειμένου, που το παρουσιάσανε σαν ανακοίνωση της Συντονιστικής Επιτροπής του Πολυτεχνείου για να δεχθούν λίγο αργότερα μία διάψευση υπογραμμένη από 17 μέλη της Σ.Ε. που μεταδόθηκε τα τέλη του Απρίλη του 74 από τη “Ντώυτσε Βέλλε”: “…Δεν λάβαμε μέρος στη σύνταξη ή υπογραφή καμιάς παρόμοιας ανακοίνωσης, και φυσικά ούτε της παραπάνω… Η επίκληση του ονόματος της Σ.Ε. για την κάλυψη και προβολή ορισμένων γνωμών και θέσεων, ανεξάρτητα απ’ την οποιαδήποτε κριτική που θα μπορούσε ν’ ασκήσει κανείς για το περιεχόμενό τους είναι τουλάχιστον απαράδεκτη…”

Ανάλογη στάση με το ΚΚΕ (έξ.) υιοθέτησε ο Γενικός Γραμματέας του ΚΚΕ (έσ.) Μ. Δρακόπουλος δηλώνοντας ότι: “Σκοτεινές δυνάμεις εργάζονται για να εμποδίσουν την επάνοδο στη δημοκρατική ομαλότητα και οργανώνουν προκλήσεις για να δικαιολογήσουν την επιβολή στρατοκρατικών μέτρων.” Αργότερα η αρχική θέση αποσιωπήθηκε και εμφανίστηκε διαφοροποιημένη επίσημα στο “Σχέδιο θέσεων του γραφείου της Κ.Ε. του ΚΚΕ (έσ.)” πού δημοσιεύτηκε στο “Ριζοσπάστη Μαχητή” (Ν° 65-Μάρτης 1974): “Μέσα στα γεγονότα επεκράτησε για ένα ορισμένο διάστημα σύγχυση από τα λαθεμένα συνθήματα που έριξε μια μικρή μειοψηφία από στοιχεία διαφόρων αριστερίστικων τάσεων –συνθήματα σεκταριστικά και λαθεμένα (κοινωνική επανάσταση-κάτω το κεφάλαιο-κάτω η εξουσία) και δεσμεύτηκε ύστερα στο σύνθημα ‘τώρα ή ποτέ’…”

Την Τετάρτη το βράδυ γύρω στις 11, οι σύντροφοι αυτοί (μαζί με λίγους άλλους), ωθούμενοι από την ανάγκη της δημιουργίας ενός πόλου συσπείρωσης έξω από τις αξιοθρήνητες φοιτητικές συνελεύσεις που είναι από παράδοση τόποι χειραγώγησης, πολιτικής μανούβρας και εκτόνωσης των οποιονδήποτε ανατρεπτικών διαθέσεων, πήραν την πρωτοβουλία για μια συνέλευση των εργαζομένων και γενικότερα των μη-φοιτητών που βρισκόντουσαν στο χώρο του Πολυτεχνείου. Αφού βρήκανε μια αίθουσα στο κτίριο Γκίνη και φτιάξανε το ηλεκτρικό και το μικρόφωνο, άρχισαν να καλούν τους εργαζόμενους να πάρουν μέρος στη συνέλευση.

Στο διάστημα αυτό συνέβη το ακόλουθο αξιομνημόνευτο περιστατικό: οι σύντροφοι αυτοί, μαζί με μερικά ακόμα εργατόπαιδα άγνωστα μέχρι τότε, πήγαν στο κτίριο της Αρχιτεκτονικής και κατάσχεσαν από τους φοιτητές έναν από τους τρεις πολυγράφους τους για να τον θέσουν στην υπηρεσία της συνέλευσης των εργαζομένων. Μερικοί φοιτητές (στελέχη των Κ.Κ.), αντιλαμβανόμενοι ότι κάτι τέτοιο θα σήμαινε την αμφισβήτηση του μονοπωλίου της έκφρασης, έφεραν αντιρρήσεις. Μετά από μερικές “απρεπείς” χειροδικίες και βλέποντας ότι οι “εξτρεμιστές” δεν ήταν διατεθειμένοι να το συζητήσουν και πολύ μαζί τους, υποχώρησαν. (Αυτό ήταν νοητό την Τετάρτη, όχι όμως και την Παρασκευή όταν το μονοπώλιο της έκφρασης, που τότε αντιπροσωπευόταν από το ραδιοφωνικό σταθμό του Πολυτεχνείου, περιφρουρούνταν από πολυάριθμα επαγγελματικά – δηλ. έμμισθα στελέχη.) Ο πολύγραφος αυτός στη συνέχεια εγκαταλείφθηκε λόγω τεχνικής αδυναμίας να λειτουργήσει (δεν κατορθώθηκε να βρεθούν μεμβράνες, μελάνι, χαρτί και γραφομηχανή). Μετά τη μεταπολίτευση ένα ηγετικό στέλεχος του “Ρήγα Φεραίου” επρόκειτο να δηλώσει κατά τη διάρκεια των κρατικών ανακρίσεων ότι “άγνωστοι προβοκάτορες” επιχείρησαν να πάρουν έναν πολύγραφο αλλά “απωθήθηκαν”(sic!)… και ζήτησε από το Δημοκρατικό Κράτος να τους ανακαλύψει και να τους τιμωρήσει! Κι όμως αυτό το μαρξιστικό κάθαρμα γνώριζε πολύ καλά και ονομαστικά δύο τουλάχιστον συντρόφους.

Κατά τις 1 μετά τα μεσάνυχτα μέσα στην αίθουσα Γκίνη είχαν μαζευτεί 300 περίπου άτομα. Πρώτος πήρε το λόγο ένας σύντροφος ο οποίος ζήτησε να μη θεσπιστεί κανένα προεδρείο για να “διευθύνει” τη Συνέλευση, και υποστήριξε ότι ο καθένας θα πρέπει να έχει υπευθυνότητα και να γνωρίζει ότι πρέπει να είναι σύντομος και να δίνει το λόγο σε κάποιον άλλο. Αφού αυτά έγιναν αποδεκτά, συνέχισε πάνω στην αυτονομία του ταξικού αγώνα και της ίδιας της Συνέλευσης, η οποία δεν εκπροσωπεί παρά μόνο τον εαυτό της αλλά και δεν δέχεται να εκπροσωπηθεί από κανέναν άλλο.

Γράφει σχετικά η “Εργατική Πάλη” (Ν° 15-23 Νοεμβρίου 1974): “Το πρώτο πρόβλημα που υπήρχε αφορούσε τη διεύθυνση της συζήτησης. Έγιναν πολλές προτάσεις για πρόεδρο ή προεδρείο της συνέλευσης όπως επίσης και η πρόταση να μην υπάρξει κανενός είδους προέδρευση που έγινε και υποστηρίχτηκε από τούς Αναρχικούς και Αναρχίζοντες. Το θέμα δημιούργησε αρκετή σύγχυση και ολόκληρη η συζήτηση έγινε κάτω απ’ τη διεύθυνση διαφόρων αγωνιστών που πρωτοποριακά προσπαθούσαν να βάλουν κάποια τάξη στη συζήτηση και πολλές φορές η συνέλευση κατέφευγε στη γενική ψηφοφορία για ν’ αποφασιστεί αν κάποιος θα έπρεπε να συνεχίσει ή να του αφαιρεθεί ο λόγος.”

Και συνεχίζει, παρακάτω: “Η τάση που έκφραζαν οι “αντιεξουσιαστές” και οι αναρχικοί δούλεψε συνειδητά για να αποτρέψει κάθε οργανωμένη προσπάθεια τόσο μέσα στην ίδια την συνέλευση όσο και στα καθήκοντα για την κινητοποίηση που έβαζε αυτή στον εαυτό της. Οι ομιλητές της επέμεναν πάρα πολύ σε ιδεατά σχήματα για τη μελλοντική κοινωνία επαναλαμβάνοντας πολλές φορές διάφορες θέσεις του Γκύ ντε Μπόρ απ’ το “Κοινωνία και Θεάματα” και την ιδανική κοινωνία όπου δεν θα υπάρχει καμιά εξουσία. Θεωρούσαν ότι αυτά τα πράγματα ήταν άμεσα εφαρμόσιμα και γι’ αυτό αντιτάσσονταν σε κάθε ιεράρχηση και οργάνωση μέσα στη συνέλευση. Η στάση αυτής της τάσης προκάλεσε επίσης σοβαρή καθυστέρηση και σύγχυση μέσα στη συνέλευση.”

Μετά από αδιάκοπες συζητήσεις, και φυσικά διαφωνίες, μιας νύχτας έγινε σαφές ότι όλοι ή σχεδόν όλοι όσοι μετείχαν στη Συνέλευση ήταν σύμφωνοι με το αντικαπιταλιστικό περιεχόμενο του αγώνα (ανεξάρτητα από τη διάσταση που του έδινε ο καθένας) και αποφασίστηκε να βγει μια διακήρυξη και να μοιραστεί το πρωί σε εργοστάσια και σε χώρους όπου μαζεύονται εργαζόμενοι.

Πάνω στο θέμα της διακήρυξης πρέπει να υπογραμμίσουμε μια πλαστογραφία που υπάρχει στο κείμενο των “Ανωνύμων”. Σαν γνήσιοι και αδίστακτοι αριστεριστές, μας διαβεβαιώνουν ότι η Συνέλευση ψήφισεμια διακήρυξη η οποία μάλιστα εκτυπώθηκε. Αλλά η διακήρυξη, έτσι τουλάχιστον όπως μας τη δίνουν εκ των υστέρων υπάρχει μόνο στο κεφάλι τους, και, δυστυχώς γι’ αυτούς, εκτυπώθηκε μονάχα μερικούς μήνες μετά το Νοέμβρη και στο εξωτερικο.

Πιο κοντά στην αλήθεια βρίσκεται το βιβλίο ενός τροτσκιστή με τίτλο: “Τα Νοεμβριανά στο φως του μαρξισμού” και που είναι το μοναδικό –απ’ όλα όσα έχουν δημοσιευτεί– πού αναφέρει –φυσικά έτσι όπως το καταλαβαίνει– το γεγονός στη σελίδα 25-6 με υπότιτλο πολύ χαρακτηριστικό: “Η διακήρυξη που δεν έγινε“.

“…Με σύντομη επεξεργασία παρουσιάστηκαν δύο σχέδια διακήρυξης. Το πρώτο -πού εμφανίστηκε σαν τροτσκιστικό- καθόριζε το σοσιαλιστικό προσανατολισμό του κινήματος. Απευθύνονταν προς τους εργάτες, ζητούσε τη δημιουργία επιτροπών παντού, έθετε ζήτημα γενικής απεργίας στην πάλη κατά της δικτατορίας. Κατέληγε στην ανάγκη δημιουργίας επαναστατικού κόμματος. Ως ένα βαθμό, εξέφραζε το γενικό προσανατολισμό τού Τροτσκισμού. Ανολοκλήρωτο. Αλλά δεν έθετε ζήτημα εξουσίας. Το άλλο, εξέφραζε τις απόψεις των αναρχικών. Με μερικές παραλλαγές, προσανατολίζονταν στη σοσιαλιστική λύση. Ζητούσε την επέμβαση της εργατικής τάξης και την κατάληψη των εργοστασίων. Έθετε επίσης ζήτημα γενικής απεργίας και δημιουργίας συμβουλίων που θα πάλευαν για τα ζητήματα των μαζών. Αλλά καθώς ήταν αυτή η τάση υποταγμένη στο αυθόρμητο του κινήματος και αντιεξουσιαστική αρνιόταν την αναγκαιότητα της κατάληψης της εξουσίας”.

Όσον αφορά την πρώτη διακήρυξη, αυτή αποδίδεται σωστά αν και απουσιάζει η έμφαση που δόθηκε στην οικοδόμηση του “ΝΕΟΥ” επαναστατικού κόμματος. Σχετικά με τη δεύτερη αρκεί να αναφέρουμε αυτούσια την κατάληξή της η όποια και συνοψίζει τη θεώρηση των συντρόφων μας: “3 .- Η αυτόνομη συνέλευση των εργαζομένων που βρίσκονται στο χώρο του Πολυτεχνείου καλεί τους εργαζόμενους να καταλάβουν τους χώρους παραγωγής και να δημιουργήσουν εργοστασιακές και απεργιακές επιτροπές με απώτερο σκοπό τη δημιουργία εργατικών συμβουλίων. Το μίνιμουμ πρόγραμμα των εργατικών συμβουλίων είναι η καταστροφή της μισθωτής εργασίας, του κράτους, του εμπορεύματος και της πολιτικής.”

Πάντως το ερώτημα παραμένει. Γιατί δεν έγινε η διακήρυξη; Η απάντηση έχει δυο σκέλη. Πρώτον, η “τροτσκιστική” διακήρυξη δεν μπορούσε με κανένα τρόπο να συγκεντρώσει την πλειοψηφία παρ’ όλο που επαγγελματικά στελέχη του Κόμματος –κι αυτό είναι τρομερά απολαυστικό– σήκωναν το χέρι υπερψηφίζοντας τη δημιουργία του νέου επαναστατικού κόμματος.

Αυτή την αδυναμία της ομολογούν με οδύνη οι Μαρξιστές Λενινιστές του Ε.Κ.Κ.Ε. στη μνημειώδη μπροσούρα τους “Να σηκώσουμε ψηλά τη σημαία του Νοέμβρη” στη σελίδα 29: “Η όλη συγκέντρωση εντοπίστηκε στη συζήτηση γύρω από το :”τί να κάνουμε για να οργανωθούμε” στους χώρους εργασίας άσχετα με την κατάληψη. Φαίνεται ότι οι αναρχικοί κατέβασαν ό,τι είχαν και δεν είχαν (5-6 άτομα) και μπόρεσαν να αποπροσανατολίσουν για πολλή ώρα τη συζήτηση. Η υπεροπτική τους στάση και όλες οι ανοησίες που αραδιάσανε τους έκαναν από την αρχή αντιπαθητικούς στην συγκέντρωση. Στη συζήτηση γύρω από μία διακήρυξη εργατών, που θα τυπωνόταν στον πολύγραφο του Πολυτεχνείου, ενώ υπήρχαν επίμονες προτάσεις για να εκφραστεί η ανάγκη οικοδόμησης ενός Επαναστατικού Κόμματος, μπόρεσαν οι αναρχικοί με τις υστερίες τους ν’ αποπροσανατολίσουν τη συζήτηση, και το ζήτημα παραμερίστηκε στη διακήρυξη, ενώ στην συζήτηση ερχόταν συνέχεια.”

Δεύτερον, η συνέλευση δεν μπόρεσε να ολοκληρωθεί εξαιτίας της οργανωμένης προσπάθειας των κομματικών να την σπάσουν. Το αποκορύφωμα αυτής της προσπάθειας σημειώθηκε την Πέμπτη το πρωί, με την εισβολή καμιάς εικοσαριάς κομματικών φοιτητών. Απ’ όσα είπανε είχαμε σημειώσει επί τόπου την αντιπροσωπευτική και αξιομνημόνευτη φράση: “Εμείς δεν κρατάμε φτυάρι και κασμά αλλά μολύβι. Αν θέλετε να κάνετε κατάληψη να πάτε στην Εργατική Εστία”. Υποστήριξαν ότι οι εργάτες δεν έχουν καμιά δουλειά στο Πολυτεχνείο, ότι ο χώρος ανήκει στους φοιτητές και ότι δεν μπορεί να προβάλλονται εργατικά συνθήματα όπως το “Κάτω το Κεφάλαιο”. Το αποτέλεσμα ήταν η δημιουργία σύγχυσης, απογοήτευσης και αηδίας. Πολλοί εργάτες απαντούσαν με ένα “αει γαμηθείτε ρε μαλάκες”, και έφευγαν. Βέβαια η επέμβαση των κομματικών λακέδων δεν θα μπορούσε να φέρει από μόνη της κανένα αποτέλεσμα. Αλλά πραγματοποιήθηκε σε μια στιγμή που η συνέλευση έτσι κι αλλιώς πλησίαζε στο τέλος της εξαιτίας της κούρασης από την ολονύχτια αγρύπνια και, πράγμα ακόμα σημαντικώτερο, επειδή οι περισσότεροι εργάτες έφευγαν σιγά-σιγά για να πάνε στη δουλειά τους.

Η τακτική αυτή των κομματικών ακολουθήθηκε και τις επόμενες ημέρες με κατάληξη να μην επιτρέπουν στους εργάτες που δεν έχουν φυσικά φοιτητική ταυτότητα να μπουν στο Πολυτεχνείο, προβάλλοντας το πρόσχημα ότι εμποδίζουν την είσοδο ασφαλιτών (ενώ είναι γνωστό σε όλους πώς κάθε ασφαλίτης μπορεί να έχει πλουσιότατη συλλογή φοιτητικών ταυτοτήτων). Η πραγματικότητα είναι ότι ήθελαν πάση θυσία να διαφυλαχτεί η σύνθεση μέσα στο Πολυτεχνείο. Πράγμα πού ήταν αδύνατο να κατορθωθεί, κι αυτό αποδεικνύεται ατράνταχτα από τον αριθμό των εργατών που συνελήφθησαν (475 εργάτες έναντι 317 φοιτητών) αν και είχαν περισσότερους λόγους από ένα φοιτητή να μη συμβεί μέσα στο Πολυτεχνείο.

Ένα ακόμη επεισόδιο που είναι ενδεικτικό της συνωμοσίας σιωπής πάνω στη συνέλευση των εργαζομένων, αποκαλύπτει το επίπεδο της ανεπτυγμένης συνείδησης των κομματικών στελεχών στην καταστροφή κάθε τεκμηρίου της επαναστατικής ιστορίας. Όλη τη διάρκεια της νύχτας της Τετάρτης ένας αρχιτέκτονας –όπως μάθαμε αργότερα– μαγνητοφωνούσε όσα λεγόντουσαν μέσα στη συνέλευση. Για κακή του τύχη όμως τον αντιληφθήκανε τα επαγγελματικά στελέχη που είχαν έρθει με σκοπό να διαλύσουν την συνέλευση. Μέσα σε διάστημα δευτερολέπτων αφού έπεσαν πάνω του τού πήραν την ταινία και την κατέστρεψαν επιτόπου. Έλεγαν ότι ίσως είναι της Ασφάλειας και ότι η ταινία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί εναντίον τους… Είναι αλήθεια πώς τότε η ομάδα των συντρόφων μας “μπερδεύτηκε” και όταν κατάλαβε τι συνέβαινε ήταν αργά. Η ταινία είχε ήδη καταστραφεί. Μονάχα εκ των υστέρων καταλάβαμε τί αξία θα είχε εκείνη η μαγνητοταινία για το επαναστατικό κίνημα. Σημειώνουμε παρενθετικά πως μέσα στα πλαίσια της ίδιας επιχείρησης επαναφομοίωσης και καταστροφής κάθε τεκμηρίου, πραγματοποιήθηκε η λογοκρισία και το “κόψιμο” όλων των πανώ με τα συνθήματα που αναφέρθηκαν πιο πάνω από την ταινία που προβλήθηκε στην Ελλάδα μετά την μεταπολίτευση –την ίδια ταινία που είχε επανειλημμένα προβληθεί στο Παρίσι και αργότερα στη Γερμανία χωρίς λογοκρισία.

Το πρωινό της Πέμπτης ο χώρος του Πολυτεχνείου είχε ουσιαστικά εκκενωθεί από τους εργάτες. Το βράδυ με πρωτοβουλία αυτή τη φορά των αριστεριστών και με την ανοχή της Συντονιστικής Επιτροπής των φοιτητών ξαναστήθηκε η εργατική συνέλευση στην ίδια αίθουσα του κτιρίου Γκίνη. Όμως ο χαρακτήρας της είχε αλλάξει ριζικά. Στη θέση της μη-διευθυνόμενης συνέλευσης της Τετάρτης, όπου οι εργάτες συζητούσαν ελεύθερα τα πάντα, χωρίς να είναι οπαδοποιημένοι, δημιουργήθηκε ένα κοινοβούλιο της Αριστεράς με τις παρατάξεις του, τους προκαθορισμένους ψηφοφόρους του και το σμήνος των επίδοξων ηγετών του. (Η ποιότητα της συνέλευσης είχε πέσει μέχρι του σημείου που ένας μαρξιστής διανοούμενος μπόρεσε να δηλώσει καμαρωτά ότι είναι κι αυτός εργαζόμενος, και κατά συνέπεια έχει δικαίωμα συμμετοχής εφόσον “σαν διανοούμενος παράγει εργατική ιδεολογία”).

Ξημερώνοντας το πρωί της Παρασκευής, μετά από ψηφοφορία εκλέχτηκε μια επιτροπή “εργατικής κινητοποίησης” με καθήκον να φύγει από το Πολυτεχνείο και να πάει στην πλατεία Κοτζιά και σ’ άλλους χώρους όπου μαζεύονταν εργάτες με σκοπό να τους προτρέψει να κατέβουν σε απεργία. Μετά απ’ αυτό η συνέλευση διαλύθηκε για να ξαναρχίσει το βράδυ της Παρασκευής, όπως και έγινε μόνο που αυτή τη φορά διάρκεσε μόλις 2-3 ώρες, ίσαμε τη στιγμή που άρχισαν να πέφτουν τα πρώτα δακρυγόνα μέσα στο Πολυτεχνείο. Σε όλο το διάστημα της Παρασκευής η επιτροπή, που δεν πήγε πουθενά, φρόντισε σε αρμονική συμβίωση με τη “Συντονιστική” να εκδίδει στο όνομα της συνέλευσης προκηρύξεις που ποτέ δεν συζητήθηκαν απ’ αυτήν, με συνθήματα όπως: “50% αύξηση”, “κάτω ο τιμάριθμος” κ.τ.λ. Μετά τα γεγονότα μέσω των εφημερίδων μάθαμε ότι η συνέλευση αντιπροσωπεύτηκε στη “Συντονιστική” με δύο αντιπροσώπους (μέσα σε δεκάδες φοιτητών αντιπροσώπων). Πρέπει να σημειωθεί ότι η συνέλευση ούτε είδε, ούτε άκουσε, ούτε ενέκρινε κάτι τέτοιο. Ας προστεθεί επίσης ότι την Παρασκευή το μεσημέρι σε στιγμή που δεν λειτουργούσε η συνέλευση, δύο μαρξιστές της Επιτροπής έσκισαν ένα πανό που είχαν αναρτήσει οι σύντροφοί μας με το σύνθημα “Εργατικά Συμβούλια”.

Το Σάββατο και την Κυριακή η ομάδα των συντρόφων μας συμμετείχε στα έκτροπα στα οποία επιδόθηκαν κυρίως οι νεαροί εργάτες.

Θα ήταν παράλειψη αν, κλείνοντας αυτή τη σημείωση, δεν αναφέραμε ότι η ομάδα των συντρόφων μας θεώρησε εκ των υστέρων ότι έτρεφε ψευδαισθήσεις το απόγευμα της Παρασκευής σχετικά με τις δυνατότητες μετασχηματισμού της συνέλευσης των εργαζομένων σε αυθεντικό ταξικό όργανο. Εκείνο που θα μπορούσε να κάνει, όπως είχε τότε διατυπωθεί από έναν σύντροφο, ήταν να προτρέψει στη δημιουργία επί τόπου ενός κύκλου μερικών δεκάδων εργαζομένων –πράγμα αρκετά εύκολο εκείνη τη στιγμή– για να καταλάβει το κτίριο της Γ.Σ.Ε.Ε. που βρίσκεται επί της Πατησίων μερικές εκατοντάδες μέτρα πέρα από το Πολυτεχνείο, και αν αυτό δεν ήταν εφικτό να το κάψει.

16/11/2024

Tags: Αντι-ιμπεριαλισμός, αστική κοινοβουλευτική δημοκρατία, Πολυτεχνείου 1973

Κατηγορία: Άλλα κείμενα

ΑΝΤΙΟ ΤΣΑΚΑΛΕ

Posted June 20th, 2024 by Κόκκινο Νήμα

Αποχαιρετάμε αύριο, Παρασκευή, τον φίλο και σύντροφο Γιώργο Τσάκαλο.

Πνεύμα ανήσυχο, ευρυμαθές, πράο και τόσο γεναιόδωρο συμμετείχε στο νεολαιίστικο κίνημα της μεταπολίτευσης και στον αντιεξουσιαστικό χώρο. Ταυτόχρονα, οι αναζητήσεις του τον οδηγούν και σε άλλα μονοπάτια. Τα τελευταία χρόνια αντιμετώπιζε πολλά και σοβαρά προβλήματα υγείας, τα οποία όμως δεν τον είχαν εμποδίσει από το να βρίσκεται στις βιβλιοφιλικές επάλξεις, ήτοι στο βιβλιοπωλείο του Ναυτίλου, ένα από τα λίγα εναπομείναντα λογοτεχνικά στέκια και βασικό σημείο διακίνησης, σε ένα ολοένα και πιο ασφυκτικά κυριλοποιημένο κέντρο, έντυπου κινηματικού υλικού – δίχως αποκλεισμούς και λογικές λογοκρισίας που δυστυχώς εδώ και καιρό μαστίζουν αρκετά μυαλά, στέκια και καταλήψεις… Όντας βασικός κρίκος που ένωνε τις πολυσυλλεκτικές συναντήσεις μεταξύ των (ετερόκλητων) θαμώνων του βιβλιοπωλείου, συχνά σχολίαζε αρνητικά την μετατροπή του «χώρου» που ο ίδιος γνώρισε σε πολλά μικρά «γκέτο».
Ο Γιώργος, μέγας γνώστης του ελληνικού underground –αν και όχι μόνο–, συνήθιζε να ξεθάβει «διαμάντια» του («θησαυρούς» τα αποκαλούσε ο ίδιος) από τον ξέχειλο υπόγειο κήπο του Ναυτίλου, τα οποία του άρεσε να δωρίζει σε φίλους και γνωστούς. Άλλοτε, πάλι, έκλεινε απότομα τον γενικό διακόπτη και έδιωχνε τους τελευταίους θαμώνες με την τόσο γνώριμη δικαιολογία «φτάνει για απόψε, αρκούν αυτά που αγοράσατε». Πρόθυμος να διηγηθεί ιστορίες και να μοιραστεί τις ευρύτατες γνώσεις του στα βιβλία, τη μουσική, τις ταινίες, παρέμεινε μέχρι τέλος πνεύμα ανήσυχο κι ενημερωμένο για τα τεκταινόμενα εντός κι εκτός του «χώρου». Μέχρι τέλους πεισματάρης αντισταλινικός και κριτικός στον αριστερό εθνικισμό (με πολύ πρόσφατο παράδειγμα τη στάση του «χώρου» στο Παλαιστινιακό), πιστός στην γραμμή Στίνα.
Θα μας λείψει πολύ η παρέα του…

Ιστορική φωτογραφία από την κεντρική πλατεία του Αγρινίου. Στο φόντο κι αριστερά διακρίνεται ο Γιώργος με μούσια, γυαλιά και αμπέχωνο, δηλαδή με εντελώς ακατάλληλη για την περίσταση αμφίεση. Ήτανε Γενάρη του 1985, και μια μεγάλη παρέα αθηναίων πανκς (μουσικών και φίλων τους) μετέβησαν μαζικά στο Αγρίνιο για πανκ συναυλία που είχε διοργανώσει τοπικό λύκειο, ταρακουνώντας τη ραστώνη της τοπικής κοινωνίας. Οι «επιχειρήσεις Αρετή» είχαν ήδη ξεκινήσει στα Εξάρχεια, τα μήντια σέρβιραν γενναίες δόσεις ηθικού πανικού στους μικροαστούς (πασόκους, δεξιούς και κουκουέδες). Αυτό όμως δεν πτόησε την εν λόγω συντροφία να φτάσει στο Αγρίνιο, προσδίδοντας στη συναυλία ένα ξεκάθαρο πολιτικό περιεχόμενο.

Tags: underground, Ναυτίλος

Κατηγορία: Βιβλία του Κόκκινου Νήματος

ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΥΝΤΡΟΦΟ LOREN GOLDNER

Posted April 14th, 2024 by Κόκκινο Νήμα

Πέθανε χτες ο Loren Goldner, ένας σύντροφος που ανήκε στο ρεύμα της κομμουνιστικής αριστεράς και που συνδύαζε ένα κοφτερό μυαλό με μια ανεπιτήδευτη αμεσότητα.

Πέρα από συναντήσεις σε διεθνείς εκδηλώσεις, είχαμε τη χαρά να συνεργαστούμε μαζί του για μια εκδήλωσή μας, κριτικής της αντι-ιμπεριαλιστικής ιδεολογίας, με αυτόν κεντρικό καλεσμένο.

Η εκδήλωση αυτή που έγινε στο ΑΚΝ το 2018 αφορούσε ένα κεφάλαιο από το βιβλίο του Επανάσταση, Ήττα και θεωρητική υπανάπτυξη (Ρωσία, Τουρκία, Ισπανία, Βολιβία), το κείμενο «”Ο σοσιαλισμός σε μια χώρα” πριν από τον Στάλιν και οι απαρχές του αντιδραστικού “αντι-ιμπεριαλισμού”: η περίπτωση της Τουρκίας, 1917-1925». Όπως λέγαμε και στην εισήγησή μας τότε, το συγκεκριμένο έργο του μας έδινε την ευκαιρία να γίνει κριτική στην, εδραιωμένη εδώ και χρόνια και στον αντιεξουσιαστικό, αυτόνομο και αναρχικό χώρο, αριστερή αντι-ιμπεριαλιστική ιδεολογία μέσα από την ιστορία των γεγονότων που οδήγησαν στην πρώτη της εφαρμογή, τα πρώτα χρόνια της Οκτωβριανής Επανάστασης. Ο Γκόλντνερ έριχνε φως στα γεγονότα που αποδεικνύουν τη συγκεκριμένη πολιτική στόχευση των μπολσεβίκων της πρώιμης εκείνης περιόδου ανάδυσης του αντι-ιμπεριαλισμού, βοηθώντας μας έτσι να εστιάσουμε το ενδιαφέρον μας πρωταρχικά στην πολιτική χρήση που γίνεται στις αντι-ιμπεριαλιστικές θεωρίες για να δικαιολογηθούν απόψεις και στάσεις που υπονομεύουν την προοπτική των ταξικών αγώνων. Aπό την πλευρά μας, παρουσιάζοντας τις ταξικές συγκρούσεις της αντίστοιχης περιόδου στην από εδώ μεριά των συνόρων, είχαμε σταθεί (και) στο ταξικό-αντιπολεμικό κίνημα ενάντια στην ιμπεριαλιστική εκστρατεία στη Μικρά Ασία (και πολύ πιο πέρα από αυτήν).

Με δύο τόσο μεγάλα συνεχιζόμενα μακελειά γύρω μας και τόσο μικρή αντίσταση σε αυτά, είτε μέσα από την έμπρακτη συνεργασία των εμπόλεμων εργατικών τάξεων ενάντια στα αφεντικά τους που τσακώνονται για τη λεία, είτε μέσα από δυναμικές προλεταριακές κινητοποιήσεις σε τρίτες χώρες, δεν μπορεί παρά να επανεπιβεβαιωθεί η σημασία και η εγκυρότητα της πολιτικής συνεισφοράς του Λόρεν.

https://www.kokkinonima.gr/?p=268

Επίσης, στο Insurgent Notes είχε δημοσιευτεί κείμενο από Τα Παιδιά της Γαλαρίας για τους ταξικούς αγώνες γύρω από το κοινωνικό κράτος στις ΗΠΑ όταν οι συντάκτες του site, Γκόλντνερ και Γκάρβει, ζήτησαν σχολιασμό του κειμένου του Floris D’ Aalst “Whither America?”.

https://www.tapaidiatisgalarias.org/?p=730

Ποιος ήταν, όμως, ο Λόρεν Γκόλντνερ; Κάποια από τα παρακάτω σημεία βασίζονται σε μια συνέντευξη που παραχώρησε ο ίδιος σε ακτιβιστές μιας μικρής κορεατικής μαρξιστικής ομάδας, της SaNoShin, με επιρροές από την αριστερή κομμουνιστική θεωρία, στη Σεούλ της Νότιας Κορέας τον Νοέμβριο-Δεκέμβριο του 2007 και υπάρχει στο προσωπικό του site εδώ

http://breaktheirhaughtypower.org/the-situation-of-left-communism-today/

Ως φοιτητής στο πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϊ την άνοιξη του 1966 -κυρίως για να πάρει αναβολή κατάταξης στον στρατό- συμμετέχει στις αντιπολεμικές διαδηλώσεις, σε καταλήψεις και συγκρούσεις στο πανεπιστήμιο και συλλαμβάνεται στη διάρκεια κάποιων τέτοιων κινητοποιήσεων. Στέκεται με επιφύλαξη απέναντι στις μαοϊκές, τροτσκιστικές και τριτοκοσμικές ομάδες της εποχής και η επαφή του με το έργο του Μαρξ γίνεται μέσα στην τροτσκιστική οργάνωση Independent Socialist Clubs (ISC) -που θα μετονομαστεί τη δεκαετία του ’70 σε International Socialists- στην οποία μπαίνει και παίρνει την πρώτη του πραγματική μαρξιστική εκπαίδευση. Σύντομα, το κίνημα σε ΗΠΑ και Δυτική Ευρώπη, δηλαδή το απεργιακό κύμα στις ΗΠΑ από το 1966 μέχρι το 1973, η γενική απεργία του Μαΐου-Ιουνίου στη Γαλλία το 1968, οι αγώνες στην Ιταλία από το 1969 ως το 1973, καθώς και οι εργατικές αναταραχές σε Ισπανία-Πορτογαλία θα ασκήσουν βαθιά επίδραση πάνω του. Συγκεκριμένα, το ξεπέρασμα των συνδικάτων και των εργατικών κομμάτων από τους ίδιους τους εργάτες στις άγριες απεργίες τους, θέτει σε αμφισβήτηση τις τροτσκιστικές αναλύσεις περί του προωθητικού ρόλου των συνδικάτων. Είναι η περίοδος που έρχεται σε επαφή με όλη τη θεωρητική παράδοση που αποκαλούμε υπεραριστερά (ή κομμουνιστική αριστερά), δηλαδή τον ελευθεριακό κομμουνισμό, τους Καταστασιακούς, την ομάδα Σοσιαλισμός Ή Βαρβαρότητα, την ICC, τους νεο-Μπορντιγκιστές που επιχειρούσαν μια σύνθεση της Ολλανδικής Κομμουνιστικής Αριστεράς με την Ιταλική Κομμουνιστική Αριστερά κ.α., δηλαδή θεωρητικά ρεύματα από τα οποία και εμείς έχουμε επηρεαστεί.

Δεν είναι, ωστόσο, μόνο η συνάφεια των πολιτικών απόψεών μας που μας γοητεύει στον Γκόλντνερ αλλά και το εύρος των ενδιαφερόντων του: τα κείμενα και βιβλία του καταπιάνονται με ένα πλήθος θεμάτων που εκτείνονται από την Οκτωβριανή επανάσταση, την κρίση και ταξικούς αγώνες παντού στον κόσμο, μέχρι αναλύσεις για τον ρατσισμό, τον Διαφωτισμό και κριτική στον μεταμοντερνισμό.
Συμμετέχει στο περιοδικό κομμουνιστικής θεωρίας και πρακτικής Insurgent Notes και διατηρεί επίσης το προσωπικό του site Break their haughty power.

Κάποια κείμενά του έχουν μεταφραστεί και δημοσιευθεί στα ελληνικά, όπως
Ο Κομμουνισμός Είναι η Υλική Ανθρώπινη Κοινότητα: Ο Αμαντέο Μπορντίγκα Σήμερα και Το Πλασματικό Κεφάλαιο για Αρχάριους (coghnorti),
Οι Επαναστατικοί τερμίτες στο Φαρινταμπάντ (Rebelnet),
Το παρελθόν και μέλλον της Ισπανικής Επανάστασης,
Σύντομη ιστορία του παγκόσμιου εργατικού κινήματος από τον Λασσάλ έως τον φιλελευθερισμό και
Η προβλέψιμη νίκη του Τραμπ (Ένζυμο, πριν την αντιδραστική του μετάλλαξη),
Ο ουρανός είναι πάντα σκοτεινότερος λίγο πριν το χάραμα: Οι ταξικοί αγώνες στις ΗΠΑ απ’ την κατάρρευση του 2008 ως την αυγή του κινήματος Occupy - Το κίνημα Occupy στις ΗΠΑ (ΣΚΥΑ) και
Κεμαλισμός και μπολσεβικισμός (εκδ. Έξοδος).

Αντίο, Λόρεν κι αν όχι εμείς, κάποιες κάποτε θα σπάσουν την αλαζονική τους εξουσία! Οι εχθροπραξίες άλλωστε συνεχίζονται…

14-4-2024

Tags: Add new tag, κομμουνιστική αριστερά, κριτική της αντι-ιμπεριαλιστικής ιδεολογίαςερ, Λόρεν Γκόλντνερ

Κατηγορία: Άλλα κείμενα

ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ-ΕΚΔΗΛΩΣΗ

Posted December 7th, 2021 by Κόκκινο Νήμα

«Κατάσταση εξαίρεσης τότε, κατάσταση εξαίρεσης σήμερα: Η κατασκευή κουλτούρας πανικού & κινδύνου ως μέθοδος διακυβέρνησης και ειρήνευσης των ταξικών συγκρούσεων»

Με αφορμή την έκδοση της ποιητικής σύνθεσης του Ν. Μπαλεστρίνι BLACKOUT θα πιάσουμε το νήμα από τους ιταλούς εργατιστές και το κίνημα της Αυτονομίας και θα μιλήσουμε για:

▪τα ιταλικά long sixties, δοσμένα μέσα από ορισμένες έννοιες-κλειδιά που αντικατοπτρίζουν τις πιο ενδιαφέρουσες θεωρητικό-πρακτικές επεξεργασίες της εποχής (ο εργάτης-μάζα και η εποχή του, το κράτος-σχέδιο, ταξική σύνθεση, αυτομείωση, αυτοξιοποίηση, μισθός για οικιακή εργασία, καταλήψεις, αντικουλτούρα, κοινωνικός εργάτης)·

▪ το εργαστήρι του συγγραφέα Μπαλεστρίνι και τις καλλιτεχνικές αναζητητήσεις της ιταλικής Neoavanguardia·

▪ το ποίημα Blackout και την εποχή του·

▪ την πικρή ήττα του κινήματος του ‘77 καθώς και τη γενεαλογία του καθεστώς εξαίρεσης που βιώνουμε σήμερα, μέσω της κρατικής διαχείρισης της πανδημίας.

Αυτο-οργανωμένο distro βιβλίου και εντύπου Σουπιά

Σάββατο 20/11, στο Στέκι Μεταναστών (Ιωλκού 33), στις 20:00, Βόλος

https://soupia.espivblogs.net/2021/11/20/vivlioparoysiasi-syzitisi/

Κατηγορία: Εκδηλώσεις

ΚΕΙΜΕΝΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΤΑΛΗΨΗΣ ROSA NERA

Posted October 22nd, 2020 by Κόκκινο Νήμα

Ένα από τα σημεία που ενώνει την περίπτωση της πρόσφατα εκκενωμένης κατάληψης Rosa Nera με την επίσης προσφάτως εκκενωμένη κατάληψη της Terra Incognita στην Θεσ/νίκη είναι το γεγονός ότι και οι δύο καταλήψεις στέγαζαν τις δραστηριότητές τους σε πανεπιστημιακές ιδιοκτησίες: του Πολυτεχνείου Κρήτης και του ΑΠΘ, αντίστοιχα. Επομένως η καταστολή τους εν μέρει συνδέεται και με τις προσπάθειες διαφύλαξης, και επικερδούς αξιοποίησης στην περίπτωση της Rosa Nera, της εν λόγω ιδιωτικής περιουσίας, δηλαδή συνδέεται με τις επιμέρους λειτουργίες των επιχειρηματικοποιημένων πανεπιστημίων.

Αλλά, βέβαια, επιχειρηματικό πανεπιστήμιο δεν σημαίνει απλώς real-estate σπέκουλες και ξενοδοχειακές επενδύσεις. Σημαίνει εντατικοποίηση των σπουδών, σημαίνει αύξηση της πειθάρχησης και επέκταση της άμισθης/υποπληρωμένης εργασίας των φοιτητών μέσω διπλωματικών εργασιών και διδακτορικών, σημαίνει ανάπτυξη τεχνολογιών αιχμής που θα επιταχύνουν τις παραγωγικές διαδικασίες, σημαίνει ενσωμάτωση των πανεπιστημιακών δομών στα ευρύτερα κυκλώματα αξιοποίησης του κεφαλαίου, σημαίνει την περαιτέρω περίφραξη των δομών αυτών ενάντια στις κινηματικές δραστηριότητες (καταλήψεις, στέκια, συνελεύσεις, server κλπ.) που διεξάγονται λαθραία και στρέφονται εχθρικά προς την ουσία του καπιταλιστικού πανεπιστημίου και την «αυθεντία των ειδικών».

Σημαίνει επίσης τηλε-εκπαίδευση/τηλε-εργασία/τηλε-εξετάσεις κατά τη διάρκεια της πανδημίας, ώστε οι πανεπιστημιακοί χώροι να απογυμνωθούν από την ανθρώπινη παρουσία και να σφραγιστούν, αποκλείοντας τη χρήση κινηματικών υποδομών και αμφιθεάτρων. Έτσι κατέστη πιο εύκολο για το κράτος να εμποδίσει την άρθρωση κριτικής στην κρατική διαχείριση της κρίσης, σε συνδυασμό με τη μεγάλη κοινωνική συμμόρφωση στα μέτρα που αυτό επέβαλλε – με μοναδική ίσως εξαίρεση το νικηφόρο αγώνα των εστιακών φοιτητών στη ΦΕΠΑ ενάντια στην εκκένωση εν μέσω πανδημίας. Το γενικευμένο lockout των φοιτητών που εφαρμόστηκε, και το οποίο σε πολύ μεγάλο βαθμό συνεχίζεται και σήμερα, αυτό ακριβώς τον στόχο είχε και σε αυτά ακριβώς τα εργαλεία βασίστηκε.

Υπό αυτήν την έννοια, ο αγώνας για την πραγματική υπεράσπιση των εν λόγω καταλήψεων δεν μπορεί παρά να συνδέεται και με τον καθημερινό αγώνα μέσα στο πανεπιστήμιο, ενάντια στην εξουσία του νόμου της αξίας. Στις παρούσες συνθήκες, ο αγώνας αυτός πρέπει να στραφεί άμεσα ενάντια στα πειθαρχικά εργαλεία που απονεκρώνουν τους πανεπιστημιακούς χώρους και εμποδίζουν την, έστω και εφήμερη, οικειοποίησή τους για τους σκοπούς του προλεταριακού κινήματος.

Ο αγώνας υπεράσπισης, επίσης, πρέπει αναγκαστικά να στρέφεται ενάντια στην επικίνδυνη ιδεολογία του «μενουσπιτισμού» και της «ατομικής ευθύνης» που ήταν εκείνες που παρέλυσαν, για τουλάχιστον δύο κρίσιμους μήνες, την προλεταριακή αντίσταση. Δεν είναι τυχαίο, νομίζουμε, ότι οι πρώτες πολιτικές καταλήψεις που επιλέχθηκε να χτυπηθούν (κατά σειρά Δερβενίων, Terra Incognita, Rosa Nera) αμέσως μετά την λήξη του lockdown, παρέμειναν ανοικτές κι ενεργές κατά τη διάρκεια των περιοριστικών μέτρων, σπάζοντας στην πράξη τον μονόλογο της κρατικής εξουσίας. Η εκκένωση της Rosa Nera, άλλωστε, έλαβε χώρα εν μέσω νέου, τοπικού αυτή τη φορά, lockdown κι εκ των πραγμάτων οι σύντροφοι είτε θα έβγαιναν επιτόπου στους δρόμους –πράγμα που έκαναν κι όχι μόνο την ημέρα της εκκένωσης– είτε θα κοιτούσαν παθητικά από το σπίτι τους τις εξελίξεις.

***

Η σχέση μας με την Rosa Nera πάει πολύ πίσω στον χρόνο. Η βιβλιοθήκη της φιλοξένησε και διακίνησε το κινηματικό υλικό μας, πολλές φορές δίχως αντίτιμο. Στα δωμάτιά της έχουμε φιλοξενηθεί, όταν κινηματικοί λόγοι μάς έφερναν στα Χανιά. Στις αίθουσές της έχουμε συνδιοργανώσει εκδηλώσεις/ βιβλιοπαρουσιάσεις – η μία εξ αυτών, μάλιστα, είχε ηθελημένα ως θέμα της την επιχειρηματικοποίηση των πανεπιστημίων και τους συγκεκριμένους κινδύνους που αυτή ενείχε για την κατάληψη.

Οι τωρινές προσπάθειες της τοπικής αριστεράς του κεφαλαίου και του δημάρχου της πόλης να μας παρουσιάσουν ως «εύλογη λύση» τη μετατροπή της Rosa Nera σε δημοτική βιβλιοθήκη «προσβάσιμη σε όλους τους κατοίκους των Χανίων» είναι εκ του πονηρού, παραπλανητικές και παρελκυστικές – όλοι θυμόμαστε τα περιστατικά γύρω από την πάλαι ποτέ κατάληψη της Βίλας Ζωγράφου και τις «πολιτιστικές», στην πραγματικότητα κατασταλτικές, ευαισθησίες της τοπικής αριστεράς… Η Rosa Nera ήταν, καθόλη τη διάρκεια της λειτουργίας της, ανοικτή – και όχι μόνο ως βιβλιοθήκη.

Ήταν ένα πραγματικό κέντρο κοινότητας και τόπος συνάντησης που δημιουργούσε μια αίσθηση συλλογικής, ταξικής ταυτότητας, με άπλετους χώρους για μορφές αυτομόρφωσης και παραγωγής αντι-γνώσης: με εργαστήρια, χώρους για συλλογικό μαγείρεμα και γλέντια, δωμάτια για την δωρεάν κάλυψη των στεγαστικών αναγκών εκείνων που δεν αποδέχονταν ή πιο απλά δεν μπορούσαν να αποδεχτούν τους όρους που έχει επιβάλλει η τουριστική βιομηχανία, αίθουσες μελέτης και αναψυχής, αίθουσες εκδηλώσεων και εκθέσεων, αίθουσες πολλαπλών χρήσεων, αίθουσες επεξεργασίας ψηφιακών οπτικοακουστικών μέσων κλπ. Ένα στέκι για όλους τους προλετάριους, με τεχνολογίες πληροφοριών και τεχνογνωσία για την καταπολέμηση των συνεπειών της ταξικής καπιταλιστικής κυριαρχίας, μέσω της πρόσβασης και επεξεργασίας των πληροφοριών, με την ενσωμάτωση ψηφιακών μέσων και υπηρεσιών στο χώρο της βιβλιοθήκης της.

Ελπίζουμε να μας ξαναφιλοξενήσει σύντομα.

Τα Παιδιά της Γαλαρίας

εκδόσεις Κόκκινο Νήμα

Αθήνα, Οκτώβριος 2020

Το κείμενο σε pdf

Κατηγορία: Άλλα κείμενα

ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΔΥΣΤΟΠΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΚΟΡΟΝΟΪΟΥ

Posted June 6th, 2020 by Κόκκινο Νήμα

Ενημέρωση από την Ελλάδα

Το παρακάτω κείμενο γράφτηκε στα αγγλικά στις 21-22 Μάρτη προς ενημέρωση συντρόφων του εξωτερικού. Περιλαμβάνει γεγονότα που είναι πασίγνωστα στους ντόπιους αναγνώστες. Θα μπορούσε, ωστόσο, να χρησιμεύσει ως ημερολόγιο καταστρώματος, γι’ αυτό και η δημοσίευση της μεταγραφής του στα ελληνικά, με την προσθήκη σημειώσεων για τους μήνες Απρίλιο και Μάιο.

Μπορεί στην Ελλάδα το «καθεστώς εξαίρεσης» να μην είναι ένα ασυνήθιστο φαινόμενο, ωστόσο παρά το γεγονός ότι βρισκόμαστε –ήδη από την εποχή που ξέσπασε η λεγόμενη «κρίση χρέους» το 2009– σε ένα παρατεταμένο καθεστώς έκτακτης ανάγκης, με βασική αιχμή την εφαρμογή πολιτικών ακραίας λιτότητας και καταστολής, η πρόσφατη βιοπολιτική διαχείριση της πανδημίας του SARS-CoV-2 από την κυβέρνηση φαίνεται να βαθαίνει περαιτέρω τις διαδικασίες υποτίμησης και πειθάρχησης του προλεταριάτου.

…….

22/3/2020,

Συνέλευση Εργαζομένων και Ανέργων από την πλατεία Συντάγματος

Τα Παιδιά της Γαλαρίας

Το κείμενο σε pdf

Κατηγορία: Άλλα κείμενα

ΔΙΗΜΕΡΟ ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ

Posted January 27th, 2020 by Κόκκινο Νήμα

Από το κυνήγι των μαγισσών και τις πρώτες περιφράξεις στο σύγχρονο, επιχειρηματικοποιημένο και περιφραγμένο πανεπιστήμιο

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΠΥΡΑ

ΤΟ ΚΥΝΗΓΙ ΤΩΝ ΜΑΓΙΣΣΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ, ΟΙ ΠΕΡΙΦΡΑΞΕΙΣ ΚΑΙ Η ΑΝΟΔΟΣ ΤΟΥ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ

Παρασκευή 31/1, 8μμ

ΚΡΙΣΗ, ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑΞΙΚΗ ΠΑΛΗ ΣΤΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ

Σάββατο 1/2, 8μμ

ΚΑΤΑΛΗΨΗ ROSA NERA, ΛΟΦΟΣ ΚΑΣΤΕΛΙ, ΧΑΝΙΑ

ΚΟΚΚΙΝΟ ΝΗΜΑ-ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ/ΑΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΑΤΕΙΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

Κατηγορία: Βιβλία του Κόκκινου Νήματος

ΝΕΑ ΕΚΔΟΣΗ -BLACKOUT ΝΑΝΙ ΜΠΑΛΕΣΤΡΙΝΙ

Posted December 27th, 2019 by Κόκκινο Νήμα

ΝΕΑ ΕΚΔΟΣΗ -BLACKOUT ΝΑΝΙ ΜΠΑΛΕΣΤΡΙΝΙ

Το Blackout, ένα εκτεταμένο ποίημα του Νάνι Μπαλεστρίνι, γράφτηκε το 1979 και δημοσιεύθηκε το 1980. Αποτελεί μια ιδιαίτερη περιγραφή της παρατεταμένης «κατάστασης εξαίρεσης» στην οποία βρέθηκε το κράτος στην Ιταλία για πάνω από μία δεκαετία, εξαιτίας της μαχητικότητας των εργατών και της κοινωνικής διαμαρτυρίας στα τέλη της δεκαετίας του ’60.

Το blackout στη Νέα Υόρκη το 1977 και οι ταραχές που ακολούθησαν αποτελούν το επίκεντρο της δεύτερης ενότητας και λειτουργούν ως συνεκδοχή της πολιτικής αναταραχής που συντάραξε την Ιταλία κατά τη διάρκεια των δεκαετιών του ’60 και του ’70.

Το ποίημα στην παρούσα έκδοση πλαισιώνεται από δύο κείμενα: την εισαγωγή στην αγγλική έκδοση δια χειρός Bifo και την κριτική ανάλυση του γερμανού μεταφραστή του Μπαλεστρίνι, Max Henninger. Επιλέξαμε αυτά τα δύο κείμενα γιατί παρουσιάζουν με άρτιο και πυκνό τρόπο τόσο τη μέθοδο εργασίας και συγγραφής που ανέπτυξε ο Μπαλεστρίνι όσο και το πνεύμα της εποχής στην οποία αυτός έζησε και δημιούργησε. Για τον ίδιο λόγο, στο παράρτημα της έκδοσης συμπεριλάβαμε τη συνέντευξη που παραχώρησε ο συγγραφέας στο περιοδικό Τα Παιδιά της Γαλαρίας το 2005 (και δημοσιεύτηκε στο τεύχος 12-13 του περιοδικού, το 2007).

Στο λογοτεχνικό και εικαστικό έργο του Μπαλεστρίνι ξεδιπλώνεται η πολυπρισματική –πολύ συχνά αντιφατική– προλεταριακή εμπειρία στη μεταπολεμική Ιταλία και αναδεικνύονται ταυτόχρονα τόσο οι συλλογικές όσο και υποκειμενικές διαστάσεις της. Ο Μπαλεστρίνι άλλωστε, με τα λόγια του Bifo, ήταν «κυριολεκτικά μάρτυρας στο θέατρο των κοινωνικών συγκρούσεων, αλλά ταυτόχρονα και ηθοποιός στη σκηνή… [και] κατάφερε να είναι ειρωνικός και απόμακρος, ενώ συμμετέχει ψυχή τε και σώματι».

Λίγους μήνες πριν προλάβουμε να ολοκληρώσουμε αυτή την έκδοση, ο Νάνι Μπαλεστρίνι έφυγε από τη ζωή. Τώρα πια, την αφιερώνουμε στη μνήμη του.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

[4] Εισαγωγικό σημείωμα

[17] ΕΙΣΑΓΩΓΗ

του Φράνκο “Bifo” Berardi

[47] BLACKOUT

[81] PATCHWORK 1979: Σημειώσεις για το BLACKOUT

του Νάνι Μπαλεστρίνι

του Max Henninger

[129] Bιογραφικά Bifo/Henninger

[155] Παράρτημα: Συνέντευξη στα ΠτΓ

Tags: Blackout, «κατάσταση εξαίρεσης», Ιταλία, Μπαλεστρίνι

Κατηγορία: Βιβλία του Κόκκινου Νήματος

ΕΚΔΗΛΩΣΗ-ΣΥΖΗΤΗΣΗ

Posted July 6th, 2019 by Κόκκινο Νήμα

με τον ΡΟΜΠΕΡΤ ΟΒΕΤΖ

σχετικά με την επιχειρούμενη (εδώ και πολλά χρόνια) αναδιάρθρωση της ανώτατης εκπαίδευσης·

τις προσπάθειες για την πιο άμεση σύνδεσή της με το διεθνές κύκλωμα άντλησης υπεραξίας και

τους ταξικούς αγώνες εναντίον της σε ΗΠΑ και Ελλάδα

ΔΕΥΤΕΡΑ 29 ΙΟΥΛΙΟΥ, ΩΡΑ 8:00ΜΜ

στο Ελευθεριακό Εργαστήρι Κινηματικών Υποδομών

(Αίνου 1 & Βουλιαγμένης, Αθήνα)

Tags: άμισθη εργασία, αναδιάρθρωση ανώτατης εκπαίδευσης, επιχειρηματικοποίηση εκπαίδευσης

Κατηγορία: Εκδηλώσεις

ΕΚΔΗΛΩΣΗ-ΣΥΖΗΤΗΣΗ

Posted October 19th, 2018 by Κόκκινο Νήμα

ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙ-ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΙΔΕΟΛΟΓΙΑΣ

με τον LOREN GOLDNER συγγραφέα του κειμένου Ο «σοσιαλισμός σε μία χώρα» πριν τον Στάλιν και οι απαρχές του αντιδραστικού «αντι-ιμπεριαλισμού»

Ως γνωστόν, η αντεπανάσταση ξεκίνησε την εκστρατεία της από τη Ρωσία πριν από 100 χρόνια, όταν ένα νέου τύπου κρατικο-καπιταλιστικό καθεστώς μπόρεσε να παρουσιαστεί ως «σοσιαλιστικό». Η αντι-ιμπεριαλιστική ιδεολογία ήταν ένα από τα συστατικά του στοιχεία και περιελάμβανε τη συμμαχία με όλες τις αστικές, αντι-δυτικές, «αντι-ιμπεριαλιστικές» δυνάμεις της Ασίας εκείνη την εποχή: ισλαμιστές, κεμαλιστές κλπ (ακόμα και… δυτικούς ιμπεριαλιστές – αν αυτό εξυπηρετούσε τα συμφέροντα του νέου «σοσιαλιστικού» κράτους).

Πολλά από τα σημερινά κρατικά εξαμβλώματα (Τουρκία, Ελλάδα κλπ) δημιουργήθηκαν τότε – την επαύριο του Α’ Παγκόσμιου Πολέμου, υπό την αιγίδα είτε του αριστερού είτε του δεξιού αντι-ιμπεριαλισμού. Με μια τέτοια περίπτωση, την περίπτωση του κεμαλισμού και της δημιουργίας του τούρκικου κράτους μέσω της καταστολής των κομμουνιστών της Τουρκίας από τη συνεργασία των μπολσεβίκων και των κεμαλιστών (1920-1925) θα ασχοληθούμε τη

ΔΕΥΤΕΡΑ 29 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ, ΩΡΑ 7ΜΜ στο Αυτοδιαχειριζόμενο Κυλικείο της Νομικής (ΑΚΝ)

Tags: Αντι-ιμπεριαλιστική ιδεολογία, κρατικός καπιταλισμός

Κατηγορία: Εκδηλώσεις

ΕΚΔΗΛΩΣΗ-ΣΥΖΗΤΗΣΗ

Posted December 5th, 2016 by Κόκκινο Νήμα

Με αφορμή το βιβλίο «Κρίση, Αναδιάρθρωση και Ταξική Πάλη στα Πανεπιστήμια»,

η Αυτόνομη Συνέλευση Μεταβατικού (φοιτητές/τριες από Μ.Ε.Υ. και Β.Ε.Τ.) και το Κόκκινο Νήμα συνδιοργανώνουν εκδήλωση-συζήτηση με τίτλο

«Κρίση χρέους», υποτίμηση της εργασίας και αναδιάρθρωση της αγοράς μισθωτής εκμετάλλευσης μέσα και έξω από τα πανεπιστήμια»,

την Παρασκευή 9 Δεκέμβρη, στις 18.00,

στην Κατάληψη Ζ Εστιών, στο Πανεπιστήμιο, Γιάννινα

Κατηγορία: Εκδηλώσεις

Η Έφοδος στον Ουρανό: Ταξική Σύνθεση και Ταξική Πάλη στον Ιταλικό Αυτόνομο Μαρξισμό

Posted August 20th, 2012 by Κόκκινο Νήμα

Αύγουστος 2012 (Επίμετρο της εκδοτικής ομάδας | PDF)

Aπό όλα τα ιδιαίτερα στοιχεία του operaismo (εργατισμού), εκείνα που παραμένουν πιο καινοτόμα και σημαντικά είναι αυτά που σχετίζονται με τη θεματική της ταξικής σύνθεσης. Ο Σέρτζιο Μπολόνια σημειώνοντας ότι για τον εργατισμό η έννοια της ταξικής σύνθεσης κατέληξε να πάρει τη θέση που είχε η ηγεμονία στη σκέψη του ΙΚΚ, εφιστά την προσοχή επισημαίνοντας πως είναι «αμφίσημη. Ένα αντικλείδι που ανοίγει όλες τις πόρτες». Σκοπός αυτού του βιβλίου είναι να ανακαλύψει τον τρόπο με τον οποίο σφυρηλατήθηκε αυτό το εργαλείο και να εκτιμήσει σε ποιο βαθμό μπορεί να είναι ακόμη χρήσιμο στις προλεταριακές πολιτικές τάσεις που δεν έχουν συνθηκολογήσει με τις κυρίαρχες μεταμοντέρνες, αυτοδιαχειριστικές και αμεσοδημοκρατικές ιδεολογίες της εποχής μας.

H Αναφορά (1961) του Αλκουάτι ξεκίνησε τη συζήτηση πάνω στην ταξική σύνθεση: ο όρος αυτός σήμαινε τους διάφορους τρόπους συμπεριφοράς που εμφανίζονται όταν ιδιαίτερες μορφές εργατικής δύναμης μπαίνουν σε συγκεκριμένες διαδικασίες παραγωγής. Η ταξική σύνθεση σύντομα θα γινόταν συνώνυμη του ίδιου του εργατισμού.

Η κλασική περίοδος της ανάπτυξης του εργατισμού ξεκινάει με την έκδοση του περιοδικού του Τρόντι. Παρά την ετερόκλιτη σύνθεσή της, στην Classe Operaia (Εργατική Τάξη) διαμορφώθηκε ο πυρήνας ορισμένων αντιλήψεων οι οποίες αποτέλεσαν το ενοποιητικό στοιχείο όλων των συνιστωσών: η ταύτιση της εργατικής τάξης με την υπαγμένη στην άμεση παραγωγική διαδικασία εργασία, η έμφαση στον αγώνα για το μισθό ως κεντρικό πεδίο της πολιτικής σύγκρουσης, η επιμονή στο ότι η εργατική τάξη είναι η κινητήρια δύναμη της καπιταλιστικής κοινωνίας.

Σε αντίθεση με πολλούς μαρξιστές, η συντακτική ομάδα της Classe Operaia ποτέ δεν πίστεψε ότι η «συγκρότηση» της εργατικής τάξης εντός ενός συγκεκριμένου κοινωνικού σχηματισμού είναι ένα γεγονός που περιορίζεται σε μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Αντίθετα, την έβλεπαν ως αποτέλεσμα μιας διαρκώς εξελισσόμενης αλληλεπίδρασης μεταξύ των συναρθρώσεων της εργατικής δύναμης που παράγει η καπιταλιστική ανάπτυξη και των εργατικών αγώνων για το ξεπέρασμά τους. Αλλά ποιο από τα δύο στοιχεία είναι το ισχυρότερο; Η συνέχεια των αγώνων ή η ικανότητα του κεφαλαίου να αποσυνθέτει τον αντίπαλό του; Το προλεταριακό υποκείμενο καταστρέφεται πραγματικά από την αναδιοργάνωση της παραγωγής, η οποία περιοδικά ακολουθεί την πάλη στο εργοστάσιο, ή μοιάζει με ένα μονοκύτταρο οργανισμό, ο οποίος μπορεί να διαιρείται άπειρες φορές, διατηρώντας όμως το γενετικό του κώδικα άθικτο; Αρκούσε απλώς να ειπωθεί, όπως έκαναν ο Νέγκρι και ο Τρόντι, ότι η αναδιάρθρωση του κεφαλαίου απλώς μεταθέτει την ταξική σύγκρουση σε ένα υψηλότερο και πιο κοινωνικοποιημένο επίπεδο; Τέλος, τι ρόλο παίζει, αν όντως παίζει κάποιο ρόλο, το ζήτημα της μνήμης στην αναπαραγωγή της ταξικής πάλης;

Σε ό,τι αφορά την ανυποχώρητη ενασχόληση του εργατισμού με την τεχνική σύνθεση της εργατικής δύναμης ως στοιχείο-κλειδί στην εξήγηση της συμπεριφοράς, μπορεί κανείς να χαρακτηρίσει αυτή την άποψη μερική αλλά όχι και τελείως λανθασμένη.

Στα τέλη της δεκαετίας τou ’70, οι συντάκτες της Primo Maggio άρχισαν να αναδεικνύουν εκείνα τα άλλα καθοριστικά στοιχεία –φύλο, ηλικία, φυλή, γλώσσα, εκπαίδευση, αγώνες ή ήττες του παρελθόντος– τα οποία έπαιξαν το δικό τους ρόλο στο να γίνει η ιστορία ενός συνόλου εργατικών δυνάμεων διακριτή από μια άλλη.

Η έκδοση του βιβλίου του Steve Wright Έφοδος στον Ουρανό εντάσσεται στη σειρά εκδόσεων του Κόκκινου Νήματος που σκοπό έχει να παρουσιάσει τις ιστορικές τάσεις του κομμουνιστικού κινήματος. Η έκδοση του παρόντος βιβλίου, όπως και κάθε βιβλίου που πραγματεύεται τον αγώνα του προλεταριάτου ενάντια στο κεφάλαιο, δηλ. τον αγώνα της ζωής ενάντια στο θάνατο, στόχο έχει να μας οπλίσει θεωρητικά ώστε να οργανώσουμε ακόμα πιο αποτελεσματικά την επίθεσή μας. Μέσα και ενάντια σε αυτόν το σάπιο κόσμο. Μέχρι την τελική καταστροφή του.

Επίμετρο της εκδοτικής ομάδας (PDF)

Κατηγορία: Βιβλία του Κόκκινου Νήματος

Γυναίκες στην Πυρά: το κυνήγι μαγισσών στην Ευρώπη, οι περιφράξεις και η άνοδος του καπιταλισμού

Posted July 20th, 2010 by Κόκκινο Νήμα

Ιούλιος 2010 (Ολόκληρο το βιβλίο | PDF)

Το να κατανοήσουμε το κυνήγι των μαγισσών έχει ζωτική σημασία τόσο για την κατανόηση της ανόδου του καπιταλισμού όσο και για την κατανόηση της οικογένειας, του γυναικείου ρόλου και της σχέσης που έχουμε με το σώμα μας. Η μεγάλη σημασία και επιρροή του συχνά αποσιωπάται ακόμα και από τη ριζοσπαστική ιστοριογραφία. Η σύντομη αυτή επισκόπηση εξετάζει τις οικονομικές, κοινωνικές και ιδεολογικές αιτίες και επιπτώσεις της σφαγής των γυναικών κατά την άνοδο του καπιταλισμού.

«Η αναγνώριση της ανώτερης γνώσης που κατείχαν οι μάγισσες διαπιστώνεται από την ευρέως διαδεδομένη πεποίθηση ότι μπορούσαν να κάνουν θαύματα. Η μάγισσα ήταν στην πραγματικότητα ο πιο εμβριθής στοχαστής, ο πιο εξελιγμένος επιστήμονας της εποχής εκείνης… Καθώς η γνώση ήταν πάντοτε δύναμη, η Εκκλησία φοβόταν τη χρήση της από τις γυναίκες και έστρεψε εναντίον τους τα πιο θανατηφόρα της όπλα». Matilda Joslyn Gage, Women, Church and State: The Original Exposé of Male Collaboration Against the Female Sex, 1893.

Πρόλογος της εκδοτικής ομάδας (PDF)

Ολόκληρο το βιβλίο (PDF)

Κατηγορία: Βιβλία του Κόκκινου Νήματος

Περί της τρομοκρατίας των ελλειμμάτων και του χρέους και πως να ξεπεράσουμε την κατάθλιψη

Posted February 24th, 2010 by Κόκκινο Νήμα

EKEI ΠOY MAΣ XPΩΣTAΓANE…

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΩΝ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΕΟΥΣ KAI ΠΩΣ NA ΞEΠEPAΣOYME THN KATAΘΛIΨH

1.

«...Να ονειρεύτηκαν άραγε ποτέ αυτοί οι ως τα τώρα γενεαλόγοι της ηθικής, έστω κι ακροθιγώς µόνο, πως, λόγου χάρη, εκείνη η βασική ηθική έννοια «ενοχή» (Schuld), οφείλει την καταγωγή της στην πολύ υλική έννοια του «χρέους» (Schuld);… Κι από πού πήρε, άραγε, τη δύναµή της η πανάρχαιη εκείνη, βαθιά ριζωµένη, κι ίσως αξερίζωτη πια σήµερα, ιδέα, µιας αντιστάθµισης της ζηµιάς από τον πόνο; Το φανέρωσα κιόλας πιο πριν: από τη συµβατική σχέση µεταξύ πιστωτών και οφειλετών, που είναι τόσο παλιά, όσο, γενικά, κι η ύπαρξη «υποκειµένων δικαίου», και που και τούτη πάλι ανάγεται στις βασικές µορφές της αγοράς, πωλήσεως, ανταλλαγής, εµπορίου και συναλλαγής… Ο οφειλέτης, για να εµπνεύσει εµπιστοσύνη στην υπόσχεσή του, πως θα εξοφλήσει το χρέος του, για να εγγυηθεί για τη σοβαρότητα και ιερότητα της υπόσχεσής του, µα και για να χαράξει πάνω στην ίδια του τη συνείδηση την εξόφληση του χρέους του σαν υποχρέωση και καθήκον, ενεχυριάζει, µε γραπτή συµφωνία, για την περίπτωση κείνη που δε θα πλήρωνε το χρέος του στο δανειστή του, κάτι που ακόµη «αποτελεί ιδιοκτησία» του, που ακόµη το εξουσιάζει, λόγου χάρη το σώµα του, … ή την ελευθερία του, ή ακόµη και την ίδια του τη ζωή...»

Φ. Νίτσε, Η Γενεαλογία της Ηθικής

Η Άγκελα Μέρκελ και ο Σαρκοζύ θέλουν να «µας» στηρίξουν, ο Τρισέ της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας αναχωρεί εσπευσµένα από υπερατλαντικό ταξίδι για να συµµετάσχει στο «Ευρωπαϊκό σχέδιο σωτηρίας» της χώρας «µας», οι σπεκουλαδόροι και οι «αγορές» καραδοκούν εναντίον «µας», τα spreads ανεβαίνουν ανησυχητικά, η Goldman Sachs µηχανορραφούσε «δηµιουργικά» µε τον Κωστάκη, ενώ ο Γιωργάκης τρέχει από συνάντηση σε συνάντηση κορυφής για να «µας» σώσει υψώνοντας το εθνικό του ανάστηµα στους «κερδοσκόπους», η χώρα «µας» οδεύει προς τη χρεοκοπία, τα ελλείµµατά «µας» χτυπάνε κόκκινο, «έχουµε» µπει σε αυστηρό καθεστώς επιτήρησης, η πιστοληπτική ικανότητα της χώρας «µας» πάει κατά διαόλου και το ύψος του «δηµόσιου χρέους µας» προοιωνίζει µια επικείµενη «ελληνική τραγωδία».

Μέσα από τη συνεχή τροµοκρατία των ΜΜE το τελευταίο διάστηµα περί του χρέους «µας», οι µοντέρνοι ηθικολόγοι, οι ιεροκήρυκες του λόγου του κεφαλαίου και του χρήµατος προσπαθούν βίαια να µας πείσουν, εµάς τους «οφειλέτες», πως για να εξοφλήσουµε το χρέος «µας» στους δανειστές «µας» οφείλουµε να σηκώσουµε το σταυρό του µαρτυρίου των θυσιών, να δηλώσουµε πίστη στην ορθοδοξία του Συµφώνου Σταθερότητας και γεµάτοι δέος να προσδοκούµε το πλήρωµα του χρόνου που θα φέρει τη µετα-ελλειµµατική ζωή (γνωστή παλαιότερα µε την ποιητικότερη έκφραση «φως στην άκρη του τούνελ»).

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορία: Άλλα κείμενα

Η εξέγερση απέναντι στον τρόμο

Posted January 11th, 2009 by Κόκκινο Νήμα

Το γεγονός πως η τρομοκρατία κουβαλάει νερό

στο μύλο του θεάματος,

δεν αποδεικνύει ότι κατευθύνεται

πάντα από ανθρώπους του θεάματος

Σανγκουινέτι, γράμμα στον Ντεμπόρ, 1/6/1978

Ακόμα κι αν η ένοπλη επίθεση εναντίον των ένοπλων φρουρών του εμπορεύματος στις 5/1 στα Εξάρχεια δε σχεδιάστηκε και εκτελέστηκε απ’ τους ανθρώπους του θεάματος, δηλ. από κρατικούς υπαλλήλους, και μόνο το γεγονός ότι ένα μήνα μετά το ξέσπασμα της εξέγερσης αναγκαστήκαμε όλοι να γίνουμε παθητικοί ενατενιστές της είναι ήδη μια ήττα. Την πατρότητα της μέχρι τώρα ύποπτα ορφανής ενέργειας ας την αναζητήσουν οι συνωμοσιολόγοι ή οι ιδεολόγοι θιασώτες της ένοπλης βίας με κάθε τίμημα. Εμάς, στην προκειμένη περίπτωση, μας ενδιαφέρει το τίμημα. Γι’ αυτό θα την κρίνουμε σε σχέση με τ’ αποτελέσματά της και σε σχέση με την εξέγερση του Δεκέμβρη. Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορία: Άλλα κείμενα

Καλά Χριστούγεννα!

Posted December 25th, 2008 by Κόκκινο Νήμα

«Κανείς δεν έχει το δικαίωμα να χρησιμοποιεί το τραγικό συμβάν
ως άλλοθι για πράξεις ωμής βίας».

Δήλωση του πρωθυπουργού, Κ. Καραμανλή, κάποια από αυτές τις ημέρες

«Δεν υπάρχει ζήτημα “βίας”, δεν υπάρχει παρά μια πλευρά που βάλλεται μέσα σε έναν πόλεμο που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη και επομένως το ζήτημα των μέσων που επαρκούν για τη νίκη».

Εξόριστη Επιτροπή Κατάληψης της Σορβόννης, Παρίσι, Ιούνιος 2006

«ΒΙΑ είναι να δουλεύεις 40 χρόνια για ψίχουλα και να αναρωτιέσαι αν ποτέ θα βγεις στη σύνταξη… ΒΙΑ είναι τα ομόλογα, τα κλεμμένα ασφαλιστικά ταμεία, η χρηματιστηριακή απάτη… ΒΙΑ είναι να αναγκάζεσαι να παίρνεις ένα στεγαστικό δάνειο που τελικά το πληρώνεις χρυσό… ΒΙΑ είναι το διευθυντικό δικαίωμα του εργοδότη να σε απολύει όποια στιγμή θέλει… ΒΙΑ είναι η ανεργία, η προσωρινότητα, τα 400 ευρώ με ή χωρίς ένσημα… ΒΙΑ είναι τα εργατικά «ατυχήματα», επειδή τα αφεντικά περιορίζουν τα εξόδά τους εις βάρος της ασφάλειας των εργαζομένων… ΒΙΑ είναι να αρρωσταίνεις από την πολλή δουλειά… ΒΙΑ είναι να παίρνεις ψυχοφάρμακα και βιταμίνες για ανταπεξέλθεις στα εξαντλητικά ωράρια… ΒΙΑ είναι να μην έχεις λεφτά να αγοράσεις φάρμακα για να επιδιορθώσεις το εμπόρευμα-εργατική σου δύναμη… ΒΙΑ είναι να πεθαίνεις σε ράντζα άθλιων νοσοκομείων, όταν δεν μπορείς να δώσεις φακελάκι».

Προλετάριοι από την κατειλημμένη ΓΣΕΕ, Αθήνα, Δεκέμβρης 2008

Αυτόν τον Δεκέμβρη, ο άνεμος της εξέγερσης επανεμφανίστηκε στις πόλεις. Η χαρμόσυνη, εορταστική ατμόσφαιρα πυρπολήθηκε μαζί με το χριστουγεννιάτικο δέντρο στην πλατεία Συντάγματος. Η δολοφονία του 15χρονου μαθητή Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου από ειδικό φρουρό της αστυνομίας ήταν ο πυροκροτητής. Χιλιάδες εξοργισμένοι προλετάριοι βρεθήκανε στους δρόμους και βάλανε φωτιά σʼ αυτές τις πόλεις του εμπορεύματος. Η κοινωνική έκρηξη που ακόμα ζούμε δεν μπορεί να εξηγηθεί μόνο από την οργή ενάντια σε μία ακόμα κρατική δολοφονία ή ενάντια στην αστυνομία. Είναι πολλά περισσότερα. Είναι η έκρηξη της συσσωρευμένης οργής που πηγάζει από την εδώ και χρόνια διαρκή προσπάθεια υποτίμησης της ζωής μας, την οποία φαίνεται να επιταχύνει ένας καπιταλισμός σε κρίση. Επιτέλους, βρήκαμε την ευκαιρία να δηλώσουμε κατηγορηματικά και έμπρακτα «ως εδώ, τώρα είναι η σειρά μας!». Παρόλες τις μικρότερες ή μεγαλύτερες σποραδικές αντιδράσεις μας, ανεχτήκαμε εδώ και χρόνια όλο και περισσότερη δουλειά για όλο και μικρότερους μισθούς, ανεχτήκαμε την επίθεση στον έμμεσο μισθό μας με τη μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού συστήματος, την εντατικοποίηση της μαθητικής ζωής, το νόμο-πλαίσιο για τα πανεπιστήμια, τις αυξανόμενες απολύσεις, την εντεινόμενη επισφάλεια, την υποβάθμιση του περιβάλλοντος και την άγρια βία προς τους μετανάστες. Ανεχτήκαμε τον πολλαπλασιασμό των απόβλητων, αυτών που δεν χωράνε στα αναπτυξιακά διαγράμματα της οικονομίας τους, και την αλαζονεία των αφεντικών. Και όλα αυτά τα χρόνια, συσσωρεύαμε οργή, ενώ τα αφεντικά προσδοκούσαν ότι αυτή η κοινωνική βόμβα δεν θα εκραγεί και οι αφελείς δεν πίστευαν ότι θα εκραγεί. Αλλά η ιστορία δείχνει ότι η έκρηξη είναι αναπόφευκτη και πάντα αναγκάζει τον καθένα να τοποθετηθεί σε σχέση μʼ αυτή. Ο γεροτυφλοπόντικας δεν πέθανε… Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορία: Άλλα κείμενα

Μια επιβεβλημένη απάντηση σε κείμενο της “Βαβυλωνίας”

Posted November 22nd, 2008 by Κόκκινο Νήμα

Στο φ. 7 του Νοεμβρίου 2008 της εφημερίδας Βαβυλωνία –που εκδίδεται από την πολιτική οργάνωση Αντιεξουσιαστική Κίνηση (ΑΚ)– δημοσιεύθηκε ένα υβριστικό κείμενο εναντίον της πολιτικής-εκδοτικής ομάδας Κόκκινο Νήμα (ΚΝ) υπογεγραμμένο από κάποιον Νικολάκη Δρεπανιάρη. Αν και ο κ. Νικολάκης δε μας κάνει σαφή την ιδιότητα με την οποία μιλάει, η ταύτισή του με τους διοργανωτές της εκδήλωσης στις 23/10/2008 στο Νοσότρος στην οποία αναφέρεται μας κάνει να θεωρήσουμε ότι οι ύβρεις προέρχονται από τους διοργανωτές αυτούς («Πολίτες της Αττικής για την ενέργεια», «Urbi et Orbi»).

Επειδή στο προαναφερόμενο σχόλιο εμφανιζόμαστε σκόπιμα ως μια απρόσκλητη ομάδα ηλίθιων στρατιωτών του Κόκκινου Στρατού που εισέβαλλαν στο ειρηνικό και φιλελεύθερο Νοσότρος με σκοπό να «εκτρέψουν» μια όμορφη συζήτηση «αυτομόρφωσης», θα προσπαθήσουμε εμείς από τη σκοπιά μας να εξηγήσουμε πως βρεθήκαμε εκεί.

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορία: Άλλα κείμενα

Jump! You fuckers!

Posted October 28th, 2008 by Κόκκινο Νήμα

Προκήρυξη που μοιράστηκε σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη στις απεργιακές διαδηλώσεις της 21ης Οκτώβρη 2008 | PDF

«Πηδήξτε, ρε γαμιόληδες!» έγραφε ένα πλακάτ σε διαδήλωση έξω από το χρηματιστήριο της Wall Street στη Νέα Υόρκη, τις ημέρες που συζητιόταν το «σχέδιο Πόλσον», δηλαδή η κοινωνικοποίηση της χασούρας των τραπεζών. Μια αυθεντική προλεταριακή στάση, μια έκφανση του προλεταριακού μίσους για τον πλούτο. Πολλά έγιναν στον ένα σχεδόν μήνα που πέρασε από τότε. Οικονομικοί αναλυτές, ακαδημαϊκοί, πολιτικοί, δημοσιογράφοι έχουν φέρει στη μόδα τη συζήτηση σχετικά με την κρίση. Όσα ακούγονται μας υπενθυμίζουν για ακόμα μία φορά ότι όταν ο συρφετός του κεφαλαίου ανοίγει το στόμα του το κάνει μόνο για να ξεράσει σύγχυση. Έχει κλονιστεί η πίστη στις δυνατότητες μελλοντικής ανάπτυξης, κερδοφορίας και αποπληρωμής των διογκούμενων χρεών, λένε μεταξύ άλλων. Βασική προτεραιότητα των κυβερνήσεων πρέπει να γίνει (και έχει γίνει) η αποκατάσταση της πίστης των βασικών παικτών στο σύστημα και τις δυνατότητές του. Ο λόγος για τον οποίο φαίνονται πανικόβλητοι είναι ότι γνωρίζουν πως για να σωθεί το χρηματοπιστωτικό σύστημα πρέπει να κάνουν κάτι που είναι πολύ δύσκολο πια: Να δημιουργήσουν συνθήκες κερδοφορίας σήμερα. Μ’ αυτή την έννοια, η παρούσα κρίση, όπως και όλες οι άλλες, είναι στιγμή του ταξικού πολέμου∙ και το κεφάλαιο έχει λάβει ήδη θέση μάχης. Εμείς; Τι κάνουμε;

Η αρχική και ελάχιστη υποχρέωσή μας είναι να μεταφράσουμε τα μυστικοποιημένα μηνύματα που εκπέμπονται αδιάλειπτα πια από τα πολιτικά γραφεία, τις σομόν φυλλάδες και τα τηλεοπτικά παράθυρα στη δική μας γλώσσα, στη γλώσσα των αναγκών μας, διαλύοντας την ομίχλη που κρύβει καλά το πεδίο της μάχης.

Διαβάστε την προκήρυξη σε μορφή pdf

Κατηγορία: Άλλα κείμενα

Τζωρτζ Καφφέντζις, Ρόμπερτ Όβετζ, Ντέηβιντ Χάρβι | Κρίση, Αναδιάρθρωση & Ταξική Πάλη στα Πανεπιστήμια

Posted June 11th, 2008 by Κόκκινο Νήμα

Ιούνης 2008 (Ολόκληρο το βιβλίο | PDF)

Aυτό που εμφανίζεται ως κρίση του εκπαιδευτικού συστήματος, κρίση που από ένα σημείο και μετά αρχίζει να τροφοδοτείται και από τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές και τους αγώνες ενάντια σε αυτές, δεν είναι παρά μια μόνο όψη της κρίσης των καπιταλιστικών κοινωνικών σχέσεων συνολικά. Με αυτό εννοούμε την κρίση τόσο των σχέσεων εκμετάλλευσης όσο και των πολιτικών και ιδεολογικών μορφών που τις νομιμοποιούν. Προσδιορίζοντας τα χαρακτηριστικά που η κρίση παίρνει στην τριτοβάθμια εκπαίδευση θα λέγαμε ότι είναι διαρκής, μιας και διαρκεί πάνω από τριάντα χρόνια στον ελλαδικό χώρο, ότι συνυφαίνεται τόσο με την αδυναμία (πλήρους) σύνδεσης του πανεπιστημίου με την παραγωγή όσο και με την αδυναμία (πλήρους) ικανοποίησης των κοινωνικών προσδοκιών της εργατικής τάξης. Στο κέντρο της κρίσης βρίσκονται κυρίως οι φοιτητές, οι σπουδαστές και το διδακτικό προσωπικό των ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, οι οποίοι σε γενικές γραμμές δεν είναι διατεθειμένοι να λιώσουν στη δουλειά για να πετύχουν αυτό που θέλουν είτε αυτό λέγεται πτυχίο, είτε αυτό λέγεται μισθός.

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορία: Βιβλία του Κόκκινου Νήματος

Σκοτώνουν τ’ άλογα στη δουλειά κι όταν γεράσουν τα θάβουν ιδίοις εξόδοις

Posted March 11th, 2008 by Κόκκινο Νήμα

Ιούνιος 2002 (PDF)

Μάρτιος 2008 (PDF)

Η μπροσούρα ‘Σκοτώνουν τ’ άλογα στη δουλειά κι όταν γεράσουν τα θάβουν ιδίοις εξόδοις’ εκδόθηκε τον Ιούνιο του 2002 απ’ την Ομάδα Ενάντια στον Εκβιασμό της Μισθωτής Εργασίας - τα περισσότερα μέλη της οποίας ήταν ήδη τότε μέλη και του Κόκκινου Νήματος. Στόχος της ομάδας αυτής ήταν, μέσα απ’ τη θεωρητική και ιστορική ανάλυση του κοινωνικού κράτους, να διαμορφώσει εκείνα τα εργαλεία που θα ισχυροποιούσαν την παρέμβασή της στις τότε κινητοποιήσεις ενάντια στην αποκαλούμενη «μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού συστήματος», δηλ. την επίθεση του καπιταλιστικού κράτους στον κοινωνικό μισθό και την όξυνση του ελέγχου που αυτό ασκεί στο προλεταριάτο.

Η μπροσούρα επανεκδόθηκε τον Μάρτιο του 2008 με διάφορες νέες προσθήκες.

Κατηγορία: Άλλα κείμενα

Μάικλ Σάιντμαν | Η αντίσταση των εργατών στην εργασία στο Παρίσι και τη Βαρκελώνη κατά τη διάρκεια του Γαλλικού Λαϊκού Μετώπου και της Ισπανικής Επανάστασης, 1936-38

Posted June 1st, 2006 by Κόκκινο Νήμα

Ιούνης 2006 (PDF)

Το Φλεβάρη του 1938, το συμβούλιο των CNT-UGT στο Pantaleoni Germans καθιέρωσε ένα εντατικό πρόγραμμα εργασίας και ποινές για την καθυστέρηση προσέλευσης στο χώρο εργασίας. Ένας σύντροφος ανέλαβε να ελέγχει την είσοδο και την έξοδο. Η ανάθεση των εργασιών και οι οδηγίες έπρεπε να γίνονται δεκτές «χωρίς σχόλια» και να εκτελούνται στην ώρα τους. Για κάθε μετακίνηση μέσα στο εργοστάσιο έπρεπε να υπάρχει άδεια από τον επικεφαλής του τομέα και όσοι μετακινούνταν χωρίς έγκριση θα ετίθεντο προσωρινά σε διαθεσιμότητα και θα παρακρατείτο ο μισθός τους για τρεις έως οκτώ μέρες. Κανένα εργαλείο δεν έφευγε από την κολεκτίβα χωρίς έγκριση και καθιερώθηκε δοκιμαστική περίοδος ενός μήνα για όλους τους εργάτες. Η ελεγκτική επιτροπή των CNT-UGT στην εταιρία Rabat προειδοποίησε ότι όποιος σύντροφος λείπει από τη δουλειά χωρίς να είναι άρρωστος θα χάνει το μεροκάματο. Οι εργαζόμενοι αυτής της εταιρίας, η πλειοψηφία των οποίων ήταν γυναίκες, ενημερώθηκαν ότι η ανυπακοή μπορούσε να οδηγήσει στην απόλυση σε έναν τομέα που, θα πρέπει να το έχουμε υπ’ όψιν μας, η ανεργία ήταν υψηλή. Καμία εργάτρια της Rabat δεν έπρεπε να απουσιάζει από τις συνελεύσεις υπό την απειλή προστίμου. Μόνο συζητήσεις σχετικά με την εργασία επιτρέπονταν κατά τη διάρκεια της εργάσιμης μέρας. Κι’ άλλες κολεκτίβες, όπως η Artgust, η οποία είχε ανεπιτυχώς ζητήσει από τους εργάτες να αυξήσουν την παραγωγή, επέβαλλαν επίσης κανόνες που απαγόρευαν τις συζητήσεις, την καθυστερημένη προσέλευση στο χώρο εργασίας ακόμη και τη λήψη τηλεφωνημάτων.

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορία: Βιβλία του Κόκκινου Νήματος

Ισραήλ-Παλαιστίνη: δυό κράτη ενάντια στο προλεταριάτο

Posted November 11th, 2005 by Κόκκινο Νήμα

Νοέμβριος 2005, Εισηγήσεις (PDF)

Τον Νοέμβριο του 2005 το Κόκκινο Νήμα οργάνωσε δύο εκδηλώσεις σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη με θεματική: “Ισραήλ-Παλαιστίνη: δυό κράτη ενάντια στο προλεταριάτο”. Δίπλα βρίσκονται οι εισηγήσεις αυτών των εκδηλώσεων σε μορφή PDF.

Κατηγορία: Εκδηλώσεις

Aufheben | Πίσω από την Ιντιφάντα του 21ου αιώνα

Posted May 1st, 2005 by Κόκκινο Νήμα

Μάιος 2005 (PDF)

Η ταξική πάλη και το “παλαιστινιακό ζήτημα” υπό το παραμορφωτικό πρίσμα του εθνικισμού

” Κατά πόσο λοιπόν η Ιντιφάντα είναι μια διαμεσολαβημένη έκφραση του ταξικού πολέμου και κατά πόσο ένας εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας; Κι αν οι προλετάριοι δεν έχουν πατρίδα, τότε γιατί συνεχίζουν να υποστηρίζουν τον εθνικισμό; Αν δώσουμε έμφαση στις πρόσφατες επιθέσεις των παλαιστινίων ενάντια σε καθεστωτικές μορφές πολιτικής αντιπροσώπευσης, δεν απαντάμε παρά μόνο εν μέρει. Κι αυτό γιατί εκφράστηκαν πολλές φορές με όρους που έδειχναν ότι οι αντιπρόσωποι δε θεωρούνταν αρκετά εθνικιστές. Σε αυτό το σενάριο, η κρίση νομιμοποίησης της ΟΑΠ δε σημαίνει την απόρριψη κάθε μορφής αντιπροσώπευσης αλλά οδηγεί μάλλον σε μια μαζική υποστήριξη πιο μαχητικών εθνικιστικών μορφών αντιπροσώπευσης, όπως π.χ. της Χαμάς.

Δεδομένης της υποτέλειας της παλαιστινιακής αστικής τάξης πολλοί παλαιστίνιοι ήταν υποχρεωμένοι να εργάζονται για το ισραηλινό κεφάλαιο είτε εντός της Πράσινης Γραμμής, είτε στην κατασκευή των οικισμών. Για αυτούς, η ισραηλινή στρατιωτική κυβέρνηση είναι το αφεντικό. Επομένως θα ήταν δυνατό ν’ αναγνωρίσουν τον εαυτό τους ως παλαιστίνιο παρά ως προλετάριο, μαζί με την μικροαστική τάξη των καταστηματαρχών που βίωσαν πολλούς παρόμοιους καθημερινούς εξευτελισμούς και στερήσεις λόγω της ισραηλινής κυριαρχίας. Απούσας της επανάστασης, η καθημερινή ζωή τους ως εργάτες μπορεί και να βελτιωνόταν αν υπήρχε μια παλαιστινιακή αστική τάξη που να λειτουργεί σωστά, που να μπορούσε να επενδύσει στο βιομηχανικό τομέα και να τους προσλάβει παρέχοντας εισόδημα και για τις δυο τάξεις.”

Aufheben

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορία: Βιβλία του Κόκκινου Νήματος

Αναρχοκομμουνισμός: η διερεύνηση του μέλλοντος στο παρόν

Posted May 1st, 2004 by Κόκκινο Νήμα

Μάιος 2004

Συλλογή κειμένων για την ιστορία του αναρχοκομμουνιστικού κινήματος

Στο αληθινό πεδίο της ζωής, με τις χαρές της, τα βάσανά της και τ’ ατυχήματά της, όλοι δεν μπορούμε να θυμηθούμε κάποιον που μας πρόσφερε μια τόσο μεγάλη υπηρεσία ώστε θα αγανακτούσαμε αν μας έλεγαν το ισοδύναμό της σε χρήμα; Η υπηρεσία αυτή μπορεί να ήταν μόνο μια λέξη, μόνο μια λέξη που ειπώθηκε την κατάλληλη στιγμή, ή μπορεί να ήταν αφοσίωση μηνών ή χρόνων -σκοπεύουμε, μήπως, να υπολογίσουμε αυτές τις “ανυπολόγιστες” υπηρεσίες σε “κουπόνια εργασίας”;

“Η εργασία του καθενός!” Όμως η ανθρώπινη κοινωνία δε θα επιβίωνε ούτε για δυο γενιές αν ο κάθε ένας δεν έδινε απείρως περισσότερα απ’ αυτά για τα οποία πληρώνεται σε χρήμα, σε “κουπόνια” ή με δημόσια επιβράβευση…

Και αν η αστική κοινωνία παρακμάζει, αν εισήλθαμε σ’ ένα αδιέξοδο απ’ το οποίο δεν μπορούμε να βγούμε δίχως να επιτεθούμε στους παλιούς θεσμούς με φωτιά και τσεκούρι, αυτό συμβαίνει ακριβώς επειδή δώσαμε τόσο μεγάλη σημασία στον υπολογισμό. Επειδή συνηθίσαμε να δίνουμε μόνο για να πάρουμε. Επειδή βάλαμε ως στόχο μας να μετατρέψουμε την κοινωνία σε εμπορική επιχείρηση βασισμένη στη χρέωση και την πίστωση.

Κροπότκιν, Το σύστημα της μισθωτής εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορία: Βιβλία του Κόκκινου Νήματος

EKEI ΠOY MAΣ XPΩΣTAΓANE…

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΩΝ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΕΟΥΣ KAI ΠΩΣ NA ΞEΠEPAΣOYME THN KATAΘΛIΨH

1.

Links

Κατηγορίες