Edukira joan

Fabrezan

Wikipedia, Entziklopedia askea
Fabrezan
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Okzitania
Departamendua Aude
BarrutiNarbonneko barrutia
KantonamenduLézignan-Corbières kantonamendua
Izen ofizialaFabrezan
Posta kodea11200
Geografia
Koordenatuak43°08′08″N 2°41′50″E / 43.1356°N 2.6972°E / 43.1356; 2.6972
Mapa
Azalera28,62 km²
Altitudea54 m, 274 m eta 118 m
MugakideakCamplong-d'Aude, Ferrals-les-Corbières, Fontcouverte, Moux, Saint-Laurent-de-la-Cabrerisse, Thézan-des-Corbières, Tournissan eta Ribaute
Demografia
Biztanleria1.306 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 634 (%50,6) (%49,4) 618 alt_right
Dentsitatea46 bizt/km²
fabrezan.fr

Fabrezan ( frantsesez eta ofizialki: Fabrezan) Okzitaniako udalerria da. Administratiboki Aude departamenduko Frantziako udalerria da, Languedoc-Rousillon eskualdean. Azken erroldaren arabera 1.306 biztanle zituen 28,6 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Camplong-d'Aude, Ferrals-les-Corbières, Fontcouverte, Moux, Saint-Laurent-de-la-Cabrerisse, Thézan-des-Corbières, Tournissan eta Ribaute.

Mapa
Fabrezan eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima mediterraneo garbia du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Csa motakoa da: Mediterraneoko klima epela, uda bero eta lehorrarekin[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima mediterraneo du, eta Proventza eta Lengadoka-Roselloneko klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio urriak udan; eguzkialdi oso ona (2600 ordu/urte); uda beroa (21,5 °C); haize gogorrak; laino gutxi)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H3 zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 14,9 °C-koa da, 0,6 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 601 mm-koa da, urtarrilean 6,9 euri-egun eta uztailean 2,9 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Lagrasse udalerrian dago, 7,8 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 14,1 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 713,1 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 43,7 °C-koa da, 2023ko abuztuaren 23an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -11 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 17an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 14,4 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (23,3 °C) eta hotzena urtarrila (6,9 °C). Urteko prezipitazioa 678 mm-koa da; hilabeterik euritsuena urria da (88 mm) eta lehorrena uztaila (22 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,30 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (13,6 °C) baino 1,6 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2011, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (16,1 °C) eta hotzena 1963 (12,7 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Fabrezan)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 6.9 7.4 10.2 12.7 16.5 20.7 23.3 23.1 19.0 15.1 10.4 7.6 14.4
Pilatutako prezipitazioa (mm) 68 51 57 69 57 36 22 35 53 88 83 60 678
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (13,6 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,6+0,1+1,2+1,0+1,2+1,3+1,0+1,5+0,2+0,4+0,7+0,6
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (13,6 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

BiztanleriaUrtea600900120015001800210024001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 618 gizon, 634 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
0.00
1.62
 
85-89
 
3.15
8.25
 
80-84
 
5.68
3.24
 
75-79
 
4.73
6.63
 
70-74
 
7.26
9.06
 
65-69
 
7.26
5.02
 
60-64
 
8.83
6.47
 
55-59
 
6.31
4.05
 
50-54
 
4.73
6.47
 
45-49
 
6.31
4.85
 
40-44
 
6.31
6.47
 
35-39
 
3.94
6.47
 
30-34
 
7.10
5.66
 
25-29
 
7.10
3.24
 
20-24
 
2.37
6.47
 
15-19
 
4.73
2.43
 
10-14
 
7.10
6.31
 
5-9
 
3.94
7.28
 
0-4
 
3.15
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Fabrezan udalerrian 1.306 biztanle zeuden eta 636 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,05 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 35,4), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[9]

1.306biztanle
636elkarbizitza-unitate
2,05lagun elkarbizitza-unitateko
406familia
Udalerria
% 22
% 35
% 35
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 406 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (221). Guraso bakarreko 42 familietatik 37etan ama zen guraso bakarra. 231 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 100k seme-alaba bakarra zuten etxean, 55k bi, eta 21k hiru edo gehiago.[9]

221
143
42
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean231
Seme-alaba bat100
Bi seme-alaba55
Hiru seme-alaba16
Lau edo gehiago5

15 urte edo gehiago zituzten 1.119 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 7,8 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 45,8. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 76,1).[9]

Bakarrik bizi da
15-24% 8
25-39% 12
40-54% 12
55-64% 24
65-79% 26
80 +% 46
Bikotean bizi da
15-24% 7
25-39% 72
40-54% 76
55-64% 69
65-79% 70
80 +% 49

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 42,6 ezkonduta zegoen, eta beste % 20,3 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 12,3 izatezko bikotean eta % 8,0 PACS bidez lotuta). % 21,7 ezkongabeak ziren, % 8,4 alargunak eta % 6,9 dibortziatuak.[9]

Ezkonduta% 42,6
Ezkongabea% 21,7
Izatezko bikotean% 12,3
Alarguna% 8,4
PACS bidez lotuta% 8,0
Dibortziatuta% 6,9

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 38,4), eskulangileak (% 14,0), enplegatuak (% 13,2), erdi-mailako lanbideak (% 12,4). Talde nagusia (erretiratuak, % 38,4) Aude departamenduko batez bestekoaren (% 37,3) gainetik dago. 14 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 2,2).[9]

Udalerria
% 11
% 12
% 13
% 14
% 38
Aude
% 14
% 16
% 12
% 37
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 953 etxebizitza zeuden. Horietatik 625 egoitza nagusi ziren, 224 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 105 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (884), eta apartamentuak gutxi ziren (62). Egoitza nagusietatik 473 beren jabearen bizilekuak ziren, 127 alokairuan zeuden, 6 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 25 doan lagata.[10]

953etxebizitza
625egoitza nagusi
884etxe
62apartamentu

Etxebizitza multzoa

625
224
105
Egoitza nagusia (625)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (224)Hutsik (105)

Etxe mota

884
Etxea (884)Apartamentua (62)

Jabetza egoera

473
127
Jabeak (473)Alokairuan (127)HLM (6)Doan lagata (25)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919 aurretik artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (159).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik159
1919-194565
1946-197058
1971-1990106
1991-2005101
2006-2020105

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (287). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (419 etxebizitzatan). 400 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 266 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 314tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela3
2 gela23
3 gela83
4 gela229
5 gela edo gehiago287

Berogailu mota

419
144
Gas sarea (3)Fuel-olioa (41)Elektrizitatea (419)Gas botila (18)Bestelakoak (144)

Aparkalekua eta ibilgailuak

400aparkalekua
266ibilgailu 1
314ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 751 biztanleetatik 573 aktibo ziren (% 76,3), horietako 498 lanean (% 66,3) eta 75 langabezian (aktiboen % 13,1).

75115-64 urteko biztanle
% 76,3aktibo
% 66,3lanean
% 13,1langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 48,7
25-54 urte% 90,9
55-64 urte% 56,3
Gizonak% 76,9
Emakumeak% 75,7

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 19,6
BEPC, brebeta% 23,5
CAP-BEP% 13,9
Batxilergoa% 16,0
Goi-mailako +2% 9,7
Goi-mailako +3/4% 3,4
Goi-mailako +5% 6,4

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 13,1). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

178 ez-aktibotik 56 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 31,5), 55 erretiraturik zeuden (% 30,9) eta 67 bestelako ez-aktibo ziren (% 37,6).

Ez-aktiboak

% 31
% 31
% 38
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 15
% 24
% 27
% 26
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 239 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 498 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

239enplegu udalerrian
% 62,8soldatapeko
% 37,2ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 22.760 eurokoa zen.

22.760 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 23.060 €

Kultura

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1970ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 3,0 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Lagrasse », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  9. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]