Gwenedera
| Gwenedera | |
|---|---|
 | |
| Datu orokorrak | |
| Hizkuntza sailkapena | |
| giza hizkuntza indoeuropar hizkuntzak hizkuntza zeltak Uhartetar hizkuntza zeltak Britoi hizkuntzak Southwestern Brythonic (en)  bretainiera | |
| Informazio filologikoa | |
| Hizkuntza-tipologia | V2 hizkuntza, nominatibo-akusatibo hizkuntza eta hizkuntza malgukaria |
| Hizkuntza kodeak | |
| Glottolog | vann1244 |
| Linguasphere | 50-ABB-be |
Gwenedera edo Gwenedeko bretainiera, bretainieraz: Brezhoneg Gwened edo gwenedeg, frantsesez: Breton vannetais, bretainiera hizkuntzaren dialekto bat da, lau dialekto nagusietako bat da, besteak Kernevera, Tregerera eta Leonera dira.
Dialekto honek dituen berezitasun guztiek bere garaian gainontzeko bretainieraren dialektoetako hiztunekiko elkar-ulertzea zaildu bazuten ere, gaur egungo bretainiera estandarraren irakaskuntzak zubiak eraiki ditu dialektoen artean.
Eremua
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Nagusiki Bretainiako Bro Gwened lurralde historikoan mintzatzen da, eta izendapena hari zor dio. Morbihan departamentuaren mendebaldean, Gwened edo Vannes inguruan, hitz egiten da.
Ezaugarriak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Hona hemen dialekto honen ezaugarri nagusiak, arlo fonetikoan zein gramatikaletan banatuta:
Ezaugarri fonetikoak (Ahoskera)
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Azken silabako azpiko azentua: beste hiru dialektoek azken-aurreko silaban jartzen dute indarra (orokorrean), baina Gwenedeko aldaerak hitzaren azken silaba indartzen du.
- Bokal irekiak eta palatalizazioa: Oso ohikoa da kontsonante belareak (/k/ eta /g/) palatalizatzea (/tʃ/ eta /dʒ/ bihurtuz, euskarazko tx eta dj bezala). Adibidez, beste lekutan "k-g" gisa ahoskatzen dena, hemen palatalizatu egiten da.
- "Z" eta "H" arteko alternantzia: Bretainiera estandarreko (Peurunvan) hainbat hitzetan zh idazten den arren, KLT aldaerek /z/ ahoskatzen dute, eta Gwenedekoak, aldiz, /h/ moduan ahoskatzen du (edo mutu geratzen da). Adibidez, Bretainia bera izendatzeko: Breizh (beste hiru dialektoetan -> Breiz; Gwenedeko bretainieraz -> Breih).
Ezaugarri gramatikalak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Aditz-sistemaren formak: Aditz trinko batzuen jokabidea eta iraganeko formak desberdinak dira.
- Mendeko perpausen lokailuak: Adibidez, na bout bezalako kontzesio-lokailuak ("nahiz eta") dialekto honen (eta ingurukoen) ezaugarri propioak dira, iparraldeko aldaeretan agertzen ez direnak.
- Atzizki eta lexiko propioa: Hainbat lexiko eta hitz-altxor berezi mantentzen ditu, antzinako galiar jatorriko hizkuntzaren (veneti herriaren) substratuaren eragina jaso izanaren hipotesiarekin lotu izan direnak.
