Edukira joan

Borran

Wikipedia, Entziklopedia askea
Borran
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Lot eta Garona
BarrutiAgeneko barrutia
Kantonamenducanton of Port-Sainte-Marie
Izen ofizialaBourran
Posta kodea47320
Geografia
Koordenatuak44°20′33″N 0°23′37″E / 44.3425°N 0.3936°E / 44.3425; 0.3936
Mapa
Azalera18,16 km²
Altitudea150 m, 27 m, 145 m eta 47 m
MugakideakGalapian, Aiguillon (Lot-et-Garona), Clairac, Lacépède, Lafitte-sur-Lot, Nicole eta Saint-Salvy
Demografia
Biztanleria610 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 305 (%49,8) (%50,2) 308 alt_right
Dentsitatea34 bizt/km²

Borran (okzitanieraz Borran, frantsesez eta ofizialki: Bourran) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot eta Garona departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. Azken erroldaren arabera 610 biztanle zituen 18,2 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Galapian, Aiguillon (Lot-et-Garona), Clairac, Lacépède, Lafitte-sur-Lot, Nicole eta Saint-Salvy.

Mapa
Bourran eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
BourranBourran
Població amb 2464 habitants (2000)Clairac (2,4 km)
Població amb 301 habitants (2000)Galapian (5,0 km)
Població amb 272 habitants (2000)Nicole (5,1 km)
Població amb 281 habitants (2000)Lagarrigue (5,2 km)
Població amb 283 habitants (2000)Lacépède (5,9 km)
Població amb 195 habitants (2000)Saint-Salvy (6,0 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Hego-mendebaldeko arroko klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfa motakoa da: klima epela, uda beroa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatua du, eta Akitania eta Gaskoiniako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio ugariak udaberrian; uda beroa (19,5 °C); haize ahulak; ekaitzak maiz udan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13,3 °C-koa da, 15,9 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 688 mm-koa da, urtarrilean 8,7 euri-egun eta uztailean 5,8 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Prayssas udalerrian dago, 14,5 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13,9 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 815,5 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,2 °C-koa da, 2025ko abuztuaren 11an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -11,9 °C-koa da, 2012ko otsailaren 9an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 13,4 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (21,7 °C) eta hotzena urtarrila (5,7 °C). Urteko prezipitazioa 781 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (79 mm) eta lehorrena uztaila (51 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,30 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (12,4 °C) baino 1,7 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2011, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (14,9 °C) eta hotzena 1963 (11,6 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Borran)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 5.7 6.4 9.6 12.3 16.3 19.9 21.7 21.5 17.6 13.9 9.0 6.3 13.4
Pilatutako prezipitazioa (mm) 69 53 57 75 74 67 51 57 62 64 79 72 781
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,4 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,0+0,1+1,3+1,1+1,5+1,6+0,8+1,40,0+0,6+0,9+1,0
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,4 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea400600800100012001400180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 308 gizon, 305 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
1.64
1.62
 
85-89
 
4.92
1.62
 
80-84
 
4.92
6.49
 
75-79
 
3.28
6.49
 
70-74
 
6.56
8.12
 
65-69
 
4.92
4.87
 
60-64
 
6.56
9.74
 
55-59
 
6.56
8.12
 
50-54
 
6.56
6.49
 
45-49
 
9.84
3.25
 
40-44
 
3.28
8.12
 
35-39
 
3.28
3.25
 
30-34
 
8.20
3.25
 
25-29
 
6.56
3.25
 
20-24
 
3.28
3.25
 
15-19
 
4.92
9.42
 
10-14
 
6.56
6.17
 
5-9
 
4.92
6.49
 
0-4
 
3.28
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Bourran udalerrian 610 biztanle zeuden eta 266 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,29 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 38,0). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 27,1 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

610biztanle
266elkarbizitza-unitate
2,29lagun elkarbizitza-unitateko
189familia
Udalerria
% 26
% 38
% 27
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 189 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (101). Guraso bakarreko 20 familietatik 5etan ama zen guraso bakarra. 106 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 30k seme-alaba bakarra zuten etxean, 44k bi, eta 10k hiru edo gehiago.[10]

101
69
20
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean106
Seme-alaba bat30
Bi seme-alaba44
Hiru seme-alaba5
Lau edo gehiago5

15 urte edo gehiago zituzten 520 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 0,0 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 37,7. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 85,4).[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 0
25-39% 8
40-54% 5
55-64% 18
65-79% 23
80 +% 38
Bikotean bizi da
15-24% 6
25-39% 77
40-54% 85
55-64% 74
65-79% 69
80 +% 57

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 49,6 ezkonduta zegoen, eta beste % 18,8 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 13,1 izatezko bikotean eta % 5,8 PACS bidez lotuta). % 19,0 ezkongabeak ziren, % 6,2 alargunak eta % 6,5 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 49,6
Ezkongabea% 19,0
Izatezko bikotean% 13,1
Dibortziatuta% 6,5
Alarguna% 6,2
PACS bidez lotuta% 5,8

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 36,1), eskulangileak (% 20,7), erdi-mailako lanbideak (% 16,9), enplegatuak (% 11,3). Talde nagusia (erretiratuak, % 36,1) Lot eta Garona departamenduko batez bestekoaren (% 37,6) azpitik dago. 25 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 9,4).[10]

Udalerria
% 9
% 17
% 11
% 21
% 36
Lot eta Garona
% 13
% 15
% 15
% 38
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 315 etxebizitza zeuden. Horietatik 269 egoitza nagusi ziren, 20 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 25 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (305), eta apartamentuak gutxi ziren (6). Egoitza nagusietatik 221 beren jabearen bizilekuak ziren, 37 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 11 doan lagata.[11]

315etxebizitza
269egoitza nagusi
305etxe
6apartamentu

Etxebizitza multzoa

269
Egoitza nagusia (269)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (20)Hutsik (25)

Etxe mota

305
Etxea (305)Apartamentua (6)

Jabetza egoera

221
37
Jabeak (221)Alokairuan (37)Doan lagata (11)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919 aurretik artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (75).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik75
1919-194514
1946-197026
1971-199067
1991-200554
2006-202033

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (160). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (101 etxebizitzatan). 215 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 97 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 154tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela1
2 gela4
3 gela31
4 gela74
5 gela edo gehiago160

Berogailu mota

51
101
87
Gas sarea (19)Fuel-olioa (51)Elektrizitatea (101)Gas botila (11)Bestelakoak (87)

Aparkalekua eta ibilgailuak

215aparkalekua
97ibilgailu 1
154ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 371 biztanleetatik 291 aktibo ziren (% 78,4), horietako 265 lanean (% 71,4) eta 26 langabezian (aktiboen % 8,9).

37115-64 urteko biztanle
% 78,4aktibo
% 71,4lanean
% 8,9langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 42,6
25-54 urte% 94,9
55-64 urte% 61,7
Gizonak% 79,1
Emakumeak% 78,1

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 15,4
BEPC, brebeta% 33,3
CAP-BEP% 10,2
Batxilergoa% 4,8
Goi-mailako +2% 4,9
Goi-mailako +3/4% 0,0
Goi-mailako +5% 6,7

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 8,9). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

80 ez-aktibotik 25 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 31,2), 34 erretiraturik zeuden (% 42,5) eta 21 bestelako ez-aktibo ziren (% 26,2).

Ez-aktiboak

% 31
% 42
% 26
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 8
% 8
% 31
% 17
% 36
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 369 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 265 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

369enplegu udalerrian
% 85,1soldatapeko
% 14,9ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 25.890 eurokoa zen.

25.890 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 23.730 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 37 komertzioetatik, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 3 eraikuntza enpresak ziren, 14 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 8 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 igeltseroa, 2 argiketariak, 2 ile apaindegiak eta 1 aldi baterako lan enpresa.[13]

2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra elektrotresna denda bat zen.[14]

2000. urtean Bourran udalerrian 65 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.550 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1995ko apirilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 2,1 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Prayssas », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Borran&oldid=11339045"(e)tik eskuratuta