Edukira joan

Baho

Wikipedia, Entziklopedia askea
Baho
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Okzitania
DepartamenduaEkialdeko Pirinioak
Historic comarca of North CataloniaRosselló
AlkateaPatrick Got (en) Itzuli
Izen ofizialaBaho
Posta kodea66540
Geografia
Koordenatuak42°42′01″N 2°49′21″E / 42.7003°N 2.8225°E / 42.7003; 2.8225
Mapa
Azalera7,9 km²
Altitudea39 m, 90 m eta 56 m
MugakideakBaixas, Saint-Estève, Perpinyà, Le Soler eta Villeneuve-la-Rivière
Demografia
Biztanleria3.231 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 1.683 (%51,6) (%48,4) 1.579 alt_right
Dentsitatea409 bizt/km²
baho.fr

Baho (frantsesez eta ofizialki: Baho) Katalan Herrietako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ekialdeko Pirinioak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 3.231 biztanle zituen 7,9 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Baixas, Saint-Estève, Perpinyà, Le Soler eta Villeneuve-la-Rivière.

Mapa
Baho eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
BahoBaho
Població amb 11120 habitants (2000)Saint-Estève (2,1 km)
Població amb 6631 habitants (2000)Le Soler (2,8 km)
Població amb 5837 habitants (2000)Toulouges (3,5 km)
Població amb 4831 habitants (2000)Canohès (5,6 km)
Població amb 2433 habitants (2000)Baixas (5,6 km)
Població amb 116041 habitants (2000)Perpignan (5,9 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima mediterraneo garbia du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Csa motakoa da: Mediterraneoko klima epela, uda bero eta lehorrarekin[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima mediterraneo du, eta Proventza eta Lengadoka-Roselloneko klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio urriak udan; eguzkialdi oso ona (2600 ordu/urte); uda beroa (21,5 °C); haize gogorrak; laino gutxi)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H3 zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 14,8 °C-koa da, 15,7 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 630 mm-koa da, urtarrilean 5,6 euri-egun eta uztailean 0,3 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Perpignan udalerrian dago, 5,8 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 16 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 578,3 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42,4 °C-koa da, 2019ko ekainaren 28an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -11 °C-koa da, 1956ko otsailaren 10an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 15,4 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (24,1 °C) eta hotzena urtarrila (8,2 °C). Urteko prezipitazioa 632 mm-koa da; hilabeterik euritsuena urria da (95 mm) eta lehorrena uztaila (16 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,27 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (14,7 °C) baino 1,6 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2018, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (17,0 °C) eta hotzena 1980 (13,8 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Baho)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 8.2 8.6 11.2 13.6 17.3 21.5 24.1 23.8 20.0 16.2 11.7 8.9 15.4
Pilatutako prezipitazioa (mm) 62 45 51 67 50 27 16 26 52 95 81 60 632
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (14,7 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,6+0,1+1,1+0,9+1,0+1,1+0,9+1,3+0,3+0,5+0,7+0,5
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (14,7 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea05001000150020002500300035001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 1.579 gizon, 1.683 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.32
 
95+
 
0.00
0.95
 
90-94
 
0.89
0.32
 
85-89
 
1.49
1.27
 
80-84
 
2.08
3.80
 
75-79
 
3.86
5.32
 
70-74
 
4.69
4.75
 
65-69
 
5.29
7.54
 
60-64
 
7.37
11.02
 
55-59
 
7.37
7.22
 
50-54
 
10.64
9.75
 
45-49
 
7.96
6.27
 
40-44
 
7.37
4.75
 
35-39
 
5.29
5.32
 
30-34
 
6.77
5.95
 
25-29
 
3.27
3.80
 
20-24
 
2.97
6.90
 
15-19
 
7.37
5.32
 
10-14
 
5.88
6.27
 
5-9
 
5.29
3.17
 
0-4
 
4.16
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Baho udalerrian 3.214 biztanle zeuden eta 1.475 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,18 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 29,9), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

3.214biztanle
1.475elkarbizitza-unitate
2,18lagun elkarbizitza-unitateko
1.019familia
Udalerria
% 26
% 28
% 15
% 30
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 1.019 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (420). Guraso bakarreko 219 familietatik 179etan ama zen guraso bakarra. 524 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 296k seme-alaba bakarra zuten etxean, 157k bi, eta 42k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 380 bikoteetatik 62tan (% 16,3) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[10]

420
380
219
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean524
Seme-alaba bat296
Bi seme-alaba157
Hiru seme-alaba28
Lau edo gehiago14

15 urte edo gehiago zituzten 2.750 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 5,1 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 50,0. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 77,3).[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 5
25-39% 13
40-54% 9
55-64% 17
65-79% 22
80 +% 50
Bikotean bizi da
15-24% 9
25-39% 64
40-54% 77
55-64% 75
65-79% 74
80 +% 43

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 46,7 ezkonduta zegoen, eta beste % 16,5 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 9,6 izatezko bikotean eta % 6,9 PACS bidez lotuta). % 23,5 ezkongabeak ziren, % 6,4 alargunak eta % 6,9 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 46,7
Ezkongabea% 23,5
Izatezko bikotean% 9,6
Dibortziatuta% 6,9
PACS bidez lotuta% 6,9
Alarguna% 6,4

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 28,7), enplegatuak (% 19,2), erdi-mailako lanbideak (% 18,1), eskulangileak (% 14,4). Talde nagusia (erretiratuak, % 28,7) Ekialdeko Pirinioak departamenduko batez bestekoaren (% 38,0) azpitik dago. 10 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,7).[10]

Udalerria
% 18
% 19
% 14
% 29
Ekialdeko Pirinioak
% 13
% 16
% 12
% 38
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 1.631 etxebizitza zeuden. Horietatik 1.482 egoitza nagusi ziren, 21 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 128 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (1.377), eta apartamentuak gutxi ziren (245). Egoitza nagusietatik 1.086 beren jabearen bizilekuak ziren, 362 alokairuan zeuden, 111 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 33 doan lagata.[11]

1.631etxebizitza
1.482egoitza nagusi
1.377etxe
245apartamentu

Etxebizitza multzoa

1.482
Egoitza nagusia (1.482)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (21)Hutsik (128)

Etxe mota

1.377
245
Etxea (1.377)Apartamentua (245)

Jabetza egoera

1.086
362
Jabeak (1.086)Alokairuan (362)HLM (111)Doan lagata (33)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1991-2005 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (428).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik80
1919-194571
1946-1970199
1971-1990364
1991-2005428
2006-2020324

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (617). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (967 etxebizitzatan). 1.181 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 671 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 691tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela8
2 gela106
3 gela261
4 gela490
5 gela edo gehiago617

Berogailu mota

200
967
199
Gas sarea (200)Fuel-olioa (86)Elektrizitatea (967)Gas botila (30)Bestelakoak (199)

Aparkalekua eta ibilgailuak

1.181aparkalekua
671ibilgailu 1
691ibilgailu 2+

Politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Alkateen zerrenda

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
AlkateaLegealdia
Antoine Morat[12]? - 1815
François Sauret fils[12]1815 - ?
Guy Casadevall1983 - 2008
Patrick Got2008 -

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 2.035 biztanleetatik 1.506 aktibo ziren (% 74,0), horietako 1.351 lanean (% 66,4) eta 154 langabezian (aktiboen % 10,2).

2.03515-64 urteko biztanle
% 74,0aktibo
% 66,4lanean
% 10,2langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 39,6
25-54 urte% 92,1
55-64 urte% 57,2
Gizonak% 76,0
Emakumeak% 72,3

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 19,2
BEPC, brebeta% 19,5
CAP-BEP% 11,3
Batxilergoa% 9,6
Goi-mailako +2% 7,8
Goi-mailako +3/4% 8,6
Goi-mailako +5% 4,5

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 10,2). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

529 ez-aktibotik 178 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 33,6), 168 erretiraturik zeuden (% 31,8) eta 183 bestelako ez-aktibo ziren (% 34,6).

Ez-aktiboak

% 34
% 32
% 35
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 9
% 12
% 30
% 29
% 19
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 358 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 1.351 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

358enplegu udalerrian
% 66,5soldatapeko
% 33,5ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 25.190 eurokoa zen, eta biztanleen % 14 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

25.190 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 23.080 €
% 14,0pobrezia-tasa▼ Dep.: % 22,4

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 120 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 34 eraikuntza enpresak ziren, 21 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 4 higiezinen enpresak ziren, 13 zerbitzu enpresak ziren, 22 administrazio publikoko enpresak ziren eta 8 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[13]

2009an zeuden norbanakoentzako 44 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 1 funeraria, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 8 igeltseroak, 6 margolariak, 4 zurginak, 6 iturginak, 4 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 3 ile apaindegiak, 3 jatetxeak, 1 higiezinen agentzia eta 1 apaindegia.[14]

2009an zeuden 8 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 3 okindegiak, 1 harategi zen, 1 zapata-denda zen eta 1 lore-denda zen.[15]

2000. urtean Baho udalerrian 48 nekazaritza-ustiategi zeuden, 348 hektarea erabiltzen.[16]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.

2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1924ko azaroaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 3,9 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Perpignan », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. 1 2 Fabricio Cardenas, Vieux papiers des Pyrénées-Orientales, Baho, le 23 juin 1815, 2014ko urtarrilaren 18
  13. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  14. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  15. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  16. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Baho&oldid=11344512"(e)tik eskuratuta