Saltu al enhavo

Erara informo

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Erara informo
Vikidatuma kialo pri evitindeco
fiaskoreĝimo
speco de eraro
speco de informoj Redakti la valoron en Wikidata
informo • difekto • informa danĝero • trompa komunikada tekniko • malsaĝigo
v • d • r
Afiŝo kampanjanta por la sukcesa "Vote Leave" (Eliro) en la referendumo pri membreco en la Eŭropa Unio de Unuiĝinta Reĝlando en 2016. La aserto farita de la ŝildo estis ĝenerale konsiderata ekzemplo de misinformado.[1][2][3][4]

Misinformo, erara, falsa aŭ misgvida informo estas malĝusta aŭ misgvida informo. Misinformo kaj misinformado ne estas la samaj: Misinformo povas ekzisti kun aŭ sen malica intenco, dum misinformado estas intence misgvida kaj kundividata.

Priskribo

[redakti | redakti fonton]

Misinformado povas inkluzivi malprecizajn, nekompletajn, misgvidajn aŭ falsajn informojn, same kiel selektemajn aŭ duonverojn. En januaro 2024, la Monda Ekonomia Forumo identigis misinformon kaj misinformadon, disvastigitajn de kaj internaj kaj eksteraj interesoj, por "plilarĝigi sociajn kaj politikajn disiĝojn" kiel la plej gravajn tutmondajn riskojn dum la venontaj du jaroj.[5]

Multe da esplorado pri kiel korekti misinformadon fokusiĝis al faktokontrolado. Tamen, tio povas esti malfacila ĉar la modelo de informa deficito ne nepre bone kongruas kun la misinformado, kiun homoj kredas.[6][7] Esploristoj ankaŭ esploris kio igas homojn sentemaj al misinformado. Homoj eble pli emas kredi misinformadon ĉar ili estas emocie ligitaj al tio, kion ili aŭskultas aŭ legas. Sociaj retejoj igis informojn facile haveblaj al la publiko en ajna momento, kaj tio rapide konektas grandajn grupojn de homoj kaj iliajn informojn.  Progresoj en teknologio influis la manieron kiel homoj komunikas informojn kaj la manieron kiel misinformado estas disvastigita.[8] Misinformado povas influi la kredojn de homoj pri komunumoj, politiko, medicino kaj pli.  La termino ankaŭ havas la potencialon esti uzata por obskuri legitiman paroladon kaj distordi politikan diskurson.

La termino akiris pli da atento de la mezo de la 1990-aj jaroj ĝis la fruaj 2020-aj jaroj, kiam la efikoj de ideologia influo sur la publiko komencis esti ekzamenitaj. Tamen, misinformaj kampanjoj ekzistis dum centoj da jaroj.[9]

Erara informo/misinformo pri Esperanto

[redakti | redakti fonton]

Vidu Esperanto sen antaŭjuĝoj

Referencoj

[redakti | redakti fonton]
  1. ↑ Why Vote Leave's £350m weekly EU cost claim is wrong (10 June 2016). Alirita 14 October 2024 .
  2. ↑ The UK's EU membership fee (25 February 2016). Alirita 14 October 2024 .
  3. ↑ Reality Check: Would Brexit mean extra £350m a week for NHS? (15 April 2016).
  4. ↑ Fact Check: how much does the UK actually pay to the EU? (27 April 2016).
  5. ↑ The Global Risks Report 2024, World Economic Forum. (ISBN 978-2-940631-64-3)
  6. ↑ (2022-08-08) “Disinformation and Echo Chambers: How Disinformation Circulates on Social Media Through Identity-Driven Controversies”, Journal of Public Policy & Marketing 42, p. 18–35. doi:10.1177/07439156221103852.
  7. ↑ (januar 2022) “The psychological drivers of misinformation belief and its resistance to correction”, Nature Reviews Psychology 1 (1), p. 13–29. doi:10.1038/s44159-021-00006-y.
  8. ↑ (2012) “Misinformation and Its Correction: Continued Influence and Successful Debiasing”, Psychological Science in the Public Interest 13 (3), p. 106–131. doi:10.1177/1529100612451018. 42633.
  9. ↑ (23. juni 2015) “In Related News, That was Wrong: The Correction of Misinformation Through Related Stories Functionality in Social Media”.

Vidu ankaŭ

[redakti | redakti fonton]

Eksteraj ligiloj

[redakti | redakti fonton]