برای اینکه خون به همراه اعضا و عضلات بدن برسد , باید با فشار زیادی تلمبه گردد . شما وقتی یک شریانتان بریده می شود , می بینید که خون باچه فشاری به بیرون فواره می زند . برای اینکه این تلمبه زدن با قدرت کافی انجام شود , عضلات قلب باید خیلی قوی باشند و هیچگاه مثل سایر عضلات (مثلا عضلات پا ها ) دچار خستگی نگردند . بنابراین , عضلات قلب نیاز دارند که خودشان به خوبی خونرسانی شوند و اکسیژن و مواد غذایی به اندازه کافی به آنها رسانده شود . این خونرسانی خود عضلات قلب , توسط شریانهای کرونری و شاخه های آنها صورت می پذیرد .

این شریانهای کرونری از روی سطح قلب عبور کرده و در پشت قلب به یکدیگر متصل می شوند و تقریبا یک مسیر دایره ای را ایجاد می کنند . وقتی چنین الگویی از رگهای خونی قلب توسط پزشکان قدیم دیده شد , آنها فکر کردند که این شبیه تاج می باشد به همین دلیل کلمه لاتین “شریانهای کرونری” (Coronary) را به آنها دادند که امروزه نیز از این کلمه استفاده می شود .
از آنجایی که شریانهای کرونری قلب از اهمیت زیادی برخوردار هستند , پزشکان تمام شاخه ها و تغییراتی که می تواند در افراد مختلف داشته باشد را شناسایی کرده اند . شریانهای کرونری چپ دارای دو شاخه اصلی می باشد که به آنها اصطلاحا “نزولی قدامی” و “شریان سیرکومفلکس” یا چرخشی می گویند و این شریانها نیز به نوبه خود به شاخه های دیگری نقسیم می شوند . این شریانها , باعث خونرسانی به قسمت بیشتر عضله بطن چپ می شوند . بطن چپ دارای عضلات بیشتری نسبت به بطن راست می باشد زیرا وظیفه آن , تلمبه کردن خون به تمام قسمتهای بدن است . شریانهای کرونری راست , معمولا کوچکتر بوده و قسمت زیرین قلب و بطن راست را خونرسانی می کند . وظیفه بطن راست تلمبه کردن خون به ریه ها می باشد .

شریانهای کرونری دارای ساختمانی مشابه تمام شریانهای بدن هستند اما فقط در یک چیز با آنها تفاوت دارند که فقط در زمان بین ضربان های قلب که قلب در حالت ریلکس قرار دارد , خون دراین شریانها جریان می یابد . وقتی عضله قلب منقبض می شود , فشار آن به قدری زیاد می شود که اجازه عبور خون به عضله قلب را نمی دهد , به همین دلیل قلب دارای شبکه موثری از رگهای باریک خونی است که باعث می شود تمام نیازهای غذایی و اکسیژن رسانی آن را به خوبی انجام دهد . در بیماران کرونری قلب , شریانهای کرونری تنگ و باریک می شوند و وعضلات قلب از رسیدن خون و اکسیژن به اندازه کافی محروم می گردند ( مانند هنگامی که که یک لوله آب به دلایل مختلفی تنگ شود و نتواند به خوبی آبرسانی کند ) . در حالت استراحت , ممکن است اشکالی برای فرد ایجاد نشود , اما وقتی که قلب مجبور باشد کار بیشتری انجام دهد و مثلا شخص بخواهد چند پله را بالا برود , شریانهای کرونری نم توانند بر اساس نیاز اکسیژن این عضلات , به آنها خون و اکسیژن برسانند و در نتیجه شخص در هنگام بالا رفتن از پله ها دچار درد سینه (آنژین ) می گردد . در چنین مواقعی اگر فرد کمی استراحت کند , درد معمولا از بین خواهد رفت . اگر یک شریان کرونری به علت مسدود شدن آن توسط یک لخته خون , به طور کامل جلوی خونرسانی اش گرفته شود , قسمتی از عضله قلب که دیگر خون به آن نمی رسد , خواهد مرد .

شریانهای کرونری

شریانهای کرونری از آئورت بیرون می آیند . آئورت , شریان اصلی بدن می باشد که از بطن چپ , خون را خارج می شازند . شریانهای کرونری از ابتدای آئورت منشا گرفته و بنابراین اولین شریانهایی هستند که خون حاوی اکسیژن زیاد را دریافت می دارند . دو شریان کرونری (چپ وراست ) نسبتا کوچک بوده و هر کدام فقط ۳ یا ۴ میلیمتر قطر دارند .

دستگاه گوارش

مقدمه
هر چیزی که وارد معده شما می شود با آنزیمهای درون معده مخلوط می گردد تا با اجزا ساده تری تجزیه شود . سپس این مخلوط از معده خارج شده و به روده ها می رود تا از آنجا , مواد غذایی تجزیه شده جذب جریان خون شوند . مواد غذایی تجزیه شده از طریق جریان خون به سرتاسر بدن می روند و در اختیار سلولهای بدن قرار می گیرند تا در آنها مصرف شده و یا ذخیره شوند . اجزا غذایی که جذب نمی شوند از بدن دفع می گردند ( از طریق مدفوع )

دستگاه گوارش شما که از دهان تا مقعد امتداد دارد , شبیه لوله ای است که حدود هفت متر طول دارد .دهان و معده از هنگامی که شما شروع به جویدن غذا می کنید , هضم غذا نیز شروع می گردد . از غدد بزاقی دهان , بزاق ترشح می شود که در هنگام جویدن غذا , با آن ترکیب می شود تا بلع غذا را آسانتر نماید . بزاق حاوی آنزیمی به نام آمیلاز ( Amylase ) می باشد که باعث تجزیه غذاهای کربوهیدراتی نشاسته ای به قند های ساده تر می شود که بتوانند جذب بدن شوند . آنزیم آمیلاز فقط می تواند در یک محیط قلیایی عمل نماید.
وقتی که غذا بلعیده می شود , از طریق مری پایین آمده و به سمت معده می رود . در محل ورود و خروج معده , عضلات حلقوی وجود دارند که به آنها اصطلاحا “اسفنکتر”( sphincter ) گفته می شود و به عنوان دریچه عمل می کنند . وقتی غذا به معده می رسد , دریچه یا اسفنکتر بالایی معده باز شده و اجازه می دهد که غذا وارد معده شود . سپس این دریچه بسته می شود تا غذا و شیره گوارشی در معده نگهداری شوند . اگر این اسفنکتر خراب شود ویا نشتی داشته باشد , شیره گوارشی که حاوی اسید معده نیز می باشد , به سمت بالا رفته و وارد مری می گردد . وقتی چنین اتفاقی افتاد , شما احساس سوزش سر معده خواهید کرد ( ترش کردن ) , زیرا اسید معده شما باعث تحریک مری شما می گردد .
شیره گوارشی از غدد بسیار کوچکی که در دیواره معده قرار دارند , ترشح می شود و با غذا مخلوط می گردد . این شیره گوارشی حاوی مواد شیمیایی است که باعث تجزیه غذا ها می شود تا بتوان از آنها استفاده نمود . دو تا از این مواد شیمیایی عبارتند از :
آنزیم پروتئاز( که باعث تجزیه پروتئین ها می شود ) واسید هیدروکلریک ( که باعث نابودی اکثر باکتریها و میکروبهایی که در غذا وجود دارند می شود و نیز ایجاد یک محیط اسیدی در معده میکند تا آنزیم پروتئاز بتواند عمل خود را انجام دهد ) تنها ماده ای که با این روند هضم غذا ارتباطی ندارد , الکل می باشد که بطور مستقیم از طریق دیواره معده جذب جریان خون می شود . معده شما به عنوان یک محفظه نگهداری غذا عمل می کند . غذا در معده به صورت نیمه مایع در می آید و به مدت دو الی چهار ساعت در آن باقی می ماند . سپس از طریق دریچه یا اسفنکتر تحتانی معده , وارد روده کوچک می شود.
دو قسمت دیگر روده کوچک که بعد از اثنی عشر قرار دارند به ترتیب عبارتند از ژژنم ( Jejunum ) و ایلئوم ( Ileum ) که به روده بزرگ متصل می گردد .
وقتی غذا از معده وارد اثنی عشر می شود , به علت مخلوط بودن با اسید معده , هنوز اسیدی می باشد . در محل اثنی عشر , یک شیره گوارشی قلیایی به این غذا اضافه می گردد تا حالت اسیدی آن را خنثی نماید . این شیره گوارشی از عضوی که در قسمت زیر معده قرار دارد و به آن اصطلاحا “لوزالمعده ” یا “پانکراس” ( Pancreas ) گفته می شود ترشح می گردد , که حاوی آنزیمهایی است که باعث ادامه هضم غذا می شود . صفرا نیز در همین محل به غذا اضافه می گردد صفرا مایعی سبز رنگ است که در کبد شما ساخته می شود و سپس از کبد به کیسه صفرا وارد می گردد تا در آنجا ذخیره شود . این صفرا به حل شدن مواد غذایی چرب کمک می نماید. وقتی که شیره گوارشی وظیفه خود را انجام داد , مواد غذایی اصلی به اجزا ساده تر خود تجزیه می شوند که عبارتند از :
* پروتئین ها به آمینو اسیده ها تجزه می شوند.
* کربو هیدراتها به گلوکز و سایر قندهای ساده تر تبدیل می شوند
* چربی ها به اسید های چرب و گلیسرول تجزیه می گردند
در قسمتهای پایین تر روده کوچک ( یعنی در ژژنوم و ایلئوم ) , محصولات نهایی غذای هضم شده از طریق دیواره روده کوچک به جریان خون جذب می گردند . بر اثر انقباضات موجی شکل عضلات دیواره روده ها , غذا در طول روده حرکت کرده وبه جلو می رود . این حرکت را اصطلاحا “پریستا لسیس ” ( peristalsis ) می نامند . دیواره روده ها صاف نمی باشد بلکه دارای میلیونها برجستگی انگشت مانند به نام “
پرز” (Villi)می باشد . این پرزها باعث می شود که سطح وسیعی در روده های شما ایجاد شود تا جذب غذاها بهتر صورت گیرد . ویتامین های محلول در آب و مواد معدنی در این مرحله , جذب جریان خون میشوند.
وقتی که مواد غذایی جذب جریان خون شد , باقی مانده غذایی که هضم نشده است وارد روده بزرگ می گردد بدن شما می تواند بعضی از مواد غذایی , مثل آنهایی که ایجاد انرژی می کنند و بعضی از ویتامینها و مواد معدنی را ذخیره نماید . اضافی مواد غذایی که بدن نمی تواند آنها را ذخیره نماید از طریق مدفوع از بدن خارج می گردد .

روده بزرگ

روده بزرگ شامل :کولون (Colon ) , راست روده ( Rectum ) و مقعد می باشد . طول روده بزرگ حدود یک متر است . آبی که برای هضم غذاها مورد استفاده قرار گرفت بود در روده بزرگ باز جذب می شود و باعث می شود که مدفوع بدون آب و خشک ایجاد شود .
هنگامی که مدفوع به راست روده می رسد , بر اثر انقباضات واکنشی که در راست روده ایجاد می شود و عضلات دریچه یا اسفنکتر مقعده را شل می نماید , احساس دفع مدفوع به شخص دست می دهد . اسفنکتر های مقعد , عضلات حلقوی شکلی می باشند که کنترل باز شدن و بسته شدن مقعد را در اختیار دارند.
معمولا حدود یک تا سه روز طول می کشد که غذا از دهان تا مقعد برسد . بعضی از افراد روزی دو یا سه بار مدفوع می کنند , د رحالیکه سایرین روزی یک بار و بعضی ها نیز هردو یا سه روز یک بار مدفوع می کننی که تمام این موارد , طبیعی هستند .

روده کوچک

روده کوچک , طولانی ترین قسمت دستگاه گوارش شما می باشد که ۵ یا ۶ متر طول دارد . از آنجایی که قطر این روده , باریک می باشد و فقط ۲ تا ۴ سانتیمتر قطر دارد , به آن روده کوچک یا روده باریک گفته می شود ( در مقایسه با روده بزرگ که قطر آن ۶ سانتیمتر می باشد ) روده کوچک شما دارای سه قسمت می باشد . اولین قسمت روده کوچک که درست بعد از معده قرار دارد را اصطلاحا “اثنی عشر ” یا دوازدهه ویا “دئودنوم ” ( Duodenum ) می نامند , که کوتاهترین قسمت روده کوچک می باشد.

گوشها ، شنوایی و تعادل

گوشهای ما مسئول دو حس حیاتی اما کاملا متفاوت هستند : شنوایی و تعادل. صداهای تشخیص داده شده از طریق گوشها ، اطلاعات اساسی را درباره محیط خارجی به ما می دهند و به ما اجازه می دهند با روشهای پیچیده ای چون گفتار و موسیقی ارتباط برقرار کنیم . علاوه بر این گوشها در حس تعادل ما نیز سهم دارند . درک ناخود آگاه وضعیت بدن در فضا به ما اجازه می دهد تا بایستیم و حرکت کنیم بدون آنکه زمین بخوریم .
گوش دارای اندام های مجزای شنوایی و تعادل است که صداهای دنیای اطرافمان و اطلاعات درونی درباره وضعیت و حرکتمان را تشخیص می دهد . ساختمان های حسی داخل گوش ، اشکال متفاوت اطلاعات را بصورت ایمپالسهای عصبی برگردانده تا از طریق اعصاب به قسمتهای مختلف مغز ، جایی که اطلاعات تجزیه و تحلیل می شوند ، فرستاده شوند . توانایی ما در تفسیر اصوات و استفاده از اطلاعات ، درباره تعادل در زمان نوزادی و کودکی شکل می گیرد .

کیفیت صوت
درواقع صوت ارتعاش مولکولها در هوای اطراف ماست . درجه بلندی (Pitch) یک صدا (میزان بم یا زیر بودن) ویژگی ای از امواج صوت می باشد که فرکانس (تواتر) نامیده میشود . فرکانس تعداد ارتعاش در هر ثانیه است و در واحدهایی بنام ((HZ)Hertz) سنجیده می شود . هر چقدر فرکانس بالاتر باشد صدا زیرتر است .
شدت و قدرت یک صدا به نیروی امواج صوتی بستگی دارد که در واحد هایی بنام دسی بل ((db) Decibel) اندازه گیری می شود . با هر ١٠ دسی بل افزایش در قدرت , صدایی به بلندی دو برابر شنیده می شود ، بنابراین صدایی با ٩٠ دسی بل دو برابر قویتر از صدایی با ٨٠ دسی بل است . مکالمه بطور معمول در حدود ۶٠ دسی بل است صدایی تقریبی ترافیک معمولا در حدود ٨٠ دسی بل می باشد. قرار گرفتن در معرض صدای بالاتر از ١٢٠ دسی بل حتی برای مدتی کوتاه می تواند به شنوایی ما آسیب برساند .
میزان توانایی ما در تجزیه صداهای مرکب مثل موسیقی و اینکه یک صدا چقدر بلند باشد تا قادر به شندین آن باشیم با یکدیگر متفاوت است . گوش انسان بطور معمول قادر است صداهایی با فرکانس های بین ٢٠٠٠٠-٣٠ هرتز را تشخیص دهد ، اما توانایی شنیدن صداهای فرکانس بالا با افزایش سن ، کاهش می یابد . حیواناتی مثل خفاش bat)) و سگ می توانند صداهایی با فرکانس های بالاتر از حد طبیعی شنوایی انسان را بشنوند .

مکانیسم شنوایی

توانایی شنوایی به یک سری وقایع پیچیده در گوش بستگی دارد . امواج صوتی در هوا از طریق ساختمانهایی به گیرنده شنوایی منتقل می شوند . این گیرنده اندام کرتی نام داشته و در گوش داخلی قرار گرفته است . داخل اندام کرتی ، ارتعاشات فیزیکی بوسیله سلولهای مویی (hair cells) حسی تشخیص داده می شود و این سلولها با تولید سیگنالهای الکتریکی پاسخ می دهند . اعصاب این سیگنالها را به مغز منتقل می کنند و در آنجا این سیگنالها تفسیر می شوند . فرکانس های مختلف صوتی سلولهای مویی را در قسمتهای مختلف اندام کرتی تحریک کرده و باعث درک اصواتی مثل موسیقی و مکالمه می شوند .

مغز در حین شنوایی

صدا در نواحی شنوایی دوطرفه مغز پردازش می شود . اما صحبت بیشتر در طرف چپ مغز تفسیر می شود . این اسکن pet در حال شنیدن آواز گرفته شده و هر دو طرف مغز فعالیت تحریک داشته است .

حس تعادل

توانایی ایستادن صاف و راه رفتن بدون آنکه بیفتیم به حس تعادل ما بستگی دارد . ساختمانهایی در گوش داخلی مثل دستگاه وسیتبولار(دهلیزی) شناخته شده اند که با تعیین وضعیت و حرکت سر در ایجاد تعادل نقش دارند . دستگاه وستیبولار از سه مجرای نیم دایره و دو دهلیز ساخته شده است .

نقش سلولهای مویی

حرکت سر بوسیله سلولهای مویی در ساختمانهایی در مجاری نیمدایره که کریستا cristae نامیده می شوند و دو ساختمان در دهلیز که ماکولا (maculae) نامیده می شوند تشخیص داده می شود.

حرکت خطی و وضعیت ایستا(ساکن static ) دو ماکولای درون و ستیبول در گوش داخلی حرکت خطی راحس می کنند . بعنوان مثال هنگام مسافرت با ماشین یا استفاده از آسانسور موقعیت سر به نیروی جاذبه بستگی دارد . تشخیص موقعیت سر در ارتباط با جاذبه به ما کمک می کند . بعنوان مثال ، هنگامیکه درون آب عمیق شیرجه می زنیم به ما می فهماند از چه جهتی به سطح آب بیاییم .

حرکت چرخشی

حرکات چرخشی سر بوسیله کریستا که در مجاری نیم دایره قرار دارند تشخیص داده می شوند . بنابراین حرکت سر در هر جهتی بوسیله حداقل یک مجرا تشخیص داده می شود . این اطلاعات باعث حفظ تعادل و ثبات بینایی هنگام حرکت سر می شود.

راههای ارتباطی

اگر چه گوشها به ظاهر ساختمانهای مجزایی دارند ، آنها مستقیما با بینی و حلق (Throat (pharynx)) ارتباط دارند . قسمت قابل رویت گوش ، لاله گوش (pinna) با مجرای گوش مرتبط است که در انتهای آن پرده گوش (eardrum) قرار دارد. پشت این پرده ، گوش میانی است که یک فضای پر از هواست که از طریق مجرایی بنام شیپور استاش (Eustachian tube) با حفره پر پشت بینی و حلق مرتبط می باشد . این مجرا مسوول ایجاد فشار مشابه در هر دو طرف پرده است . ساختمان گوش داخلی در عمق جمجمه قرار گرفته و حاوی اندامهای حسی برای صدا و تعادل می باشد.

تعادل و حرکت

در تعادل و حرکت گوشها دارای این عملکرد هستند : آگاهی از موقعیت سر و تشخیص چرخش و حرکت سردر تمامی جهات . مغز اطلاعات گوشها را با اطلاعات حاصل از گیرنده های موقعیت در عضلات ، تاندونها ومفاصل و اطلاعات بینایی بدست آمده از چشمها ترکیب می کند . ترکیب این اطلاعات با هم ما را قادر می سازد تا بدون از دست دادن تعادل در جهات مختلف حرکت کنیم .گوش از سه قسمت خارجی ، میانی و داخلی ساخته شده است . گوش خارجی دارای لاله گوش و مجرا می باشد . این لوله پر از هوا به پرده گوش منتهی می شود که در پاسخ به صدا مرتعش می شود . پشت پرده گوش ، گوش میانی قرار دارد که از هوا پر شده و دارای سه استخوان ظریف می باشد که استخوانهای شنوایی نامیده می شوند . چکش(malleus) ، سندانی (incus) ، رکابی (stapes) این استخوانها ارتعاش پرده را به غشا دریچه بیضی که جدا کننده گوش میانی از گوش داخلی است ، منتقل می کنند . در گوش داخلی که پر از مایع می باشد حلزون قرار دارد که دارای گیرنده حسی برای شنوایی و ساختمانهای دیگری برای حرکت و تعادل است .

ستون فقرات

مقدمه

نقش ستون فقرات ، حمایت از کل بدن ، توانایی در خم شدن و چرخیدن در تمام مسیرها ، ونیز حمایت از ساختمانهای حیاتی بدن مثل اعصاب و نخاع می باشد که در داخل آن قرار دارند . هیچ ساختمان مهندسی ای وجود ندارد که ویژگیها و ریزه کاریهایی که در ستون فقرات موجود است را داشته باشد.

ستون فقرات

ستون فقرات انسان از مهره هایی استخوانی که بر روی هم قرار گرفته اند تشکیل شده است . ستون فقرات شامل هفت مهره گردنی در گردن ، دوازده مهره سینه ای یا پشتی در قسمت بالا و پشت و پنج مهره کمری در قسمت کمر می باشد . مهره پنجم کمری که به L5 معروف می باشد بر روی استخوان خاجی (ساکوم) قرار دارد که آن هم به استخوان دنبالچه چسبیده است . استخوان خاجی از چند مهره که به یکدیگر جوش خورده اند تشکیل شده است . استخوان خاجی از قسمت لبه هایش به استخوان لگن متصل است .دیسکهای بین مهره ای به علت اینکه بین مهره ها یک بالشتک قابل ارتجاع یا همان دیسک قرار دارد ، ستون فقرات توانایی خم شدن و چرخیدن را دارا می باشد . هر دیسک دارای ساختمان پهن و صافی می باشد که در وسط آن ماده ژله مانند به نام نوکلئوس وجود دارد که در اطراف آن نیز ماده سفت و سختی به نام آنولوس قرار دارد .سطوح مفصلی مهره ها مهره ها توسط مفصلهای کوچکی به یکدیگر متصل می شوند . این مفصلها بر اثر فشار یا ساییدگی آسیب می بینند و ممکن است بر روی آن قسمتهای صدمه دیده استخوان مهره دچار تورم شده و باعث شود که بر روی اعصاب اطرافش فشار وارد آید .

شبکه اعصاب

سیستم عصبی را می توان به نحوی به شبکه تلفن ها تشبیه نمود زیرا از طریق آنها ، پیغام عصبی از مغز به سراسر بدن متصل شده و از همین طریق نیز به مغز بر می گردد . پیغامهایی که از مغز به سمت پایین می آیند باعث می شوند که عضلات منقبض شده و در نتیجه بر روی حرکاتی از بدن همچون راه رفتن ، کنترل صورت گیرد . پیغامهایی که از پایین به بالا و به سمت مغز می روند حامل حس هایی مانند لمس و درد می باشند.

 نخاع

یک دسته از بافت عصبی که اصطلاحا به آن طناب نخاعی گفته می شود ، از طریق مجرا یا کانالی که در داخل مهره ها وجود دارد ، از مغز به سمت پایین می آید . ریشه های عصبی از طناب نخاعی خارج شده و مسافتی کوتاه در کانال را طی می کنند ، سپس از هر سمت مهره (چپ و راست) یک عصب خارج می شود تا قسمت مربوط به خودش (تنه ، دستها و یا پاها) را عصب رسانی کند .
آسیب های پشتاین حقیقت که طناب نخاعی حامل پیغامهایی است که به سمت بقیه بدن رفته و از آنجا هم برمی گردد ، بدین معنی است که در صو.رت آسیب رسیدن به آن ، این ارتباط ممکن است صدمه دیده و می تواند منجر به از دست دادن یا تغییر حس ، ایجاد درد و ضعف حرکتی شود . این همان اتفاقی است که بدنبال یک تصادف شدید بروز کرده و منجر به فلج شدن افراد می گردد . تعداد دستها یا پاهایی که در این موارد فلج می شوند بستگی به محل آسیب طناب نخاعی دارد . اگر صدمه به طناب نخاعی در ناحیه گردن رخ دهد ، فلج و از دست دادن حس میتواند هم در دستها و هم در پاها ایجاد شود. با اینحال اگر آسیب در طناب نخاعی در قسمتهای پایین تر سینه ای یا کمری رخ دهد ( در زیر سطح بازوها) ، فقط عضلات پاها دچار مشکل خواهند شد . در اکثر مشکلات پشت بدن ، اعصابی که از طناب نخاعی خارج می شوند آسیب می بینند اما خود طناب نخاعی معمولا کمتر آسیب می بینند.
در اثر صدمات مستقیم به لیگمانها ، تاندونها ، مفصلها و سایر ساختمانهایی که در مهره یا اطراف آن قرار دارد ، درد می تواند فقط در همان قسمت پشت ایجاد گردد ، اما به علت اینکه همان اعصابی که این بافتها را عصب رسانی می کنند همچنین پا ها را نیز از نظر عصبی تغذیه می نمایند ، بیماران ممکن است در پاهایشان هم درد ایجاد شود و آنها اینطور فکر کنند که مشکل اصلی درپاها است ، در حالیکه علت اصلی را باید در مهره های کمری جستجو نمود .
بعلاوه ، ممکن است فشار وارد آمده بر روی اعصاب ، همچنین تولید درد ، تغییر در حس و ضعف عضلات پاها نماید .
واضح است که پشت انسان دارای ساختمان پیچیده ای است . وقتی صدمه ای وارد می شود، به دلایل مختلفی پشت درد میتواند رخ دهد . برای اینکه در هر فردی ببینیم که علت این دردها چه چیزی می باشند ، بررسی ها و آزمایشهای دقیقی لازم است انجام شود . خوشبختانه اکثر حملات پشت درد یا کمر درد ، بدون اینکه نیازی به بررسی های بیشتری باشد ، بهبود می یابند . بنابراین بطور کلی برای پیدا کردن علت واقعی بروز درد ، نیازی به انجام آزمایشها و بررسی های پیچیده وجود ندارد . با اینحال وقتی علایم خیلی شدید بوده و به مدت زیادی طول بکشند ، پیدا کردن علت بروز آنها اهمیت ویژه ای دارد . در این موارد باید آزمایشات و معاینات دقیقی بعمل آید .

دستگاه ادراری  

دستگاه ادراری، مواد دفعی را از خون پاک کرده، آنها را به همراه آب اضافی با ادرار دفع می کند. همچنین غلظت مایعات بدن را تنظیم و تعادل اسید ـ باز بدن را برقرار می کند. این دستگاه از یک جفت کلیه، مثانه، حالب که کلیه را به مثانه وصل می کند( و پیشابراه )لوله ای که از طریق آن ادرار بدن خارج می شود تشکیل می شود. کلیه ها اعضایی لوبیایی شکل و به رنگ قرمز مایل به قهوه ای هستند که در پشت شکم و در دو طرف ستون فقرات قرار دارند. آنها حاوی واحدهایی به نام نفرون هستند که خونی را که از کلیه ها می گذرد، تصفیه و ادرار تولید می کنند. سپس ادرار از حالب ها به سمت مثانه پایین می رود. مثانه به وسیله یک حلقه عضلانی (اسفنکتر) که دور خروجی پایینی آن قرار دارد، بسته می ماند. این عضله می تواند به طور ارادی شل شود و اجازه خروج ادرار از پیشابراه را بدهد. پیشابراه مرد، بزرگتر از پیشابراه زن بوده، به عنوان محل خروج مایع منی(مایعی که حاوی اسپرم است و در حین فعالت جنسی خارج می شود) عمل می کند. از آنجا که پیشابراه زن کوتاهتر است و نزدیک به مهبل و مقعد باز می شود، زنان بیش از مردان، مستعد عفونت های ادراری هستند.

ساختار کلیه

کلیه شامل۳ ‌ناحیه است: قشر (لایه خارجی)، مدولا(لایه میانی) و لگنچه کلیوی (ناحیه داخلی). قشر حاوی واحدهای کارکردی به نام نفرون است. هر نفرون شامل یک گلومرول (مجموعه ای از مویرگ های تخصص یافته که خون در آنها تصفیه می شود و یک لوله کلیوی که از آن مایعات دفعی حاصله عبور کرده، به ادرار تبدیل می شوند) است. مدولا شامل گروهی از مجاری جمع کننده ادرار اسـت. ادرار از این مجـاری وارد کالیس های کوچک و سپس کالیس های بـزرگ مـی شود که به لگنچه کلیوی باز می شوند. از اینجا ادرار وارد حالب می شود.

ادرار چگونه ساخته می شود؟

ادرار از موادی تشکیل می شود که در نفرون ها بر اثر تصفیه خون ایجاد شده اند. هر کلیه حدود یک میلیون نفرون دارد. هر نفرون از مجموعه ای از مویرگ های باریک به نام گلومرول و لوله ای به نام لوله کلیوی تشکیل می شود. این لوله ۳ قسمت دارد: لوله پیچیده نزدیک، قوس هنله و لوله پیچیده دور. خون ابتدا از گلومرول عبور می کند. دیواره های مویرگ ها، منافذی دارند که اجازه عبور آب و ذرات کوچک (مثل نمک ها ) را می دهند، ولی ذرات بزرگتر مثل پروتئین ها و گلبول های قرمز از آنها عبور نمی کنند. مایعی که از خون گرفته شده است و ماده تصفیه شده نام دارد، وارد لوله کلیوی می شود و در آنجا آب و سایر مواد مفید آن مثل گوکز و نمک ها در صورت لوزم به داخل جریان خون بر می گرداند.

ناحیه هوایی دستگاه تنفسی

بخش بیرونی ناحیه تنفسی دستگاه تنفس از حفره بینی تا نایژه‌ها دارای پوشش مطبق کاذب مژک‌دار با سلولهای جامی شکل است. بافت پیوندی سست زیرین دارای تعداد زیادی غدد سروزی- موکوسی است. ترشحات غدد بوسیله مژه حمل می‌شوند. مژه با حرکت موجی ترشحات را به طرف حفره بینی هدایت می‌کند. آستر مخاط دارای سلولهای ائوزینوفیل ، ماکروفاژ و فولیکولهای لنفاوی است.

این قسمت ایمونوگلوبولین A تولید می‌کند و به پوشش مخاطی می‌رسد و باکتریها و ویروسها را می‌کشد. استخوان دیواره‌های حفره بینی و غضروف حنجره و نای و نایژه به دستگاه استحکام می‌بخشد. تا در مقابل فشار هوا فشرده شده و یا بیش از حد منبسط نشوند. رشته‌های ارتجاعی باعث کشیده شدن لوله‌های هوایی به هنگام دم و کاهش آن به هنگام بازدم می‌شود.
حفره بینی

حفره بینی بوسیله دیواره بینی به دو بخش قرینه تقسیم می‌شود. کام سخت حفره بینی را از حفره دهانی جدا می‌کند. پوشش این ناحیه از بافت مطبق سنگفرشی غیر شاخی همراه با مو ، غده‌های چربی و غده‌های عرق است. حفره بینی شامل بخش تنفسی و بویایی است. در نتیجه لایه سلولهای پوششی می‌تواند حفره بینی را مرطوب و به کمک رگهای خونی خود آن را گرم کند.
حلق

حلق به دو بخش بینی- حلقی و دهانی- حلقی تقسیم شده است. کام نرم ، ناحیه بینی-حلقی را از حفره دهان جدا می‌کند. ناحیه دهانی- حلقی راه تنفسی و گوارش است. مخاط ناحیه بینی- حلقی دارای سلولهای مژه‌دار و غدد است و مخاط ناحیه دهانی- حلقی همراه با غدد موکوسی است. لوزه‌های حلقی در سقف ناحیه بینی- حلقی قرار دارند. زیر مخاط حلق محتوی غدد موکوسی است. ماهیچه حلق مخطط و متشکل از دو طبقه طولی در درون و حلقوی در بیرون است.

حنجره

حنجره در عقب حفره بینی و در بالای نای قرار دارد. حنجره غضروفهایی دارد که باعث باز نگه داشتن آن می‌شود. در حنجره تعدادی تار یا طناب صوتی وجود دارد که ارتعاش آنها بوسیله هوای بازدم باعث تولید صدا می‌شود یک زایده غضروفی به نام اپی‌گلوت در هنگام بلع غذا دهانه حنجره را می‌بندد و مانع ورود غذا به درون نای می‌شود. تارهای صوتی از جنس بافت پیوندی ارتجاعی هستند خروج هوا را از ششها هنگام بازدم موجب ارتعاش این تارها و تولید صدا می‌شود.

ششها

شش به صورت جفت در داخل پرده جنب قرار دارد. بافت پیوندی درون شش دارای مقدار زیادی رشته‌های ارتجاعی و ماهیچه صاف است. نایژه‌های اصلی و رگهای ششی از طریق ناف این اندام وارد ششها می‌شوند. شش سمت راست دارای سه لوب و شش سمت چپ دارای دو لوب است. هر لوب یک شاخه از نایژه از نایژه اصلی را دریافت می‌کند. هر لوب به لوبولهایی تقسیم شده است. ساختار درونی ششها دارای سیستمی شاخه‌ای است که به نام درخت نایژکی خوانده می‌شوند. در فضای میان دو لایه جنب کمی مایع وجود دارد که حرکات ششها را آسان می‌کند. حدود ۳۰۰ میلیون کیسه هوایی در مجموع دو شش وجود دارد و تبادل گازهای تنفسی را به عهده دارند.
نای

نای دارای ۱۶ تا ۲۰ بند است و هوا پس از حنجره وارد نای می‌شود. هر یک از بندها قطعه‌ای به شکل U و دارایغضروف شفاف با پری‌کندرویوم است که بوسیله نوارهایی از ماهیچه صاف در ناحیه باز U به یکدیگر متصل می‌شوند. نوارهای ماهیچه‌ای بطور طولی و مایل قرار گرفته‌اند. حلقه‌های غضروفی بوسیله بافت پیوندی متراکم بهم متصل می‌شوند.

انشعابات نای

نای انشعاب یافته نایژه اصلی را می‌سازد. این دو شاخه به ششها راه دارند ساختار نای و نایژه اصلی مشابه یکدیگر است گر چه غضروف بخش انتهایی نایژه‌ها نامنظم می‌شود. نایژه‌های اصلی به تعدادی مجاری هوایی تقسیم می‌شوند. نایژه‌های بزرگ ، نایژکها ، نایژکهای انتهایی ، نایژکهای تنفسی ، مجرای آلوئولی و کیسه هوایی.

ناحیه تنفسی

نایژکهای انتهایی به نایژکهای تنفسی و آنها نیز به مجاری هوایی تقسیم می‌شوند. نایژکهای تنفسی از نظر بافتی شبیه نایژکها هستند به جز اینکه کیسه‌های هوایی دارند. مجاری هوایی به تعدادی کیسه هوایی ختم می‌شوند. کیسه‌های هوایی به شکل حبابهایی با دیواره بسیار نازک ، رشته‌های ارتجاعی و بدون ماهیچه هستند. کیسه هواییظریف و فنجانی شکل بوده پوشش آن سنگفرشی ساده است.بین حبابها دیواره‌ای از رشته‌های شبکه‌ای و ارتجاعی در میان سلولهای فعال وجود دارد. تعدادی لوکوسیت ، ماست سل ، فیبروبلاست و شبکه مویرگی نیز در این ناحیه دیده می‌شود. سلولهای دیواره دارای اکتین و میوزین است و عمل تبادل در این ناحیه صورت می‌گیرد. مویرگهادارای دیواره نازک با پوشش تماس دارند.
چگونگی تنفس تنفس در آدمی شامل دو مرحله دم و بازدم است. در مرحله دم هوا وارد ششها و در هنگام بازدم از آن خارج می‌شود. در انجام دم و بازدم پرده جنب نقش مهمی دارد. فشار فضای میان دو لایه پرده جنب همیشه کمتر از فشار اتمسفر است و به همین دلیل ششها حتی در حالت بازدم ارادی نیز کاملا بسته نمی‌شوند. قبل از شروع دم کلیه ماهیچه‌های تنفس در حال استراحت هستند و دیافراگم به صورت یک گنبد است و دنده‌ها در پایین‌ترین وضعیت خود قرار دارند و فشار فضای جنب کمتر از فشار اتمسفر و ششها در حالت نیمه باز هستند. هنگامی که فرمان عصبی دم توسط مراکز تنفسی در مغز صادر می‌شود اعصاب حرکتی ماهیچه‌های بین دنده‌ای خارجی و دیافراگم را منقبض می‌کنند.انقباض ماهیچه‌های بین دنده‌ای خارجی موجب حرکت دنده‌ها به بالا و طرفین می‌شود. انقباض دیافراگم موجب افزایش حجم قفسه سینه می‌شود. این افزایش حجم باعث کاهش فشار مایع جنب و باز شدن کیسه‌ها می‌شوند و هوا را به درون خود می‌کشانند. بنابراین عامل اصلی باز شدن کیسه‌های هوایی و ورود هوا به ششها پرده جنب است. اگر پرده جنب پاره شود شش کاملا جمع شده و از کار می‌افتد. در پایان دم ماهیچه‌ای ویژه دم استراحت می‌کنند. خاصیت ارتجاعی ششها و وزن قفسه سینه موجب می‌شود که ششها به حالت اولیه خود برگردند. برگشت ششها باعث افزایش فشار هوای درون شش نسبت به اتمسفر و در نتیجه بیرون راندن هوا می‌شود بازدم را بطور فعال نیز می‌توان انجام داد.
تنظیم حرکات دم و بازدم

نورونهای بصل‌النخاع دارای فعالیت خودکار و متناسب هستند. در بصل‌النخاع علاوه بر نورونهای مرکز دم ، نورونهای دیگری وجود دارد که تحریک آنها ماهیچه‌های بازدم را فعال می‌کند. اما در تنفس عادی پس از توقف فعالیت مرکز عصبی دم ، انقباض ماهیچه‌های تنفسی پایان می‌یابد و بازدم به صورت غیر فعال و به علت خاصیت ارتجاعی ششها صورت می‌گیرد. همچنین مراکز ارادی تنفس در قشر مخ وجود دارد. گازهای تنفسی نیز در میزان فعالیت تنفس نقش دارند. عامل این تنظیم مقدار اکسیژن و بویژه دی‌اکسید کربن موجود در خون است. توازن این دو گاز در خون باید حفظ شود

ساختار مغز

مغز در داخل استخوان جمجمه و نخاع در داخل ستون فقرات جای گرفته‌ است. سه پرده که در مجموع مننژ نامیده می‌شوند، مغز و نخاع را از اطراف محافظت می‌کنند.

•         پرده داخلی : پرده داخلی چسبیده به مغز و نخاع بوده و کار تغذیه بافت عصبی را انجام می‌دهد.

•         پرده میانی : پرده میانی عنکبوتیه نام دارد که به پرده خارجی چسبیده و از پرده داخلی کم و بیش فاصله دارد.

•         پرده خارجی : از بافت پیوندی محکم تشکیل شده و به استخوانهای محافظ چسبیده است.

در فاصله بین عنکبوتیه و پرده داخلی مایع شفافی قرار گرفته است که از ترشحات رگهای خونی است. این مایع را مایع مغزی-نخاعی می‌گویند و کار آن محافظت از بافت عصبی است.

مخ

مخ بزرگترین قسمت مغز است و دارای دو نیمکره است که توسط رشته‌های عصبی محکم و سفید رنگی بهم متصلند و ارتباط دو نیمکره نیز از طریق همین رشته‌های عصبی صورت می‌گیرد. قسمت سطحی مخ ، خاکستری رنگ است و قشر مخ نامیده می‌شود. قشر مخ در انسان به علت وسعت زیاد خود و جای گرفتن در فضای محدود حالت چین خورده دارد. در زیر قشر مخ ماده سفید رنگی وجو دارد که از اجتماع رشته‌های عصبی میلین دار تشکیل شده است و این رشته همان دنباله‌های نورونهایی هستند که در قشر خاکستری با سایر قسمتهای دستگاه عصبی قرار دارند.

علاوه بر قشر مخ چند هسته خاکستری در بخش سفید آن وجود دارد که مهمترین آنها غده تالاموس و غده هیپوتالاموس است. هر قسمت از قشر خاکستری کار ویژه‌ای انجام می‌دهد. مراکز مربوط به دریافت و تفسیر اطلاعات رسیده از اندامهای حسی مختلف مانند چشم و گوش و پوست در این قسمت است. قسمتی از قشر خاکستری مرکز حرکات ارادی است. مخ مرکز احساسات ، فکر کردن و حافظه است. نیمکره چپ مخ حرکات طرف راست و نیمکره چپ بدن حرکات طرف راست بدن را کنترل می‌کنند. هر نیمکره کارهای ویژه‌ای را نیز انجام می‌دهد.

نیمکره چپ در زبان آموزی ، یادگیری ، تفکر ریاضی و منطق ، تخصص دارد. نیمکره راست انجام دادن کارهای ظریف هنری ، موسیقی را کنترل می‌کند. تالاموسها مرکز تقویت پیامهای حسی مانند چشم ، درد و ترس هستند و پیامهای حسی را قبل از اینکه به قشر مخ برسند تقویت می‌کنند. هیپوتالاموس مرکز تنظیم اعمال مختلفی از جملهگرسنگی ، تشنگی ، خواب و بیداری و دمای بدن است.

مخچه

مخچه قسمتی از مغز است که در پشت و زیر مخ قرار دارد. مخچه دارای دو نیمکره است، اما چین خوردگیهای سطحی آن کم عمق تر و منظم تر است. قسمت سطحی مخچه را ماده خاکستری پوشانده است. مخچه بوسیله دسته تارهای عصبی به بقیه قسمتهای دستگاه عصبی مربوط است. مخچه در کار کنترل فعالیتهای ماهیچه‌ای به مخ کمک می‌کند.

مخچه پیامهای حرکتی را قبل از اینکه به اندامها بروند تقویت می‌کند. در نتیجه حرکات نرمتری از بدن سر می‌زند. حفظ تعادل بدن نیز به عهده مخچه است. برای اینکار چشمها و گوش داخلی وضعیت بدن را به مخچه خبر می‌دهند و مخچه ، ماهیچه‌ها را طوری کنترل می‌کند، که تعادل برقرار بماند. در مجموع کارهایی که مخچه انجام می‌دهد همگی غیر ارادی هستند.
بصل النخاع

بصل‌النخاع پایین ترین مرکز عصبی واقع در استخوان جمجمه است. انتهای بصل‌النخاع به نخاع مربوط است. بیشتر بصل‌النخاع از ماده سفید و رشته اعصابی تشکیل شده است که میان نخاع و مغز قرار دارد. بصل‌النخاع فعالیت اندامهای داخلی بدن مانند قلب ، ششها و اندامهای گوارشی را اداره می‌کند. به همین دلیل یکی از مهمترین اجزای مغز است و آسیب وارده به آن مرگ را به دنبال دارد. مغز ۱۲ جفت عصب دارد. این اعصاب با اندامهای مهمی ارتباط دارند.
بطنهای مغزی

در جریان تکامل مغز از لوله عصبی جنینی ، حفره مرکزی لوله عصبی در ۴ ناحیه متسع شده و بطنهای مغزی را بوجود می‌آورد. بطنهای مغزی عبارتند از: بطنهای جانبی شامل دو بطن و هر کدام در یکی از نیمکره‌های مغزی ، بطن سوم در ناحیه تالاموس و بطن چهارم در محل بصل‌النخاع و پل مغزی.
مایع مغزی-نخاعی

سیستم عصبی مرکزی در درون مایعی به نام مایع مغزی-نخاعی قرار گرفته که این مایع هم به عنوان ضربه‌گیر سیستم عصبی مرکزی را در مقابل ضربات مکانیکی حفظ می‌کند و هم برای فعالیتهای متابولیکی آن ضروری است. حجم این مایع که از رگهای خونی بافت مغز منشا می‌گیرد بین ۱۵۰ – ۸۰ میلی‌لیتر متغیر است.عدم باز جذب این مایع و تجمع آن در بطنهای مغزی منجر به شرایطی به نام هیدروسفالی می‌گردد که می‌تواند باعث آسیب پارانشیم مغز گردد.

پیش بینی فعالیت صفحه9 1

جواب)چون عملکرد هر پروتئین در نهایت به توالی و تعداد اسید های آمینه آن بستگی دارد در نتیجه پروتئین که دارای اسید های آمینه اضافی است . معمولا غیر فعال خواهد بود.                                                   

فعالیت صفحه 19 (رمز گشایی ماده وراثتی )   

                                                                       

 جواب 1) کراتین یکی از پروتئین های مو است .    CCU   UUU   GAA   CGU   UCU 

جواب 2)           GGA و AAA  و CUU و GCU و AGA

جواب 3)           GGA و AAA  و CTT و GCA و AGA

جواب 4)          TCC و TTT و GAA و CGT  و TCT

_ خود آزمایی صفحه 20 ( از ژن تا پروتئین )

جواب 1) در مولکول   DNA  ، بسیاری از ژنها ، پس از رونویسی و ترجمه ، آنزیمها را به وجودمی آورند . حتی آنها دستور ساختن آنزیم   DNA    پلی مراز و RNA   پلی مراز را می دهد .

جواب 2) در صفحه 5و6 کتاب درسی .

جواب 3) 1- چون ژن ممکن است سازنده ی پروتئینی غیر آنزیم باشد . مثلا سازنده ی هورمون انسولین یا کورتیکوتروپین . 2- ثانیا چون ممکن است آنزیم بیش از یک نوع رشته پلی پپتیدی داشته باشد .

جواب 4) چون در ساختار پروتئینها 20 نوع اسید آمینه داریم . پس تعداد نوع رمزها نیز نمی تواند کمتر از آن باشد .

جواب 5) رمزهای پایانی  UAA     و  UGA     و  UAG      و رمز شروع که  AUG    است .

جواب 6) با اتصال به راه انداز ژن رونویسی را آغاز می کند البته   RNA   پلی مراز با شکستن پیوند ئیدروژنی بین بازهای مکمل دو رشته، عمل رونویسی را انجام می دهد .

جواب 7) جواب صفحه 11 کتاب درسی .

جواب 8) محل آغاز رونویسی ا مشخص می کند و در واقع محل اتصال  RNA     پلی مراز است .

جواب 9) متشکل از 74 تا 95 نوکلئوتید است و هرTRNA     محصول یک ژن است . و هر TRNA    فقط به یک اسید آمینه متصل است و  TRNA    در درون سلول به صورت ساختار L وجود دارد . در ساختار L   جایگاه اتصال اسید آمینه و جایگاه ضد رمز دور از هم قرار دارند . تا پروتئین سازی به نحو مطلوبی انجام بگیرد .

جواب 10) اغلب ژنهای یوکاریوتی منقطع هستند یعنی   RNA   حاصل از رونویسی از طریق پیدایش به RNA    بالخ تبدیل می شود منقطع بودن یکی از شاخص های بسیار مهم ژنهای آرکی باکتریها همانند ژنهای یوکاریوت قطعات اینترون وجود دارد . هنگام پیرایش ، بخشهایی از رونوشت اولیه حذف و بخشهای دیگر در  RNA    بالخ حفظ می شوند . اگزون و بخشهایی از   DNA  که رونوشت آنها حذف می شوند اینترون نامیده می شوند . اگر تعداد اینترون در ژنی برابر با  n فرض گردد تعداد اگزونها در آن ژن  1 + n   خواهد بود .

جواب 11) صفحه 8 کتاب درسی .

_ خودآزمایی صفحه 26 (تنظیم بیان ژن )

جواب 1) مهار کننده ( رپرسور ) به علت تغییر شکل ایجاد شده دیگر نمی تواند به اپراتور متصل شود و در نتیجه اپران روشن می شود . و سه آنزیم تباگالا کتوسید از و پرمئاز و ترانس استیلاز ساخته می شود .         

 جواب 2) بر خلاف آنزیمRNA   پلی مراز پروکاریوتی که مستقیما راه انداز خود را شناسایی و رونویسی انجام می دهد .  RNAپلی مراز های  I و   II و    III    یوکاریوتی ، هیچ کدام نمی تواند مستقیما راه انداز خود را شناسایی وRNA   سازی را شروع کند . بلکه هر یک از پلی مراز ها برای اتصال به راه انداز به پروتئین تنظیمی یعنی عوامل رونویسی نیاز دارند . این عوامل رونویسی   RNA   پلی مراز را به اتصال صحیح روی راه انداز یاری می کنند و توالی افزاینده که بخشی از مولکول   DNA     است با اتصال پروتئین فعال کننده به آن موجب تشکیل یک حلقه در    DNA  می شود و در نتیجه در کنار   RNA    پلی مراز و سایر عوامل رونویسی روی راه انداز قرار می گیرند و با قرار گرفتن کلیه ی این عوامل کنار هم می توانند عوامل رونویسی متصل به راه انداز را فعال کنند .

جواب 3) بخش هایی از  DNA  که رونوشت آنها در     RNA   بالخ حفظ می شوند اگزون و بخش هایی از         که رونوشت آها حذف می شوند انیترون نامیده می شوند .

جواب 4) تغییر در چهار چوب . چون اگر تعداد نوکلئوتید های حذف شده مضربی از سه نباشد رفرها از جایگاه جهش به بعد تغییر می یابند و در نتیجه از این نقطه به بعد توالی تمام اسیدهای آمینه رشته پلی پپتیدی تغییر می کند حتی ممکن است رمز پایانی زودتر و یا دورت تشکیل شود .

_ فعالیت صفحه 27

1) پروتئین : یکی از انواع مولکولهای آلی است که از توالی اسیدهای آمینه تشکیل شده است و تفاوت پروتئینهای مختلف در ترتیب ، تعداد و نوع اسیدهای آمینه سازنده ی انها است .

سنتز پروتئین : فرآیندی که در نتیجه انها اطلاعات  DNA     پس از رونویسی ، ترجمه می شود .

MRNA :  نوعی   RNA   که ترجمه می شود و تنوع    MRNA بیشتر از انواع   RNA    است .Mrna

جهش : تغییر در توالی نوکلئوتیدهای  DNAگفته می شود کم خونی ناشی از گلبولهای قرمز داسی شکل : یک جهش ژنی واتوزومی مغلوب می باشد . در این بیماری گلبولهای قرمز فرد بیمار داسی شکل می شود چنین گلبولهایی به هم می چسبند و مسیر رگها را می بندند .

هموگلوبین : شامل چهار رشته پلی پپتیدی است دو رشته انما هر یک از 141 اسید آمینه و دو رشته ی تبا هر یک از 146 اسید آمینه مجموعا 574 اسید آمینه از 19 نوع مختلف می باشد . این پروتئین علاوه بر بخش گلوبین دارای 4 هم می باشد و انتقال گازهای تنفسی را به عهده دارد .

رونویسی : یکی از مراحل تجلی ژن یا بیان ژن است که در ان اطلاعات   DNAبه RNA     انتقالمی یابد . رونویسی اولین مرحله بیان ژن است .

ترجمه : مرحله بعد از رونویسی است که طی آن اطلاعات    MRNA  برای ساخت رشته پپتیدی و یا رشته پلی پپتیدی استفاده می شود .

2) الف: در DNA    تعداد  Aو  T  برابرو تعداد   C وC   برابر می باشد که در RNA این مطلب مشاهده نمی شود. ب: قند نوکلئوتیدهای   DNA داکسی  ریبوز و قند نوکلئوتیدهای  RNAریبوز می باشد .

ج :   RNA  به جای تیمین دارای یوراسیل می باشد .

6) کم خونی داسی شکل ناشی از جابجایی باز A  با T  در محل سومین باز کدون است . در حالی که ناشی از جابجایی باز A  با T  در محل دومین باز می باشد .

                                          فرد سالم  C T C   -   G A G   -  اسیدگلوتامیک

                                         فرد بیمار  C A C   -   GUG    -والین

 

7) چهار چوب خواندن تغییر می کند چون افزایش در محلی از  DNAکه اولین کدون از روی آن رونویسی می شود ذکر شده یعنی تمام رفرها تغییر می یابد و در نتیجه توالی تمام اسیدهای آمینه رشته پلی پپتیدی تغییر خواهد یافت .

_ بحث و نتیجه گیری صفحه 29

1) باید   MRNA  مکمل یکی از رشته های   DNAشد .

2) چون در MRNA  رونویسی شده هر سه نوکلئوتید می تواند به یک اسید آمینه ترجمه شود .

3) هر آنتی کدون یک    TRNA    که  مکمل کدون  است اسید آمینه خاص خود را حمل می کند .

4) جهش در DNAمی تواند در منطقه رمز گردان باشد که در این صورت می تواند در محصول یعنی  پروتئین تغییر ایجاد کند .

5)اگر جهش در DNAرخ دهد و رمز پایان در mrnA  تغییر یابد رشته پلی پپتیدی حاصل چه تغییری می کند ؟ در این صورت رشته پلی پپتیدی طویلتر می شود .

* تذکر :  RNA هایی که  در هنگام هنوز به DNA چسبیده اند مجموعا ساختار پرمانتدی ار نشان می دهند که تنه ی آن DNA و انشعابات آن RNA  است .

_ خود آزمایی صفحه 38 (مهندس ژنتیک )

جواب 1) صفحه 30 و 31 کتاب .

جواب 2) بازهای موجود در دو انتهای چسبنده مکمل یکدیگرند و در نتیجه یک انتهای قطعه ای DNA   مورد نظر ( حاوی ژن اسنولین ) با یک انتهای DNA  خطی پلازمید مکمل می باشند و انتهای دیگر آنها نیز با هم مکمل می باشند و در نتیجهDNA  دو موجود با هم ترکیب می شوند .

جواب 3) پلازمید دارای ژن مقاومت در مقابل آنتی بیوتیک هستند در نتیجه باکتریهای حاوی پلازمید نو ترکیب در محیط حاوی آنتی بیوتیک ( تتر اسایکلین ) رشد می کند .

_ خود آزمایی صفحه 45 (مهندس ژنتیک در پزشکی )

جواب 1) پروتئین هایی که از طریق مهندسی ژنتیک تهیه می شوند بیشتر برای درمان بیماریها استفاده می شوند مثلا بعضی از آنزیمها و یا فاکتور انعقادی شماره 8 و ... این پروتئینها از طریق مهندسی ژنتیک ساخته می شوند و به صورت دارو مورد استفاده قرار می گیرند و نیز مانند بیماریهای ژنی  که ژن سالم جانشین ژن بیماری می شود .

جواب 2) در این روش ژن پروتئینی سطحی عامل ایجاد کننده ی بیماری جدا می شود و به DNA یک ویروس غیر بیماری زایا یک باکتری غیر بیماری زا وارد می شود و سپس افراد از طریق این ویروس غیر بیماری زاویا باکتری غیر بیماری زا واکسینه می شوند .

جواب 3) ژن درمانی

جواب 4) چون در تشخیص و درمان نا هنجارهای ژنتیکی استفاده می شود .

_ فعالیت صفحه 52 ( مهندسی ژنتیک در کشاورزی )

1) انتهای چسبنده                      2)         نوترکیب

_ خود آزمایی صفحه 53 ( مهندسی ژنتیک در کشاورزی )

جواب 1) 1- ایجاد گجیاهان مقاوم در برابر خشکی ،   2- تنظیم سرعت رسیدن میوه ها و افزایش ارزش غزایی ،   3- ایجاد گیاهان مقاوم نسبت به حشرات .

جواب 2) ابتدا ژن مورد نظر را به جای ژن ایجاد کننده ی تومور جایگزین می کنند و سپس با تفنگ ژنی به سلولهای گیاهان شلیک می کنند .

جواب 3) در هر دو حالت هسته ی (2N) حاوی ژنهای مورد نظر وارد یک سلول تخم بدون هسته می شود .

_ فعالیت صفحه 63 ( تجزیه و تحلیل )

جواب 1) رنگ محلول تیره و کدر می شود .

جواب 2) کواسر واتها دارای غشا هستند ولی جنس غشای آنها با غشای سلولها تفاوت دارند و نیز کواسر وات هل فاقد غشای داخلی یعنی فاقد اندامک هستند .

_ خود آزمایی صفحه 64 ( سر آغاز زندگی )

جواب 1) با توجه به محاسبه مقدار رادیوایزوتوپ موجود در سنگ با مقدار عنصر حاصل از تجزیه آن می توان سن سنگ را به دست آورد .

جواب 2) مدل سوپ بنیادین ، مدل حباب و مدل پیتزای بنیادین ا در کتاب داریم .

جواب 3) احتمال دارد که تشکیل میکروسفرها منجربه سازمان دهی سلول شده باشد .

جواب 4) ماده ژنتیک یعنی آنچه به ارث برده می شود و خواص نسلهای قبل را به نسلهای بعد انتقال می دهد RNA احتمالا در میکروسفر ها ماده ژنتیک بوده است یعنی ابتدا RNA هم ماده ژنتیک بوده و هم نقش آنزیمی داشته است و در نتیجه RNA می توانسته همانند سازی خود را انجام دهد سپس در جریان تکامل نقش ماده ژنتیک به DNA و نقش آنزیمی آن به پروتئین داده شد که هر کدام بهتر از RNA نقش خود را انجام دادند .

جواب 5) DNA در سلولها به عنوان ماده ژنتیک است و DNA به صورت دو رشته مار پیچ ناهمسو می باشد . همانند سازی DNA با باز شدن دو رشته ی پلی نوکلئوتیدی از یکدیگر شروع شده و هر کدام به عنوان مدل و الگویی برای سنتز رشته مکمل خود عمل می نماید یعنی عمل همانند سازی نیمه حفظ شده است.

جواب 6) در کتاب آمده است .

جواب 7) دانش ما درباره ی منشا حیات نا چیز است و در پیدایش حیات بر سطح زمین تاکنون نظریات مختلفی عنوان شده است .

_ خود آزمایی صفحه 68 ( تکوین جانداران پیچیده تر )

جواب 1) احتمالا یوکاریوت اولیه از طریق درون همزیستی یعنی ورود پروکاریوتهای کوچک هوازی و همین طور از طریق ورود پروکاریوت کوچک فتوسنتز کننده به سلول پیش یوکاریوت ایجاد شده است .

جواب 2) 1- باکتری ها فاقد اندامک هستند . باکتری ها فاقد هسته سازمان یافته می باشند و در واقع فاقد اندامک می باشند . 2- DNA درون هسته سلول یوکاریوت و DNA درون سلول باکتری حلقوی است . 3- درون هسته سلول یوکاریوت سه نوع RNA پلی مراز و درون سلول باکتری یک نوع RNA پلی مراز وجود دارد . 4- باکتریها فاقد هسیتون می باشند .

جواب 3) در صفحه 89 کتاب درسی داریم که انقراض منجربه جانشینی گونه شده است و گونه هایی که از سازگاری بهتری با شرایط جدید دارند می توانند جانشین گونه های منقرض شده شوند .

_ خودآزمایی صفحه 73 ( گسترش حیات به خشکی ها )

جواب 1) لایه ی ازون در لایه استراتوسفر و در ارتفاع حدود 20 تا 40 کیلومتری زمین تشکیل می شود لایه ی ازون از عبور تا شبهای فرا بنفش جلو گیری می کند چون اشعه فرابنفش می تواند پیوند های کووالان موجود در مولکول های زیستی را بشکند .

جواب 2) گیاهان و قارچها .

جواب 3) بند پایان ( نوعی عقرب اولین بند پایی که زندگی در خشکی آغاز کرد )

جواب 4) اولین مهره داران ساکن خشکی یعنی دو زیستان اولیه که دارای کیسه های هوایی مرطوب یعنی شش بودند . نخستین دو زیستان ( استگوسفال ها ) در دونین یعنی 375 میلیون سال قبل ظاهر شدند که دارای شش بودند .

جواب 5) قبل از سیانو باکتری ها چون گاز اکسیژن در اتمسفر وجود نداشته در نتیجه لایه محافظتی ازون هم وجود نداشته است . به همین جهت حیات در سطح خشکی به علت وجود اشعه ی فرابنفش غیر ممکن بوده است .

خودآزمایی صفحه 85 (تغییر گونه ها و انتخاب طبیعی )

جواب 1) داروین در آفریقا جنوبی سنگواره های نوعی جاندار آرمایلو را یافت که بسیار شبیه یکدیگر بودند و با نمونه های زنده آرمادیلو تفاوتهایی داشتند داروین به شباهت گیاهان و جانوران جزایر گالاپاگوس و سواحل نزدیک آمریکای جنوبی توجه کرد .

جواب 2) در بین افراد یک جمعیت تفاوتهای فردی وجود دارد این تفاوتها باعث می شود که بعضی از آنها فرزنان بیشتری ایجاد کنند به عبارت دیگر انتخاب طبیعی باعث می شود که بسامد ( فراوانی ) برخی ال ها در یک جمعیت در طول زمان افزایش یا کاهش یابد .

جواب 3) در نظریه ی جدید منظور از انتخاب طبیعی به معنی حذف مطلق افراد غیر سازگار با محیط نیست بلکه یک اثر نسبی برای انتخاب طبیعی قائل است .

جواب 4) با توجه به صفحه 82 کتاب درسی سطر 11 داریم که نظریه ی تغییر گونه ها چهار رکن اساسی دارد و در پایان همین صفحه 82 نیز نظریه ی تغییر گونه ها نوشته شده است و نیز ایرادهایی هم بر این نظریه وارد است . ولی در صفحه 88 کتاب درسی نوشته شده است ( از زمان انتشار کار داروین ، فرضیه ی او – تغییر گونه ها بر اساس انتخاب طبیعی را زیست شناسان به دقت مورد بررسی قرار دادند ) چون شواهد فسیل شناسی در مورد تغییر گونه ها در این کتاب نوشته شده است .

جواب 5) در یک محیط ، انتخاب طبیعی منجربه بقا و زاد آوری افراد سازگار یعنی انتخاب طبیعی باعث تغییر جمعیت ها می شود البته جهشها و نوترکیبی ال ها که در هنگام زادآوری جنسی انجام می شود منابع بی انتهایی برای ایجاد انواع جدید به منظور عمل انتخاب روی آن ، فراهم کند .

خود آزمایی صفحه 102 ( تغییر گونه ها )

جواب 1) انتخاب طبیعی با توجه به تغییر محیط افرادی از گونه را که سازگاری بیشتری با محیط دارند انتخاب می کند مثلا در مناطق صنعتی پروانه های تیره همرنگ با محیط انتخاب می شوند یعنی افزایش می یابند .

جواب 2) جواب صفحه 104 کتاب درسی .

جواب 3) دیوید لاک اندازه ی نوک سهره ها را در یک سال پر رطوبت که طی آن غذا فراوان بود مورد بررسی قرار داد و در سال پر رطوبت منقار پرندگان کوچکتر می شود چون دیوید لاک با یک سال آزمایش ، نتیجه گیری کرد نتیجه گیری درستی نبود یعنی زمان طولانی تری لازم است .

_ خودآزمایی صفحه 117 ( تعادل در جمعیت ها )

جواب 1) الف- خزانه ژنی : به مجموع الل ها موجود در جمعیت گفته می شود در واقع شامل همه ی الل های همه ژن های همه ی افراد یک جمعیت است . ب- شایستگی تکامل هر فرد : سهم نسبی هر فرد در تشکیل خزانه ژنی نسل بعد گفته می شود در واقع توسیفی کمی دربارهع ی اثر انتخاب طبیعی است .

شایستگی را برای بهترین و موفق ترین گروه 1 در نظر می گیرند و برای گروهها به صورت کسری از 1 بیان می کنند .

جواب 2) صفحه 112 کتاب درسی .

جواب 3) 1 درصد                              10×10           10×90             90×90      

a = ژن زالی                 aa          و           Aa       و         Aa        و      AA

A= ژن سالمی                                    1= 10× 10        100= 1+ 9 + 9+ 81  

جواب 4)1- جهش  2- شارش ژن ، 3- آمیزش غیر تصادفی ، 4- رانش ژن ، 5- انتخاب طبیعی .

جواب 5) چون اگر جهش به تنهایی عمل کند و سایر نیروهای تغییر دهنده فعال نباشند مدتی بسیار طولانی لازم است تا تغییر قابل توجهی در فراوانی الل ها رخ دهد . البته جهش ماده ی خام تغییر گونه هاست ولی جهت آن را تعیین نمی کند .

جواب 6) به طور معمول انتخاب همسر در جمعیت های انسانی طوری است که تعادل هاردی – وانیبرگ در مورد شان صدق نمی کند .

جواب 7) چون در جمعیت های کوچک احتمال بیشتری وجود دارد که برخی از افراد دارای ژنوتیپ های کمیاب مثلا به این دلیل که پیش از رسیدن به سن تولید مثل می میرند ، اصلا در آمیزش شرکت نکنند .

      خودآزمایی صفحه 123 ( انتخاب طبیعی )

      جواب 1) انسان با انتخاب گاوهایی که سیر بیشتری می دهند یا در مدت کوتاهتری پروارتر می شوند و

اسبهایی که سریعتر می دوند و گیاهانی که محصول بیشتری تولید می کنند انتخاب جهت دار را مورد استفاده قرار می دهد .

جواب 2) در محیط هایی نسبتا پایدار روی می دهد چون باید افرادی که در میانه ی طیف قرار دارند ، انتخاب شوند .

جواب 3) حلزونهایی کهدر جنگل زندگی می کنند که دارای نوارهای تیره و حلزون هایی که در علفزار زندگی می کنند دارای نوارهای روشن می باشند فنوتیب میانه در زیستگاه کاهش می یابد .

_ خودآزمایی صفحه 131 (استمرار گوناگونی در جمعیت ها )

جواب 1) جهش ها ، نوترکیبی ، زادآوری جنسی ، شارش ژنی ، انتخاب طبیعی ر مواردی که انتخاب گسلند وجود دارد .

جواب 2) کم خونی داسی شکل در مناطقی که بیماری مالاریازیاد است .

جواب 3) وقتی جمعیت پروانه های مقلد افزایش می یابد شایستگی کاهش می یابد و سپس با کاهش یافتن پروانه های مقلد شایستگی افزایش می یابد .

جواب 4) نوعی از انتخاب طبیعی که سبب حفظ تنوع در جمعیت ها می شود انتخاب متوازن گفته می شود مانند برتری افراد ناخالص و انتخاب وابسته به فراوانی .

_ خودآزمایی صفحه 143 (گونه زایی )

جواب 1) جواب صفحه 143 کتاب درسی .

جواب 2) 1- جدایی بوم شناختی ( زیستگاهی )  2- جدایی رفتاری  3- جدایی زمانی  4- جدایی مکانیکی  5- جدایی کامتی  6- نازتسیایی دورگه  7- نازایی دورگه  8- ناپایداری دودمان دورگه .

جواب 3) جدایی بوم شناختی ، جدایی زمانی و جدایی مکانیکی و جدایی گامتی جدایی پیش زیگوتی و نازیستایی دورگه و نازایی دورگه و ناپایداری دودمان دورگه جدایی پس زیگوتی می باشند .

جواب 4) گونه زایی هم میهنی صفحه 150 و 151 و گونه زایی دگر میهنی صفحه 152 و 153 کتاب درسی.

_ خود آزمایی صفحه 163 ( روابط میان جانداران در یک اجتماع زیستی )

جواب 1)چون وقتی شکار تغییر می یابد باید شکارچی هم متناسب با آن تغییر یابد تا بتواند از شکار استفاده نماید و در واقع شکار چی که توان بیشتر و بهتری دارد میتواند از شکار استفاده کند .

جواب 2) می توان به جانورانی اشاره کرد که از بقا یایه موجود صید شده به وسیله جانور دیگر استفاده می کنند و نیز می توان به هم سفرگی بین دلقک ماهی و شقایق دریایی اشاره نمود .

جواب 3) زنبوران عسل ژاپنی بازنبوران سرخ دریک محیط زیست زندگی می کنند و در واقع ساختار و رفتار دو گونه هماهنگ شده است و انتخاب طبیعی هم آهنگی در آنها به وجود آورده است در حالیکه در زنبورهای  وارداتی اروپایی با زنبوران سرخ این هم آهنگی وجود ندارد .

_ خودآزمایی صفحه 171 ( رقابت به اجتماعات زیستی شکل می دهد )

جواب 1) زیستگاه مکان است و کنام را نباید با زیستگاه اشتباه گرفت کنام الگویی از زندگی است .

جوای 2) خیر ، چون کنام واقعی یک جاندار ، بخشی از کنام بنیادی که هر گونه اشغال می کند .

جواب 3) کانل دو گونه را که حدود چند سانتیمتری هم پوشانی داشتند مثل بالانوس ها و چتامالوس ها را در روی صخره مورد بررسی قرار داد . کانل برای اولین بار قسمت پایینی صخره را از چتامالوس ها پاک کرد بالانوس ها که رشد سریع داشتند به سرعت جای چتامالوس ها را گرفتند و کانل نتیجه گرفت که مکان های کم عمق و عمیق کنام بنیادی بالانوس ها محسوب می شود . کانل برای بار دوم قسمت فوقانی صخره را از چتامالوس ها پاک کرد ولی بالانوس ها نتوانستند به قسمت فوقانی بیایند پس کانل نتیجه گرفت که بالانوس ها نمی توانند در مدت زمان طولانی بدون آب زنده بمانند .

جواب 4) در صفحه 178 کتاب درسی .

جواب 5) خیر- اگر محیط کشت مخمر مواد غزایی مورد نیاز برای 2000 مخمر را فراهم کند وقتی جمعیت به عدد 2000 برسد رشد متوقف می شود و تعداد مرگ و میر و تولد برابر می شود و عدد 2000 گنجایش محیط است پس آهنگ رشد اولیه وقتی که n کوچک است به r نزدیک است به عبارت دیگر آهنگ رشد زمانی دقیقا برابر r است که n برابر با 1 باشد .

_ خودآزمایی صفحه 185 ( رفتار و انواع آن )

جواب 1) * چرا کوکو در لانه ی سایر پرندگان تخم گذاری می کند ؟

      * چگونه جوجه ی کوکو بلا فاصله پس از خروج از تخم ، تخمهای میزبان را از لانه بیرون می اندازد در          

صورتی که هیچ آموزشی ندیده است ؟

جواب 2) الگوی عمل ثابت نوعی رفتار است که با یک محرک شروع می شود و به طور کامل تا پایان رفتار پیش می رود و همیشه به یک شکل انجام می گیرد مثال رفتار برگرداندن تخم به لانه توسط غاز ماده .

جواب 3) در شرطی شدن کلاسیک پاسخ به صورت غریزی انجام می گیرد و در واقع نوعی انعکاس شرطی می باشد ( زنگ محرک شرطی است ) در شرطی شدن فعال پاسخ به صورت غریزی نیست بلکه جانور رفتاری را یاد می گیرد که در موقعیتی خاص ، آن را انجام دهد یا انجام ندهد .

جواب 4) هر دو عامل وراثت و محیط در شکل گیری رفتار های جانوران نقش دارند و شکل نهایی رفتار محصول برهم کنش این دو عامل است .

خودآزمایی صفحه 188  ( تکامل رفتار )

جواب 1) انتخاب طبیعی به رفتار شکل می دهد و در واقع انتخاب طبیعی درباره بروز رفتارهای مختلف نیز همانند سایر صفتها نقش دارد .

جواب 2) شیر جوان بچه شیرهای گله را می کشد تا بتواند بچه های بیشتری داشته باشد و با بچه شیرهای خود با ملایمت رفتار می کند داشتن بچه شیرها احتمال بقای گونه را پایین می آورد .

_ خودآزمایی صفحه 191  (رفتارهای جانوری )

جواب 1) برای کاهش هزینه های مصرفی و افزایش سود خالص یعنی برای موفقیت در حفظ بقا و تولید مثل خود .

جواب 2) جانوران تمایل دارند که بیشترین انرژی را به ازای کمترین زمان به دست آورند این رویکرد ، غذایا بی بهینه گفته می شود .

_ خودآزمایی صفحه 196  ( ارتباط جانوران با هم دیگر )

جواب 1) نقش علایم ، تأثیری است که روی رفتار جانور مقابل دارد و در واقع رفتار جانور مقابل را تغییر می دهد .

جواب 2) به مواظبت والدین از فرزندان ، تغذیه ، محیط زندگی و نوع جاندار ، بقای جاندار و مواظبت نر از ماده در پرندگان تولید مثل پر هزینه است و در نتیجه بیشتر پرندگان سیستم تک همسری دارند . ولی در پرندگان میوه خوار و دانه خوار معمولا سیستم چند همسری مشاهده می شود چون مواد غذایی یعنی میوه و یا دانه در فصلی از سال بسیار فراوان است مثلا در بعضی از سهره ها نرها قبل از ماده لانه را ترک می کنند .

جواب 3) ماده ها معمولا جفت خود را براساس خصوصیات فیزیکی انتخاب می کنند و صفات چشمگیر ، صفات هزینه بری هستند بنابراین نرهای دارای صفات چشمگیر ، ؤنهای مفید دارند .

جواب 4) به دلیل اینکه این صفات شانس تولید را افزایش می دهند ، در طی تکامل انتخاب شده اند در واقع این صفات شانس جفت گیری را افزایش می دهند موجب می شود که جانور نر بتواند ژن خود را به نسل بعد منتقل کند .

جواب 5) معمولا علائم جفت یابی هر گونه ، خاص همان گونه است و در نتیجه افراد یک گونه با افراد گونه های دیگر جفت گیری نمی کنند و نیز حفظ بقا به دلیل وجود خصوصیات چشمگیر در نرها نیز با اهمیت می باشد .

جواب 6) خصوصیات چشمگیر نرها در جلب ماده ها و به دست آوردن جفت کمک می کند و در نتیجه در طی تکامل این صفات انتخاب شده اند .

جواب 7) 1- مراقبت از فرزندان : جانوران تا زمانی که فرزندان نتوانند برای خود غذا تهیه کنند از آنها مراقبت می کنند . 2- جفت گیری : جانوران برای جلب جفت رفتار مختلفی را بروز می دهند . 3- دفاع و حفاظت در برابر شکارچی ها : جانوران رفتار مختلفی برای حفاظت از خود بروز می دهند . 4- تغذیه : جانوران مواد غذایی مورد استفاده خود را تهیه و حتی در بسیاری موارد ذخیره می کنند . 5- مهاجرت : بسیاری از جانوران برای زندگی در محیط مساعدتر در هنگام تغییر فصل مهاجرت می کنند . 6- تعیین قلمرو : جانوران برای حفاظت از منابع رفتارهای مختلفی از خود نشان می دهند .

جواب 8) الف : پاسخ به پرسشهایی چرایی رفتاری اغلب به درک پاسخ به پرسشهای چگونه ای می شود مثلا پاسخ به سئوال «چرا میمون ها با مشاهده شکارچی جیغ می کشند ». موجب به درک پاسخ به پرسش چگونه ای زیر می شود . چگونه بسیاری از نخستی ها با مشاهده شکارچی هایی مانند عقاب ، مار و پلنگ افراد دیگر را از وجود آنها آگاه می کنند . ب : رفتارهایی که متأثر از ژن ها و دارای برنامه ریزی ژنی هستند رفتار وراثتی یا غریزی گفته می شود مانند بیرون انداختن تخم میزبان از لانه توسط جوجه ی کوکو بلا فاصله پس از خروج تخم . ولی اگر تغییر رفتار ، حاصل تجربه باشد یادگیری نامیده می شود . یادگیری در بسیاری از جانوران نقش مهمی در شکل گیری رفتار غریزی دارد مثلا جانورانی که در سیرک حرکات نمایشی انجام می دهند . ج : در شرطی شدت کلاسیک پاسخ به صورت غریزی انجام می گیرد . در شرطی شدن فعال پاسخ به صورت غریزی نیست . بلکه جانور رفتاری را یاد می گیرد .

جواب 9) الف : ساختن تار عنکبوت رفتاری غریزی است که البته برای تغذیه و دفاع نیز می باشد و آشیانه سازی هم رفتار غریزی است و می تواند برای جلب جفت باشد .

جواب 10) حل مسئله .

_ خودآزمایی صفحه 202  ( انرژی و جانداران )

جواب 1) اتوتروف ها جاندارانی که از انرژی نور خورشید یا انرژی نهفته در ترکیبات معدنی برای ساخت ترکیبات آلی استفاده می کنند اتوتروف ها یا فتو اتوتروف هستند و یا شیمیو اتوتروف ، هتروتروف ها انرژی مورد نیاز خود را از مواد غذایی می گیرند مثلا انسان و بسیاری از جانداران انرژی مورد نیاز خود را از طریق فرآیندی به نام تنفس سلولی از مواد غذایی به دست می آورند .

جواب 2) ATP دارای سه گروه فسفات است گروههای فسفات چون بار منفی دارند همدیگر را دفع می کنند شکستن پیوند بین گروه فسفات دوم وسوم نیاز به مقداری انرژی آزاد شده بسیار بیشتر از انرژی مصرفی است .

 انرژی + (فسفات معدنی ) pi + (آدنوزین دی فسفات ) ADP               ( آدنوزین تری فسفات ) ATP

فعالیت صفحه 214  ( فتوسنتز )

عوامل موثر در سرعت فتوسنتز عبارت انداز تراکم Co و تراکم اکسیژن محیط اطراف کلروپلاست ، شدت روشنایی ، دما و مقدار آب برگ ، سن برگ و مقدار کلروفیل آن ، تعداد و اندازهی روزنه های برگ و به ویژه نوع گیاه از عوامل موثر در سرعت فتوسنتز هستند .

جواب 1) در نور کم افزایش غلظت Co در سرعت فتوسنتز تأثیر چندانی ندارد در شدت نور زیاد با افزایش Co میزان فتوسنتز به شدت افزایش می یابد و سپس ثابت می شود . اگر غلظت Co هوا کمتر از 0.03 درصد باشد یعنی حدود 0.01 درصد باشد میزان نسبی فتوسنتز در شدت نور کم و زیاد تفاوت چندانی مشاهده نمی شود با افزایش شدت نور و همین طور افزایش دما میزان نسبی فتوسنتز افزایش می یابد و اگر Co از 0.03 درصد به نزدیک 0.10  درصد برسد با افزایش شدت نور و همین طور با افزایش دما میزان نسبی فتوسنتز به شدت افزایش می یابد البته این افزایش حدی دارد . مثلا دمای مطلوب برای گیاهان C حدود 25 درجه ی سانتی گراد و برای گیاهان C بین 30 تا 45 درجه سانتی گراد است . شدت فتوسنتز در گیاهان C در دمای حدود 35 درجه ی سانتی گراد ، تقریبا دو برابر گیاهان C است و در دمای 15 درجه سانتی گراد شدت فتوسنتز در گیاهان C و C تفاوت چندانی ندارد .

جواب 2) تا انتقال مواد از سلولهای مزوفیل ( سلول پارانشیمی ) میانبرگ به دسته آوندی از طریق سلولهای به هم فشرده غلاف آوندی صورت گیرد سیستم آنزیمی سلولهای مزوفیل میانبرگ ، در واکنشهای مربوط به ترکیب دی اکسیدکربن با یک اسید 3 کربنی شرکت می کند و اسید 4 کربنی حاصل به سلولهای غلاف آوندی منتقل می شود به محض ورود به سلولهای غلاف آوندی این اسید 4 کربنی تجزیه و به Co و پیرووات تبدیل می شوند پیرووات به یاخته های میانبرگ بر می گردد و Co وارد چرخه ی کلوین می شود و قندهای حاصل به آسانی وارد آوندهای آبکشی می شود . تجزیه اسید C در غلاف آوندی موجب تراکم زیاد Co در سلولهای غلاف آوندی می شود و افزایش غلظت Co موجب می شود که تنفس نوری در این یافته ها در حداقل باقی بماند .

_ فعالیت صفحه 215  ( فتوسنتز )

جواب 1) وقتی تراکم اکسیژن کم است سرعت فتوسنتز زیاد می باشد با افزایش تراکم اکسیژن سرعت فتوسنتز کاهش می یابد . مثلا در گیاهان C بیشترین شدت فتوسنتزی وقتی به دست می آید که غلظت اکسیژن هوای محیط نزدیک 1 یا 2 درصد باشد البته در گیاهان C غلظت اکسیژن محیط تأثیر چندانی ندارد یعنی تأثیر کمی دارد .

جواب 2) گیاه  2 با افزایش شدت روشنایی میزان فتوسنتز ابتدا کمی افزایش می یابد و سپس ثابت می ماند مانند گیاه میخک و گیاه شبدر ، گیاه 1 با افزایش شدت روشنایی ، میزان فتوسنتز به شدت افزایش می یابد مانند گیاه ذرت و گیاه نیشکر .

_ فعالیت صفحه 216  ( فتوسنتز )

جواب 1) در دمای حدود صفر درجه سرعت فتوسنتز نیز نزدیک صفر است با افزایش دما تا نزدیک 25 درجه سانتی گراد افزایش و سپس کاهش می یابد و در دمای نزدیک 40 درجه سانتی گراد به نزدیک صفر می رسد .

جواب 2) حدود 15 تا 25 درجه بهترین دامنه ی دمایی برای فتوسنتز است .

_ خودآزمایی صفحه 216  ( فتوسنتز )

جواب 1) تنفس نوری فرآیندی وابسته به نور است که طی آن اکسیژن جذب و Co آزاد می شود که در همه گیاهان همراه فتوسنتز انجام می گیرد . تنفس نوری مانع از ورود Co به چرخه ی کلوین می شود . یعنی فرآیندی مخالف با تولید کنندگی در نظر گرفته می شود .

جواب 2) صفحه 222 کتاب درسی پاسخ داده شده است .

جواب 3) در صفحه کتاب داریم .

جواب 4) در صفحه 217 کتاب درسی پاسخ داده شده است .

جواب 5) در صفحه 219 کتاب درسی پاسخ داده شده است .

جواب 6) محسوس ترین عامل نور است با افزایش شدت نور تا حدی که همه ی رنگدانه ها مورد استفاده قرار گیرند ، زیاد می شود . برای تشکیل یک ترکیب آلی سه کربنی ( قند ) به سه مولکول Co و سه مولکول آب و نیز به نور نیاز هست در واقع حیات بدون وجود آب ممکن نیست . ATP و NADPH در مرحله ی نوری فتوسنتز ایجاد می شود و در مرحله غیر نوری مورد استفاده قرار می گیرد که در پاسخ به سئوالها به طور کامل ذکر شده است .

جواب 7) عوامل موثر در سرعت فتوسنتز : عوامل محیطی : 1- غلظت Co ، 2- شدت روشنایی ، 3- دما ، 4- آب ، 5- میزان مواد کانی در خاک .

 جواب 8) در غشای تیلاکوئید دو نوع فتوسیستم I و II وجود دارد . یک زنجیره ی انتقال الکترون انرژی لازم برای ساخت ATP را فراهم می کند و زنجیره ی انتقال الکترون دیگری انرژی مورد نیاز برای ساخت  NADPH را تأمین می کند .

جواب 9) از فتولیز آب در مرحله نوری فتوسنتز شکسته می شود و اکسیژن آزاد می کنند .

_ فعالیت صفحه 227  ( تنفس سلولی )

جاب 1) صفحه 235 کتاب درسی .

جواب 2) در عمل تنفس هوازی ، پس از انجام عمل اکسید اسیون ، Co حاصل بلا فاصله دفع می شود . در تخمیر لاکتیک ، اسید لاکتیک ایجاد می شود یعنی در ساختمان اسید لاکتیک شرکت دارند . در تخمیر الکلی به صورت Co واتانول در می آیند .

جواب 3) چون در تخمیر الکلی به تدریج بر میزان الکل افزوده می شود و مخمرها تا غلظت حدود 12 درصد الکل را می توانند تحمل کنند و سپس با مرگ مخمرها عمل تخمیر متوقف می شود .

جواب 4) در صورت کمبود اکسیژن به مدت کوتاهی تنفس بی هوازی رخ می دهد .

_ فعالیت پایین صفحه 227  ( تنفس سلولی )

جواب 1) تخمیر شیره ی چغندر قند ( فلاس ) تخمیر آب میوه ها ، ورآمدن خمیر ، شیرینی پزی به وسیله انواعی از مخمرها صورت می گیرد . فرآورده های لبنی نظیر ماست و پنیر و نیز سرکه که در نتیجه تخمیر باکتری ها ایجاد می شود .

جواب 2) در تهیه ی نان Co حاصل از پدیده ی تخمیر و در نتیجه باعث پر حفره شدن نان می شود و الکل حاصل به هنگام پختن نان تبخیر می شود .

جواب 3) برای تهیه ی گزارش می توانید از ورآمدن خمیر در تهیه ی نان استفاده کنید .

_ خودآزمایی صفحه 230  ( تنفس سلولی )

جواب 1) ATP و NADH و پیرووات است NADH در فرآیند تنفس وارد زنجیره ی انتقال الکترونی می شود و طی مراحل مختلف ، الکترونهای کسب شده ی خود را به ترکیبات موجود در زنجیره منتقل می کنند الکترونها ضمن عبور از سیستم انتقال الکترون ، انرژی آزاد می کنند و انرژی آزاد شده باعث تشکیل ATP می شود ATP انرژی رایج دنیای زنده می باشد . پیرووات حاصل از گلیکولیز در صورت وجود اکسیژن وارد میتوکندری می شود .

جواب 2) در چرخه کربس مولکولهای پر انرژی NADH و FADH و نیز مولکول آغاز گر چرخه یعنی اگزالواستات ایجاد می شود که در زنجیره ی انتقال الکترون از هر NADH و FADH  به ترتیب  3ATP و 2ATP ایجاد می شود .

جواب 3) باعث می شود که NADH حاصل گلیکولیز به NAD تبدیل و مجددا در اختیار سلول قرار گیرد .

جواب 4) در صفحه 234 کتاب درسی نوشته شده است .

جواب 5) پیرووات حاصل از گلیکولیز وجود اکسیژن وار میتوکندری ها می شود و در نتیجه به جای 2ATP مجموعا 38ATP ایجاد می شود .

_ خودآزمایی صفحه 239  ( ویروس ها )

جواب 1) ویروس ها فاقد هسته ، فاقد سیتوپلاسم ، فاقد غشای پلاسمایی و فاقد دیواره ی اسکلتی می باشند ویروس ها سلول نیستند بلکه بخشی از ساختمان یک سلول می باشند وجه تمایزویروس ها با سلول ها این است که سلول ها هم DNA و هم RNA  دارند ولی ویروس ها یا DNAیا RNA دارند . ویروس ها چون سیستم آنزیمی ندارند مجبورند از سیستم آنزیمی میزبان استفاده کنند یعنی ویروس ها آنزیم های لازم برای پروتئین سازی را ندارند .

جواب 2) صفحه 242 کتاب درسی .

جواب 3) هر ویروس شامل : 1- بخش مرکزی شامل DNA یا RNA 2- بخش بیرونی که به صورت پوشش پروتئینی بخش مرکزی را احاطه کرده است و کپسید گفته می شود ، 3- پوشش ( Envelope ) بسیاری از ویروس ها نظیر ویروس آنفلوآنزا علاوه بر بخش مرکزی ، بخش بیرونی دارای غشایی از جنس پروتئین ، لیپید و گلیکو پروتئین می باشند که پوشش نامیده می شود .

جواب 4) پس از ورود به درون سلول میزبان از دستگاه آنزیمی میزبان استفاده می کند و مانند خود می سازد سپس با استفاده از دستگاه آنزیمی سلول میزبان برای خود کپسید می سازد و در بسیاری از ویروس پوشش هم وجود دارد که از پروتئین ، لیپید و گلیکو پروتئین ساخته شده است . این مولکول ها از سلول میزبان قبلی تأمین شده اند .

_ خودآزمایی صفحه 244 ( باکتری ها )

جواب 1) الف : لیپیدهای دیواره ی یو باکتری ها شبیه لیپیدهای دیواره ی جانداران یوکاریوت است و با لیپیدهای موجود در آرکی باکتری ها بسیار متفاوت است . ب : دیواره ی سلولی یو باکتری ها پپتید و گلیکان وجود دارد در حالی که در دیواره ی سلول آرکی باکتری پپتید و گلیکان وجود ندارد . ج:ژن های یوباکتری ها انیترون ندارند ژن های آرکی باکتری همانند ژن های یوکاریوت ها ، قطعات اینترون وجود دارد . د: پروتئین های ریبوزومی آرکی باکتری ها بسیار شبیه مولکول های مشابه دریوکاریوت ها ست و آنها از این نظر با یوباکتری ها تفاوت های بسیار دارند .

جواب 2) چون در ژن های آرکی باکتری ها ، همانند ژن های یوکاریوت ها ، قطعات اینترون وجود دارد و پروتئین های ریبوزومی آرکی باکتری ها بسیار شبیه مولکول های مشابه در یوکاریوت هاست .

-        فعالیت صفحه 252 (باکتری ها )

جواب 1 )استافیلوکوکوس اورئوس

جواب 2 ) نمونه مورد آزمایش احتملا از طریق غذایی که باکتری استافیلوکوکوس اورئوس در آن رشد و توکسین تولید کرده وارد بدن شده است .

جواب 3 )وقتی غذا کاملا پخته شده باشد یعنی اگر باکتری های استافیلو کوکوس اورئوس در اثر پخته شدن غذا کشته شده باشند . آنتی بیوتیک موثر نخواهد بود و چون توکسین حاصل از باکتری استافیلو کوکوس اورئوس در برابر حرارت مقاوم پس سم یعنی توکسین باکتری احتمالا عامل بیماری است .

پاسخ تفکر نقادانه صفحه 254 : انتخاب طبیعی باکتری هایی که سازگاری بیشتری را انتخاب می کند و در نتیجه باکتری هایی که نسبت به آنتی بیوتیک مقاوم هستند انتخاب شده اند .

_ خودآزمایی صفحه 254  ( باکتری ها )

جواب 1) 1- اندامک ندارند ، 2- اندازه سلول کوچکتر است ، 3- باکتری های تک سلولی اند ، 4- DNA حلقوی دارند ، 5- با تقسیم دو تایی تولید مثل می کنند ، 6- تاژک باکتری از یک تار پروتئینی تشکیل شده است ، 7- باکتری گوناگونی متابولیسمی دارند .

جواب 2) سم خود حاصل متابولیسم است که به وسیله ی باکتری ساخته و ترشح می شود و موجب بیماری می گردد .

_ خودآزمایی صفحه 285  (قارچها )

جواب 1) الف : قارچها کلروفیل ندارند و هتروتروف هستند گیاهان دارای کلروفیل و در نتیجه اتوتروف می باشند . ب: قارچها ریشه ندارند گیاهان دارای ریشه هستند . ج : دیواره سلولی قارچ از جنس کیتین است دیواره ی سلولی گیاهان سلولزی است . د : قارچها بر خلاف گیاهان میتوز هسته ای دارند .

جواب 2) پیکر همه ی قارچها به جز مخمرها ، از رشته های باریکی به نام نحینه تشکیل شده است وقتی نخینه رشد می کند منشعب می شود و توده ای در هم پیچیده و گره خورده به نام میسلیوم ایجاد می کند .

جواب 3) صفحه 292 کتاب درسی .

جواب 4) باکتری های هتروتروف و قارچها از تجزیه کنندگان اصلی دنیای زنده اند و در نتیجه نقش مهمی در بازیافت مواد و برگردان آنها به چرخه ی مواد دارند بسیاری از قارچها انگل هستند و در شرایط مختلف فعالیت دارند و از نظر اقتصادی ارزشمند هستند .

جواب 5) زیگومیست ها و بازیدیومیست ها هم تولید مثل جنسی و هم تولید مثل غیر جنسی دارند . دئو ترومیست ها فقط تولید مثل غیر جنسی دارند . تولید مثل غیر جنسی در زیگومیست ها بسیار شایع تر است .

آسکومیست ها ، معمولا به طریقه ی غیر جنسی تولید مثل می کنند . در بازیدیومیست ها تولید مثل غیر جنسی نادر است ( به جز زنگ ها و سیاهک ها )

خودآزمایی صفحه 291  (قارچها )

جواب 1) قارچ ها براساس ساختارهای تولید مثلی گروه بندی می شوند براساس نوع ساختار تولید مثلی که طی تولید مثل جنسی پدید می آید قارچها را به سه شاخه زیگوتا ، آسکومیکوتا و بازیدیومیکوتا گروه بندی می کنند . ولی قارچها را براساس چگونگی تولید مثل و نیز سهولت مطالعه در چهار گروه زیگومیست ها ، بازیدیومیست ها و آسکومیست ها و دئوترومیست ها قرار دهند .

جواب 2) ساکارومسیز سرویزیه در تولید نان استفاده می شود . بسیاری از آنتی بیوتیک ها مانند پنی سیلین توسط قارچها ساخته می شود . اسید ستیریک یا جوهر لیمو به کمک آسپرژیلوس نیگرا تهیه می شود .

جواب 3) زیگومیکوتا : هاگ های جنسی در زیگوسپوراثر تولید می شوند نخینه فاقد دیواره ی عرضی است. آسکومیکوتا : هاگهای جنسی در آسک تولید می شوند . نخینه دارای دیواره ی عرضی است . بازیدیومیکوتا : هاگهای جنسی در بازیدیوم تولید می شوند نخینه دارای دیواره ی عرضی است .

جواب 4) در کتاب درسی جواب داده شده است .

جواب 5) مخمرها در شرایط مساعد به طریق جوانه زدن تولید مثل می کنند در شرایط نا مساعد مخم اگر نتواند به روش جوانه زدن تولید مثل نماید تولید آسک و هاگ درونی می کند یعنی با روش تولی مثل جنسی تکثیر می یابد .  تولید مثل جنسی در مخمرها : از طریق در هم آمیختن دو سلول ( n ) زیگوت ( 2n ) به وجود می آید اگر شرایط نامساعد باشد میوز انجام می دهد یعنی آسک ایجاد می کند که در درون آسک می تواند 8 هاگ ( n ) در انواعی از مخمرها ایجاد شود ( طی تقسیم میوز و میتوز )

_ فعالیت صفحه 296  (قارچ ها )

جواب 1) ب

جواب 2) خاک سترون فاقد قارچهای میکوریز یا قارچ – ریشه ای است چون سترون کردن خاک موجب کشته شدن قارچ ها می شود .

جواب 3) چون قارچهای میکوریز در خاک الف وجود ندارد در نتیجه این گیاهان مواد کمتری جذب می کنند.

جواب 4) قارچهای میکوریز به خاک الف اضافه می کنیم .

_ فعالیت صفحه 298

جواب 1) ساختارهایی تولید مثلی با دیواره ی ضخیم می باشند چون دو نخینه متفاوت به سوی یکدیگر رشد می کنند و سرانجام در تشکیل زیگوسپورانژیوم نقش دارند و هسته های هاپلوئید دو نخینه متفاوت به هم ترکیب می شوند تنوع را زیادتر می کنند و نیز در شرایط نامساعد غیر فعال می باشند و در شرایط مساعد زیگوت های موجود در زیگو سپورانژیوم تقسیم میوز انجام می دهند و می رویند.

جواب 2) چون گلسنگ در محیطهایی که آلودگی هوا زیاد است می میرند .

جواب 3) شکل سمت راست صفحه 307 همان شکل صفحه 301 کتاب است . یعنی قارچ آمانیتا موسکاریا از بازیدیومسیت ها است که هنوز به رشد کامل نرسیده است شکل وسط هم آسکوکارپ مربوط به آسکومسیت هااست و شکل سمت چپ هم کپک نان از زیگومسیت ها می باشد . نحوه ی تولید مثل این سه گروه قارچ در صفحه های 296 و 297 و 298 کتاب درسی نوشته است .

جواب 4) الف: کاهش مساحت جنگل موجب کاهش برداشت قارچهای دنبلان شده است . ب: توقف جنگلی زدایی یعنی باید مساحت مناطق جنگلی در سح فعلی خود ثابت بماند .

جواب 5) ابتدا در محیطهای صخره ای و یا در محیطهایی که خاک وجود نداشته است سپس با پیدایش گلسنگ به تدریج خاک تشکیل شده است چون گلسنگ ها اولین جانداران اکوسیستم ها هستند که در محل جدید جایگزین می شوند و اکوسیستم را بنیان می نهند گلسنگ ها نقش کلیدی در توالی نخستین دارند چون قادرند نیتروژنرا تثبیت کرده و به صورت قابل استفاده به محیط وارد کنند .

_ خودآزمایی صفحه 299

جواب 1) گلسنگ و قارچ – ریشه ای یا میکوریز توضیح آن در صفحه 304 کتاب درسی نوشته شده است .

جواب 2) در صفحه 303 و 304 کتاب درسی .

جواب 3) نوعی قارچ معمولا از آسکومیست ها با یک فتوسنتز کننده ، مثل جلبک سبز ، سیانو باکتری یا هر دو است .

جواب 4) گلسنگ ها می توانند در برابر خشکی و انجماد مقاومت کنند یعنی در چنین شرایطی به خواب می روند تا حذف نشوند وقتی که رطوبت و گرما دوباره به محیط باز می گردد گلنسنگ ها رشد خود را از سر می گیرند بعضی از انها چند هزار سال عمر دارند . گلسنگ ها د شرایط سخت ممکن است به آهستگی رشد کنند

فعالیت 1-1

می توان روزنامه ها را خمیر کرد تا مواد محلول موجود در روزنامه از سلولز – که در آب نامحلول است – جدا شودسپس با استفاده از مواد رنگ زدا رنگ آن را از بین برد و بوسیله الکل و اسیدهای رقیق سلولز را از مواد غیر سلولزی جدا کرد . سپس با کاربرد غلظت های مختلف آنزیم سلولاز پیوند بین مولکول های گلوکز شکسته شده قند حاصل می شود.

استفاده از باکتری های تجزیه کننده سلولز که دارای آنزیم سلولاز می باشد نیز راه دیگر است.

مشکلات : جداسازی سلولز از مواد غیر سلولزی بسیار مشکل است و احتمال دارد هنگام انجام کار آلودگی های میکروبی و غیر میکروبی ایجاد شود . برای رفع این مشکل باید فعالیت تا حد ممکن در محیط سترون انجام شود.

فعالیت 2-1

1- خیر گلوکز مونوساکارید است وانحلال پذیری آن نسبت به ساکارز که نوعی دی ساکارید است بیش تر است .

2- در آب حل می شود اما به زمان یا حرارت نیاز دارد چون دارای ساختار پیچیده ای است.

3- در آب حل نمی شود. در اثر این ویژگی چربی ها می توانند در نقاط مختلف بدن وحتی در سلول ها جمع شوند و انرژی زیادی ذخیره کنند.

4- بله به تدریج منعقد می شود.

5- نامحلول هستند . پروتئین های محلول مثل آلبومین می توانند در سلول ها ذخیره شوند و به دلیل همین ویژگی در تشکیل ساختار نقشی ندارنداما پروتئینهای نامحلول نقش ذخیره ای ندارند و در ساختار بخش های مختلف بدن مثل پوست مو ناخن و... شرکت دارند. در واقع ساختار پروتئین ها تعیین کننده نقش آن ها در بدن است.

فعالیت 3-1

لکه هایی از ماده مورد نظر مثل چربی را روی دو قطعه پارچه از یک نوع ایجاد می کنیم . سپس هر یک را با یک نوع پودر که یکی فاقد آنزیم و دیگری دارای آنزیم است شست وشو می دهیم و نتیجه را بررسی می کنیم.

فعالیت 4-1

الف ) سطح ثابت سطح استقرار آنزیم هاست که می توان تعداد مشخصی مولکول آنزیم را در آن قرار داد وآن ها را از شسته شدن محیط که در حال عبور از روی سطح ثابت است حفظ کرد.

ب ) در روش اول میزان مصرف آنزیم بیش تر از روش دیگر است اما این روش ( روش اول ) ساده تر است

فعالیت 5-1

بر عهده دانش آموز

فعالیت 6-1

در این آزمایش برای جلوگیری از آلودگی محیط با میکروب های بیماریزا نکات ایمنی زیر رعایت شود

1- محیط کشت و ظروف مورد استفاده قبل از از استفاده شدن سترون شوند.

2- پس از کشت میکروب ها در ظرف را ببندید و آن ها را در محیط بسته قرار دهید.

3- پس از رشد میکروب ها برای تشخیص آن ها کنار شعله کار کنید و اگر آن ها را روی لام قرار می دهید چند بار لام را از داخل شعله عبور دهید تا میکروب ها کشته شوند.

4- پس از مطالعه برای سترون کردن لام ها و محیط های کشت ابتدا لام ها را در الکل قرار دهید و سپس همراه با محیط های مصرف شده در یک ظرف سوراخ دار داخل ظرف زود پز بگذارید به طوری که آب داخل زودپز تا زیر این ظرف بالا بیاید. سپس در زودپز را ببندید آن را نیم ساعت بجوشانید وپس از آن مواد را در چاه دست شویی بریزید. ظرف را مدت 24 ساعت از ماده  سفید کننده پر کنید و با مایع ظرفشویی بشوییدو تا حد امکان برای تهیه ی غذا از آن استفاده نکنید.

برای تهیه محیط کشت اگر آگار موجود نباشد می توان از یک گرم ژلاتین در 100 سی سی آب مقطر استفاده کرد ولی باید توجه داشت این محیط در دمای بالای 24 درجه ذوب می شود.

فعالیت 7-1

1- گوناگونی جانوران به دلیل گوناگونی در مولکول های زیستی بدن آن ها و به ویژه پروتئین ها و DNA ی بدن آن ها ست. تفاوت پروتئین ها نیز ناشی از نوع اسیدهای آمینه ترتیب و تعداد آن هاست.

2- با توجه به شکل می توان انواع پیوندها موجود بین عناصر موجود در این مولکول و تعدا دآن ها را مشخص کرد.

3- پلی اتیلن که در ساخت وسایل پلاستیکی استفاده می شود از مونومری بنام اتیلن ساخته می شود. PVC که در ساخت لوله های انتقال آب و فاضلاب به کار می رود از کلرید وینیل ساخته شده است . تفلون نیز پلی مری از تترا فلوئور اتیلن است که در ساختن ظرف نچسب به کار می رود.

4-

5- چون همه ی آن ها در آب حل نمی شوند . ( آب گریزند ) امادر حلال های آلی محلول است.

6- الف ) محلی در مولکول آنزیم که پیش ماده به آن متصل می شود

ب ) هر آنزیم واکنش خاصی را به راه می اندازد چون پیش ماده ی خاصی است  که می تواند در جایگاه فعال آنزیم قرار گیرد .

7- پنجاه مولکول آب

اگرn مساوی تعداد امینو اسید تعداد مولکول آزاد شده وپیوند پپتیدی برابر n-1 خواهد بود

8- پایداری مولکول در حالتی که پیوند دوگانه ( یا سه گانه ) وجود دارد کم تر است . در نتیجه شکستن آن راحت تر است.

فعالیت های فصل دوم

فعالیت 1-2

با انجام این فعالیت دانش آموز می توانند مستقلا با میکروسکوپ کار کند

فعالیت 2-2

به طور عملی انجام شود

فعالت 3-2

1- بزرگنمایی میکروسکوپ به روش های مختلف تعیین می شود. در ساده ترین روش بزرگ نمایی برابر است با حاصل ضرب بزرگ نمایی عدسی شیئی در بزرگ نمایی عدسی چشمی بنابراین در میکروسکوپ مورد نظر حداقل وحداکثر بزرگ نمایی به ترتیب عبارتند از 400= 40× 10      و برابر 100= 10 × 10

2- برای محاسبه اندازه ی تصویر اندازه ی نمونه را در بزرگ نمایی مورد استفاده ضرب می کنیم بنابراین حداقل وحداکثر طول نمونه مورد نظر به ترتیب عبارتند از :

mm 200= 5/0 × 400      و mm  50= 5/0 × 100

برای تهیه مقیاس اندازه ی واقعی نمونه را بر اندازه ی تصویر تقسیم می کنیم:          5/0 تقسیم بر 20 مساوی یک چهلم

فعالیت 4-2

8- چون پیاز اندام زیر زمینی است وتحت تاثیر نور قرار نداشته است

11- کلروپلاست فراوان – برگ خزه اندام هوایی است ودر حضور نور فتوسنتز می کند.

14- به دلیل فراوانی کلروپلاست در برگ خزه

15- می توانیم خزه را برای مدتی در تاریکی رویش دهیم تا برگ ها سبزینه خود را از دست دهند وسفید شوند.

فعالیت 5-2

1- در هر دو تبدیل انرژی صورت می گیرد و ATP ساخته می شودتفاوت آن ها در این است که انرژی شیمیایی در کلروپلاست ذخیره ودر میتوکندری آزاد می شود.

2- تقسیم کردن فضای سلول به قسمت های مختلف و ساخت ذخیره و ترشح مولکول های زیستی

3- پانصد سلول 10000 تقسیم بر 20 مساوی 500  ( یک سانتی متر مساوی 10000 میکرومتر)

4- وجود کلروپلاست در عکس الف میتوکندری و دیواره ی سلولی در عکس ج نشان می دهد این عکس ها مربوط به لوبیا هستند که یوکاریوت است و عکس های ب و د به علت این که تنها دارای دیواره غشاء و ریبوزوم است و اندامک های دارای غشاء ندارد مربوط به باکتری است که پروکاریوت هستند. عکس ه به دلیل نداشتن هسته و شبکه ی آندوپلاسمی زبر می تواند مربوط به موش باشد

5-  نسبت سطح به حجم در حالت اول ( شعاع 10 ) برابر 3/0  و در حالت دوم 15/0 است

نتیجه اینکه با دو برابر شدن شعاع نسبت سطح به حجم سلول نصف می شود.

فعالیت 6-2

1- الف ) به علت پژمردگی غلظت در داخل سلول زیاد است فشار اسمزی آن بالاست و آب بر اساس اسمز به داخل سلول ها نفوذ می کند و موجب شادابی برگ ها می شود.

ب ) در محیط خارج افزایش غلظت ناشی از افزودن شکر موجب افزایش فشار اسمزی در خارج و خروج مایعات داخلی بر اساس اسمز می شود.

2- لایه ی چربی ای که از غدد چربی پوست به وجود آمده آن را نسبت به آب غیر قابل نفوذ می کند.

3- هر دو آب از دست می دهند چون غلظت و فشار اسمزی در خارج بیش تر از داخل سلول است اما سرعت خروج آب از گلبول قرمز بیش تر است چون سلول گیاهی روی غشای خود دارای دیواره و نیز در داخل سلول دارای واکوئل است . از طرفی گلبول قرمز کاملا چروکیده می شود در صورتی که شکل سلول گیاهی به علت وجود دیواره تغییر نمی کند و فقط شادابی و تردی خود را از دست می دهد.

فعالیت 7-2

1- ریبوزوم ها پروتئین ها را می سازند. فرضیه ای که می توان ارائه داد این است که ریبوزوم های سلول های بدن ما با ریبوزوم های سلول های باکتری تفاوت دارند . آنتی بیوتیک ها به دو روش با باکتری مبارزه می کنند. انواعی از آن ها از تشکیل دیواره ی سلولی باکتری جلوگیری می کنندو بعضی از آن ها بر ریبوزوم های باکتریایی و در نتیجه بر پروتئین سازی تاثیر منفی می گذارند. اگرچه ریبوزوم های باکتریایی و انسانی با هم متفاوت هستند اما مصرف دوز بالای آن ها بر ریبوزوم های سلول های انسانی نیز تاثیر منفی می گذارد.

2- چون میتوکندری ها انرژی تولید می کنند بنابراین در سلول هایی که فعالیت بیش تری دارند تعدادمیتوکندری ها نیز بیش تر است . تعداد میتوکندری ها متناسب با فعالیت متابولیک سلول است. سلول های ماهیچه ی قلبی سلول های لوله های کلیوی و کبد از مواردی هستند که تعدادمیتوکندری آن ها زیاد است.

3- عامل اساسی در به دست آوردن یک تصویر خوب از میکروسکوپ قدرت تفکیک است . قدرت تفکیک بیان کننده ی کوچکترین فاصله ی است که دو ذره از یکدیگر قابل تشخیص  اند . قدرت تفکیک این میکروسکوپ یک نانومتر است . یعنی با این میکروسکوپ  می توان ذراتی را که فاصله آن ها از یکدیگر تا یک نانومتر است به صورت دو ذره ی جدا از هم دیده می شوند.

4- خیر آرکی باکتر ها قادر به تحمل وضعیت نامساعد محیطی هستند. هالوفیل ها در حوضچه های نمک گیری زندگی می کنند. هم چنین گروه دیگر از آرکی باکترها ( ترمو اسیدوفیل ) دمای 80 درجه و pH دو را می توانند تحمل کنند.

باکتری کلستریدیوم بوتولینیوم بی هوازی است و می تواند در کنسروهای مواد غذایی در شرایط کاملا بی هوازی رشد کند و سم کشنده بوتولینم را تولید کند.

باکتری ها قدرت تولید مثل بالایی دارند و معمولا از طریق تقسیم دوتایی که نوعی تولید مثل غیر جنسی است تکثیر می شوندودر مدت کوتاهی از یک سلول باکتری انبوهی سلول تولید می شود.

5- شکل 1 : الف ) غشاء هسته                       ب ) ریبوزوم بر سطح شبکه ی آ>دوپلاسمی

    شکل 2 : الف ) پیلی     ب ) DNA   حلقوی           ج ) دیواره ی سلولی              د ) غشاء پلاسمایی

    شکل 3 : الف ) جسم گلژی             ب ) میتوکندری                  ج ) شبکه ی آندوپلاسمی زبر

    شکل 4 : الف ) شبکه ی سلولی سلول گیاهی                  ب ) غشاء هسته

فعالیت های فصل سوم   

فعالیت 1-3

در انجام این فعالیت می توان روپوست تحتانی برگ گیاهان مختلف مثل تره و کاهو را جدا وپس از رنگ آمیزی با لوگل سلول های اپیدرم و هسته های آن ها و سلول های روزنه و ویژگی های آن را مشاهده کرد.

فعالیت2-3

در این فعالیت پارانشیم مشاهده می شود که در گوجه فرنگی حاوی کروموپلاست فراوان است . می توان پارانشیم گیاهان دیگر مثل غده ی سیب زمینی و آمیلوپلاست های داخل آن را با لوگل مشاهده کرد.

فعالیت 3-3

ابتدا بافت های تهیه شده داخل الکل یا سایر محلول های تثبیت کننده قرار داده می شوند و پس از 24 ساعت برش گیری صورت می گیرد و نمونه ها به صورت ساده یا مضاعف رنگ آمیزی می شوند. در رنگ آمیزی ساده از یک نوع رنگ استفاده می شودمثلا فوشین دیواره ی بافت ها را قرمز می کندکه در این حالت تشخیص بافت ها بر اساس ضخامت دیواره وسایر مشخصات بافتی امکان پذیر است . بلودومتیلن به صورت محلول رقیق در مدت نیم تا یک دقیقه چوب چوب پنبه و کوتین را آبی رنگ می کند

در رنگ آمیزی مضاعف از دو رنگ بلودومتیلن و کارمن زاجی استفاده می کنیم ابتدا برش های تهیه شده را به مدت 15 دقیقه در آب ژاول قرار می دهیم وبه مدت 5 دقیقه داخل اسید استیک 5٪ می گذاریم تا آب ژاول خنثی شود . البته پس از هر مرحله آن ها را با آب مقطر شست وشو می دهیم . سپس به مدت چند ثانیه داخل بلودومتیلن رقیق می گذاریم ( حدود 30 ثانیه ) و پس از شست وشو به مدت 10 تا 15 دقیقه داخل کارمن زاجی می گذاریم . بعد از شست وشو با آب مقطر آن ها را مشاهده می کنیم می بینیم که بافت های سلولزی قرمز و بافت های چوبی و چوب پنبه ای سبز مایل به آبی می شوند.

فعالیت های فصل چهارم

فعالیت 1-4

1- پیچ وتاب خوردن لوله ی گوارش موجب افزایش سطح لوله و در نتیجه افزایش گوارش وجذب می شود. اگر این لوله مستقیم بود مسافتی که غذا طی می کرد کوتاه می شد و گوارش و جذب به خوبی انجام نمی گرفت .

2- الف ) پتیالین موجود در بزاق نشاسته را به مالتوز تبدیل می کند طعم مالتوز شیرین است

ب ) زبان کوچک هنگام بلع راه حفرات بینی را می بندد .

3- با از بین رفتن چین خوردگی های درون روده سطح جذب کاهش می یابد میزان جذب مواد غذایی کم می شود ودر نتیجه غذای کافی برای انجام فعالیت ها به بدن جانور نمی رسد و او از ذخایر بدن خود استفاده می کند و لاغر می شود.

4- در سه لوله ی آزمایش یک سانتی متر مکعب محلول نشاسته 5/0 درصد می ریزیم . پس از شستن دهان مقداری بزاق تهیه می کنیم و در لوله ی آزمایش دیگر می ریزیم . سپس با جویدن یک نوار لاستیکی مقداری بزاق تهیه نموده در لوله ی آزمایش پنجم می ریزیم . به یکی از لوله ها ی محتوی نشاسته یک سانتی متر مکعب بزاق قبل از جویدن و به دیگری یک سانتی متر مکعب بزاق پس از جویدن اضافه می کنیم. پس از هم زدن لوله ها  ده دقیقه صبر می کنیم . سپس به هر سه لوله یک قطره لوگل اضافه می کنیم . می بینیم رنگ محلول شاهد که فقط حاوی نشاسته بوده – بسته به نوع نشاسته – آبی تا قهوه ای می شود . رنگ ایجاد شده در لوله ی محتوی نشاسته و بزاق قبل از جویدن از لوله ی شاهد کم تر اما از لوله سوم بیش تر است و رنگ لوله ی سوم که حاوی بزاق بعد از جویدن است از بقیه لوله ها روشن تر است که نشانه ی هضم بیشتر نشاسته و در نتیجه وجود آنزیم بیش تر در بزاق پس از جویدن است.

5- کیسه ی گوارشی در جانورانی که ساختاری ساده و جثه ای کوچک دارند دیده می شود. تقریبا همه ی سلول ها ی بدن آن ها در ارتباط با کیسه گوارشی تنها گوارش جزئی و توزیع غذا را بین سلول ها انجام می دهد و ادامه گوارش در سلول ها انجام می شود و مواد باقی مانده از محل ورود خارج می شوند.

در حالی که در جانوران بزرگ جثه گوارش درون سلولی دیده نمی شود و بسیاری از سلول ها با لوله ی گوارش ارتباط ندارند بنابراین گوارش کامل مواد غذایی در لوله ی گوارش که بلنو پیچ خورده است صورت می گیرد و باقیمانده ی مواد از انتهای لوله ی گوارش خارج می شود چون امکان برگشت آن ها به مبدا وجود ندارد.

6- الف ) باید هم چنان که از ابتدا به انتهای بدن به پیش می رود از مواد گوارش نشده به مواد گوارش شده و در انتها به مواد دفعی برسد.

ب ) بله در حلقه ی سوم فقط قندها به مقدار کم تجزیه شده اند که مشابه دهان است. در حلقه ی پنجم قندها بعضی از چربی ها و تا حدی پروتئین ها تجزیه شده اند که مشابه معده است. در حلقه ی هفتم همه ی مواد آلی به واحدهای سازنده ی خود تجزیه شده اند که مشابه روده ی کوچک بوده و در حلقه ی نهم مواد غیر قابل گوارش و آب فراوان دیده می شود که مشابه ابتدای روده ی بزرگ است . در حلقه ی آخر مواد غیرقابل گوارش و آب به مقدار کم دیده می شود که مشابه روده ی بزرگ است و آب گیری در آن انجام شده است

فعالیت های فصل پنجم

فعالیت 1-5

1- عدد حاصل ظرفیت واقعی را نشان نمی دهد زیرا همیشه بین نیم تا یک لیتر هوا در شش ها باقی می ماند.

2- کافی است با اندکی تمرین از طریق لوله عمل دم ( به تنهایی ) انجام داده شود . بدیهی است که عمل بازدم نیز معادل دم خواهد بود.

فعالیت 2-5

1- ششها : بادکنک ها   نای : لوله ی شیشه ای دو شاخه       نایژه ها : هر یک از شاخه های لوله ی شیشه ای         دنده ها : شیشه           

دیافراگم : صفحه ی پلاستیکی یا لاستیکی

2- بادکنک ها پر از هوا می شوند.

3- الف ) حجم افزایش و فشار آن کاهش می یابد.

ب ) با پایین آمدن صفحه ی لاستیکی و افزایش حجم داخل ظرف فشار داخل ظرف نسبت به خارج کمتر می شود وبه این ترتیب هوای خارج  وارد بادکنک ها شده و آن ها پر از هوا می شوند.

ج ) ماهیچه های بین دنده ای ( به خصوص خارجی )

فعالیت 3-5

ب ) هنگام دم از انتهای لوله ی بلند داخل ظرف ( الف ) و هنگام بازدم از انتهای لوله ی بلند داخل ظرف ( ب ) جباب خارج می شود.

ج ) تغییر رنگ در ظرف ب ) مشاهده می شود.

د ) با گذشت زمان تغییر رنگ در ظرف الف نیز مشاهده می شود.

پاسخ به پرسشها :

الف ) انتهای لوله بلند متصل به لولهی مرکزی داخل مایع ظرف ب قرار دارد بنابراین هنگام دم مایع بر اثر مکش ایجاد شده وارد این لوله می شودو هوا از لوله ی کوتاه متصل به لوله ی مرکزی وارد می شود. البته این هوا از خارج از طریق لوله بلند ظرف الف وارد این ظرف می شود. هنگام بازدم هوای ظرف الف راهی برای خروج ندارد پس هوای زیادی وارد این ظرف نمی شود.در حالیکه هوا از طریق لوله ی بلند وارد مایع ظرف ب شده و در نهایت به وسیله ی لوله ی کوتاه ظرف ب خارج می شود

ب ) در ظرف مربوط به لولهی هوای بازدمی ( ظرف ب ) که حباب های هوا از آن خارج می شوند.

ج ) بله هوای بازدمی به ظرف الف نیز وارد می شود البته به مقدار کم این هوا مستقیما وارد مایع نمی شود و تنها با سطح آن تماس می یابد در نتیجه تغییر رنگ کندتر و به صورت تدریجی انجام می شود.

فعالیت های فصل ششم

فعالیت 1-6

بصورت عملی ودر آزمایشگاه

فعالیت 2-6

به عهده دانش آموز

فعالیت 3-6

1- الف ) این تغییر ناشی از ضربان متناوب قلب است.فشار خون با انقباض بطن ها افزایش یافته و با انبساط آن ها کاهش می یابد. در حد فاصل هر افزایش و کاهش فشار خون قله ی کوچکی دیده می شود. وجود این قله ها به این دلیل است که با انبساط بطن ها و کاهش فشار داخل بطن خون از آئورت به سمت بطن باز می گردداما دریچه ی سینی آئورت بسته می شودو مقدار حرکت خون برگشتی خون بیش تری را به داخل ریشه ی آئورت می کشاندو فشار کمی بالا می رود

ب ) افزایش فعالیت استرس هیجانات روحی

2- الف ) الف ) نیروی حاصل از انقباض بطن چپ باید بتواند خون را در تمام بدن به گردش در آورد.

ب ) فشار خون در سرخرگ ها بسیار بیشتر از سیاهرگ هااست. پس دیواره ی سرخرگ ها باید ضخیم تر باشد تا تحمل فشار خون بالا را داشته باشد. از طرفی دیواره ی سیاه رگ ها در حرکت خون سیاهرگی دخالت ندارد و باید نازک باشد تا عواملی مثل تلمبه ی ماهیچه ای به جریان خون در آن کمک کند.

از طرفی مقاومت رگها با توان چهارم قطر آن نسبن عکس دارد پس هرچه نازک تر باشد مقاومت بیشتر و سرعت حرکت خون کم تر خواهد بود.

ج ) تبادل مواد از طریق آن ها به راحتی امکان پذیر می شود.

د ) از بازگشت خون بالا رفته به پایین جلوگیری می کند.

3- با ایجاد برش های عرضی در سرخرگ ها و سیاهرگ ها حلقه های ایجاد کرده و آنها را باز می کنیم . طول اولیه قطعات سرخ رگی و سیاه رگی را اندازه می گیریم . یک سمت آن ها را ثابت نگه داشته و به سمت دیگر وزنه می آویزیم و تغییر طول را اندازه می گیریم . به تدریج وزن وزنه ها را افزایش می دهیم و توانایی انبساط و برگشت پذیری رگ ها ر بررسی می کنیم

4- الف ) 900 برابر      cm45 = mm 450   450 تقسیم بر 5/0 مساوی 900

ب ) سرخرگ های مسیر انتقال خون هستند و با توجه به نیاز اندام ها باید خون را سریه منتقل کنند چون خون کمی در آن ها جریان دارد ولی چون مویرگ ها محل تبادل مواد هستند سرعت حرکت خون باید در آن ها کاهش یابد تا تبادل ممکن شود. از طرفی وسعت زیاد مویرگ ها موجب می شود که سرعت خون وارد شده به آن ها کاهش یابد.

ج ) مویرگ ها دیواره ی نازکی دارند که ممکن است با جریان سریع خون پاره شود . از طرفی اگر جریان خون سریع باشد تراوش افزایش یافته و مواد زیادی از خون خارج می شوندو میزان تبادل کاهش می یابد.

5- الف ) به طور کلی میزان فشار خون در ساعت 2 صبح از سایر اوقات کمتر است و به تدریج افزایش می یابد.معمولا نزدیک ظهر به حداکثر میزان می رسد و دوباره کاهش می یابد.در بعد از ظهر کمی افزایش یافته ودر ساعت 2 صبح دوباره به کمترین میزان می رسد.

ب ) بله با همین روش ناهماهنگی و اختلال در طپش قلب مشخص است اما جزئیات ناهماهنگی در ضربان قلب تشخیص دادنی نیست.

ج ) کم ترین زنش ساعت 2 صبح و بیش ترین زنش نزدیک ظهر چهارشنبه مشاهده می شود.

د ) ضربان قلب در روز شنبه پس از استراحت پایان هفته تا حدودی متعادل است و آرام می زندوساعت 2 صبح که شخص به طور معمول در حال استراحت است به کمترین میزان خود می رسد اما چون چهارشنبه آخرین روز کاری هفته است و هنگام ظهر یا نزدیک آن فعالیت بدنی افزایش نشان می دهد. پس ضربان نیز افزایش می یابد.

فعالیت 4-6

بطور عملی

فعالیت 5-6

الف ) 5×5×1000000×1000000= 25000000000000

ب ) 3 متر مربع

ج ) این سطح وسیع موجب افزایش سطح تماس  O2 با گلبول های قرمز ودر نتیجه افزایش ظرفیت حمل اکسیژن خون می شود.

2- با خروج بیش از دو لیتر خون از بدن از یک سو فشار خون کاهش می یابد و خون رسانی به نقاطی از بدن صورت نمی گیرد و از سوی دیگر میزان گلبول های قرمز و پلاسما بسیار پایین می آید ودر اثر آن انتقال گازها و مواد در بدن به شدت کاهش می یابدوموجب مرگ سلول های زیادی در بدن می شود.

3- در ارتفاعات فشار کاهش می یابد . برای جبران این مسئله باید تعداد گلبول های قرمز خون بیشتر شود تا ظرفیت حما اکسیژن افزایش یابد ودر نتیجه اکسیژن رسانی مناسب به بافت ها انجام گیرد.

فعالیت 6-6

1- میکروب هایی که موجب عفونت و درد دندان شده اند در گره ی لنفی به دام افتاده اند در این محل بین باکتریی و بدن مبارزه صورت می گیرد و موجب تورم می شود.

2- رگ های سر وصورت – که بسیار زیادند – از این ناحیه می گذرند بنابراین لنف این منطقه از سایر نقاط بدن بیش تر است و به علاوه به دلیل نزدیکی دهان به این ناحیه و ورود بسیاری از میکروب ها به حلق به گره های لنفی فراوانی در این ناحیه نیاز است.

فعالیت 7-6

1- کاغذ کلرید کبالت خشک را روی سطح فوقانی وتحتانی برگ یک گیاه می گذاریم و برای جلوگیری از تبخیر رطوبت خارج شده از برگ آن را در محفظه ی شفافی قرار می دهیم. پس از مدتی محل روزنه ها روی کاغذ به رنگ صورتی در می اید.

2- همین آزمایش را برای سطوح تحتانی برگ گیاهان مختلف تکرار کرده و نتایج را مقایسه کنید.

فعالیت 8-6

با انجام این آزمایش می فهمیم که سرعت صعود حباب در لوله ها با وزش باد افزایش ونیز با قراردادن گیاه در محیط مرطوب و نیز مالیدن وازلین روی سطح برذگ کاهش می یابد

فعالیت 9-6

بطور عملی انجام شود

فعالیت های فصل هفتم :

فعالیت 1-7

بطور عملی انجام شود

فعالت 2-7

در این تجربه مقدار آب نوشیده شده تعداد دفعات دفع ادرار و حجم ادرار دفع شده در زمان معین اندازه گیری می شوند مثلا دانش آموز در نظر می گیرد که طی دو روز از نوع و مقدار غذای خورده شده میزان فعالیت بدنی و شرایط زندگی ( مثلا از نظر دما ) یکسانی استفاده می کند ولی به مقادیر مختلف آب می نوشد ( یعنی یک روز کم و یک روز زیاد ) سپس طی هر دو روز تعداد دفعات دفع ادرار و حجم ادرار دفع شده را اندازه می گیرد و نتایج به دست آمده را مقایسه می کند.

فعالیت 3-7

1- در خون ورودی به کلیه همه ی موا ستون الف وجود دارند. در خون خروجی از کلیه آب به مقدار نسبی و اوره به مقدار زیاد کاهش یافته است . در خونی که به کپسول بومن تراوش می شود همه ی مواد وجود دارند. ادراری که از کلیه خارج می شود پروتئین و گلوکز ندارد .

2- الف ) حجم ادرار را کاهش و غلظت آن را افزایش می دهد

ب ) حجم ادرار و غلظت آن را کمی افزایش می دهد

ج ) حجم ادرار را افزایش و غلظت آن را کاهش می دهد

د ) حجم ادرار را کاهش و غلظت آن را افزایش می دهد.

ه ) بر حجم و غلظت ادرار تاثیری زیادی ندارد.

3- الف ) می توانیم نوع و میزان غذا و میزان آب خورده شده در دو روز را ثابت نگه داریم و با تغییر دما در هر روز مقدار ادرار دفع شده را اندازه گیری کرده و با هم مقایسه کنیم

ب ) گرما وعرق کردن موجب کاهش یافتن آب خون و آب بدن می شوند باز جذب آب از کلیه ها را افزایش داده و حجم ادرار کاهش می دهند.

فعالیت 4-7

1- پلی مری است با منافذ ریز که گلبول های خون و پروتئین های درشت پلاسما نمی توانند از آن عبور کنند .

2- اهمیت این مسئله در این است که میزان مواد مفید و غیر زاید خون ثابت می ماند و کاهش نمی یابدیعنی از دفع مواد ضروری جلوگیری می شود. علت جریان دایمی و تعویض محلول دیالیز این است که با گذشت زمان مقدار مواد دفعی وارد شده به این محلول افزایش می یابد. با این افزایش انتشار مواد زاید از خون به محلول دیالیز کاهش می یابد و تصفیه ی خون به خوبی انجام نمی شود.

3- باید برای تکمیل آن سرمایه گذاری کرد اما برای کارهای اساسی تر مثل پیشگیری از ابتلا به از کار افتادگی کلیه  سرمایه گذاری بیشتر لازم است.

4- پاسخ این سوال متفاوت می باشد.

فعالیت 5-7

1- اگر محیط داخلی بدن به سمت اسیدی شدن برود کلیه ها دفع یون های هیدروژن را بیش تر می کنند و اگر به سمت قلیایی شدن برود دفع یون های بی کربنات بیش تر می شود.

2- بخش قشری : کپسول بومن -  لوله ی پیچ خورده ی نزدیک – لوله ی پیچ خورده ی دور

بخش مرکزی : قسمت اعظم لوله هنله

3- به مواردی از قبیل آشامیدن کافی آب و مایعات – محافظت در برابر ضربه رعایت بهداشت فردی و دفع به موقع ادرار – پرهیز از مصرف خود سرانه داروهایی مانند ویتامین ها و شربت معده – داشتن رژیم غذایی مناسب و پرهیز از خوردن غذاهای شور و پرچرب و غیره می توان اشاره نمود.

4- ششها که CO2 دفع می کنند و غده های عرق که آب و املاح دفع می کنند.

5- انجام عمل بازجذب در این شبکه ی مویرگی مانع از دفع بسیاری از مواد مورد نیاز می شود.

فعالیت های فصل هشتم :

فعالیت 1-8

الف ) انقباض ماهیچه ی 1 موجب نزدیک شدن ران به لگن می شود البته به صورت حرکت مختصر و سریع

انقباض ماهیچه ی 2 ران را به سمت داخل بدن می کشد. این ماهیچه بر خلاف ماهیچه ی 5 عمل می کند. انقباض ماهیچه ی 3 موجب خم شدن زانو به سمت لگن و بلند شدن پا می شود. انقباض ماهیچه ی 4 موجب حرکت کف پا به سمت جلو می شود. این ماهیچه بر خلاف ماهیچه ی 7 عمل می کند. انقباض ماهیچه ی 5 موجب حرکت ساق به سمت ران و به سمت خارج بدن می شود. انقباض ماهیچه ی 6 موجب کشیده شدن ران به عقب – البته به مقدار کم – و حرکت مختصر پا به عقب می شود. انقباض ماهیچه 7 موجب قرار دادنم کف پا در امتداد ساق پا و خم شدن ساق به سمت ران و بلند شدن پا از زمین می شود.

ب ) همه ی ماهیچه ها به جز 1و2و6 در حرکتاسب به جلو نقش دارند

ج ) هرچه پاها بلندتر باشد با هر حرکت مسافت بیشتری را طی می کنند پس سرعت حرکت افزایش می یابد.

فعالیت 2-8

جانورانی مانند مار و دوزیستان بی پا روی زمین سر می خورند .

فعالیت 3-8

نوار باریک روشن در وسط نوار تیره صفحه ی هنسن است که توسط خط تیره ی M به دو نیم می شود.

فعالیت 4-8

عملی

فعالیت 5-8

1- انقباض ماهیچه X ساعد را خم می کند . انقباض ماهیچه Y ماهیچه ی X را به وضع اولیه خود بر می گرداندو ساعد را درامتداد بازو قرار می دهد. زردپی ها ماهیچه X را به استخوان های ساعد و کتف و ماهیچه Y را به ساعد کتف وبازو متصل می کنند . رباط ها استخوان ها را به هم متصل می کنند . مفصل محل ارتباط ساعد با بازو یا بازو با کتف و بطور کلی محل ارتباط دو یا چند استخوان است.

2- هنگام خم شدن ساعد روی بازو از مراکز عصبی ( مغز یا نخاع ) که هماهنگ کنده عضلات هستند فرمان انقباض صادر می شود توسط عصب 1 به ماهیچه ی X می رسدو آن را منقبض می کند. در این هنگام ماهیچه ی Y  در حالت کشیده قرار می گیرد. در بازگشت ساعد به حالت اول فرمان انقباض از مراکز عصبی توسط عصب 2 به ماهیچه ی Y می رسد و آن را منقبض می کند و با توقف انتقال پیام به ماهیچه ی X این ماهیچه کشیده می شود. به این ترتیب هماهنگی انقباض ماهیچه ها حرکت را امکان پذیر می سازد.

3- الف ) این اهرم از نوع سوم است تکیه گاه آن در یک انتها و نیروی محرک بین تکیه گاه و نیروی مقاوم است.

ب ) در این صورت طول بازویمحرک افزایش یافته و در نتیجه به نیروی کم تری نیاز دارد.

ج ) برای این که تاحد امکان مسافت و سرعت اثر نیرو افزایش یابد.

فعالیت 6-8

مفصل شانه از نوع گوی وکاسه ای است چون بازو می تواند در تمام جهات در گودی کتف بچرخد. مفصل آرنج از نوع لولایی است چون مثل لولای در بالا و پایین حرکت می کند.

فعالیت 7-8

1- قلب و رگ ها

2- بله اما دقت زیادی ندارد وعوامل مختلفی می تواندبر آن موثر باشد.

فعالیت 8-8

عملی

فعالیت 9-8

با انجام این تجربه زمین گرایی که از نوع حرکات القایی گرایشی است بررسی می شود

فعاليت هاي فصل اول

فعاليت صفحه 2: 

1  – خطاهاي بينايي:1 -  وقتيكه هوا تاريك است اشيا را به خوبي نمي بينيم 2 - كوچك ديده شدن اشياي دور 3 - ديدن سراب 4 – وقتيكه اتومبيلي به طرف جلو حركت مي كند به نظر مي رسد چرخهاي آن به عقب مي چرخند

خطاهاي شنوايي: 1 - سنگين شدن گوش 2 - وقتيكه آب به گوشمان مي رود گوشمان خوب نمي شنود
 3 - دركنار صداهاي بلند صداهاي ضعيف را نمي شنويم 4 – در خيابان متوجه صداي ماشين ها نمي شويم

خطاي بويايي: 1 - وقتيكه سرماخورده ايم بوها را تشخيص نمي دهيم 2 - وقتيكه ادكلن استفاده مي كنيم اول بوي آنرا احساس مي كنيم ولي بعد از مدتي بوي آنرا احساس نمي كنيم 3 – بوي عطرها را اشتباهي مي گيريم

خطاي چشايي: 1 - مزه غذاهاي خيلي داغ يا خيلي سرد را احساس نمي كنيم2 - وقتيكه سرما خورده ايم احساس مي كنيم دهانمان تلخ مزه شده است 3 – بعد از مسواك زدن مزه غذا ها را متوجه نمي شويم

خطاي لامسه: 1 – وقتيكه يخي را در دستمان مي گيريم اول احساس سرما مي كنيم ولي بعد از مدتي فكر مي كنيم دستمان مي سوزد 2 – وقتي كفش تنگي را مي پوشيم اول آن را احساس مي كنيم ولي بعدا حس نمي كنيم

2 -  با استفاده از وسايل دقيق اندازه گيري

3 – با ساختن وسايلي مانند راديو، تلوزيون، تلفن و موبايل

فعاليت صفحه 5 

1 – پيشرفت تكنولوژي و ساخته شدن وسايل دقيق آزمايشگاهي، پيشرفت وسايل ارتباط جمعي و غيره

2 – بلي، زيرا ممكن است اشتباه باشند.                                      

 3 – خير، زيرا گاهي دانشمندي بدون پيمودن مرحله اي به مرحله ديگر وارد مي شود

4 – تعريف مسئله: آيا واقعا ممكن است بدون وجود مگس هاي ديگر مگسي از گوشت فاسد بوجود آيد

جمع آوري اطلاعات: او ابتدا مقداري گوشت را در هواي آزاد گذاشت چند روز بعد جانوران كرمي شكل در آن پيدا شدند اين كرمها پس از چند روز به مگس تبديل شدند او سپس گوشتهاي جانوران مختلف را به اين روش آزمايش كرد و اطلاعاتي را به دست آورد

 فرصيه سازي: نوزادان كرمي شكل از ذرات ريزي كه مگس ها روي گوشت فاسد بر  جاي مي گذارند به وجود مي آيند

آزمايش فرضيه: قرار دادن گوشت در ظروف سربسته و سرباز

ثبت يافته ها: در كتاب چيزي در اين مورد اشاره نشده است

تفسير يافته ها و نتيجه گيري: مگس خودبخود از گوشت گنديده بوجود نمي آيد بلكه هر مگسي حاصل تخم گذاري مگس هاي ديگر است

انتشار گزارش: انتشار كتابي بنام ‹‹ آزمايش هايي درباره پيدايش حشرات››

5 – پنهان كردن گوشت در زير خاك، گذاشتن گوشت در ظرفهاي دربسته

پرسش و تحقيق صفحه 8

1 – اگرچه اولين كسي كه براي نظريه پيدايش خودبخودي موجودات زنده ايراد گرفت فرانچسكو ردي بود اما او نتوانست اين نظريه را بطور كامل رد كند بعد از وي در سال 1748 كشيشي بنام اسپالانزاني مقداري سبزي و گوشت را در آب جوشاند و سپس آن را در ظرفي شيشه اي ريخت و درب ظرف را با حرارت دادن مسدود كرد او مشاهده كرد كه در ظرف در بسته هيچ ميكرو اورگانيسمي (موجودي) بوجود نمي آيد و مواد غذايي فاسد نمي شود. طرفداران نظريه پيدايش خودبخودي چنين استدلال كردند كه ورود هوا به درون ظرف براي پيدايش خودبخودي موجودات زنده لازم است و به اين ترتيب آزمايش اسپالانزاني را رد كردند بعد از اسپالانزاني دانشمندي بنام لويي پاستور با آزمايش خود نظريه پيدايش خودبخودي را بطور كامل باطل كرد پاستور در آزمايشي مقداري گوشت را در ظرف شيشه اي كه به سر آن لوله اي به شكل S وصل شده بود قرار داده و آنرا جوشاند وي مشاهده كرد اگرچه مواد غذايي موجود در ظرف در تماس با هوا هستند ولي هيچ موجودي داخل ظرف بوجود نمي آيد و غذا فاسد نمي شود او چنين استدلال كرد كه ميكروبها در محل خميدگي لوله باقي مي مانند و نمي توانند به مواد غذايي برسند در نتيجه نمي توانند غذا را فاسد كنند

2 – خير، روش علمي فقط مي تواند به سوالاتي پاسخ دهد كه بتوان آنها را در آزمايشگاه يا طبيعت مورد مشاهده، اندازه گيري يا آزمايش قرار داد.

3 – تعدادي گاو هم اندازه، هم نژاد، هم سن و سالم انتخاب مي كنيم سپس آنها را به دو دسته تقسيم مي كنيم هر دو گروه را در طويله هاي يكسان (دماي يكسان، نور يكسان، ميزان رطوبت يكسان و غيره)  نگه داري مي كنيم براي گاوهاي گروه اول موسيقي پخش مي كنيم ولي براي گاوهاي گروه دوم موسيقي پخش نمي كنيم سپس به مدت چند هفته شير گاوها را دوشيده، اندازه گيري كرده و يادداشت مي كنيم بعد از گذشت چند هفته ميانگين شير بدست آمده از هر گروه را محاسبه مي كنيم. اگر ديديم شير گاوهايي كه براي آنها موسيقي پخش كرده ايم بيشتر از گاوهايي است كه براي آنها موسيقي پخش نكرده ايم نتيجه مي گيريم كه موسيقي سبب افزايش شير گاوهاي شيرده مي شود و لي اگر ميزان شير بدست آمده از هر دو گروه يكسان باشد نتيجه مي گيريم موسيقي بر ميزان شير گاوهاي شيرده تاثيري ندارد

4 – اين كار براي تفسير نتايج لازم است زيرا در صورتي كه چند عامل بطور همزمان تغيير كنند ما نمي توانيم بفهميم نتيجه به دست آمده مربوط به كداميك از عوامل بوده است.

 

فعاليت هاي فصل  دوم

فعاليت صفحه 12

1 – تا رنگ موجود در روي آن از بين برود.

2 – زيرا در موقع بريدن تعدادي از سلولها و واكوئل هاي آنها پاره مي شود و رنگ موجود در آنها خارج مي شود

3 – حدود 55 تا 60 درجه سانتي گراد

4 – سلولها در اثر گرما مي ميرند و غشا خاصيت نفوذ پذيري انتخابي خود را از دست مي دهد و رنگ موجود در واكوئل از آنها خارج مي شود

5 – زيرا    اولا مقداري از مواد موجود در آنها در اثر گرما از بين مي رود

              دوما مقداري از مواد موجود در آنها نيز از سلولها خارج شده و وارد آب مي شود

فعاليت صفحه 14

تفاوت بين كروموزومهاي مختلف: كروموزومها از نظر طول و نيز از نظر محل قرار گرفتن سانترومرها باهم تفاوت دارند.

كروموزومها متعلق به مرد هستند.

جواب سوال زير شكل بالاي صفحه 15   

 جفت كروموزوم آخر (شماره 23) در مرد بصورت XY  ولي در زن بصورت XX است

جواب سوال زير شكل پايين صفحه 15  سطوح پايين تر وقتيكه باهم جمع مي شوند سطوح بالاتر را بوجود مي آورند (مثلا سلولها باهم بافت را بوجود مي آورند و افراد باهم يك جمعيت را بوجود مي آورند)

 - زنده بودن از سطح سلول شروع مي شود

فعاليت صفحه 18

1 – افزايش آلودگي هوا، نازك شدن لايه ازون، مصرف سيگار و مواد الكلي، استفاد از مواد شيميايي سرطان زا در بعضي صنايع، استفاده بيش از حد از افزودنيهاي غذايي و غيره

2 – الف - در صورتيكه ما در مراحل اوليه از وجود سرطان آگاه شويم مي توانيم نسبت به درمان آن اقدام نماييم و يا از پيشرفت آن جلوگيري كنيم

ب – خير، فقط مي توان سرطان را درمان كرده و يا از پيشرفت آن جلوگيري كرد

پرسش و تحقيق صفحه 18

1 – الف: ريزترين: باكتري كروي       درشت ترين: سلول درون برگ

        ب: قطر سلول پوشاننده سقف دهان حدود 20 ميكرون است و طول يك باكتري ميله اي حدود 4 ميكرون است در نتيجه قطر سلول پوشاننده سقف دهان 5 برابر طول يك باكتري ميله اي است

ج : هر سانتي متر 10 ميلي متر است در نتيجه هر سانتي متر برابر 1000 * 10 يا 10000 ميكرون است

2 – الف: ميتوكندري    ب: غشاي سلول     ج: كلروپلاست    د: هسته     ه: غشاي سلولي

 3 - تذكر: همه سلول ها همه اندامكها را دارند به جز:

                   الف – كلروپلاست كه فقط در بخشهاي سبز گياهان وجود دارد

                   ب – ديواره سلولي كه فقط در سلولهاي گياهي وجود دارد            پس:

 

 4 –   دستگاه گلژي در سلول ترشح كننده شيره معده             ميتوكندري در سلول ماهيچه اي             

        كلروپلاست در سلول سبز رنگ موجود در گياه

5 – 1 - پيكر همه موجودات زنده از سلول ساخته شده است

       2 - سلول كوچكترين واحد سازنده پيكر موجودات زنده است و واكنشهاي شيميايي اساسي درون آن انجام مي شود

      3 - هر سلول از تقسيم سلولهاي ديگر بوجود آمده است

6 – تا پروتئين ساخته شده را وارد شبكه آندوپلاسمي كنند.

7 – بعضي از سلولهاي تومورهاي بدخيم از جاي خود كنده شده و همراه با گردش خون يا ساير مايعات بدن به بافت هاي ديگر بدن برده مي شوند اين سلولها در محل جديد شروع به تقسيم كرده و توده هاي بدخيم ديگري ايجاد مي كنند

8 – شبكه اي از رشته ها و لوله هاي پروتئيني

 

فعاليت هاي فصل سوم

 

جواب سوال زير شكل صفحه 21     ماده گوگردي سر چوب كبريت و احتمالا فلزاتي كه در كفش بكار رفته است

فعاليت بالا ي صفحه 22

 

1 - تفاوت: مونو ساكاريدها  از يك واحد، دي ساكاريدها از دو واحد و پلي ساكاريدها از چند واحد ساخته شده اند    

       شباهت: هر سه از واحد هاي يكساني (مونو ساكاريد) ساخته شده اند

 

2 – تفاوت: اولا مولكول سلولز خطي بوده و بدون انشعاب است ولي مولكول هاي گليكوژن و نشاسته منشعب هستند دوما نحوه اتصال واحد ها در سه مولكول باهم متفاوت است

     شباهت: هر سه از واحدهاي يكسان (مونو ساكاريد) ساخته شده اند

فعاليت پايين صفحه 22 

1 – آبي مي شود         

 2 – با افزودن مقداري لوگول، اگر آبي شود پي مي بريم كه نشاسته دارد      

3 – خير

فعاليت بالا ي صفحه 24

از اين آزمايش ها نتيجه مي گيريم پروتئين سفيده تخم مرغ در اثر گرما منعقد مي شود ولي پروتئين شير در اثر گرما منعقد نمي شود و برعكس پروتئين شير در اثر افزودن آبليمو يا سركه منعقد شده و رسوب مي كند ولي پروتئين تخم مرغ منعقد نمي شود پس نتيجه مي گيريم پروتئين هاي مختلف داراي خواص متفاوتي هستند

فعاليت پائين صفحه 24

1 – بيشترين سرعت در دماي 43 درجه  و كمترين سرعت در دماي 6 در جه

2 – زيرا در اين دما به آنزيم ها آسيب مي رسد

 3 – زير ا اين دما ممكن است به آنزيمها آسيب برساند

پرسش و تحقيق صفحه 25

1 –  1 – گلوكز  2 – گلوكز  3 – پروتئين 4 – يك مولكول گليسرول و سه مولكول اسيد چرب

2 – مونوساكاريد        

 3 – زيرا شكل جايگاه فعال آنزيمها باهم متفاوت است

4 – آب حلال خوبي است، در صفر درجه يخ مي بندد و در 100 درجه به جوش مي آيد، داراي كشش سطحي زيادي است، رساناي ضعيفي است و ...

5 – حيات مجموعه اي از واكنشهاي شيميايي و فرايندهاي فيزيكي است كه فقط در محيط آب امكان پذير هستند و بدون آب فرايندهاي زيستي انجام نمي شوند و …

6 – چون هر دو از واحدهاي يكساني (مونوساكاريد) ساخته شده اند و هر دو از اتمهاي كربن هيدروژن و اكسيژن ساخته شده اند

7 – زيرا نقش آنزيمي دارند

 

 

فعاليت هاي فصل چهارم

سوالات متن صفحه 27

الف: وزن برگها و مقدار آبي كه براي آبياري بكار برده بود اندازه نگرفته بود و آزمايش خود را كنترل نكرده بود

ب:  وزن برگها و مقدار آب مصرف شده براي آبياري درخت را نيز اندازه مي گرفتم

ج: تا خاك بشكه به بيرون نريزد يا از بيرون خاكي وارد بشكه نشود

فعاليت صفحه 27

1 – الف: نمودار مقابل       

ب: 25   

ج: اگر شدت نور يكسان نبود نتيجه اي

 كه از آزمايش مي گرفتيم درست نبود

د: با افزايش غلظت ₂CO هوا تا 14/0 درصد

2 –  الف: در دماي حدود 35 درجه                 

ب: زيرا دماي زياد باعث اختلال در كار

 آنزيم ها مي شود

ج: شدت فتوسنتز بيشتر خواهد بود

 د: شدت نور، سطح برگ، مقدار كلروفيل، تعداد روزنه ها و غيره

فعاليت بالا ي صفحه 29

1 – اين گياهان نيز كلروفيل دارند ولي به خاطر وجود رنگيزه هاي ديگر، برگ آنها سبز ديده نمي شود پس اين گياهان نيز فتوسنتز انجام داده و انرژي خود را از خورشيد بدست مي آورند

 2 – سيب زميني ها در محيطي نگه داري شده اند كه نور وجود داشته است  و یا بیرون خاک از خاک بوده است.

فعاليت صفحه 30

الف: زيرا اين گياهان كلروفيل كمي دارند لذا كمتر فتوسنتز مي كنند وكمتر رشد مي كنند

ب: زيرا اين گياهان طي عمل فتوسنتز مقداري اكسيژن آزاد مي كنند كه ماهي ها از آن براي انجام تنفس استفاده مي كنند

ج: نازك هستند تا تبادلات گازي به راحتي و به سرعت انجام گيرد، سطح وسيعي دارند تا نور بيشتري جذب كنند

فعاليت صفحه 31

الف: دو ظرف مانند شكل صفحه 31 كتاب آماده مي كنيم (اندازه ظرفها، اندازه لوله هاي آزمايش، اندازه و نوع گياه آبزي و دماي آب در هر دو ظرف بايد برابر باشد) اكنون به يكي از گياهان نور بيشتر و به گياه ديگر نور كمتري مي دهيم سپس مقدار اكسيژن جمع شده در هر يك از لوله هاي آزمايش را اندازه مي گيريم در هر لوله، اكسيژن بيشتري جمع شده باشد شدت فتوسنتز بيشتر بوده است

ب: همان آزمايش قسمت الف را انجام مي دهيم با اين تفاوت كه اين دفعه بايد ميزان نور تابيده شده به هر دو گياه برابر باشد و فقط دماي يكي از ظرفها بايد بيشتر و دماي ظرف ديگر بايد كمتر باشد

پرسش و تحقيق صفحه 32

1 -     توجه: همه جانوران و قارچها مصرف كننده هستند و همه گياهان و جلبكها توليد كننده هستند پس:

    آدمي: مصرف كننده     قارچ: مصرف كننده       جلبك: توليد كننده      زنبور عسل: مصرف كننده

2 – الف: ساخته نشدن كلروفيل به علت نبود منيزيم

      ب: چون ميزان كلروفيل در گياه كاهش يافته است فتوسنتز نيز به ميزان كمتري انجام مي گيرد در نتيجه مقدار نشاسته كاهش مي يابد

3 – تا روزنه ها در اثر نشستن گرد و خاك بر روي آنها، بسته نشوند همچنين اينكار باعث مي شود تا ميزان آب تبخير شده از گياه كاهش يابد

4 – داشتن كلروپلاست فراوان، نازك بودن، داشتن سطح وسيع (پهن بودن)، داشتن روزنه هاي فراوان، داشتن رگبرگ فراوان

5 – جلبكها، زيرا حدود سه چهارم سطح زمين را آب مي پوشاندكه در داخل اين آبها مقادير زيادي جلبك زندگي مي كند

6 – چون نور خورشيد حداكثر تا عمق صد متري آب نفوذ مي كند

7 – ميانبرگ، زيرا كلروفيل زيادي دارد

8 – الف: نمودار مقابل

 

 

 

 

 

 

 

ب: در ساعت 2 بامداد حدود 5/47 و در ساعت 10 صبح حدود 2/1

ج: ساعت 4 بعد از ظهر، زيرا در اين موقع ميزان نوري كه به گياهان مي تابد زياد است

د: زيرا شدت نور در طول شبانه روز متغير بوده است

فعاليت هاي فصل پنجم

فعاليت صفحه 36

1 – غذاهاي جانوري

2 – با وجود اينكه مقدار پروتئين زيادي در لوبيا وجود دارد ولي همه اسيدهاي آمينه اساسي در لوبيا وجود ندارد

3 – بايد غذاهاي گياهي را بصورت تركيبي مورد استفاده قرار داد

4 – درصد پروتئين موجود در گوشت گياهي بيشتر از گوشت جانوري است ولي ميزان اسيدهاي آمينه اساسي موجود در گوشت گياهي كمتر از گوشت جانوري است

فعاليت صفحه 37

الف: بهبود مسائل تغذيه اي با توجه به وضعيت اقتصادي و فرهنگي جامعه، توجه به مسائل تغذيه اي بويژه در سنين رشد، توجه به عادات و فرهنگ تغذيه در نقاط مختلف كشور و غيره

ب: 1 – خير، فرهنگ و آداب تغذيه اي در كشورهاي مختلف متفاوت است همچنين وضع اقتصادي و ميزان دسترسي افراد به غذا ها در جوامع مختلف يكسان نيست

2 – بلي، ممكن است خانواده اي از نظر اقتصادي وضع خوبي داشته باشد ولي به خاطر بي اطلاعي از ارزش غذايي غذاهاي مختلف، غذاهايي را كه داراي ارزش غذايي پايين است مصرف كرده و دچار سوء تغذيه شود.

3 – هر دو، در اولين فرصت و در كوتاه مدت بايد ميزان پزشك ها را افزايش داد تا نسبت به درمان افرادي كه دچار سو تغذيه شده اند بپردازند و در مرحله بعدي و در دراز مدت بايد اطلاعات مردم را بالا برد تا با مصرف صحيح مواد  دچار سو تغذيه نشوند

فعاليت صفحه 38

1 –  الف:  شير               ب: قند و شكر               ج: ميوه ها و سبزيجات             د: شير

2 –  الف: نرم مي شود زيرا گرما سبب مي شود پوشش دانه هاي نشاسته پاره شود

       ب: سفت مي شود زيرا گرما سبب مي شود پروتئين ها شكل خود را از دست داده و منعقد شوند

       ج: نرم مي شود زيرا در اثر گرما لايه مياني نرم شده و سلولها از هم جدا مي شوند

       د:گوشت نرم مي شود زيرا گرما باعث مي شود رشته هاي گوشت از هم جدا شوند

3 – الف: زيرا وجود پروتئين براي رشد و ترميم بدن لازم است     

       ب: زيرا تخم مرغ داراي پروتئين بيشتري نسبت به نان است

4 –  الف: ماهي دودي    ب: ذرت    ج: كلم    د: غذاهايي كه چربي كمي دارند      هـ: لوبياي سفيد، سويا

5 –  نان كامل: سلولز  شكر: انرژي  كره: عايق بودن  تخم مرغ: پروتئين لوبياي سويا: گوشت مصنوعي

6 – ممكن است غذايي داراي پروتئين زيادي باشد ولي ميزان اسيدهاي آمينه اساسي موجود در آن كم باشد و يا برعكس ممكن است غذايي مقدار پروتئين كمتري داشته باشد ولي مقدار اسيدهاي آمينه اساسي موجود در آن زياد باشد

جواب سوال متن صفحه 45         ويتامين C موجود در غذاها از بين رفته بود

پرسش و تحقيق صفحه 47                               

1 –      آهن: كم خوني (آنمي)       ويتامين A: شب كوري و گزروفتالمي       كلسيم: راشيتيسم      

          ويتامين D: راشيتيسم        يد: گواتر

2 – اولا كاروتن موجود در هويج مي تواند در بدن به ويتامين A تبديل شود 

      دوما هويج داراي مقادير زيادي الياف است كه از ابتلاي به يبوست و سرطان رورده بزرگ جلوگيري مي كند

     سوما هويج داراي بعضي از مواد معدني مهم است

3 –

4 – تعدادي موش يا كبوتر يكسان (سالم، هم اندازه، هم نژاد و همجنس و غيره) انتخاب كرده و آنها را به دو دسته تقسيم مي كنيم هر دسته را در قفسهاي جدا گانه باشرايط يكسان (نور يكسان، آب يكسان، دماي يكسان و غيره) نگه مي داريم به جانوران قفس اول برنج پوسته دار و به جانوران دسته دوم برنج بدون پوسته مي دهيم حال اگر بعد از مدتي ديديم جانوراني كه به آنها برنج بدون پوسته داده ايم به بري بري مبتلا شدند ولي جانوراني كه به آنها برنج سبوس دار داده بوديم به اين بيماري مبتلا نشدند مي فهميم كه پوسته برنج داراي موادي است كه از ابتلا به بيماري بري بري جلوگيري مي كند

5 – الف: نمودار مقابل

 

 

 

ب: مقداري از ويتامين C در اثر گرما

 از بين مي رود و مقداري از ويتامين C

نيز از كلم خارج شده وارد آب مي شود

 

 

ج: توصيه مي كنيم: اولا سبزيجات را نيم پز كند و در موقع پختن سبزيجات آنها را زياد حرارت ندهد

                        دوما آب سبزيجات را دور نريزد زير اين آب داراي بسياري از مواد موجود در سبزيجات است

 

فعاليت هاي فصل ششم

فعاليت صفحه 49                                             

1 – قد، رنگ، اندازه بدن، فرم گوشها، فرم دم، شكل صورت و غيره

2 – همه چهار پا دارند، همه پارس مي كنند، بدن همه آنها پوشيده از مو است، همه دندانهاي تيزي دارند و غيره

فعاليت صفحه 50      با توجه به اطلاعات به دست آمده از هر كلاس نمودار رسم مي گردد

فعاليت صفحه 51      با توجه به نتايج حاصل از آزمايش تعيين گروه خوني جواب داده مي شود

فعاليت صفحه 52      2 – بله

فعاليت صفحه 57      1 - زيرا هميشه A مقابل T و C مقابل G قرار مي گيرد        

                                   2 – از سيتوپلاسم و از غذاهايي كه مي خوريم

فعاليت صفحه 59      هر دو ولي محيط بيشتر موثر است

سوال متن صفحه 59

هردو – بستگي به نوع صفت دارد در بعضي از صفات مانند رنگ چشم، گروه خوني و اثر انگشت فقط وراثت دخالت دارد و در بعضي از صفات مثل ساخته شدن كلروفيل يا رشد بدن، هم محيط و هم وراثت دخالت دارند

پرسش و تحقيق صفحه 61

1 – دانشمندي بنام گريفيت در موقع كار كردن بر روي بيماري ذات الريه كشف كرد كه ماده وراثتي موجودات زنده مولكول DNA مي باشد بعد از آن دانشمندي بنام چارگف كشف كرد كه در مولكولهاي DNA هميشه A مقابل T و C مقابل G قرار مي گيرد و در نهايت دانشمنداني بنام واتسون و كريك ساختار سه بُعدي مولكول DNA را كشف كردند آنها گفتند كه مولكول DNA همانند نردباني است كه به دور محور فرضي پيچ خورده است

2 – تا اطلاعات وراثتي موجود در مولكول DNA تغيير نكرده و يا از بين نرود

 3 – DNA در افراد مختلف متفاوت است زيرا افراد مختلف از سلولهاي تخم متفاوتي (سلولهاي جنسي متفاوتي) بوجود آمده اند

 دو قلوهاي يكسان DNA يكساني دارند زيرا هر دو از يك سلول تخم (سلولهاي جنسي يكساني) بوجود آمده اند

4 – صفاتي مانند: گروههاي خوني، رنگ چشم، فرم صورت، حالت موها، شكل بيني و غيره

 صفاتي كه تحت تاثير محيط بوجود آمده اند: زبان  و لهجه اي كه با آن صحبت مي كنيم، قد، وزن، تيره بودن يا نبودن پوست و غيره

      عوامل محيطي كه بيشتر بر ماتاثير گذاشته اند عبارتند از: نوع تغذيه، شرايط آب و هوا، فرهنگ و غيره

5 –       الف: 10 كروموزوم                       ب: 5 جفت                    ج: 10 كروموزوم                 

            د: چهار سلول – هر سلول داراي 5 كروموزوم خواهد بود

توجه: در تقسيم ميتوز از يك سلول دو سلول بوجود مي آيد و تعداد كروموزمها ثابت مي ماند

         در تقسيم ميوز از هر سلول چهار سلول بوجود مي آيد و تعداد كروموزومها نصف مي شود.

6 –            الف: ريبوزومها                   ب: به كمك مولكولي بنام RNA

فعاليت هاي فصل هفتم

فعاليت صفحه 63  

1 –      اولا خورشيد موجود زنده نيست و ثانيا خورشيد غذا نيست

2 –        يونجه              كفشدوزك            گنجشك           مار          عقاب              

                                               گندم          مرغ            انسان

سوال زير شكل صفحه 63         

       14 زنجيره

 

فعاليت صفحه 64 

 مي توانيد در مورد زنجيره هاي غذايي موجود، نوع موجودات و محل زندگي آنها، نحوه گرفتن گازها از هوا، محيط زيست موجودات زنده و غيره صحبت كنيد

 

فعاليت صفحه 71

1 –    اولا: تا باد آنها را خشك نكند و آنها را پراكنده نكند       

         دوما: تا خورشيد آنها را خشك نكند و همچنين باعث مرگ تجزيه كنندگان موجود در بر گها نشود

2 – آب باران مي تواند مواد حاصل از پوسيدگي را شسته و با خود ببرد همچنين خيس شدن سبب مي شود برگها به هم چسبيده و در نتيجه نفوذ هوا به لابه لاي آنها كاهش يابد و به عبارت ديگر زيرا خيس شدن مانع از پوسيدگي مي شود

3 – تا اكسيژن كافي به تجزيه كنندگان برسد

 4 – در خاك ميكروبهاي زيادي زندگي مي كنند با افزودن خاك، ميكروبهاي موجود درخاك مي توانند سبب پوسيدگي كودبرگ شوند

5 – تا اسيد توليد شده در موقع پوسيدگي را خنثي كند

6 – زيرا ساقه هاي كلم سفت هستند و دير پوسيده مي شوند كوبيدن سبب مي شود عمل پوسيدگي با سرعت بيشتري انجام گيرد

7 – تا هوا بتواند لابه لاي آنها نفوذ كند

 8 – زيرا رطوبت براي پوسيدگي لازم است ولي خيس شدن سبب چسبيدن برگها به يكديگر و در نتيجه  مانع از پوسيدگي مي شود

9 – زيرا اين مواد يا تجزيه نمي شوند و يا با سرعت كمتري تجزيه مي شوند و از طرف ديگر بعضي از اين مواد مي توانند سبب مرگ تجزيه كنندگان شوند

10 – تا پوسيدگي در همه جاي آن بصورت يكنواخت انجام گيرد

فعاليت صفحه 72

1 – گرما، نور، ساييدگي، انجماد

2 – براي پوسيدگي وجود رطوبت لازم است چون جسد فرد خشك شده است لذا ميكروبها نتواسته اند روي آن فعاليت كرده و آن را تجزيه كنند

3 – در روز اول چون تعداد باكتريهاي موجود در برگها كم است لذا ميزان گرماي توليد شده نيز كم بوده و دماي برگها پايين است از روز اول تا روز هفتم به تدريج بر تعداد باكتريها افزوده شده در نتيجه ميزان گرماي توليد شده نيز افزايش يافته و دماي برگها بالا مي رود در روز هفتم به دليل افزايش دما و مواد اسيدي و سمي، تعداد زيادي از باكتريها از بين رفته و تعداد آنها كاهش مي يابد در نتيجه ميزان گرماي توليد شده نيز كاهش يافته و دماي برگها پايين مي آيد

 

4 – الف: يا جانوران ديگر آنها را خورده اند و يا اينكه پوسيده شده اند           

      ب: زيرا اين مواد تجزيه پذير نيستند

      ج: خير زيرا روزنامه قابل تجزيه است و تجزيه مي شود (البته به شرطي كه شرايط لازم براي پوسيدگي فراهم باشد)

5 – به محض ذوب شدن يخ غذاها، ميكروبهاي موجود در آنها شروع به فعاليت كرده و غذا را فاسد مي كنند از طرف ديگر انجماد سبب مي شود تا غذا ها انسجام خود را از دست دهند در نتيجه اگر چنين غذايي را دوباره يخ زده بكنيم احتمال فعاليت باكتريها در آن زياد تر خواهد بود

 

فعاليت صفحه 76                                                                                                      

 

                                                                                             

1 – اين چرخه، اكسيژن مورد نياز براي

 تنفس جانوران را فراهم مي كند                                                                

 

  2 – هنگامي كه ريشه اين گياهان در خاك پوسيده و تجزيه مي شود پروتئين هاي موجود در آنها توسط باكتريهاي شوره گذار به نيترات تبديل مي شود و باعث حاصلخيزي خاك مي شود

3 – اولا بطور مرتب خاك را شخم بزنند تا اكسيژن به داخل خاك نفوذ كند و باكتري هاي تجزيه كننده، شوره گذار و تثبيت كننده نيتروژن فعاليت كنند دوما خاك را بصورت غرقابي آبياري نكنند زيرا در اينصورت اكسيژن به داخل خاك نفوذ نمي كند و باكتريهاي شوره زدا فعاليت مي كنند

  فعاليت صفحه 77

1 – در فصل پاييز و زمستان به دليل اينكه اكثر گياهان در خواب زمستاني هستند ₂CO مصرف نمي كنند از طرف ديگر به دليل سردي هوا مردم از سوختهاي فسيلي براي گرم كردن خانه هاي خود استفاده مي كنند لذا اين دو عامل (مصرف نشدن ₂CO و توليد ₂CO) سبب افزايش تدريجي ₂CO هوا مي شوند و به اين ترتيب در فروردين ماه مقدار ₂CO هوا به بيشترين مقدار خود مي رسد  در فصل بهار و تابستان برعكس، گياهان فتوسنتز انجام مي دهند لذا ₂CO مصرف مي شود و از طرف ديگر به دليل گرم شدن هوا مردم كمتر از سوختهاي فسيلي استفاده مي كنند و به اين ترتيب رفته رفته تا اوايل پاييز مقدار ₂CO هوا كاهش يافته و در مهر ماه به كمترين مقدار خود مي رسد

خير، زيرا در اين مناطق تغييرات دما و در نتيجه تغييرات ميزان توليد و مصرف ₂CO محسوس نيست

 2 – بلي، تهيه كردن آب، خاك، نور و جاي مناسب براي گياهان در داخل سفينه مشكل مي باشد

  3 – الف: نمودار مقابل             

 

  

 

 

 

 

 

ب: تغييرا ت شدت فتوسنتز در طول شبانه روز به دليل تغييرات ميزان نور

 ج: برعكس ميزان دي اكسيد كربن، يعني در روز افزايش يافته و در شب كاهش مي يابد

 

4 – استفاده از انرژي نور خورشيد، باد، آب، انرژي هسته اي و غيره

 - استفاده از وسايل نقليه عمومي، فرهنگسازي در مصرف سوخت، تنظيم موتور ماشينها، استفاده از ماشينهاي كم مصرف و غيره

 - ايجاد فضاهاي سبز، ايجاد جنگل هاي مصنوعي، درختكاري و غيره

 

فعاليت صفحه 80

1 – با توجه به غذاهاي خورده شده رسم شود

2 – قيمت هاي داده شده فرضي هستند.

     الف:            گوشت گاو    3500 تومان   گوشت گوسفند  4000 تومان      گوشت مرغ 1500 تومان

      ب:                هويج 100 تومان              سيب زميني 150تومان              كاهو 200 تومان

براي محاسبه قيمت هر گرم، قيمت يك كيلو را به 1000 تقيسم مي كنيم

ميانگين مواد گوشتي:                3000 = 3 : (1500 + 4000 + 3500 )           

ميانگين سبزيجات:                        150 = 3 : (200 + 150 + 100)

بلي هرقدر ماده غذايي به ابتداي زنجيره نزديكتر باشد قيمت آن پايين تر خواهد بود

بلي، هزينه صرف شده براي توليد، هزينه لازم براي نگهداري و فروش،  ميزان عرضه و تقاضا، ارزش غذايي، فصل هاي مختلف، ميزان بارندگي يا خشكسالي و ...

گرانترين گوشت: گوسفندي، هزينه توليد آن بالا است ارزش غذايي و مقبوليت بيشتري دارد

ارزانترين سبزي: هويج، زيرا به ميزان زيادي توليد مي شود و هزينه توليد آن پايين است

گرانترين سبزي: كاهو، زيرا نگهداري آن مشكل بوده و هزينه توليد آن زياد تر است

3 – الف: ارزش غذايي، هزينه صرف شده براي توليد، ميزان مقبوليت غذا در ميان مردم، بيماريهايي كه از هر زنجيره مي تواند به انسان منتقل شود و غيره

      ب: در زنجيره الف اولا احتمال انتقال بيماريهاي مشترك ميان گاو و انسان وجود دارد و دوما زنجيره الف بيشتر از زنجيره ب سبب آلودگي محيط زيست مي شود

4 – مشورت با متخصصين در امر كشاورزي، آبياري به موقع، استفاده از كودهاي كشاورزي به ميزان لازم، شخم زدن مناسب خاك، استفاده از آفت كشها در حد لازم و غيره

5 –  اولا: گاو جانوري خونگرم است و مقداري از انرژي را صرف گرم نگه داشتن بدن خود مي كند درحاليكه ماهي خونسرد است و نيازي به مصرف انرژي براي گرم نگه داشتن بدن خود ندارد  دوما: براي حركت كردن در خارج از آب انرژي بيشتري نسبت به حركت در آب لازم است (ماهي در آب زندگي مي كند و گاو در خشكي) سوما:  احتمالا مقدار مواد دفعي در گاو بيشتر از ماهي است لذا مقدار انرژي هدر رفته در ماهي كمتر از گاو مي باشد و به عبارت ديگر بازده تبديل انرژي در ماهي بيشتر از گاو است

6 – پنج درصد انرژي نور خورشيد (05/0) در برگ ذخيره مي شود و 4 درصد انرژي علف خورده شده (04/0) در بدن گاو ذخيره مي شود لذا مقدار انرژي نور خورشيدي كه  به بدن گاو مي رسد برابر است با 2/0 درصد يعني:

                                      2/0%   = 100 * 002/0                      002/0 = 04/0 * 05/0

  

فعاليت صفحه 85

1 - زيستگاه به محل زندگي جاندار گفته مي شود ولي محيط زيست به مجموعه عوامل زنده و غير زنده محيط زندگي جاندار گفته مي شود

2 - - توانايي بالا رفتن از درخت

 - توانايي استتار خود در ميان شنها

- توانايي محافظت از خود در برابر آنزيمهاي گوارشي، توانايي گرفتن غذاي خود از روده، توانايي چسبيدن به روده

- داشتن برگهاي بد مزه – داشتن تيغ و خار

- توانايي تنظيم آب بدن خود – توانايي تنظيم ميزان املاح بدن خود

3 – پرستوها: براي پيدا كردن جاهاي گرم و غذا            بعضي ماهيها: براي توليدمثل

4 – الف: بوجود آمدن علف ها و بوته ها         

      ب: بوجود آمدن درختچه ها و درختان كوچك          

      ج: بوجود آمدن درختان بزرگ

 

فعاليت صفحه 87               

  دانش آموزان بايد بطور عملي انجام دهند

فعاليت بالاي صفحه 88       

جمعيت شامل افراد متعلق به يك گونه است و بنابراي نوزادان قورباغه نيز بايد جزو جمعيت حساب شوند

فعاليت پائين صفحه 88      

 1 – با متعادل نگه داشتن ميزان تولد و مرگ و مير         2 – غذا

 

فعاليت صفحه 89

1 – براي محاسبه تراكم جمعيت در هر سال، بايد تعداد افراد جمعيت در آن سال را به مساحت كره زمين تقسيم كنيم به اين ترتيب تراكم جمعيت در سالهاي مختلف بصورت زير مي باشد:      سال 1980 =  79/32          

سال 1985 =  76/35     سال 1990 =  00/39      سال 1993 =  91/40      سال 1994 =  55/41

فعاليت صفحه 91      خاك، نفت، فلزات، آب، جنگلها و غيره

فعاليت صفحه 92     معمولا در كشورهاي صنعتي مشكلاتي مانند آلودگي هوا، آلودگي صوتي، كمبود مسكن، مشكلات ترافيك و غيره وجود دارد ولي در كشورهاي در حال توسعه كمبود غذا، سوء تغذيه، افزايش بي رويه جمعيت، كمبود بهداشت، گسترش بيماريهاي انگلي و ميكروبي و غيره وجود دارد

  

فعاليت صفحه 93

نصب فيلترهاي مختلف براي كارخانه ها و اتومبيل ها، استفاده از وسايل نقليه عمومي، عدم تخريب جنگلها، روي آوردن به استفاده از سوختهايي كه آلودگي توليد نمي كنند يا آلودگي كمتري توليد مي كنند، تصفيه فاضلابهاي كارخانه ها، استفاده از روشهاي زيستي براي مبارزه با آفت ها به جاي استفاده از سموم شيميايي و غيره

 

پرسش و تحقيق صفحه 94

1 - تجزيه كنندگان              

2 – الف: نور   ب: به شكل مواد غذايي

3 – زيرا مقداري از انرژي در اثر فعاليتهاي زيستي و نيز بوسيله ادرار و مدفوع در زنجيره هاي غذايي به هدر مي رود

4 – بلي، زيرا در اين صورت مقدار انرژي كه در زنجيره هاي غذايي به هدر مي رود كاهش مي يابد

5 – آلود كننده هاي خانگي مثل: زباله هاي خانگي، فاضلاب هاي خانگي، پاك كننده ها، ظروف يكبار مصرف، دود وسايل گرم كننده و غيره

      آلوده كننده هاي صنعتي مثل: مواد شيميايي، فاضلابهاي كارخانه ها، فلزات سنگين، دودكارخانه ها، آلودگي صوتي، لاستيك ها و غيره

       آلوده كننده هاي كشاورزي مثل: سموم كشاورزي، كودهاي شيميايي، دود و صداي ماشين آلات كشاورزي و غيره

       آلوده كننده هاي جامد مثل: پلاستيك، لاستيك، ظروف يكبار مصرف و غيره

      را ه حل: استفاده از ظروف چند بار مصرف، استفاده از مواد قابل تجزيه به جاي پلاستيك، بازجذب دوباره مواد، استفاده صحيح و به اندازه از مواد مختلف و غيره

6 – الف: ده هزار برابر  

      ب: انباشته شدن مواد در زنجيره هاي غذايي  

      ج: اين آلودگي ها مي توانند از طريق زنجيره هاي غذايي به انسان رسيده و سبب بيماري او شوند

7 – براي پيدا كردن جاهاي گرم در فصل زمستان و جاهاي خنك در تابستان و همچنين براي پيدا كردن مكان مناسب براي چراي دامهاي خود

 

فعاليت هاي فصل هشتم

 

فعاليت صفحه 97    بلي، زيرا براي توليد مثل بايد وارد سلولهاي ديگر شوند

فعاليت صفحه 99

اين كار براي بقاي ويروس اهميت زيادي دارد زيرا در طي اين مدت ويروس همراه با سلولها تكثير پيدا كرده و تعداد خودش را افزايش مي دهد

ايدز زيرا درمان ندارد و همچنين احتمال انتقال بيماري از افراد بيمار به افراد سالم بسيار زياد مي باشد

فعاليت صفحه 101        گياهي، زيرا داراي ديواره سلولي است

فعاليت صفحه 102 

زيرا با افزايش تعداد باكتريها اولا مقدار غذاي موجود در محيط كاهش مي يابد و ثانيا مقدار مواد سمي و مضر در محيط افزايش مي يابد كه اين دو عامل باعث مرگ و مير باكتريها و درنتيجه كاهش تعداد آنها مي شود

 

فعاليت صفحه 106

منحني نشان مي دهد كه در اولين تزريق، مدت زمان لازم براي توليد پادتن ها زياد ولي ميزان پادتن توليد شده كمتر مي باشد درحاليكه در دومين تزريق مدت زمان لازم براي توليد پادتن ها كمتر ولي ميزان پادتن توليد شده بيشتر مي باشد

فعاليت صفحه 107

1 – قطر باكتري 2000 نانومتر و اندازه ويروس فلج اطفال 28 نانومتر است بنابراين باكتري 43/71 برابر اندازه يك ويروس فلج اطفال است

2 – دوري از بيماري هاي ويروسي با رعايت بهداشت و استفاده از واكسن ها

3 – باكتريهاي تجزيه كننده سبب تجزيه مواد مي شوند، باكتريهاي شوره گذار و شوره زدا و باكتريهاي تثبيت كننده نيتروژن در چرخه نيتروژن دخالت دارند و ...

     فايده باكتريها بيشتر از زيان آنها است زيرا زندگي بدون وجود باكتريها ممكن نيست

4 – فعاليت گلبولهاي سفيد (زيرا بدن اعضاي پيوند شده را بيگانه تلقي كرده و سعي مي كند با ترشح پادتن با آنها مبارزه كند)

5 – الف: ميكروب ضعيف شده يا كشته شده و يا سم بي اثر شده ميكروبها

      ب: با ضعيف كردن يا كشتن يا بي اثر كردن سم ميكروبها توسط حرارت يا مواد شيميايي

       ج: زيرا اولا علت همه بيماريها ميكروبي نيست و دوما بعضي از ميكروبها دائما در حال تغيير هستند و نمي توانيم براي آنها واكسن بسازيم

       د: به عهده دانش آموز

6 – قارچها (بيماريهايي مانند كچلي، برفك دهان و غيره را ايجاد مي كنند)، كرمها (مانند كرم كدو كه انگل روده اي است)، تك سلوليها (مثل عامل بيماري مالاريا) و غيره

7 – شور كردن (با گرفتن آب ميكروبها آنها را از بين مي برد)، دودي كردن (مواد موجود در دود سبب كشته شدن ميكروبها مي شود)، ترشي انداختن (خاصيت اسيدي ترشي سبب مرگ ميكروبها مي شود)، خشك كردن (با گرفتن آب مواد غذايي از فعاليت و رشد ميكروبها جلوگيري مي كند)، حرارت دادن (گرما سبب مرگ ميكروبها مي شود)، منجمد كردن (سبب كاهش رشد ميكروبها مي شود)

8 – به عهده دانش آموز

9 – زيرا آنتي بيوتيك ها بر روي ويروس ها تاثيري ندارند علاوه بر اين بعضي از ويروسها به سرعت تغيير مي يابند بطوريكه نمي توانيم بر عليه آنها واكسن يا داروي موثري درست كنيم

10 – لوله كشي آب: از آنجايي كه لوله كشي آب گستردگي زيادي در شهرها دارد لذا آلودگي آن مي تواند سبب شيوع بيماريهاي واگير در يك شهر شود

پاستوريزه كردن: با از بين بردن ميكروبهاي بيماريزا سبب ممانعت از انتقال بسياري از بيماريهاي واگيردار از حيوان به انسان مي شود و در عين حال طعم و مزه غذا ها را نيز تغيير نمي دهد

واكسيناسيون: سبب مي شود تا بدن ما در مقابل بيماريهاي واگيردار مصونيت پيدا كند و به اين ترتيب واكسيناسيون تاكنون توانسته است جان ميليون ها نفر را نجات دهد

آنتي بيوتيك ها: موادي هستند كه باكتري ها را از بين مي برند و بنابراين براي بهبودي افرادي كه در بدن آنها عفونت (باكتري) وجود دارد بسيار مفيد هستند