سراج  

سالی که نکوست از بهارش پیداست . قبل از هر چیز سال جدید را به همه مردم کشورم، مردان و زنان سرفراز و غیرتمند ایران زمین در داخل و خارج از ایران تبریک عرض می کنم و سالی سراسر نیک بختی، سلامت، شادی و نشاط، کاهش فقر و تبعیض و تورم و گرانی و اختلاس و ظلم بر ملت از سوی حاکمان از خداوند خواستارم . اما با توجه به خبرهای نه چندان خوشایند در اواخر سال گذشته و اول سال جدید از سوی مسئولین مثل افزایش جرایم راهنمایی و رانندگی ، افزایش قیمت ارز و طلا و کاهش ارزش ریال، افزایش مالیات ، شاهکار جناب صدیقی امام جمعه موقت تهران ، شاهکار اختلاس در بندر امام خمینی و.....خیلی نمیتوان به افق امیدوارکننده ایی در کشور از سوی مسئولان دل بست

جنایت قتل عام انسانها ؛ نسل کشی و زن و کودک کشی همواره جزئ جنایاتی است که هیچ قانونی و کشوری آن را مجاز نمی داند حال به هر انگیزه ایی و لو به اسم دفاع از خود یا اقدامات پیشگیرانه و یا به عنوان دفع افسد به فاسد و اینکه اگر این کار را نمی کردیم باید تعداد بیشتری از انسان ها کشته می شدند و یا دامنه جنگ گسترش پیدا می کرد و یا جنگ خاتمه نمی یافت . چیزی که امریکا در ماجرای بمب باران هیروشیما و ناکازاکی گفته است . در هیچ مذهب و آینی کشتار زنان و کودکان در جریان جنگ ها مجاز شمرده نشده است .امام حسین هم در جریان کربلا زمانی که دشمن اراده کرد به خانواده امام تعرض کند فرمود: یا شیعه آل ابوسفیان ان لم یکن لکم دین و کنتم لا تخافون المعاد فکونوا احرارا فی دنیا کم . ای پیروان ابوسفیان اگر دین ندارید و از روز قیامت نمی ترسید لا اقل در دنیا آزاد مرد و جوانمرد باشید . چرا که عدم تعرض به زنان و کودکان یک آيین جوانمردی و انسانی است و ارتباطی به دین و مذهب ندارد. لذا ما فارغ از هر گرایش سیاسی و مذهبی در هر کشور و منطقه ایی ؛ به حکم جوانمردی و اصول انسانیت باید تعرض به زنان و کودکان و قتل عام آنان را که اساسا سهمی و نقشی و دخالتی در جنگ ندارند محکوم کنیم و توقف آن را بخواهیم . چه تعرض اسرائیل به غزه و قتل عام زنان و کودکان بی گناه چه تعرض و تجاوز روسیه به اوکراین و قتل عام زنان و کودکان و بلاعکس تعرض غزه به زنان و کودکان اسرائیل و اوکراین به روسیه . دولت ها باید مشکلات و اختلافات خودشان را از طریق گفتگو و دیپلماسیو مجامع حقوقی و بین المللی بر طرف کنند و به صلح و آرامش منطقی دست یابند نه از طریق جنگ و جنایت و قتل عام زنان و کودکان و استفاده از آنها به عنوان دیوار انسانی در مقابل دشمن خود .

آقاى كاظم صديقي يادتان هست در مسجد جمكران گفتيد براى حل مشكلات دعا كنيد از دولت روحانى نجات پيدا كنيم!؟

سيدعطاءالله مهاجراني در اعتماد نوشت: آيا با دعا مي‌توان از جنگ اقتصادي عبور كرد؟

حجت‌الاسلام والمسلمين صديقي، امام جمعه موقت تهران و رييس حوزه علميه امام خميني در منطقه اُزگل تهران، فرموده‌اند: « با دعا مي‌توان از جنگ اقتصادي كشور گذر كرد. در خلوت اشك بريزيد و مشكلات كشور را با دعا حل كنيد.» (خبر‌گذاري فارس)

درباره داوري و پيشنهاد حضرت آقاي صديقي چند نكته قابل تامل به نظرم مي‌رسد:

يكم: ايشان در دولت قبل همه نابساماني‌ها را به سوءعملكرد دولت و شخص رييس‌جمهور نسبت مي‌دادند و پيشنهاد مي‌كردند كه دعا كنيد از اين دولت نجات پيدا كنيم! فيلم توصيه ايشان در هنگام زيارت در مسجد جمكران موجود است.

دوم: خداوند متعال در جنگ نظامي، توصيه به كسب «اقتدار» و «وسائل» مناسب براي پيروزي كرده‌اند. اين آيه در حقيقت رهنمودي براي ديگر جنگ‌ها از جمله جنگ اقتصادي و تبليغاتي و رواني و سياسي نيز هست.

وأعِدُّوا لهُم مّا اسْتطعْتُم مِّن قُوّةٍ ومِن رِّباطِ الْخيْلِ تُرْهِبُون بِهِ عدُوّ‌الله وعدُوّكُمْ وآخرِين مِن دُونِهِمْ لا تعْلمُونهُمُ‌الله يعْلمُهُمْ (سوره انفال/ ۶۰)

«و هر چه در توان داريد از نيرو و اسب‌هاي آماده بسيج كنيد، تا با اين [تداركات‌] دشمن خدا و دشمن خودتان و [دشمنان‌] ديگري را جز ايشان - كه شما نمي‌شناسيدشان و خدا آنان را مي‌شناسد - بترسانيد.»

«نيرو» در حقيقت همان موضوع كانوني آيه است كه اسبان آماده در كارزار، نشانه‌اي از نيرومندي سپاه به شمار مي‌رفته است. بديهي است كه ايمان‌هاي صيقل خورده و اراده‌هاي پولادين سرچشمه نيرومندي است. وقتي ارتش امريكا، قهرمان ملي مقاومت و ملت ايران سردار قاسم سليماني را شهيد كرد، زدن پايگاه عين‌الاسد، در استان انبار در عراق در ۱۸ دي ماه ۱۳۹۸ در ساعت يك و 20 دقيقه بامداد، درست در همان ساعتي كه ارتش امريكا در فرودگاه بغداد، قاسم سليماني و ابومهدي مهندس و همراهان را شهيد كرده بود، انجام شد. چنان عملياتي بدون نيرو و بدون امكانات و آمادگي ميسر نبود. ما ننشستيم و دعا كنيم و امريكا را نفرين كنيم كه سردار سليماني و ابومهدي مهندس را شهيد كرده است. اقدامي كه صورت گرفت در واقع تحقق رهنمود قرآني است و دستاورد آن هم ترس و واهمه امريكا بود. ترامپ نتوانست نگراني و واهمه خود را از حمله به عين‌الاسد در مصاحبه مطبوعاتي‌اش پنهان كند.

تهديد زدن ۵۳ نقطه در ايران ياوه بود. «نيرو» همان توانايي و اقتدار موشكي ايران بود و اسبان آماده به تعبير قرآن مجيد همان موشك‌هايي كه به عين‌الاسد اصابت كرد. به روايت زمخشري در تفسير گرانقدر كشّاف، عقبة بن عامر از پيامبر اسلام روايت كرده است كه در تفسير « قوّه» فرموده بود: «ألا إنّ القُوّة الرّمي» تواناني، قدرت تيراندازي است.

در روزگار پيامبر تير و كمان مصداق نيرومندي بوده است، امروزه توانايي و دفاع موشكي چنان كاربردي دارد.

سوم: جنگ اقتصادي هم همين است؛ نياز به برنامه‌ريزي و تعقل و استفاده از تجارب ديگران و بهره‌گيري از كارشناسان و دانشمندان دارد. همان‌گونه كه در جنگ نظامي ‌بايد به نيرومندي و وسائل تكيه كرد، در جنگ اقتصادي نيز توانايي و وسائل نياز است. اقتصاد مقاومتي كه مكرر از سوي رهبري تاكيد شده ، در واقع تدارك و تحقق براي مقابله در جنگ اقتصادي است.

چهارم: كتاب اصول كافي، مهم‌ترين كتاب از كتب اربعه شيعه با «كتاب العقل و الجهل» آغاز شده است نه با كتاب دعا! پس از كتاب العقل و الجهل هم «كتاب العلم» است، به نظرم حكيم فردوسي كه شاهنامه را با بيت بسيار درخشنده:

به نام خداوند جان و خرد

كزين بر‌تر انديشه بر نگذرد

آغاز كرده، به همين مضمون توجه داشته است.

داستان کوتاه خريد شوهر

یک مرکز خرید وجود داشت که زنان می توانستند به آنجا بروند و مردی را انتخاب کنند که شوهر آنان باشد.
این مرکز، پنج طبقه داشت و هر چه که به طبقات بالاتر می رفتند خصوصیات مثبت مردان بیشتر میشد. اما اگر در طبقه ای دری را باز می کردند باید حتما آن مرد را انتخاب می کردند و اگر به طبقه ی بالاتر می رفتند دیگر اجازه ی برگشت نداشتند و هرکس فقط یک بار می توانست از این مرکز استفاده کند.
روزی دو دختر که با هم دوست بودند به این مرکز خرید رفتند تا شوهر مورد نظر خود را پیدا کنند.
در اولین طبقه، بر روی دری نوشته بود: “این مردان، شغل و بچه های دوست داشتنی دارند.”
دختری که تابلو را خوانده بود گفت: “خوب، بهتر از کار داشتن یا بچه نداشتن است ولی دوست دارم ببینیم بالاتری ها چگونه اند؟”
پس به طبقه ی بالایی رفتند…
در طبقه ی دوم نوشته بود: “این مردان، شغلی با حقوق زیاد، بچه های دوست داشتنی و چهره ی زیبا دارند.”
دختر گفت: “هوووومممم… طبقه بالاتر چه جوریه…؟”
طبقه ی سوم: “این مردان شغلی با حقوق زیاد، بچه های دوست داشتنی و چهره ی زیبا دارند و در کارهای خانه نیز به شما کمک می کنند.”
دختر: “وای…. چقدر وسوسه انگیر… ولی بریم بالاتر.” و دوباره رفتند…
طبقه ی چهارم: “این مردان شغلی با حقوق زیاد و بچه های دوست داشتنی دارند. دارای چهره ای زیبا هستند. همچنین در کارهای خانه نیز به شما کمک می کنند و اهداف عالی در زندگی دارند”
آن دو واقعا به وجد آمده بودند…
دختر: “وای چقدر خوب. پس چه چیزی ممکنه در طبقه ی آخر باشه؟”
پس به طبقه ی پنجم رفتند…
آنجا نوشته بود: “این طبقه فقط برای این است که ثابت کند زنان راضی شدنی نیستند! از این که به مرکز ما آمدید متشکریم و روز خوبی را برای شما آرزومندیم!”

داستان کوتاه دو مداد سیاه

از دو مرد دو خاطره متفاوت از گم شدن مداد سیاه‌شان در مدرسه شنیدم.

مرد اول می‌گفت:

«چهارم ابتدایی بودم. در مدرسه مداد سیاهم را گم کردم. وقتی به مادرم گفتم، سخت مرا تنبیه کرد و به من گفت که بی‌مسئولیت و بی‌حواس هستم. آن قدر تنبیه مادرم برایم سخت بود که تصمیم گرفتم دیگر هیچ وقت دست خالی به خانه برنگردم و مداد‌های دوستانم را بردارم. روز بعد نقشه‌ام را عملی کردم. هر روز یکی دو مداد کش می‌رفتم تا اینکه تا آخر سال از تمامی دوستانم مداد برداشته بودم. ابتدای کار خیلی با ترس این کار را انجام می‌دادم، ولی کم‌کم بر ترسم غلبه کردم و از نقشه‌های زیادی استفاده کردم تا جایی که مداد‌ها را از دوستانم می‌دزدیدم و به خودشان می‌فروختم. بعد از مدتی این کار برایم عادی شد. تصمیم گرفتم کار‌های بزرگتر انجام دهم و کارم را تا کل مدرسه و دفتر مدیر مدرسه گسترش دادم. خلاصه آن سال برایم تمرین عملی دزدی حرفه‌ای بود تا اینکه حالا تبدیل به یک سارق حرفه‌ای شدم!»

مرد دوم می‌گفت:

«دوم دبستان بودم. روزی از مدرسه آمدم و به مادرم گفتم مداد سیاهم را گم کردم. مادرم گفت:«خوب چه کار کردی بدون مداد؟» گفتم:«از دوستم مداد گرفتم.» مادرم گفت خوبه و پرسید که دوستم از من چیزی نخواست؟ خوراکی یا چیزی؟ گفتم نه. چیزی از من نخواست. مادرم گفت:«پس او با این کار سعی کرده به دیگری نیکی کند، ببین چقدر زیرک است. پس تو چرا به دیگران نیکی نکنی؟» گفتم:«چگونه نیکی کنم؟» مادرم گفت:«دو مداد می‌خریم، یکی برای خودت و دیگری برای کسی که ممکن است مدادش گم شود. آن مداد را به کسی که مدادش گم می‌شود می‌دهی و بعد از پایان درس پس می‌گیریم.» خیلی شادمان شدم و بعد از عملی کردن پیشنهاد مادرم، احساس رضایت خوبی داشتم آن‌قدر که در کیفم مداد‌های اضافی بیشتری می‌گذاشتم تا به نفرات بیشتری کمک کنم. با این کار، هم درسم خیلی بهتر از قبل شده بود و هم علاقه‌ام به مدرسه چند برابر شده بود. ستاره کلاس شده بودم به گونه‌ای که همه مرا صاحب مداد‌های ذخیره می‌شناختند و همیشه از من کمک می‌گرفتند. حالا که بزرگ شده‌ام و از نظر علمی در سطح عالی قرار گرفته‌ام و تشکیل خانواده داده‌ام، صاحب بزرگ‌ترین جمعیت خیریه شهر هستم.»

شگفتی های پس از 8سال دفاع مقدس

حماسه دفاع مقدس یادآور یکی از حوادث ماندگار و بزرگ در آستانه قرن 21 است ، حماسه ایکه سالها پس از آن، شگفتی های تلخ و شیرینی را از خود برجای گذاشته است، که در این مجال به برخی از آن شگفتی ها به اجمال اشاره می شود تا شاید دیده عبرت بینی از دلسوزان این آب و خاک به خود آیند و چاره ای در خور بیاندیشد، ابتدا این سخن و پیش بینی شهید و سردار اسطوره ای دفاع مقدس شهید باکری را نسبت به حوادث پس از جنگ یاد آور می شوم که فرمود:

زمانی فرا می رسد که جنگ تمام می شود و رزمندگان امروز سه دسته می شوند:

دسته ایی راه بی تفاوتی را بر می گزینند و در زندگی مادی غرق می شوند.

دسته ایی به مخالفت با گذشته خود بر می خیزند و از گذشته خود پشیمان می شوند.

و دسته ایی که به گذشته خود وفا دار می مانند و احساس مسئولیت می کنند که از شدت مصائب و غصه ها دق خواهند کرد.

پس از خدا بخواهیم که با وصول شهادت از عواقب زندگی بعد از جنگ در امان بمانیم، چون عاقبت دو دسته اول ختم بخیر نخواهد شد و جزء دسته سوم ماندن بسیار سخت و دشوار خواهد بود.(هور در آتش، جعفر شیرعلی رنیا)

و اما شگفتی ها و حوادث شگفت بر انگیز پس از جنگ :

شگفت انگیز از جهت آرمان ها و اندیشه های نهفته در آن، آنهم در عصری که دین دار بودن کهنه پرستی، دین و مذهب افیون ملت ها تلقی می شد.

شگفت انگیز از جهت بازیگران این حماسه بزرگ، چه از طرف دوستان و چه از سوی دشمنان و مخالفان. از یک سو دوستانی که از نوجوان 13 ساله تا پیرمرد 70ساله و از همه اقشار واصناف جامعه و از دیگر سو دشمنانی تا بن دندان مسلح و مجهز به انواع فن آوری های سخت افزاری و نرم افزاری نظامی و اتحاد شوم دولت های مرتجع منطقه با استکبار جهانی.

شگفت انگیز از جهت وقایع و حوادث ریز و درشتی که طی 8سال دفاع مقدس به منصه ظهور رسید، حوادثی چه در عرصه نظامی و چه در عرصه مسائل ماورایی ومعنوی از سوی رزمندگان و ددمنشی و صبوئیت از سوی دشمن که بیشتر به افسانه شبیه ترند تا واقعیت،

شگفت انگیز از جهت رهبری معنوی و روحانی آن و تحول آفرینی او در جوانان و دلدادگی رزمندگان نسبت به فرماندهی کل قوا و امام راحل.

شگفت انگیز از آن جهت که چه زود پس از اتمام آن حماسه بزرگ، آرمان ها و اندیشه ها و بازیگران آن در جامعه به عناوین مختلف مورد فراموشی، کم مهری و غفلت قرار گرفتند، در حالی که دشمن در عین بطلان خود به بازیگرانش در این تجاوز 8ساله همچنان مدال افتخار و شجاعت اهدا می کند.

البته ناگفته نماند که بعداز جنگ عده ای میراث خوار جنگ به الاف و الوف و مقام و قدرت و ثروت نجومی و افسانه ایی دست یافته و همقطاران خود را به دست فراموشی سپردند.

شگفت انگیز از این جهت که طی سال های پس از جنگ حتی به تعداد انگشتان یک دست  اثر فاخر هنری با الهام از ارزش های دفاع مقدس در عرصه فرهنگ و هنر، فیلم و سریال و موسیقی به منظور انتقال فرهنگ ناب حاکم بر جبهه ها و ارزش های دفاع مقدس به جوانان و نهادینه شدن آن، تهیه و تدوین نشده است.

شگفت انگیز از این جهت که آرمان ها و ارزش ها و سرداران آن دست آویز سیاست بازان در عرصه سیاسی و جناحی شده اند .

شگفت انگیز از آن جهت که در یک اشتباه بزرگ و استرتژیک، وظیفه حفظ و انتقال ارزش های دفاع مقدس، به یک نهاد و سازمان خاص سپرده شده است ، در حالی که این وظیفه آحاد مردم و مسئولین و رسانه ها بود.

شگفت انگیز از آن جهت که پس از گذشت بیش از سه دهه از دفاع مقدس، آرمان ها و ارزش های تحول افرین و انسان سازش به صورت صحیح و هوشمندانه به عنوان مواد درسی در کتب مقاطع مختلف تحصیلی به منظور انتقال آن به نسل نو گنجانده نشده است.

شگفت انگیز از این جهت که هنوز که هنوز است هویت حقیقی رزمندگان دفاع مقدس و بسیجیان عرصه ایثار و شهادت، برای جوانان و نوجوانان حاضر تبیین و بازخوانی نشده بلکه پنهان مانده و بعضا شبهاتی در نقد جنگ و بازیگران آن مطرح می شود.

شگفت انگیز از آن جهت که مردان مرد عرصه جهاد و شهادت همچون باقری ها، حاج داود کریمی ها، همت ها و هزاران مردان مرد دیگر که خالقان حماسه هشت ساله مردانگی و ایثار و معنویت و شهادت بودند سالهاست نامشان تنها زینت بخش خیابان ها، بزرگ راه ها و میادین شهرها شده اند و در عرصه سیاست هم وسیله خارج کردن رقیب سیاسی از سوی برخی سیاست بازان شده اند .

و شگفت انگیز از آن جهت که روشنفکران، صاحب نظران، مسئولین و....به منظور توجیه کم کاری خود در انتقال ارزش های بسیجی عرصه دفاع مقدس به جامعه و جوانان، نظریه سراسر اشتباه و کذب، گسست نسل ها را براه انداخته اند.که شاید این توجیه، خود عذر بدتر از گناهی باشد که آنان بخاطر بی توجهی،کم کاری و مشغول شدن به تقسیم میراث جنگ، در انتقال ارزش های دفاع مقدس به جوانان مرتکب شده اند. باید به مسئولین و صاحبان قدر و منصب و میراث خواران جنگ یاد آوری کرد که زنگ تفریح دنیا همیشگی نیست، ساعت دیگر حساب دارند.

و در نهایت شگفت انگیز بلحاظ آغاز تحریف و شبهه در چرایی و آغازگر جنگ، به گونه ایی که در اذهان نسل جدید و آینده، در حال تغییر و جابجایی چهره شاکی و متهم و متجاوز و مظلوم است و در حال تطهیر چهره متجاوز هشت ساله رژیم بعث عراق و انگشت اتهام به سمت امام و یاران و اصحاب مظلوم امام نشانه گرفته شده است.

و از سوی دیگر در داخل کشور و از سوی برخی از میراث خوران به دنیا فروخته جنگ بقول شهید همت که فرمود: بعد از جنگ، رزمندگان به چند دسته دقسیم می شوند: عده ایی که با مظلومیت تمام از آرمانه های دفاع مقدس دفاع کرده و پاسدار ان خواهند بود، عده ایی که خود را به قدرت و دنیا فروخته و بخاطر امتیازی  که طی سالها حضور در دفاع مقدس کسب کرده اند جذب دنیا شده اند

اقدام به تحریف تاریخ جنگ و دفاع مقدس، فرمانده اصلی و قائم مقام فرماندهی کل قوا در جنگ مرحوم هاشمی رفسنجانی نموده و سعی و تلاش فراوانی در حذف نام و نقش تاثیر گذار ایشان در مدیریت جنگ  و دفاع هشت ساله دارند. در حالی که اساسا ممکن نیست از جنگ و دفاع مقدس هشت ساله سخن گفت و از نقش و مدیریت فرماندهی اصلی آن سخن نگفت.

یاد و نام آن سرفرازان عرصه ایثار و شهادت، آن مردان بزرگ و سرداران بی ادعاء گرامی باد.

خداوندا به مسئولین ما تعهد برای تحقق عدالت و به مردم ما بصیرت و به بازماندگان از قطار شهادت، توفیق شهادت عنایت فرما .

یحیی کمال

شب های قدر در پیش است و کشور و مردم هم در میان مشکلات فراوان ، گسترده و رو به افزایش  گرفتار شده اند،از جمله مشکلات : بداخلاقی های احزاب و گروه ها و برخی از مسئولین ، گرانی و تورم افسار گسیخته در کنار بی اعتنایی مسئولین امر ، کرونا و از دست رفتن روزانه چند صد نفر از مردم این مملکت، سیاسی کردن موضوع واکسن کرونا و به قربانگاه فرستادن سلامت و جان ملت،بیکاری، مسکن، ازدواج جوانان، هزینه های درمان ، توهم توطئه و افزایش تنش و دشمن سازی ها  و صدها مشکلات ریز و درشت دیگر ، بیاییم در این شبهای عزیز قدر، به همدیگر دعا کنیم تا فضایی فراهم شود خود مردم، مشکلات خود و مملکت را حل کنند ، به قول معروف: کس نخارد پشت من جز ناخن انگشت من . بیاییم با رفاقت ، همدلی و همراهی، مشکلات، دست اندازها و خاک ریزهای مصائب خود و کشور را خودمان با دست خودمان برطرف کنیم و آن را حواله به ظهور امام زمان و یا مسئولین کشور نکنیم . مسئولین فعلا سر گرم مسابقه و  دعوا بر سر کسب غنائم پست و مقام و قدرت سیاسی ، اقتصادی ، و دست کردن در جیب مردم اند. بقول دیالگ آن سریال ایرانی ، این مسئولین و گروه ها و جناح ها جیب مردم را نزنند خدمت و حل مشکل کشور و مردم پیشکش .

اللهم اغن کل فقیر الله اشبع کل جائع اللهم اکس کل کریان اللهم اقض دین کل مدین اللهم اصلح کل فاسد من امور المسلمین الله رد کل غریب اللهم فک کل اسیر

دکتر رضا ملک زاده معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت آمار تازه‌ای از کرونا در ایران ارائه داد:

۳۵ میلیون نفر تا به حال یک‌بار با کرونا درگیر شده‌اند و ۵۰ میلیون نفر دیگر در زمستان مستعد ابتلا به کووید۱۹ هستند.

به بهانه میلاد رسول اکرم (ص) و هفته وحدت

وحدت امت اسلامی، یکی‌ از مهم‌ترین‌ ضرورت‌های‌ تاریخی‌، اجتماعی‌ و سیاسی‌ مسلمانان‌ و از مهم‌ترین‌ عوامل‌ عزت‌ و پیروزی‌ آنها در همه صحنه‌هاست‌. در مقابل‌، اختلاف و تفرقه جز ذلت‌ و پراکندگی‌ ، به‌ هدر رفتن‌ نیروهای‌ فکری‌ و سرمایه‌های‌ انسانی‌ امت‌ اسلامی‌ و سلطه دشمنان ثمری‌ نخواهد داشت‌.

 شکی‌ نیست‌ که‌ وحدت‌، هم‌ به‌ حکم‌ عقل‌ و هم‌ به‌ حکم‌ قطعی‌ شرع‌، ضرورت‌ دارد. مسلمانان هرگز نباید این‌ نکته‌ را فراموش نمایند که‌ یکی‌ از اقدامات‌ اساسی‌ پیامبر اکرم(ص) ، ایجاد وحدت‌ و الفت‌ و اخوت‌ بین‌ مسلمانان‌ بوده‌ است‌. همچنان که خداوند در آیه 103 آل عمران خطاب به مسلمانان می فرمایند: "...و نعمت خدا را برخود یاد کنید که چگونه دشمنان یکدیگر بودید، پس او میان دلهای شما الفت ایجاد کرد تا به لطف او برادران هم شدید..."

امروزه از مهم‌ترین معضلات جهان اسلام، اختلاف میان مذاهب و جوامع اسلامی است که از یک سو موجب عقب ماندگی کشورهای مسلمان و از سوی دیگر عامل نفوذ و تسلط بیگانگان بر سرنوشت آنان شده است. اشغال کشورهای اسلامی مانند فلسطین و افغانستان به وسیله دشمنان و اختلافات قومی در بسیاری از کشورهای اسلامی، در اثر غفلت مسلمین جهان از اصل وحدت است. مذاهب اسلامی جدا از همه ی اختلاف نظری که در جزئیات دینی خود دارند، در ارکان دینی خود چون خدا ، قرآن ، رسول (ص) و بسیاری از مناسک دینی یکی هستند.

آیت الله خامنه ای رهبر معظم انقلاب اسلامی در این خصوص می فرمایند :

"منظور ما از وحدت ، هماهنگی و یکنواختی و همصدایی است، تا برادران دینی در مقابل هم قرار نگیرند و لوله های تفنگ دشمن به دوست منصرف نشود. حرف ما به عنوان پیام وحدت این است که مسلمانان بیایند با هم متحد بشوند و با یکدیگر دشمنی نکنند و محور هم، کتاب خدا و سنت نبی اکرم (ص) و شریعت اسلامی باشد. این حرفی است که هر عاقل بی غرض و منصفی آن را قبول خواهد کرد "

هم گرایی مسلمانان یکی از دغدغه های فکری اندیشمندان مسلمان در چند قرن اخیر بوده است. و در میان گونه های هم گرایی، هم سونگری اعتقادی با توجه به مبانی مشترک ، از اساسی ترین راهکار ایجاد وحدت اسلامی است.

بنابراین‌ اتحاد و انسجام‌ امت‌ اسلامی‌ یک‌ ضرورت‌ و دستور قرآنی‌ و تفرقه‌ یک‌ عمل‌ زیانبار شیطانی از نظر دین‌ و عقل‌ است‌. خداوند در سوره انفال آیه 46 نتیجه تفرقه را چنین توصیف می کند: "... و نزاع و کشمکش مکنید تا سست نشوید و قدرت (وشوکت) شما ازمیان نرود...".

قرآن کریم به عنوان یک قانون کلی و عمومی درآیه 10 سوره حجرات مومنان را برادر یکدیگر می خواند. براساس این اصل مهم اسلامی، مسلمانان از هر نژاد و قبیله و ملت، با یکدیگر احساس عمیق برادری می کنند.

بنابر این، قرآن کریم به عنوان کتاب آسمانی مشترک مسلمانان که همواره آنان را به انسجام و همدلی دعوت می کند، خود محور مهمی برای تحقق وحدت اسلامی است.

بی تردید رسیدن به این هم گرایی، نیازمند توجه به عرصه ها و محورهای مشترک ذیل است:

1. ایمان و اطاعت از خداوند

قرآن کریم می فرماید: ای کسانی که ایمان آورده اید. اطاعت کنید خدا و پیامبر و أولِی الأمْر را و هرگاه در چیزی نزاع داشتید، آن را به خدا و پیامبر واگذارید (و از آنها داوری بطلبید)؛ اگر به خدا و قیامت اعتقاد و ایمان دارید.

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ أَطِیعُواْ اللّهَ وَأَطِیعُواْ الرَّسُولَ وَأُوْلِی الأَمْرِ مِنکُمْ فَإِن تَنَازَعْتُمْ فِی شَیْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَی اللّهِ وَالرَّسُولِ إِن کُنتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَالْیَوْمِ الآخِرِ ذَلِکَ خَیْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِیل (. نساء: 59).

ای اهل ایمان، فرمان خدا و رسول و فرمانداران (از طرف خدا و رسول) که از خود شما هستند اطاعت کنید، پس اگر در چیزی کار به نزاع کشد آن را به حکم خدا و رسول بازگردانید اگر به خدا و روز قیامت ایمان دارید. این کار برای شما بهتر و خوش‌عاقبت‌تر خواهد بود.

2-قرآن و رسول اکرم (ص)

یکی از اساسی ترین عرصه های وفاق مذاهب، قرآن کریم است. همه مذاهب اسلامی، افکار و اندیشه های اعتقادی خود را بر گرفته از قرآن کریم می دانند و بر آن اصرار داشته و قرآن را منشاء و خواستگاه اندیشه های خود معرفی می کنند.

از منظر قرآن، اندیشه توحیدی، رشته محکمی است که همه موحدان را هم چون دانه تسبیح در خود جای داده است و امتی واحد و نیرومند بوجود می آورد.

ان هذه امتکم امه واحده وانا ربکم واعبدون (انبیاء،92)

این طریقه شما آیین یگانه (و پاک اسلام) است و من یکتا پروردگار و آفریننده شما هستم، پس تنها مرا پرستش کنید

 وان هذه امتکم امه واحده وانا ربکم فاتقون(مومنون52)

و این مردم همه یک دین و متفق الکلمه یک امت شمایند و من یگانه خدای شما هستم، پس از من بترسید.

واعتصمو بحبل الله جمیعا ولا تفرقوا واذکروا نعمت الله اذکنتم اعداء فالف بین قلوبکم واصبحتم بنعمته اخوانا(آل عمران/103)

و همگی به رشته (دین) خدا چنگ زده و به راههای متفرّق نروید، و به یاد آرید این نعمت بزرگ خدا را که شما با هم دشمن بودید، خدا در دلهای شما الفت و مهربانی انداخت و به لطف و نعمت خدا همه برادر دینی یکدیگر شدید، و در پرتگاه آتش بودید، خدا شما را نجات داد. بدین گونه خدا آیاتش را برای (راهنمایی) شما بیان می‌کند، باشد که هدایت شوید.

پیروان قرآن می توانند به قرآن بعنوان حبل الله تمسک جویند و با هم تعامل کنند. مفسران باتفاق، یکی از معانی حبل الله را قرآن کریم دانسته اند و امام علی (ع) در نهج البلاغه، قرآن کریم را بعنوان حبل الله یاد کرده است:

فانه حبل الله المتین ، بدرستیکه قرآن حبل المتین است.(خ176)

در نکوهش اهل اختلاف در دین همین بس که خداوند به پیامبر اکرم صل الله علیه و آله وسلم می فرماید: تو هیچ رابطه ای با اینها نداری.

 إِنَّ الَّذِینَ فَرَّقُواْ دِینَهُمْ وَکَانُواْ شِیَعًا لَّسْتَ مِنْهُمْ فِی شَیْء. (توبه/ 107).

کسانی که آیین خود را پراکنده ساختند، و به دسته ها (و مذاهب مختلف) تقسیم شدند، تو هیچ گونه رابطه ای با آنها نداری.

و موضوع تفرقه انگیزی را شیوه و راه و رسم طاغوتیان معرفی می کند.

 إِنَّ فِرْعَوْنَ عَلَا فِی الْأَرْضِ وَجَعَلَ أَهْلَهَا شِیَع. (قصص/4).

  همانا فرعون در زمین طغیان نمود و اهل آن را به گروه های مختلفی تقسیم نمود».

جایگاه پیامبر در قرآن

از جمله عوامل جاودانگی یک مکتب و وحدت یک جامعه، ارائه الگوهای عینی، یقینی، قولی در کنار الگوهای رفتاری است. مکتب اسلام، تنها مکتبی است که با ارائه الگوهای کامل در کنار دستورالعمل‌ها و تعالیم ممتاز، قول و فعل را ملازم هم‌دیگر ساخته و آهنگ جاودانگی و هم‌گرایی گرفته و پیامبر اکرم(ص) را الگوی انسانیت معرفی کرده است؛

«وَ ما ینْطِقُ عَنِ الْهَوى * إِنْ هُوَ إِلاَّ وَحْی یوحى؛ و هرگز از روی هوس سخن نمی‌گوید. آنچه می‌گوید جز وحی نیست (نجم/۳ـ۴)

«وَ ما آتاکمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاکمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا؛

و هر دستوری که رسول به شما داد بگیرید و از هر گناهی نهیتان کرد آن را ترک کنید و از خدا بترسید که خدا عقابی سخت دارد» (حشر/۷).

قرآن کریم به عنوان آخرین کتاب آسمانی، در آیات فوق الذکر در صدد تبیین نقش و موقعیت رسول گرامی اسلام در ابعاد مختلف برای یکایک مسلمانان و انتظارات خداوند از مسلمانان در قبال هدایت‌گری و رهبری ایشان است. قرآن به طور صریح و روشن بیان کرده است، سخن پیامبر وحی بوده و گرایش‌های شخصی و پیش‌فرض‌های فکری ـ اجتماعی در آن اثرگذار نیست و انتظارات خداوند از فرد فرد مسلمانان این است که در برابر آنچه وی به آنها دستور داده، سر تعظیم فرود آورند و آنچه را که از آنها منع نموده، انجام ندهند.

یکی از اموری که پیامبر به آن اهتمام فراوان داشته و برای تحقق آن رنج‌ها کشیده، وحدت اسلامی، هم‌گرایی مسلمانان و نکوهش جدایی و تفرقه در جهان اسلام است؛

«لَقَدْ کانَ لَکمْ فِی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ کانَ یرْجُوا اللَّهَ وَ الْیوْمَ الآْخِرَ وَ ذَکرَ اللَّهَ کثِیراً؛

در حالی که شما می‌توانستید به رسول خدا به خوبی تأسی کنید، و این وظیفه هر کسی است که امید به خدا و روز جزا دارد، و بسیار یاد خدا می‌کند (احزاب/۲۱).

در این آیه خداوند، پیامبر را الگوی مطلق معرفی می‌کند؛‌ یعنی نمونه در اعتقاد، سرمشق در اخلاق، الگوی اجتماع و اسوه در هر آنچه زمینه‌ساز تکامل بشر است. از این رو، یکی از مهم‌ترین بخش‌های زندگی آن حضرت، توجه، تأکید و تلاش مداوم برای تحقق وحدت و برقرار نمودن اخوت دینی بین مسلمانان است؛

یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَطِیعُوا اللَّهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الأَْمْرِ مِنْکمْ فَإِنْ تَنازَعْتُمْ فِی شَی‏ءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَ الرَّسُولِ إِنْ کنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الْیوْمِ الآْخِرِ ذلِک خَیرٌ وَ أَحْسَنُ تَأْوِیلاً؛

ای کسانی که ایمان آورده‌اید، خدا را اطاعت کنید، و رسول و کارداران خود را ـ که خدا و رسول علامت و معیار ولایت آنان را معین کرده‌اند ـ فرمان ببرید، و هرگاه در امری دچار اختلاف شدید، برای حل آن به خدا و رسول مراجعه کنید، اگر به خدا و روز جزا ایمان دارید. این برایتان بهتر، و سرانجامش نیکوتر است» (نساء/۵۹).

وجود مقدس پیامبر اعظم(ص) نیز محور اساسی وحدت مسلمانان است؛ چرا که همه مسلمین ایشان را به عنوان آخرین فرستاده خداوند و بنیان گذار نهضت اسلامی می شناسند و از رهنمودهایشان پیروی می‌کنند. سیره پیامبر اکرم(ص)، نقش عمده‌ای در وحدت جامعه اسلامی دارد.

از اولین اقدامات رسول مکرم اسلام (ص) بعد از تشکیل حکومت اسلامی در مدینه، ایجاد روحیه ی وحدت و برادری بین مسلمانان بود . لذا پیامبر (ص) در این برهه از زمان با ایجاد پیمان برادری بین مسلمانان به این مهم اقدام نمود .

پیامبر(ص) بر اساس‌ معیارهای‌ قرآنی‌ و الهی، در جهت‌ تحقق‌ "امت‌ واحد" کوشیدند. رسول‌ اکرم(ص) تمام‌ زمینه‌های‌ فکری‌، اجتماعی‌ و تاریخی‌ اختلاف‌ و نفاق‌ را با بهره‌گیری‌ از تعالیم‌ آسمانی‌ اسلام‌ از بین‌ برد.

هم اکنون نیز حضرت محمد (ص) به عنوان سفیر اتحاد و برادری، می تواند محور یکپارچگی امت اسلامی قرار گیرد، چنانکه در جریان اهانت به ساحت مقدس ایشان ، مسلمانان به اتفاق اعتراض و خشم خود را نشان داده اند.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ إِذَا ضَرَبْتُمْ فِي سَبِيلِ اللّهِ فَتَبَيَّنُواْ وَلاَ تَقُولُواْ لِمَنْ أَلْقَى إِلَيْكُمُ السَّلاَمَ لَسْتَ مُؤْمِنًا تَبْتَغُونَ عَرَضَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَعِندَ اللّهِ مَغَانِمُ كَثِيرَةٌ كَذَلِكَ كُنتُم مِّن قَبْلُ فَمَنَّ اللّهُ عَلَيْكُمْ فَتَبَيَّنُواْ إِنَّ اللّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا ﴿94نساء﴾

اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد چون در راه خدا سفر مى‏كنيد [خوب] رسيدگى كنيد و به كسى كه نزد شما [اظهار] اسلام مى‏كند مگوييد تو مؤمن نيستى [تا بدين بهانه] متاع زندگى دنيا را بجوييد چرا كه غنيمتهاى فراوان نزد خداست قبلا خودتان [نيز] همين گونه بوديد و خدا بر شما منت نهاد پس خوب رسيدگى كنيد كه خدا همواره به آنچه انجام مى‏دهيد آگاه است.

در کنار مباحث یاد شده شیوه برخورد با مخالفان فکری و اعتقادی در میان جامعه اسلامی است، برخورد با انديشه‏هاى مخالف و خارج از چهار چوب شريعت مقدس اسلام يكى از مسائلى بود كه در صدر اسلام توسط پيامبر گرامى‏اسلام(صلی­الله وعلیه وآله) و پس از ايشان توسط ائمه معصومين‏ (علیهم السلام) توجه جدى بدان ‏شده است. آنان همواره سعى مى‏كردند تا در برخورد با مخالفان خويش، انديشه‏ها و عقايد آنها هيچگاه از حالت اعتدال خارج نشوند. اما در تاریخ اسلام ما شاهد افراد دیگری هستیم که از روى نادانى، و لجاجت، عناد، جهالت و تعصّب‏هاى بيجا، تنگ نظرى‏ها، خود محورى‏ها و يا تحركات بيگانگان، تمامى‏آنچه را كه خود بدان اعتقاد داشتند جزء اصول اعتقادى ‏اسلام پنداشته و ملاك كفر و اسلام ديگران قرار             می دادند. در نتيجه، با آراء مخالف اعتقادات خود، به حربه‏ى تكفير روى آورده و كوچكترين مخالفت با عقايد خويش را با نیت تعصّب در دين و حمايت با آن، با حربه تکفیر پاسخ می گفتند، در چنين فضایی نصايح پيامبرگرامى‏اسلام صلی الله وعلیه وآله فراموشی سپرده شد؛ جنگّ‏هاى‏خانمانسوز و خونين به نام دفاع از دين و مذهب  به راه افتاد.

رابطه ائمه شیعه با امامان مذاهب اهل سنت استمرار مسیر اعتدالی پیامبر

اهل بیت علیهم السلام هم در رفتار اجتماعی و روزمره و هم در عرصه های علمی، مدارا و فروتنی با مخالفان خود را به شکل کاملی،  به نمایش گذاشتند به گونه ای که حتی فقهای اهل سنت نیز همیشه ایشان را منبع راستین علم و فضیلت می دانستند؛. ملاقات گسترده و طولانی بزرگان معتزله مثل: عمرو بن عبید، واصل بن عطاء و حفص بن سالم با امام صادق – علیه السلام – از یک سو و نیز بزرگانی چون سفیان ثُوری، مالک بن اَنَس، ابوحَنیفه، یحیی بن سعید انصاری، ابْنِ جَرِیح، محمد بن اسحاق، شُعْبَه بن حَجّاج‏، ایّوب سجستانی و … از سوی دیگر، همگی بیان کننده ی جلوه هایی بارز در رفتار اهل بیت علیهم السلام  است.

قرآن و راهکار گفتمان بین مذاهب اسلامی

الف : طرح گفتگوی منطقی وعالمانه

قرآن غنی ترین منبع احتجاج و مناظره دینی، دین خردورزی و عقل محوری است. قران کریم به منظور تحقق وحدت به امت اسلامی بهترین راهکار را در عرصه گفتمان بین مسلمین ارائه کرده است. این گفتمان شامل سه بخش استدلات عقلی، بحث های عاطفی ومناظره های قرآنی ، خردمندانه، دلسوزانه است.

ادع الی سبیل ربک بالحکمه والموعظه الحسنه وجادلهم بالتی هی احسن (نحل /125)

شکی نیست که در این آیه سه قید حکمت ، موعظه و مجادله احسن، مربوط به طرز سخن گفتن است و رسول گرامی مامور شد به یکی از این سه طریق مخصوص دعوت کند.

ما اتاکم الرسول فخذوه و ما نهاکم عنه فانتهوا(حشر،7)

در آیات فراوان سخن ودستور پیامبر بعنوان الگو معرفی شده که هوای نفس در آن نفی شده است.

ب : طرح گفتگوی مودبانه و اخلاق محور

از منظرقرآن،گفتگو بستر اساسی تبادل افکار و آرای بشر و تنها راه دعوت و تبلیغ اسلامی است.

فبشر عبادی الذین یستمعون القول فیتبعون احسنه اولئک الذین هداهم الله و اولئک هم اولواالباب (زمر،17)

درقرآن بعد از لفظ الله،واژه قول ومشتقات آن در رتبه بعدی قرار گرفته است .

1.طرح مشترکات دینی

قرآن مسلمانان را در صورت اختلاف، به اصل توحید و رسالت پیامبر ارجاع داده است و با صراحت اعلام کرده است که با گروه یاغی ومتجاوز باید پیکار جدی شود.

قل یا اهل الکتاب تعالوا الی کلمه سواء بیننا و بینکم الانعبد الا الله و لا نشرک به شیئا.....(آل عمران،64)

بگو: اى اهل‏کتاب! به سوى سخنى بیایید که میان ما و شما مشترک است. جز آنکه خداوند را نپرستیم وچیزى را شریک او قرار ندهیم ....

وان طائفتان من المومنین اقتتلوا فاصلحوا بینهما فان بغت احداهما علی الاخری فقاتلوا التی تبغی حتی تفئ الی امرالله ...(حجرات،9)

و اگر دو طایفه از اهل ایمان با هم به قتال و دشمنی برخیزند البته شما مؤمنان بین آنها صلح برقرار دارید و اگر یک قوم بر دیگری ظلم کرد با آن طایفه ظالم قتال کنید تا به فرمان خدا باز آید.....

یاایهالذین امنوا اطیعوا الله و اطیعوا الرسول واولی الامر منکم فان تنازعتم فی شئی فردوه الی الله والرسول ...(نساء،59)

ای اهل ایمان، فرمان خدا و رسول و فرمانداران (از طرف خدا و رسول) که از خود شما هستند اطاعت کنید، پس اگر در چیزی کار به نزاع کشد آن را به حکم خدا و رسول بازگردانید اگر به خدا و روز قیامت ایمان دارید. این کار برای شما بهتر و خوش‌عاقبت‌تر خواهد بود.

2.حضور در مسجد و جماعت

قرآن کریم می فرماید: وَأَقِیمُواْ الصَّلاَةَ وَآتُواْ الزَّکَاةَ وَارْکَعُواْ مَعَ الرَّاکِعِینَ(بقره: 43)

 و نماز را به پا دارید؛ و زکات را بپردازید، و همراه رکوع کنندگان رکوع کنید.

حضور مسلمین مذاهب اسلامی در نماز جماعت یکدیگر (با آداب، ارکان و اهمیتی که برای آن ذکر شده)تیر خلاصی بر نقشه های شوم دشمنان امت اسلامی در ایجاد دشمنی و اختلاف و نیز در جهت تقویت وحدت، انسجام و هماهنگی مسلمانان بسیار موثر خواهد بود..

3.مدیریت اختلاف ها

اختلاف در بین مذاهب اسلامی در موضوعات مختلف کلامی ، فقهی، تفسیری، تاریخی از مسائل انکارناپذیر بوده، و از همان سده اولیه اسلام تا کنون وجود داشته است و اساسا این اختلافات نه از بین رفتنی است و نه معتقدان به وحدت وتقریب اسلامی  بدنبال از میان برداشتن آن و یک پارچه سازی مذاهب اسلامی اند. بلکه آنچه که جزء اهداف اصولی و بنیادی اندیشمندان تقریبی است، اولا،مدیریت این اختلافات به گونه ایکه ضمن پذیرش تمامی اختلافات نظری و تئوریک و فتاوا در حوزه های مختلف، همچنان در حوزه اندیشه و گفتمان باقی بماند و بسمت تنازع، تخاصم، دشمنی، تفرقه و طرد همدیگر کشیده نشود. ثانیا، در عرصه گفتگو و کلام، به معتقدات و مقدسات یکدیگر از هر گونه توهین، دشنام، تحقیر و بداخلاقی پرهیز جدی شود، همانگونه که سیره معصومین علیهم السلام و علما و دانشمندان سلف همچون شیخ مفید، شیخ طوسی، سیدمرتضی، شهیدین خواجه نصیر، علامه حلی، آیت الله بروجردی، حضرت امام، مقام معظم رهبری، آیت الله بهجت، آیت الله معرفت، علامه عسکری و... و علما و بزرگان اهل سنت، بویژه ائمه مداهب چهارگانه انان اینگونه بوده و هیچگاه از مرز اخلاق وادب و شریعت در مباحثات و مناظرات تجاوز نمی نمودند. 

شیوه ایی که قرآن کریم منادی آن و سیره حضرت رسول (ص)و ائمه اطهار و علمای اسلامی در گفتار و عمل به عنوان یک گنجینه گراسنگ در دسترس مسلمین قرار داده شده است. و غفلت و یا روی گردانی متعمدانه از این روش و سیره، نتیجه ایی جزء ضعف عمومی جهان اسلام، سیطره بیش از پیش استکبار و صهیونیزم و یافتن زمینه جولان جریان ها واندیشه های اقلیت افراطی تخریبی، تکفیری بر اکثریت خردمندان و اندیشمندان تقریبی جهان اسلام و به مسلخ رفتن میراث گرانقدر پیامبراعظم و ائمه اطهار علیهم السلام خواهد بود.

در این راستا وظیفه دولت مردان نظام جمهوری اسلامی به عنوان ام القرای اسلام در عرصه تعاملات و موضع گیری های سیاسی در ارتباط با دولت های اسلامی بسیار حائز اهمیت است، مدیریت تریبون های رسمی وغیر رسمی کشور باید در دستور کار جدی قرار گیرد، علاوه بر آن یادمان باشد که نقشه استعمار پیر در به زانو در آوردن و شکستن اقتدار امت اسلامی ترویج اختلاف در میان انان است .

یحیی کمال

در سال های اخیر از سوی برخی از افراد ظاهرا متدین و محب اهل بیت علیهم السلام در برخی از نقاط کشور و در محافل خصوصی و بعضا عمومی تر در جامعه اسلامی، اعمالی سر می زند که بلحاظ دینی و مذهبی و هم سیاسی و براساس مستندات روایی متقن و مستند منقول، در تناقض با کتاب و سنت صحیح و سیره و رفتار اهل بیت علیهم السلام بوده و مخالف نظر علماء ، اندیشمندان و فقهای اسلامی بوده، تا جایی که برخی، این نظر را اجماعی بین شیعه و اهل تسنن دانسته اند .

یکی از این اعمال، اقداماتی است که با برداشت غیر صحیح از روایات غیر معتبر، ضعیف و ساختگی در روز نهم ربیع الاول در قالب جشن و سرور و بعضا با ارتکاب اعمال خلاف شرع انجام می گیرد.

این دسته از افراد با برداشت غلط از روایات رفع القلم و بهره گیری از حدیث من بلغ و توسعه دادن قلمرو قاعده تسامح در ادله سنن به نقل های تاریخی و با نیت دوستی و محبت اهل بیت علیهم السلام و دشمنی با دشمنان آنان، انجام می گیرد .

در این فرصت و به بهانه روز نهم ربیع الاول به بررسی اجمالی حدیث رفع القلم و من بلغ و آسیب های چنین مراسم و اعمالی و نیز در خاتمه به نظرات و فتاوای علماء و فقهای شیعه، اشاره خواهیم کرد.

بررسی یک واقعه تاریخی

بسیاری از بزرگان، مورخان و علماء اسلامی امامی تاریخ کشته شدن و ترور خلیفه دوم را 26 یا 29 ذی الحجه         می دانند و بر این موضوع اتفاق نظر دارند. بگونه ایکه شیخ صدوق در کتاب مسار الشیعه گفته است: در روز 26 ذی الحجه سال 23 هجری عمربن خطاب مجروح و در 29 همان ماه ارتحال یافت. همچنین در کتاب سرائر ابن ادریس حلی امده است: باید دانست که قتل خلیفه دوم در 26 ذی الحجه سال 23 هجری واقع شده است و این مطلب اجماع شیعه واهل تسنن است.

علاوه براین سید بن طاووس در کتاب اقبال الاعمال نوشته است: در رابطه با روز نهم ربیع الاول روایتی نقل شده است و برخی از برادران امامی غیر عرب در این روز جشن گرفته و معتقدند  این روز روز کشته شدن فردی است که به خدا و رسول اهانت کرده و دشمنی ورزیده ولی من با وجود فحص در کتب، تاکنون روایتی موافق بااین روایت نیافته ام.

اشتباه در نقل حادثه نهم ربیع الاول

بسیاری از محققان بر این باورند که در نقل این حادثه به اشتباه و سهو ویا عامدانه وآگاهانه تغییری رخ داده است. و منشاء این تغییر و اشتباه نیز کشته شدن عمربن سعد فرمانده ظالم لشکر یزید در روز نهم ربیع الاول به دست مختار ثقفی است که بخاطر شباهت نام عمربن خطاب با عمر بن سعد این اشتباه بوجود امده است، افزون بر آن، همگی منابع براین موضوع تصریح کرده اند که ابو لولو پس از ترور خلیفه دوم و کشته و مجروح کردن عده ایی در مسجد النبی، خود زنی کرده و کشته شده است. و موضوع فرار او به ایران و کاشان به نظر برخی از علما از جمله قاضی نور الله تستری خالی از واقعیت است. ایشان در جلد 2 کتاب مصائب النواصب در رد کتابی که شخصی سنی مذهب برضد شیعه نوشته، می نویسد و به مسئله مراسم نهم ربیع الاول اشاره کرده و می گوید: این کار مورد تایید علماء شیعه نبوده و در زمان ما اینگونه اعمال و اعمالی که در رابطه با ابو لولو در کاشان انجام می گیرد متروک شده است.

بررسی حدیث رفع القلم

استناد عده ایی از ناهلان در برگزاری برخی از اعمال خلاف شرع و با نیت بظاهر حب اهل بیت حدیث رفع القلم است که از سوی علامه مجلسی در بحار نقل شده است .

این حدیث که با سلسله سند از طریق محمدبن ابن العلاء و یحیی بن محمد جریح بغدادی از امام علی نقی امام هادی نقل شده است که در بخشی از این حدیث امده است: خدا در این روز هیچ گناهی را برای بندگان ثبت نمی کند و شیعیان برای انجام هر گناهی دستشان باز است :

امرت الکرام الکاتبین ان یرفعوا عن الخلق کلهم ثلاثه ایام من ذالک الیوم (نهم ربیع الاول)ولااکتب علیهم شیئا من خطایاهم کرامه لک و لوصیک .......(دعاِئم الاسلام ج1ص194-عوائداللئالی ج1ص209-مسنداحمد ج1ص140)

1-با بررسی منبع حدیث و هم چنین راویان و اسناد روایت حدیث در می یابیم نام بسیاری از راویان در کتب حدیثی ذکر نشده و برخی دیگر نیز افراد قابل اعتمادی نیستند.

2-طبق روایات معتبر از معصومین از جمله امام صادق (ع)، هرحدیث و روایتی از معصومین نقل شده باشد که با کتاب خدا و سنت معتبر وعقل سلیم در تعارض باشد مطرود است و باید به دیوار کوبیده شود و این روایت از حیث متن و محتوا جزء همین دسته از روایات می باشد که با آیات مختلف قران کریم از جمله سوره زلزال و نیز با سخنان دیگر ائمه علیهم السلام که فرموده اند: ما من نکبه تصیب العبد الابذنب (هیچ زشتی به بنده نمی رسد مگر بخاط گناه)و یا لاتنال ولایتنا الا بالعمل والورع (به ولایت ما نتوان رسید مگر با اعمال صالح و دوری از گناه )در تعارض صریح وآشکار است .

در حدیثی از کتاب اخبار عیون الرضا امام رضا(ع) نقل شده است که ایشان فرموده اند: احادیثی  از زبان ما نقل شده که نسبت به دشمنان اهل بیت صریحا  دشنام داده شده، این روایات ساخته و پرداخته مخالفان است.

آن حضرت به ابن ابی المحمود فرموده اند: مخالین ما سه دسته خبر، در فضائل ما جعل کرده اند:

1-غلو 2-کوتاهی در حق ما 3- تصریح به بدی های دشمنان ما و دشنام به آنها.

وقتی مردم اخبار غلو را می شنوند ما  را تکفیر می کنند و می گویند: شیعه قائل به ربوبیت ائمه خود می باشند و وقتی کوتاهی در حق ما را می شنوند به ما معتقد می شوند و وقتی بدی دشمنان ما و دشنام به ایشان را می شنوند ما را دشنام می دهند حال آنکه خداوند می فرماید:

ولاتسبوا الذین یدعون من دون الله یسبواالله عدوا بغیرعلم(انعام/108)

و (شما مؤمنان) به آنچه مشرکان غیر از خدا می‌خوانند دشنام ندهید تا مبادا آنها از روی ظلم و جهالت خدا را دشنام دهند.

همچنین فرموده اند : دو گروه کمر مرا شکستند: فرد جاهل ومقدس نما که با جهلش باعث می شود مردم به دین عمل نکنند و دیگری عالم بی تقوا که بی تقوایی اش مردم را از علم و دانش بی زار می کند.

3-اختلاف زیادی بین نقلهای مختلف این روایت از جمله روایت اسحاق در کتاب مختصر به نقل از امام هادی(ع) و در کتاب انوار النعمانیه آن را از امام حسن عسکری(ع) نقل می کند.

4-نوع ادبیات و واژه ها و کلمات حدیث گواهی می دهد که این روایت بعد از عصر غیبت بوسیله برخی از افسانه سرایان همانند یک سریال و داستان و منطبق با اعتقاد برخی از اهل غلو چینش، ساخته و پرداخته شده است.

5-اصولا بنابه نظر فقهاء حدیث رفع القلم در مورد کودکان، مجانین و افراد خوابیده بوده که اگر این افراد دچار لغزش و گناهی شدند، حرجی نیست وگناهی برای انان نوشته نخواهد شد. اما ظاهرا عده ای از افراد مغرض و فرصت طلب با بهره گیری از این روایت و نیز استفاده از روایت ضعیف دیگری از پیامبر مثل حدیث:

من بلغ شىءٌ من الثواب علي‌خير فعمله كان له اجر ذلك و ان كان رسول الله (ص) لم يقله.

 يعنى چنانچه به انسان بگويند خواندن فلان دعا ثواب حج و عمره را دارد، اگر چه پيغمبر اكرم (ص) چنين چيزى نفرموده باشد خدا ثواب آن حج و عمره را به وى مى دهد.

و توسعه در قلمرو قاعده تسامح در ادله سنن که مربوط به برخی از مستحبات است به نقل تاریخی و بیان فضائل و ذم افراد، هرگونه اعمال خلافی را برای افراد مجاز شمرده و ثوابی هم مترتب آن کرده اند.

کتاب شناسی و بررسی کتبی که این حدیث را نقل کرده اند :

حدیث رفع القلم  در سه کتاب حدیثی دعائم الاسلام نعمان بن محمد ، عوالی اللئالی ابن جمهور احسائی و مسند احمد حنبل آمده است ، که هرسه کتاب و راویان آن دارای ضعف اعتبار می باشند :

الف: دعائم الاسلام

نویسنده کتاب نعمان بن محمد فقیه اوائل قرن چهارم هجری است، ایشان ابتدا سنی حنفی و سپس به مذهب شیعه اسماعیلی در آمد و بیش از 20 سال در خدمت خلفای اول و دوم فاطمی در آمد و به آنان خدمت کرد و مورد احترام اسماعیلیان بوده است و به توصیه خلیفه فاطمی کتاب الایضاح و سپس کتاب عوالی را که متن نهایی فقه اسماعیلی بود،  ناظر برکتاب الایضاح نوشته است.

این کتاب هم به جهت اعتقادات مولف  آن و هم به جهت مرسل بودن روایات کتاب که تنها به نام پیامبر ویا امامان بسنده کرده، ضعیف و نامعتبر بوده و به اعتقاد برخی از دانشمندان اسلامی زمانی روایات این کتاب معتبر است که متن و محتوای آن در منابع معتبر دیگر تایید و مخالف کتاب خدا و سیره معتبر رسول اکرم و  اهل بیت علیهم صلوات الله نباشد

.

ب: مسند احمد حنبل

در مورد اعتبار مسند احمد حنبل حتی در میان علمای اهل سنت نیزاختلاف است و بسیاری از علما روایات این کتاب را ضعیف و نامعتبر می دانند.و حتی برخی معتقدند در مسند احمد روایات موضوع و جعلی وجود دارد .

احمد حنبل احادیت مسند را از بین بیش از 750 هزار روایات در برگه های چرک نویسی جمع آوری و نوشته است و قبل از پیرایش و ویرایش کتاب از دنیا رفت و سپس از طرف فرزندش و یکی از شاگردان او، روایاتی بر ان افزوند و به صورت کتاب کنونی در آمده است . لدا ضعف کتاب از دو جهت می باشد:

اولا، مسند احمد در زمان حیات و بدست خود او تنقیح و تالیف نشده است و برخی گفته اند در زمان افزودن روایات، روایات موضوع و جعلی نیز وجود داشته است .

ثانیا، خود احمد حنبل در مورد این کتاب گفته است: من بر خلاف روایات حلال وحرام، در روایات فضائل، تسامح  کرده و در صحت سند سخت گیری نمی کنم.

ج: عوالی اللئالی

این کتاب بوسیله ابن جمهور احسانی تقریبا در سنه 900هجری طی چهار ماه در مشهد نوشته است روایات این کتاب نیز بدون سند ذکر شده است و با توجه به اینکه برخی از روایات این کتاب در منابع دیگر با سند ضعیف امده است علم اجمالی ایجاد می شود احادیث این کتاب ضعیف و فاقد اعتبار می باشد و متن آن هم از نظر برخی از علما غریب بوده به همین جهت کتاب او را فاقد اعتبار می دانند.

در نتیجه روایت رفع القلم در کتبی آمده که فاقد اعتبار می باشد. .

نظرات علما و فقها در زمینه حدیث رفع القلم و مراسم نهم ربیع الاول

1-آیت الله بهجت

آیت الله هادوی تهرانی می گوید: آیت الله بهجت مانند آیت الله بروجردی از حامیان تقریب مذاهب اسلامی بودند و کلامشان این است که: مسائل شیعه و سنی مربوط به گذشته های تاریخ است و نباید این مسائل باعث اختلاف شیعه وسنی امروز شود بلکه  ما باید فضائل و مرجعیت اهلبیت را مطرح کنیم.

2-آیت الله تبریزی در پاسخ سوالی در زمینه حدیث رفع القلم فرمودند: روایت مزبور صحیح نیست.

3-آیت الله فاضل لنکرانی فرمودند: حدیث رفع القلم صحیح نیست و مسلمان موظف به انجام واجبات دینی بوده و فرقی در ایام سال نسبت به آن وجود ندارد و انجام اعمالی که موجب تفرقه مسلمین یا وهنشیعه شود جایز نیست

4-آیت الله ناصر مکارم نیز در رابطه با حدیث رفع القلم فرمودند: ما روایتی با عنوان رفع القلم در مورد ایام مخصوص در منابع نداریم، بر فرض چنین چیزی باشد که نیست، مخالف کتاب و سنت است و چنین روایاتی غیر قابل پذیرش بوده،  وحرام وگناه در هیچ زمانی مجاز نیست.

5-امام خمینی و مقام معظم رهبری، استاد مطهری، شهید بهشتی و ..در حال حاضر از منادیان وحدت وتقریب مذاهب اسلامی بوده و هستد، رهبر انقلاب در پاسخ به سوالی در مورد حدیث رفع القلم فرمودند: هرگونه گفتار یا کردار و رفتاری که در زمان حاضر سوژه و بهانه به دست دشمن بدهد ویا موجب اختلاف و تفرقه بین مسلمین شود شرعا حرام اکید است.

نتیجه اینکه:

اولا، روایات نقل شده نامعتبر، ضعیف و جعلی است

ثانیا، تمامی محدثان نامی شیعه از شیخ صدوق، ابن طاووس، شیخ مفید تا شیخ عباس قمی، قتل و ترور خلیفه دوم را در ماه ذی حجه نقل کرده انند نه در ماه ربیع .

ثالثا، بلحاظ کتاب شناسی، سه کتابی که این حدیث را نقل کرده اند و نیز مولفین آن فاقد اعتبار می باشند.

 رابعا، کسی که در 9ربیع الاول کشته شد عمرسعد بود بدست مختار ثقفی نه عمر بن خطاب به دست ابو لو لو .

خامسا، ابولولو، ایرانی یهودی الاصل بوده و به جهت اینکه برادرش در جنگ اعراب و ایرانیان در زمان خلیفه دوم کشته  شده بود به انتقام قتل برادرش، خلیفه دوم را کشته است نه به جهت عشق وارادت به امیرالمومنین علی (ع).

سادسا، حدیث ضعیف رفع القلم را فقها صرفا برای اعمال کودکان، مجانین و افراد خوابیده  که اگر در دوران کودکی، جنون و یا خواب انجام داده باشند، دانسته اند.

سابعا، محتوای این روایت صریحا با کتاب خدا و سیره اکرم (ص) و بیان اهل بیت علیهم السلام در تعارض است. از ائمه معصومین علیهم السلام از جمله امام صادق(ع) نقل شده است که هر سخن و روایتی که از ما نقل شود و مخالف کتب خدا، سیره رسول اکرم (ص) و عقل سلیم باشد آن را رد کرده و به دور بیاندازید، چرا که این سخنان از طرف ما نبوده بلکه دشمنان ما آن را بافته اند.

لذا براه انداختن و برگزاری جشن و عیدی به اسم عید الزهرا و ارتکاب گناهان و معصیت های صریح در این عید با هر انگیزه ای که انجام بگیرد، خلاف دین اسلام و مذهب اهل بیت علیهم السلام و گسترش اختلاف و دشمنی در میان امت اسلامی و نقشه دشمنان اسلام  می باشد.

       منابع
1- مهدی مسائلی – نهم ربیع جهالت ها و خسارت ها
2- سید رضی – نهج البلاغه ( نسخه صبحي صالح)
3- علامه مجلسی – بحارالانوار
4- شیخ کلینی – کافی
5- شیخ صدوق – من لایحضره الفقیه
6- شیخ حرّ عاملی – وسائل الشیعه
7- شیخ مفید – مسارالشیعه
8- شیخ مفید – الجمل
9- علی بن بابویه – فقه الرضا
10- شیخ صدوق – عیون اخبار الرضا
11- شیخ طوسی – تفسیر تبیان
12- شیخ صدوق – معانی الاخبار
13- سید ابن طاووس – اقبال الاعمال
14- راغب اصفهانی – مفردات
15- ابن ابی الحدید – شرح نهج البلاغه
16- استاد ابولفضل بهرام پور – حق با کیست
17- حجت السلام قزوینی – مقاله ای در مورد وحدت
18-  استاد رسول جعفريان –  صفويه در عرصه دين ، فرهنگ و سياست
19-  استاد رسول جعفریان -  تاریخ تشیع در ایران تا طلوع دولت صفوی

یحیی کمال

اول ربیع الاول 1442