
چکیده
از دير باز
ميدانهاي الكترومغناطيسي بطور وسيع براي درمان تعداد انبوهي از بيماريها مورد
استفاده قرار مي گرفته است . امواج الكترومغناطيسي مي تواند پروتئينهاي استرس را
جهت اقدامات حفاظتي تحريك كند، جلوي حمله هاي قلبي (Unoxia)را بگيرد، آسيبهاي DNA را كاهش دهد، از رشد سلولهاي سرطاني
محافظت كند، ضربان قلب را تقويت كند، عملكرد مغز را بهبود بخشد، اختلالات ذهني را
درمان كرده و يا سيستم ايمني بدن را تقويت كند . بشرطي كه دوز (Dose) . آنها بطور دقيق كنترل گردد .
اما
متاسفانه بسیاری از پدیده های طبیعی توسط سازمان های نظامی و امنیتی آمریكا
مورد سوء استفاده قرار گرفته و به ابزاری علیه بشریت تبدیل شده است. در این
میان امواج نیز از این سوء استفاده مصون نمانده و با دست كاری قابلیت های موجود در
آن به اسلحهای ترسناك و گاهی مرگبار علیه انسان تبدیل شده است. گاهی این تسلیحات
را "سلاح های غیر كشتاری" می نامند. این سلاح ها هم بر جسم و هم بر روان
انسان تاثیرگذار هستند. نوعی از آن كه بر حالات روانی انسان تاثیر می گذارد در
شكنجه ها، بازجویی ها، كنترل ذهن، تاثیر بر توده ای از مردم معترض، ایجاد استرس و
تنش روانی جمعی و... كاربرد دارد. انواع دیگر كه جسم انسان و یا اهداف غیر زنده را
هدف قرار می دهد به ترتیب به سوزاندن، آزارهای پوستی و تخریب و انفجار می
پردازد...
کلمات کلیدی:
امواج
الکترومغناطیسی،اشعه تی ،رادار،مایکروویو،اشعه ی ایکس،اشعه ی فروسرخ،چاقوی گاما
تعریف امواج
الکترومغناطیسی
امواج الکترومغناطیسی یک رده از امواج است که دارای مشخصات زیر است:
امواج الکترومغناطیسی دارای ماهیت و سرعت یکسان هستند و فقط از لحاظ فرکانس ، یا
طول موج باهم تفاوت دارند
در طیف امواج الکترومغناطیس هیچ شکافی
وجود ندارد. یعنی هر فرکانس دلخواه را میتوانیم تولید کنیم.
برای مقیاسهای بسامد یا طول موج ، هیچ حد بالا یا پائین تعیین شدهای وجود ندارد.
از جمله منابع زمینی امواج الکترومغناطیسی میتوان به امواج دستگاه رله تلفن ،
چراغهای روشنایی و نظایر آن اشاره کرد.
این امواج برای انتشار خود نیاز به محیط مادی ندارند. قسمت عمده این فیزیک امواج
دارای منبع فرازمینی هستند.
امواج الکترومغناطیسی جزو امواج عرضی هستند.
گستره امواج الکترومغناطیسی
امواج
الکترومغناطیسی از طولانیترین موج رادیویی ، با طول موجهای معادل چندین کیلومتر
، شروع شده پس از گذر از موج رادیویی متوسط و کوتاه تا نواحی کهموج ، فروسرخ و
مرئی امتداد مییابد. بعد از ناحیه مرئی فرابنفش قرار دارد که خود منتهی به نواحی
اشعه ایکس ، اشعه گاما و اشعه کیهانی میشود.
کاربردهای امواج
الکترومغناطیسی
کاربردهای
امواج الکترومغناطیسی در مخابرات: از این جمله میتوان فیبر نوری ، دستگاه رله
تلفن ، موجبرها ، ماهواره و ... اشاره کرد.
کاربردهای امواج الکترومغناطیسی در نظامی: مانند بمب الکترومغناطیسی ، انواع
رادار ، ردیابهای موشک و ... .
کاربردهای امواج الکترو مغناطیسی در پزشکی: از قبیل عکسبرداری مغناطیسی ، رادیولوژی
، سونوگرافی با لیزر ، کاربرد اشعه ایکس و گاما در فیزیک پزشکی و ... .
کاربردهای امواج الکترومغناطیسی در صنعت: انواع برشکاریهای لیزری ، قطار الکترومغناطیسی
و صندلی مغناطیسی و ... .
کاربردهای امواج الکترومغناطیسی در اخترشناسی: با مطاله طیف الکترومغناطیسی گسیل
شده از جو میتوان به ساختار اجرام آسمانی پیبرد.
کاربردهای
امواج الکترومغناطیسی درارتباط
تلفن بين شهري : از بعضي امواج الكترومغناطيسي براي برقراري
مكالمههاي تلفني بين شهرها استفاده مي شود. اين امواج بسيار بيش تر از سيم مي
توانند مكالمهها را برقرار كنند.
کاربردهای امواج
الکترومغناطیسی درارتباط
ماهواره اي: بـرخي از ايـن امواج مي تـوانند تصاوير تلـويزيوني را
توسط مـاهوارهها بين كشورهاي مختلف انتقـال دهند ماهوارهها اين امواج را دريافت
مي كنند و پيش از آن كه آنها را براي آنتنهاي گيرنده درزمين ارسال كنند، تقويت
مي كنند. به اين ترتيب، تمام دنيا تحت پوشش تلويزيوني زنده قرار گرفته است.
کاربردهای امواج الکترومغناطیسی در
پخت وپز: در اجاقهاي مخصوص، نوعي از اين امواج براي پختن غذا
استفاده مي شود. با اين امواج غذاهـا با سرعـت پخته مي شوند. اگرمغز و ديگر اندامهاي
داخلي ما درمعرض اين نوع موج قرار گيرند، پخته مي شـوند. ايـن امواج را بادقت بايد
به كار برد.
استفاده از امواج
الکترومغناطیسی پرفرکانس؛ شیوه تازه ای برای تصویربرداری و درمان سرطان
|
رادار
با پیش بینی وجود امواج
الکترومغناطیس توسط ماکسول و تلاش دانشمندان دیگر همچون هرتز و مارکونی جهت تحقق
عملی آن پیش بینی ها، مخابرات جدید پا به عرصه وجود نهاد و به مرور ضمن پیشرفت
فنی و بهره برداری های معقول از اثرات اعجاب انگیز امواج الکترومغناطیسی ،
متاسفانه از این امواج در جهت استعمار و تقویت کاربردهای سلاح های کشتار جمعی
استفاده گردید و اولین بهره برداری نادرست از آن در جنگ جهانی دوم با ساخت و
بکارگیری رادار نظامی صورت گرفت.
هر چند رادار به تنهایی ابزار سودمندی است لیکن به کاربردهای نظامی آن بیش از
سایر موارد توجه می شود.
اگر چه رادار منفجر نمی شود و کشنده نیست ولی می تواند برد و دقت شلیک سلاح های
قوی را تا چند برابر افزایش دهد. لذا از ابتدای بکارگیری رادار، به منطور کاهش
تهدیدات راداری و در خفا نگهداشتن اهداف حیاتی از دید آن اقدامات زیادی صورت
گرفته و از سیستم ها و مواد جاذب الکترومغناطیس در این رابطه بهره برداری شده
است.
ناگفته نماند کاربردهای غیر نظامی رادار همچون کنترل ترافیک فرودگاه ها و جاده
ها ، ناوبری هوایی و دریایی، شناسایی کرات و اجرام آسمانی ، نقشه برداری ،
شناسایل معادن زیرزمینی و کاربردهای زمین شناسی و پزشکی در جهت رفاه زندگی بشر
بسیار موثر بوده است.
|
کاربردهای رادار هواشناسی
1- امنيت ترافيك
هوايي: با توجه به اينكه رادار هواشناسي مي تواند پديده هاي جوي را در سطوح فوقاني
با دقتي بالا كشف و رديابي كند، اين امكان را فراهم مي آورد تا خلبان پيش از ورود
هواپيما به منطقه اي كه شرايط نامناسب جوي دارد از موضوع آگاهي پيدا كند و تصميمات
لازم را اتخاذ نمايد. اندازه گيري و كشف توربولانسها و چينش باد از ويژگي هاي مهم
رادار هواشناسي است.
2- آبشناسي : رادار هواشناسي امكان پيش بيني هاي كوتاه
مدت و دقيق از ميزان بارندگي را فراهم مي آورد. اين پيش بيني ها مي تواند مبناي
خوبي براي مديريت منابع آب از قبيل تنظيم دريچه هاي خروجي آب از سدها براي جلوگيري
از سرريز شدن، پاكسازي راه آبها و .... را فراهم آورد. همچنين اين اطلاعات مي
تواند براي صدور هشدار نسبت به وقوع سيلاب يا طوفان بكار رود. علاوه براين اطلاعات
جمع آوري شده مي تواند براي پيش بيني هاي بلند مدت در مورد ميزان بارندگي و به تبع
آن منابع آب بكار رود كه در موارد متعددي چون توليد برق و كشاورزي كاربرد
دارد.
3- كشاورزي : همانطور كه گفته شد رادار
هواشناسي امكان پيش بيني هاي كوتاه مدت بارندگي را فراهم مي آورد. اين پيش بيني ها
علاوه بر ميزان بارندگي، شدت و نوع آن را نيز شامل مي شود. به اين ترتيب پديده هاي
زيانبار براي محصولات كشاورزي از قبيل تگرگ، باران شديد و طوفان قابل پيش بيني
خواهد بود. با اندازه گيري و پيش بيني سرعت و جهت باد و ساير عوامل، امكان كمك به
تعيين زمان سم پاشي، بذر پاشي و .... وجود خواهد داشت.
4- تعدیل آب و هوا : شناسايي و رديابي توده هاي
فعال و غير فعال جوي و برآورد نوع فعاليت آنها مي تواند منجر به اتخاذ تصميم درست
و به موقع براي باروري ابرها، تبديل تگرگ به باران و ساير روش هاي تعدیل آب و هوا
شود.
5- مديريت راه ها : فراهم آوردن امكان پيش بيني بارش برف و
ساير نزولات آسماني و طوفان ها مي تواند عاملي موثر در جلوگيري از حوادث رانندگي
ناشي از لغزندگي معابر و سوانح سقوط بهمن باشد.
6- پيش بيني: رادار هواشناسي كاربرد عمده اي در پيش بيني
هاي كوتاه مدت و بلند مدت وضع هوا و تحليل و شرايط جوي دارند و وضعيت جوي حاضر را
با تصويرهايي گويا و زيبا ارائه مي دهند كه قابل ارائه از طريق رسانه هاي جمعي
نظير تلويزيون و اينترنت مي باشد.
به برخی از کاربردهای غیر نظامی رادار
که در جهت صلح و آرامش و راحتی زندگی انسان استفاده می شود بطور اختصار اشاره می
شود:
1- کنترل ترافیک هوایی
کنترل ترافیک و اعلام وضعیت هوایی در اطراف فرودگاهها و در برخی از هواپیما های
پیشرفته در یاری رساندن به خلبان هنگام فرود و در وضعیت بد آب و هوایی که دید کافی
وجود ندارد.
2- ناوبری هوایی و دریایی
جهت نشان دادن موقعیت ، سرعت ، مسافت طی شده و مسیر یابی در هر لحظه.
3- جلوگیری از تصادف کشتی ها
استفاده از یک رادار کوچک با برد محدود در جلوی کشتی جهت شناسایی موانع مقابل
کشتی.
4- فضایی
سنجش از دور و شناسایی اجرام و کرات آسمانی.
5- کنترل سرعت
کنترل سرعت خودروها در بزرگراه ها توسط پلیس.
6- کنترل خط تولید
کنترل خط تولید و سرعت بهره برداری از خطوط
7- هواشناسی
پیش بینی وضعیت آب و هوای مناطق مختلف با استفاده از جهت وزش باد و سایر عوامل
موثر
8- زمین شناسی
بررسی و شناسایی وضعیت اقیانوس ها ، دریاها ، منابع زیرزمینی ، معادن و
آتشفشانها
9- کشاورزی
محاسبه میزان اراضی زیر کشت و برآورد محصولات مختلف کشاورزی. با توجه به آنکه
محصولات مختلف کشاورزی دارای خواص الکترومغناطیسی (انعکاس امواج) متفاوتی
است.
کاربرد های نظامی رادار
کاربردهای نظامی رادار دارای طیف و
انواع گسترده ای است که در این جا به چهار نمونه از این کاربردها اشاره می
شود.
1- دیده بانی Early Warning مراقبت و تعیین
مشخصات هدف
با توجه به نوع کاربرد ، باند فرکانسی این رادارها و مشخصات آنها متفاوت
است.
2- ناوبری نظامی Navigation
هدایت هواپیما در حین پرواز و هنگام فرود و صعود و تعیین ارتفاع و سرعت هواپیمای
نظامی.
3- کنترل و هدایت آتش Fire
Control System
کنترل و هدایت آتش که بنا به چگونگی بهره برداری هوا به هوا - زمین به هوا - زمین
به دریا و هوا به زیر دریا متفاوت می باشد. (در این مورد از رادارهای تک پالسی
استفاده می شود)
4- ردیاب Track
مشخص کردن مسیر و مقصد اهداف متحرک مانند هواپیما یا موشک های بالستیک. برد
رادارهای فوق بسیار بیشتر از رادارهای کنترل و هدایت آتش است ولی از نظر اصول کار
شبیه یکدیگرند.
كاربردهاي مايكروويو
مايكروويو در جامعه امروز ما كاربردهاي فراواني دارد. گستره
وسيع اين كاربردها ، امور مخابرات رادار ، تحقيقات فيزيكي ، داروسازي ، اندازه
گيريهاي صنعتي ، حرارت دادن و خشك كردن محصولات غذايي و كشاورزي و حتي پختن غذا را
در بر مي گيرد.
يك از مزاياي مهم امواج مايكروويو در مخابرات ، پهناي باند
وسيع آن است. بنابر نظريه مخابرات مقدار اطلاعاتي كه مي توان انتقال داد مستقيما
با پهناي باند موجود متناسب است. از طرفي براي برقراري يك ارتباط خوب بين دو نقطه
سيگنال بايد دقيقا متمركز و سپس به سوي آنتن گيرنده هدف گيري مي شود. لذا با توجه
به اينكه فركانسهاي مايكروويو اين قابليت را دارند ، براي ارتباط نقطه به نقطه بي
سيم ايده آلند. جالب است بدانيم كه پخش برنامه هاي راديو و تلويزيون بر اساس
تمركزامواج نبوده بلكه بر اين اساس كه سيگنال راديويي در يك ناحيه حتي الامكان
وسيع انتشار يابد به همين دليل فركانسهاي پخش امواج AM و FM و تلويزيون از گستره مايكروويو بسيار
پائين ترند.
طيف مايكروويو باند وسيعي از فركانسها را در برمي گيرد كه از
آن در انتقال اطلاعاتي بخوبي استفاده مي شود. بنابر نظريه مخابرات مقدار اطلاعاتي
كه مي توان انتقال داد مستقيما با پهناي باند موجود متناسب است.
بنابراين طيف مايكروويو نسبت به باندهاي راديويي و تلويزيوني
كانالهاي مخابراتي بيشتر را مي تواند در خود جاي دهد با نياز فزاينده به انتقال
اطلاعات مخابرات مايكروويو نيز در جامعه ما هرروز رواج بيشتري مي يابد.
كاربرد عمده ديگر مايكروويو در سيستمهاي رادار است. اين
سيستمها در رديابي هواپيماها هدايت موشكهاي ماوراي صوت ، مشاهده و ردگيري توده هاي
هوا و كنترل ترافيك پرواز در فرودگاهها استفاده مي شود. رادار همچنين در آژيرهاي
دزدگير ، درب بازكن گاراژ ، و آشكارسازهاي سرعت كه مورد استفاده پليس است بكار مي رود.
قابليت تمركز دقيق در موج منتشر شده همان ويژگي است كه استفاده
از مايكروويو را در رادار تا اين حد سودمند مي سازد مثلا رادار فرودگاه بايد
بتواند هواپيماهاي مختلف را در صفحه نمايش ترافيك تشخيص دهد.
بنابراين پرتو رادار بايد چنان باريك باشد كه اگر متوجه يك هواپيما
شود سيگنال دريافتي نشان دهنده وموج منعكس شده از همان هواپيما باشد و نه از
هواپيماي ديگري كه بعنوان مثال 15 درجه دورتر پرواز مي كند. اين قدرت تفكيك زاويه
اي براي سيگنالهاي منعكس شده مستلزم يك پرتو باريك و در نتيجه استفاده از
فركانسهاي مايكروويو است. همچنين با استفاده از تمركز دقيق مايكروويو در رادار يك
هواپيما ميتوان نقشه يك ناحيه وسيع از زمين را تهيه كرد. اين مطلب هم استفاده
نظامي دارد و هم غير نظامي.
از خواص گرمايي مايكروويو مي توان در گستره وسيعي از كاربردهاي
تجاري و صنعتي كه مورد استفاده است اشاره كرد.
اجاق مايكروويو مثال آشنايي در اين زمينه است ، در اجاقهاي
معمولي غذا بوسيله اشعه فروسرخ گرم مي شود. از آنجا كه عمق نفوذ مواد غذايي در
فركانسهاي مربوط به فرو سرخ كم است گرما توسط سطح ماده جذب مي شود.
اين گرما از طريق هدايت كه فرايند نسبتا هسته اي است به داخل
ماده غذايي منتقل مي شود. بنابراين چندساعت طول مي كشد تا وسط يك تكه گوشت متوسط
بخوبي پخته شود، در اين مدت هواي داخل اجاق كاملا داغ است. در مقايسه با آن ، هواي
داخل يك اجاق مايكروويو خنك مي ماند. چرا كه هوا در فركانسهاي مايكروويو براي اكثر
مواد غذايي در حدود ابعاد آنهاست.
تمام حجم مواد غذايي در اثر تابش مايكروويو مستقيما و بطور
يكنواخت گرم مي شود در نتيجه مدت پخت غذا با مايكروويو در حدود يك دهم زمان لازم
براي اجاقهاي معمولي است. از خواص گرمايي مايكروويو در خشك كردن لباسها ، خشك كردن
چيپس ، كاغذ ، دانه هاي قهوه و مشابه آنها استفاده مي شود.
هم اكنون در بسياري از بيمارستانها و آزمايشگاهها از تكنولوژي
مايكروويو در كاربردهاي پزشكي و با استفاده از تابش گرماي مايكروويو بر روي ياخته
هاي بدخيم به عنوان روشي براي درمان سرطان تحت بررسي است.
عرصه تحقيقاتي ديگري كه از سيگنالها و روشهاي مايكروويو بهره
مي گيرند نجوم راديويي است دو بخش تحقيقاتي ديگر كه از روشهاي مايكروويو بهره مي
برند علم مواد و فيزيك ذرات پرانرژي اند. از امواج مايكروويو در اندازه گيريها و
كنترل صنعتي نيز به منظور اندازه گيري ضخامت صفحات فلزي در نوردهاي غلطكي اندازه
گيري قطر سيم در موقع كشش ، اندازه گيري ضخامت صفحات دي الكتريك ، اندازه گيري
ميزان رطوبت در صنعت كاغذ و نساجي و اندازه گيري ميزان رطوبت در مايعات و غيره
استفاده مي شود. با وجود آنكه روشهاي گوناگوني از كاربرد امواج مايكروويو بيان شد
اما باز هم تلاش مهندسان مايكروويو در كاربرد روشهايي نهفته است كه هنوز ناشناخته
اند.
کاربرد اشعه ایکس :
راديوگرافى عكسبردارى از بدن با پرتوهاى ايكس و راديوسكوپى
مشاهده مستقيم بدن با آن پرتوا است. در عكاسى معمولى از نورى كه از چيزها بازتابش
مى شود و بر فيلم عكاسى اثر مى كند استفاده مى شوند در صورتى كه در راديوگرافى
پرتوهايى را كه از بدن مى گذرند به كار مى برند. پرتوهاى ايكس را نخستين بار در
سال ۱۸۹۵ ميلادى، ويلهلم كنراد رنتيگن استاد فيزيك دانشگاه ورتسبورگ
آلمان كشف كرد. اين كشف بسيار شگفت انگيز بود و خبر آن با سرعت در روزنامه هاى
جهان منتشر شد. جالب است كه رنتيگن بر روى پرتوهاى كاتدى كار مى كرد و به طور
اتفاقى متوجه شد كه وقتى اين پرتوها، كه همان الكترون هاى سريع هستند به مواد سخت
و فلزات سنگين برخورد مى كنند پرتوهاى ناشناخته اى توليد مى شود او اين پرتوها را
پرتو ايكس به معنى مجهول ناميد. پرتوهاى ايكس قدرت نفوذ و عبور بسيار زياد دارند.
به آسانى از كاغذ، مقوا، چوب، گوشت و حتى فلزهاى سبك مانند آلومينيوم مى گذرند،
ليكن فلزهاى سنگين مانند سرب مانع عبور آنها مى شود. اشعه ايكس از استخوان هاى بدن
كه از مواد سنگين تشكيل شده اند عبور نمى كنند در صورتى كه از گوشت بدن به آسانى
مى گذرند. همين خاصيت سبب شده كه آن را براى عكسبردارى از استخوان هاى بدن به كار
برند و محل شكستگى استخوان ها را مشخص كنند. براى عكسبردارى از روده و معده هم از
پرتوهاى ايكس استفاده مى شود ليكن براى اين كار ابتدا به شخص مايعاتى مانند سولفات
باريم مى خورانند تا پوشش كدرى اطراف روده و معده را بپوشاند و سپس راديوگرافى
صورت مى دهند. كشف پرتوهاى ايكس كه به وسيله رنتيگن عملى شد سرآغاز فعاليت هاى
دانشمندانى مانند تامسون، بور، رادرفورد، مارى كورى، پيركورى، باركلا و بسيارى
ديگر شد به طورى كه نه فقط چگونگى توليد، تابش و اثرهاى پرتو ايكس و گاما و نور
شناخته شد بلكه خود اشعه ايكس يكى از ابزارهاى شناخت درون ماده شد و انسان را با
جهان بى نهايت كوچك ها آشنا كرد و انرژى عظيم اتمى را در اختيار بشر قرار داد.
پرتوهاى ايكس در پزشكى و بهداشت براى پيشگيرى، تشخيص و درمان به كار مى رود به
طورى كه در فناورى هاى مربوطه يكى از ابزارهاى اساسى است.
کاربردهای اشعه ی فروسرخ
1- دید در شب:دستگاه دید در شب وسیلهای برای دیدن در شرایط
کمبود یا نبود نور کافی جهت مشاهده اشیاء است. دستگاه مذکور قادر به شناسائی اشیاء
گرمتر نسبت به محیط، توسط ثبت سایه هائی متفاوت از اجسام سردتر از هدف در ردههای
متفاوت بوده که به نیروهای پلیس و نظامی ، امکان شناسائی انسان و یا اتوموبیل و
غیره را به راحتی فراهم میسازد.یک تفنگ مجهز به دوربین دید در شب، بعنوال مثال،
از آنجائی که تابش فروسرخ غیرمرئی بوده، اما رفتاری عینا مانند نور مرئی را از خود
نشان میدهد، پس بنابراین توسط بازتاب و کنترل آن میتوان به مثابه یک ابزار کاراء
در درگیریهای جنگی یا پلیسی از خواص آن بهره مند شد. چنین سلاحی به یک منبع تابش
فروسرخ و یک عامل بازتاب امواج برگشتی ، در راستای هدف گیریست.امواج بازیافتی از
هدف و یا به عبارت دیگر انرژی بازگشت شده، دریافت و توسط یک سامانه الکترونیکی
بصورت یک صحنه مرئی در معرض دید تک تیرانداز ( بعنوان تنها ناظر صحنه)، قرار میگیرد.
2- اندازه گیری حرارت از راه دور
3- رصد اجرام آسمانی
4- تصویر برداری / نقشه برداری
5-عکسبرداری توسط دوربینهای حساس به انواع تابش فروسرخ با
هواپیما ، بالن، سفینهها وغیره بررسی زمین از راه دور (آکموترا(عکسبرداری
هواپیمایی حرارتی فروسرخ امکان نقشهبرداری از موقعیت و حالتهای معین خطوط لوله و
از جمله خطوط لوله انتقال نفت و گاز را اعم از باز و زیرزمینی فراهم میکند. هر
دوی آنها از حرارتی بالاتر از محیط اطراف برخوردارند و لذا حتی در صورت ساخت
زیرزمینی خطوط لوله، تفاوتهای حرارتی کافی برای ثبت آنها به وجود میآیند. از ارتفاعات پایین با دقت ۲/۰-۱/۰ متری انجام بگیرد. عکسهایی که با این کیفیت گرفته میشوند، نشانههای بارز خط لوله، قسمتهای وجود آبهای زیرزمینی
دور لوله (محل وجود خطر بالای زنگزدگی و فرسایش فلز) و محل ایجاد دهانهبند
هیدراتی به وضوح دیده میشود. امکان ریزش محصولات به گونههای مختلف جلوه میکنند. در خطوط لوله انتقال گاز به علت انبساط آدبیتیک گاز این
قسمتها بسیار سرد نشان داده میشوند در حالی که در خطوط لوله انتقال نفت این قسمتها از محیط
اطراف گرمتر هستند. قسمتهای ریزش نفت در عکسها دقیقاً نشان داده میشوند چرا که قدرت بازتاب محل آلوده شده تغییر میکند.
عکسبرداری هواپیمایی حرارتی فروسرخ امکان تشخیص نه تنها احتمال وقوع سانحه بلکه آن
قسمتهای خط لوله را میدهد که در آستانه سانحه قرار دارند (یعنی کشف سوراخها، جاخالی
فراز گاز و غیره)
6- مخابرات
انتقال امواج صوتی و تصویری از باندهای پائین تابش فروسرخ (مایکروویو)
نزدیک امواج رادیویی جهت تقویت و تکرار پایداری از مبداء تا به مقصد (کاربرد در
مخابرات، رادیو وتلویزیون)
7- گرمادهی
1- گرما دهی به افراد در سوناها
2 - آب کردن یخ روی بالها و یا سایر اجزاء
وادوات پروازی هواپیماها
3- گرم کردن غذا و سایر خوراکیها بدون گرم کردن
هوای اطراف
4- خشکبار سازی میوه جات در یک دهم زمان متعارف،
بدون آلودگی
چاقوی گاما(Gamma
Knife)

چاقوی گاما یا همان گاما نایف در حقیقت یک چاقو نیست بلکه نام
تجاری و ثبت شدۀ وسیله ایست برای اعمال اشعه گاما با شدت بالا که به صورت هدف گیری
نقاط مشخصی از ضایعات به کار می رود. این اشعه گاما از ماده رادیو اکتیو کبالت ۶۰ منتشر می شود. در سوئد برای بیشتر از 20 سال است که مورد
استفاده و توسعه قرار گرفته و همکنون در کشورهایی چون آمریکا موجود است. برای
بیمارانی که دارای تومور مغزی خوش خیم و یا دارای رگهای غیر عادیِ غیر قابل جراحی
(بدلیل عمیق و در دسترس نبودن و یا نزدیک بودن به نقاط حیاتی مغز) هستند، استفاده
می شود.
این روش بصورت سر پایی است و نیازی به جراحی و بیهوشی ندارد و
در حدود 2 تا 3 ساعت به طول می انجامد.
کبالت 60 چیست؟
کبالت 59 در طبیعت وجود دارد و فلزی پایدار است (رادیو اکتیو
نیست). وقتی کبالت 59 در یک میدان نوترونی قرار بگیرد ، با دریافت یک نوترون به کبالت
60 تبدیل خواهد شد که ایزوتوپ همدیگرند. کبالت 60 که رادیو اکتیو است دارای نیمه
عمر 5.27 سال است ، که با انتشار یک بتای منفی و پس از آن تولید اشعه گاما ، به
عنصر پایدار نیکل 60 تبدیل می شود. در این واپاشی، کبالت 60 یک الکترون(بتای منفی)
با انرژی 315kev و دو اشعه گاما
با انرژی های 1.17Mev و 1.33Mev منتشر می کند.
یک گرم کبالت60 حدود 50کوری اکتیویته دارد. که این مقدار می
تواند قدرت یونیزه کنندگیی حدود 0.5 sievert/min را برای بدن داشته باشد. دوزی معادل 4
تا 5 سیورت برای کل بدن، می تواند در طول 30 روز نصف انسانها را از بین ببرد. که
می توان بوسیله یک گرم ، تنها در طول چند دقیقه به اثر ذکر شده رسید.
برخی کاربردهای اشعه گاما:
1- برای ردیابی واکنش های شیمیایی
2-
منبعی رادیو اکتیو برای کارهای پرتوپزشکی
3- برای عکسبرداری های صنعتی
4-برای محاسبه قطر و کلفتی برخی اشیا
5- برای میکروب کشی مواد غذایی
6-همچنین در ساخت بمب کبالت نیز به کار می رود.
چاقوی گاما چاقویی بدون قابلیت برش
برای افرادی که دارای تومور مغزی هستند ممکن است زندگی کسل
کننده و رنج آور باشد. اما نعمت انقلاب در تکنولوژی ، معالجه برای بسیاری بیماران
را امیدوار کننده تر و راحت تر و بدون درد تر ساخته است.
تکنولوژیی که به نام «چاقوی گاما» مشهور است _بر خلاف نام آن_
یک چاقو نیست بلکه وسیله ای شبیه کلاه خود است که بوسیله آن مغز بیمار ، پرتوهایی
به شدت کانونی شده را از منبع رادیو اکتیو دریافت می کنند که تومور را مورد هدف
قرار می دهد ولی به بافت های دیگر صدمه نمی زند. چاقوی گاما مزیت های زیادی به
همراه دارد اما کاستی های آن باید برای پیشرفت بیشتر مورد توجه قرار گیرد. تعدادی
از مزیت های چاقوی گاما عبارتند از :
1-عدم نیاز به تراشیدن موی سر یا جراحی و بخیه
2- بدون زخم و درد بودن
3- عدم نیاز به بیهوشی بطوریکه بعد از این درمان مریض می تواند
به کارهای روزانه اش بپردازد
4- نداشتن دوره نقاهت و یا غیبت از کار و خانواده
5- همچنین موثر تر از عمل های جراحی مرسوم می باشد و برای
بیماران سالخورده بسیار مناسب است.
خطر کمتر ، هزینه کمتر:در میان مزایای زیاد آن به صرفه
جویی در هزینه ها ، بدلیل حضور و بستری کمتر بیمار در بیمارستان باید اشاره
کرد. همچنین مریض از خطرات عفونت و خونریزی و واکنش های منفی بدن به بیهوشی، مصون
است.پس از آنکه تکنولوژی چاقوی گاما در دانشگاه بدست آمد ، بر روی 200 مریض برای
درمان آنها آزمایش شد. روش چاقوی گاما حدود 3 ساعت طول می کشد که نیاز به یک گروه
متخصص ، متشکل از ،حداقل ، متخصص مغز و اعصاب و فیزیکدان پرتو پزشک ، دارد.
در حالی که مریض بی تحرک دراز کشیده ، گروه متخصص ابتدا به عکس
برداری (magnetic
resonance imaging) MRI یا CT(Computed Tomography) از مغز او اقدام می کنند. بعد یک
کلاه بزرگ که دارای 201 منفذ خروجی به طرف سر بیمار است ، بر سر بیمار قرار می
گیرد. از این منفذها باریکه های بسیار دقیق اشعۀ گامای کبالت 60 (Co-60) به تومور می تابانند. پرتو های منتشره
در یک کانون منسجم می شوند. نقطۀ کانونی باید در حدود اندازه تومور باشد. فیزیکدان
پرتو پزشک و متخصص مغز و اعصاب کار را با تابش دهی ملایم آغاز می کنند تا در نهایت
مکان دقیق تومور هدف گیری شود. این عمل که به دفعات انجام می گیرد «شوت» نام دارد.
در ضمن مریض دریافت اشعه را احساس نمی کند.
دوز تابشی بسته به عمق و اندازه و پیشرفت تومور ، متفاوت است
تا برای بافت های اطراف تومور حداقل خطر را داشته باشد.
روش چاقوی گاما یک روش چند رشته ایست و همانگونه که گفته شد
فیزیکدان پرتو پزشک و متخصص مغز و اعصاب با همکاری یکدیگر این کار را انجام می
دهند.
نکته مهمی که باید در اینجا مورد توجه قرار گیرد اینست که پرتو
افشانی ها نباید حرکت ، فکر ، حافظه و اعمال عادی مغز را دچار مشکل و خطر کند. به
دلیل دقت بالای چاقوی گاما ، از آن می توان بر روی کودکان نیز استفاده کرد.
نقش کامپیوتر و تصویر برداری پیشرفته
در اصل تکنولوژی چاقوی گاما 50 سال پیش در سوئد اختراع شد اما
به طور گسترده استفاده نشد، تا امروزه که با پیشرفت های سریع صورت گرفته در تصویر
برداری و علم کامپیوتر ، به مرحلۀ استفاده وسیع رسیده است.
هر نوع بدخیم از تومورهای مغزی بوسیله چاقوی گاما قابل درمان نیست.
به عنوان مثال ضایعات بزرگتر از 4cm را نمی توان
درمان کرد.
همچنین چاقوی گاما به صورت موفقیت آمیز در از بین بردن درد های
آزار دهنده ای که مربوط به تیک های عصبی دردناک است بکار می رود. و در درمان
ناهنجاری های وریدی(arteriovenous
malformations) موسوم به AVMs و اختلالات عصبی مغز مفید است. چاقوی
گاما بطور وسیع برای تومورهای مغزی خوش خیم مثل التهاب اعصاب شنوایی(acoustic neuromas) که در آن اعصاب شنوایی و اعصاب صورت
بیمار بوسیله تومور تحت تاثیر هم قرار گرفته اند استفاده می شود. که می تواند
بهبودیی حدود 80% را به دنبال داشته باشد و حتی عوارض باقی مانده در چهرۀ ناشی از
سکتۀ مغزی را به حدود صفر می رساند.
کاربردهای امواج
الکترومغناطیسی در مخابرات: از این جمله میتوان فیبر نوری ، دستگاه رله تلفن ،
موجبرها ، ماهواره و ... اشاره کرد.
کاربردهای امواج
الکترومغناطیسی در نظامی: مانند بمب الکترومغناطیسی ، انواع رادار ، ردیابهای موشک
و ... .
کاربردهای امواج
الکترو مغناطیسی در پزشکی: از قبیل عکسبرداری مغناطیسی ، رادیولوژی ، سونوگرافی با
لیزر ، کاربرد اشعه ایکس و گاما در فیزیک پزشکی و ... .
کاربردهای امواج
الکترومغناطیسی در صنعت: انواع برشکاریهای لیزری ، قطار الکترومغناطیسی و صندلی
مغناطیسی و ... .
کاربردهای امواج الکترومغناطیسی در
اخترشناسی: با مطاله طیف الکترومغناطیسی گسیل شده از جو میتوان به ساختار اجرام
آسمانی پیبرد.