Edukira joan

Capvèrn

Wikipedia, Entziklopedia askea
Capvèrn
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Okzitania
Departamendua Pirinio Garaiak
BarrutiBanhèras de Bigòrra barrutia
Kantonamenducanton of Lannemezan
Izen ofizialaCapvern
Posta kodea65130
Geografia
Koordenatuak43°06′06″N 0°19′00″E / 43.1017°N 0.3167°E / 43.1017; 0.3167
Mapa
Azalera21,84 km²
Altitudea608 m, 358 m, 664 m eta 580 m
MugakideakLutilhous, Avezac-Prat-Lahitte, Campistrous, Lagrange, Lannemezan, Mauvezin, Benqué-Molère eta Tilhouse
Demografia
Biztanleria1.298 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 655 (%51,1) (%48,9) 626 alt_right
Dentsitatea59 bizt/km²
mairiecapvern.com

Capvèrn (okzitanieraz Capvèrn, frantsesez eta ofizialki: Capvern) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 1.298 biztanle zituen 21,8 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Lutilhous, Avezac-Prat-Lahitte, Campistrous, Lagrange, Lannemezan, Mauvezin, Benqué-Molère eta Tilhouse.

Mapa
Capvern eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
CapvernCapvern
Població amb 36 habitants (2000)Molère (1,4 km)
Població amb 214 habitants (2000)Tilhouse (1,9 km)
Població amb 57 habitants (2000)Benqué (2,6 km)
Població amb 225 habitants (2000)Mauvezin (3,1 km)
Població amb 206 habitants (2000)Lutilhous (3,4 km)
Població amb 62 habitants (2000)Péré (3,5 km)
Població amb 69 habitants (2000)Bonnemazon (3,5 km)
Població amb 216 habitants (2000)Lagrange (3,7 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima erdikontinental eta mendi-ertzetako klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio zentraletako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 1000-1200 mm artekoa)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11,1 °C-koa da, 14,3 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 940 mm-koa da, urtarrilean 9,7 euri-egun eta uztailean 7,5 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Lanamesa udalerrian dago, 7,9 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 11,8 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1219,8 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 38,2 °C-koa da, 2025ko abuztuaren 11an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -17 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 8an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 11,6 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena abuztua da (19,1 °C) eta hotzena urtarrila (4,8 °C). Urteko prezipitazioa 1074 mm-koa da; hilabeterik euritsuena maiatza da (118 mm) eta lehorrena abuztua (66 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,35 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (10,5 °C) baino 1,8 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenetatik lau 2000tik aurrerakoak dira (2022, 2023, 2024 eta 2025). Urterik beroena 2022 izan zen (13,5 °C) eta hotzena 1972 (9,5 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Capvèrn)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 4.8 5.2 8.0 10.1 13.8 17.1 19.0 19.1 15.9 12.5 7.8 5.6 11.6
Pilatutako prezipitazioa (mm) 98 81 87 110 118 83 71 66 71 80 115 94 1074
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,5 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,8+0,5+1,6+1,5+1,7+1,6+0,8+1,40,0+0,8+0,9+1,1
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,5 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea4006008001000120014001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 626 gizon, 655 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
0.00
3.04
 
85-89
 
2.14
3.04
 
80-84
 
7.63
5.11
 
75-79
 
2.75
5.11
 
70-74
 
7.02
5.27
 
65-69
 
7.02
8.79
 
60-64
 
5.65
5.11
 
55-59
 
5.65
11.18
 
50-54
 
7.94
7.83
 
45-49
 
7.33
6.55
 
40-44
 
6.11
6.23
 
35-39
 
7.48
4.79
 
30-34
 
4.58
2.88
 
25-29
 
5.80
4.47
 
20-24
 
1.53
5.27
 
15-19
 
3.82
5.27
 
10-14
 
9.01
3.35
 
5-9
 
3.82
6.71
 
0-4
 
4.73
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Capvern udalerrian 1.280 biztanle zeuden eta 669 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 1,91 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 42,3), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[10]

1.280biztanle
669elkarbizitza-unitate
1,91lagun elkarbizitza-unitateko
381familia
Udalerria
% 16
% 32
% 9
% 42
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 381 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (214). Guraso bakarreko 59 familietatik 34etan ama zen guraso bakarra. 234 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 60k seme-alaba bakarra zuten etxean, 71k bi, eta 16k hiru edo gehiago.[10]

214
108
59
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean234
Seme-alaba bat60
Bi seme-alaba71
Hiru seme-alaba16
Lau edo gehiago0

15 urte edo gehiago zituzten 1.126 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 7,0 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 38,9. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 70,7).[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 7
25-39% 24
40-54% 18
55-64% 34
65-79% 28
80 +% 39
Bikotean bizi da
15-24% 7
25-39% 58
40-54% 71
55-64% 59
65-79% 67
80 +% 51

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 38,6 ezkonduta zegoen, eta beste % 18,7 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 10,1 izatezko bikotean eta % 8,6 PACS bidez lotuta). % 27,6 ezkongabeak ziren, % 6,7 alargunak eta % 8,3 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 38,6
Ezkongabea% 27,6
Izatezko bikotean% 10,1
PACS bidez lotuta% 8,6
Dibortziatuta% 8,3
Alarguna% 6,7

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 31,4), enplegatuak (% 23,3), erdi-mailako lanbideak (% 13,2), goi-mailako langileak (% 12,4). Talde nagusia (erretiratuak, % 31,4) Pirinio Garaiak departamenduko batez bestekoaren (% 37,6) azpitik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,7).[10]

Udalerria
% 8
% 12
% 13
% 23
% 9
% 31
Pirinio Garaiak
% 13
% 17
% 12
% 38
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 1.119 etxebizitza zeuden. Horietatik 666 egoitza nagusi ziren, 406 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 47 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (665), eta apartamentuak gutxi ziren (437). Egoitza nagusietatik 489 beren jabearen bizilekuak ziren, 159 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 17 doan lagata.[11]

1.119etxebizitza
666egoitza nagusi
665etxe
437apartamentu

Etxebizitza multzoa

666
406
Egoitza nagusia (666)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (406)Hutsik (47)

Etxe mota

665
437
Etxea (665)Apartamentua (437)

Jabetza egoera

489
159
Jabeak (489)Alokairuan (159)Doan lagata (17)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1946-1970 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (201).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik73
1919-194537
1946-1970201
1971-1990154
1991-200583
2006-2020100

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (278). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (213 etxebizitzatan). 518 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 325 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 295tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela26
2 gela78
3 gela102
4 gela181
5 gela edo gehiago278

Berogailu mota

210
213
193
Gas sarea (210)Fuel-olioa (36)Elektrizitatea (213)Gas botila (12)Bestelakoak (193)

Aparkalekua eta ibilgailuak

518aparkalekua
325ibilgailu 1
295ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 795 biztanleetatik 611 aktibo ziren (% 76,9), horietako 548 lanean (% 68,9) eta 63 langabezian (aktiboen % 10,3).

79515-64 urteko biztanle
% 76,9aktibo
% 68,9lanean
% 10,3langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 43,0
25-54 urte% 93,3
55-64 urte% 61,5
Gizonak% 77,5
Emakumeak% 76,0

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 20,8
BEPC, brebeta% 20,7
CAP-BEP% 11,2
Batxilergoa% 14,2
Goi-mailako +2% 7,2
Goi-mailako +3/4% 2,4
Goi-mailako +5% 4,4

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 10,3). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

184 ez-aktibotik 58 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 31,5), 66 erretiraturik zeuden (% 35,9) eta 60 bestelako ez-aktibo ziren (% 32,6).

Ez-aktiboak

% 32
% 36
% 33
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 12
% 15
% 21
% 36
% 13
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 655 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 548 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

655enplegu udalerrian
% 81,7soldatapeko
% 18,3ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 24.980 eurokoa zen.

24.980 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 24.320 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 93 komertzioetatik, 4 erauzte enpresak ziren, 3 janari enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 19 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 21 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 6 zerbitzu enpresak ziren, 8 administrazio publikoko enpresak ziren eta 10 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 25 zerbitzu publikoetatik, 2 posta bulegoak ziren, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 2 zurginak, 5 iturginak, 1 eraikuntza enpresa, 5 ile apaindegiak, 5 jatetxeak eta 1 apaindegia.[13]

2009an zeuden 16 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 3 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 4 okindegiak, 1 liburu denda zen, 1 arropa denda zen, 1 zapata-denda zen, 1 altzari denda zen, 1 bitxi-denda zen eta 1 lore-denda zen.[14]

2000. urtean Capvern udalerrian 23 nekazaritza-ustiategi zeuden, 220 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 eta 2 botika zegoen.

2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1970ko azaroaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 1,8 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Lannemezan », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Capvèrn&oldid=11339458"(e)tik eskuratuta