Edukira joan

Clarisse Bader

Wikipedia, Entziklopedia askea

Clarisse Bader (Estrasburgo, 1840ko abenduaren 28a - Parisko 7. barrutian, 1902ko otsailaren 5a) kazetari, historialari eta idazle frantsesa izan zen[1].

Clarisse Bader

Irudi gehiago
Bizitza
JaiotzaEstrasburgo, 1840ko abenduaren 28a
Herrialdea Frantzia
HeriotzaParis, 1902ko otsailaren 5a (61 urte)
Hezkuntza
Hizkuntzakfrantsesa
Jarduerak
Jarduerakidazlea, kazetaria, historialaria eta autorea

20 urte zituela, emakumeei buruzko lan historiko garrantzitsu batean murgildu zen, eta, horretarako, finantzaketa publikoa bilatu zuen. Hala, bi hamarkadako lanean bost liburu argitaratu zituen, horietako lau Antzinaroko emakumeen historiari buruzkoak. 1883an argitaratutako azken lan batek, La femme française dans les temps moderne izenekoak, bere proiektua bukatzen zuen. Emakumeei buruzko bere historiaren ondoren, garrantzi gutxiagoko beste hainbat lan argitaratu zituen, batez ere gizonezko figurei buruzkoak[2].

Hainbat hizkuntza ezagutzen zituen (frantsesaz gain, ingelera, alemanera eta italiera),eta grekeratik eta latinetik itzultzen zuen, eta, funtsean, iturri literarioetatik egin zuen lan[3].

Biografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Haurtzaroa eta hezkuntza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Clarisse Bader 1840ko abenduaren 28an jaio zen Estrasburgon. Bere aita ofizial altsaziarra izan zen, Intendentzia Militarreko ofizial nagusia. XIX. mendeko goi-burgesiako edo erdi-burgesiako emakumea izan zen[4].

Monarkikoa, abertzalea eta, formazioz, katolikoa izan zen, katolizismo sozialaren tradizioan, eta oso hezkuntza sendoa eta zaindua jaso zuen[5]; ingelesez, alemanez eta italieraz hitz egiten zuen, eta gai zen latina eta grekoa itzultzeko, garai hartan oso gutxik zituzten trebetasunak[3].

Karrera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kazetaritzatik atera zuen bizimodua; emakumeen eskubideez eta egoeraz idatzi zuen modu irekian, eta bere lanaren zati handi bat historian oinarritu zen. Emakumeen historia ikerketa eremutzat hartu zuen, eta Antzinako Indiako edo Frantzia garaikideko emakumeez zein Greziako eta Erromako emakumeez idatzi zuen. Frantziako Akademiaren onarpena lortu zuen eta honek bere ikerketen zati bat finantzatu zion[6].

Indianista eta Asiako Elkarteko kidea, ikasia, idazlea, historialaria, irakaslea eta Frantziako Esklabotzaren Aurkako Elkarteko kide[3] izan zen, eta Revue des deux Monde, Journal des Débats, La Défense eta Le Correspondant aldizkarietako kolaboratzaile gisa lan egin[7].

Toru Dutt indiar idazlearekin gutun bidezko harreman labur bat izan zuen, eta hark proposatu zion La femme dans l'Inde Antique lana ingelesera itzultzea[8].

Idazlanak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Clarisse Baderrek bizitza osoa eraman zuen emakumeen egoera ikertzen eta emakumeek hainbat herrialde eta garaitan izan zuten rolari eta egoerari buruzko lan-entziklopedikoa idazten. Bere garaiko pertsona garrantzitsuen biografia ugari idatzi zituen.

Emakume izaerari buruzko bere obra historikoak bost saiakera ditu: La femme dans l’Inde antique (Emakumea antzinako Indian), La femme biblique (Emakume biblikoa), La femme grecque (Emakume greziarra), La femme romaine (Emakume erromatarra) eta La femme française dans les temps modernes (Emakume frantsesa garai modernoetan).

La femme française (Emakume frantsesa) liburuak emakumeei buruzko entziklopedia amaitzen du, modernitateari eskaintzen dion lan bakarra da. Azken lan honen idazkera Frantziako Akademiak bultzatu zuen. Akademiak, ikasketa-beka baten bidez, Botta sariaren 2.000 Frantziar libera eman zizkion Clarisse Baderri[9]. Botta saria lehendakariaren dekretu bidez sortu zen 1875ean, 1883tik aurrera bakarrik eman zen, eta, ordutik, bost urtean behin, 1985era arte, sariaren aurreko bost urteetan frantsesez argitaratutako emakumeen egoerari buruzko lanik onenaren egileari eman zitzaion[9]. Sari hori jaso zuen lehen egilea da Bader.

Feminismoaren inguruko jarrera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bader feministatzat har daiteke bere bizitzako zenbait alderdi zehatzengatik eta bere ikasketetako gaiekiko. Bere idazkietan eta artikuluetan, emakumeek beren eskubideetan zenbait hobekuntza lortzearen alde egiten du.

XIX. mendearen amaieran, feministen multzoa genero-desberdintasunaren ideiaren aurka kokatzen zen bitartean, Clarisse Bader salbuespena izan zen, eta desberdintasunaren ideia defendatu zuen La femme française dans les temps moderne lanean[2].

Idazlearen pentsamendua feminismo moralistan kokatzen da[10]. XIX. mendeko mugimendu feministaren bi korronte handietako batena da hau, eskuin katoliko frantsesarena, dualista esaten zaiona. Korronte hori, diskretuagoa baina, zalantzarik gabe, garai hartako “gehiengo isilaren” adierazgarriagoa, iraganeko tradizioak zaintzean oinarritzen da, bi izaera femenino eta maskulinoak desberdinak direla abiapuntutzat hartuta. Eskuineko korronte feminista horrek beste korronte handi baten kontra egiten du, berdinzalea deritzona, ezkerrekoa. Azken hori emakumeen eta gizonen berdintasun naturalaren postulatu batetik abiatzen da, eta legegilearengan aurrerapen-motor bat ikusten du, emakumea Elizaren eraginetik eta bere erlijio-hezkuntzatik urrun dezakeena, legearen bidez modu laiko batean hezteko eta, horrela, pentsalari aske bihurtzeko aukera emanez[11].

Clarisse Baderren saiakera historikoak ekintza moral, sozial eta kristauaren forma bat dira[7].

La femme française dans les temps modernes lanean, Baderrek dio ez dagoela ados Frantziako Iraultzako emakumeek eta beste talde batzuetakoek sustatutako emakumearen emantzipazio politikoarekin, ondoz ondoko hainbat une historikotan, garai garaikideko emantzipazio mugimenduetaraino. Baderren arabera, ez da emakumea emantzipazio politikoa lortu nahi duena, «nahikoa du bere etxean mantentzea justiziaren, desinteresaren, ohorearen eta abertzaletasunaren tradizioak, interes pertsonala kontzientziaren ahotsari sakrifikarazten diotenak»[4].

Argitalpen nagusiak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • La femme dans l’Inde antique (Emakumea Antzinako Indian, 1863)[12]
  • La femme biblique, sa vie morale et sociale, sa participation au développement de l’idée religieuse (Emakume biblikoa, bere bizitza moral eta soziala, ideia erlijiosoaren garapenean parte hartzea, 1866)[13]
  • La femme grecque: étude de la vie antique (Emakume greziarra: antzinako bizitzaren ikerketa, 1872)[14]
  • La femme romaine: étude de la vie antique (Emakume erromatarra: antzinako bizitzaren ikerketa, 1877)[15]
  • La femme française dans les temps modernes (Emakume frantsesa garai modernoetan, 1883)[16]

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ «Visionneuse - Archives de Paris» archives.paris.fr (kontsulta data: 2025-05-26).
  2. 1 2 (Frantsesez) Ernot, Isabelle. (2007). «L'histoire des femmes et ses premières historiennes (xixe-début xxe siècle)» Revue d'Histoire des Sciences Humaines 16 (1): 165–194.  doi:10.3917/rhsh.016.0165. ISSN 1622-468X. (kontsulta data: 2025-05-26).
  3. 1 2 3 (Frantsesez) Académies, Canal. (2012-03-04). «A la bibliothèque Thiers, à Paris, découvrez Clarisse Bader (1840-1902) et la condition féminine au XIX e siècle» Canal Académies (kontsulta data: 2025-05-26).
  4. 1 2 Bloch, Maurice. (1896). Femmes d'Alsace. Fischbacher. Paris (kontsulta data: 2025-05-26).
  5. ↑ (Frantsesez) De Gubernatis, Angelo (1840-1913) Auteur du texte. (1888-1891). Dictionnaire international des écrivains du jour. T.1, A-Com / A. De Gubernatis. (kontsulta data: 2025-05-26).
  6. ↑ González Gutiérrez, Patricia (2024), ¿Existieron las romanas?, Akal, 38-39 or.
  7. 1 2 (Frantsesez) Sitzmann, Édouard (1836-1918) Auteur du texte. (1909-1910). Dictionnaire de biographie des hommes célèbres de l'Alsace : depuis les temps les plus reculés jusqu'à nos jours. Tome 1 / par Fr. Édouard Sitzmann,.... (kontsulta data: 2025-05-26).
  8. ↑ «Toru Dutt | Making Britain» www5.open.ac.uk (kontsulta data: 2025-05-26).
  9. 1 2 «Prix Botta | Académie française» www.academie-francaise.fr (kontsulta data: 2025-05-26).
  10. ↑ Hemen aipatzen den feminismo moralista terminoaren definizioa Ottonelli V.-n aurki daiteke, La libertà delle donne – Contro il femminismo moralista, il melangolo, Genova, 2011.
  11. ↑ Commission fédérale pour les questions féminines, «Le mouvement féministe du début du siècle à la Première Guerre mondiale» dans Histoire de l’égalité : Femmes Pouvoir Histoire 1848-2000.
  12. ↑ (Frantsesez) Bader, Clarisse. (1863). La femme dans l'Inde antique : études morales et littéraires / par Mlle Clarisse Bader,.... (kontsulta data: 2025-05-26).
  13. ↑ (Frantsesez) Bader, Clarisse. (1866). La femme biblique, sa vie morale et sociale, sa participation au développement de l'idée religieuse / par Mlle Clarisse Bader,.... (kontsulta data: 2025-05-26).
  14. ↑ (Frantsesez) Bader, Clarisse. (1872). La femme grecque : étude de la vie antique. Didier (kontsulta data: 2025-05-26).
  15. ↑ (Frantsesez) Bader, Clarisse. (1877). La femme romaine : étude de la vie antique / par Mlle Clarisse Bader. (kontsulta data: 2025-05-26).
  16. ↑ (Frantsesez) Bader, Clarisse. (1883). La femme française dans les temps modernes / par Clarisse Bader. (kontsulta data: 2025-05-26).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Clarisse_Bader&oldid=11275249"(e)tik eskuratuta