Honolulu
| Honolulu Honolulu | ||
|---|---|---|
| county seat (en) | ||
| Administrazioa | ||
| Estatu burujabe | ||
| Estatua | ||
| County of Hawaii | Honolulu konderria | |
| Alkatea | Rick Blangiardi | |
| Izen ofiziala | Honolulu | |
| Jatorrizko izena | Honolulu | |
| Posta kodea | 96801, 96802, 96803 eta 96804 | |
| FIPS kodea | 15-17000 | |
| Geografia | ||
| Koordenatuak | 21°18′17″N 157°51′26″W / 21.3047°N 157.8572°W | |
![]() | ||
| Azalera | 177,2 km² | |
| Altitudea | 12 m | |
| Demografia | ||
| Biztanleria | 350.964 (2020) | |
| Dentsitatea | 1.981 bizt/km² | |
| Informazio gehigarria | ||
| Telefono aurrizkia | 808 | |
| Hiri senidetuak | Bruyères, Caracas, Seul, Sintra, Uwajima, Chengdu, Yangzhou, Baguio, Baku, Santiago de Cali, Candon, Cebu City, Chigasaki (en) | |
| gohawaii.com… | ||
Honolulu AEBetako Hawaii estatuko hiriburu eta uharte haietako hiririk populatuena da. Honoluluk "erroldak esleitutako leku" (census-designated place) estatusa du. Honolulu hiri-konderriaren barnean dago. 2010. urtean 374.701 biztanle zituen.
Hawaiieraz, "Honolulu" "badia babestua" edo "gordelekua" da. Antzina Kou izena omen zuen, Nuuanu Avenue-tik Alakea Street-era eta Hotel Street-etik Queen Street-era gutxi gora behera eremua hartzen duen barruti baten izena, eta gaur egun erdiguneko barrutiaren bihotza dena[1]. Nazioartean ospea duten Oahuko beste leku batzuk Waikiki, Pearl Harbor eta Diamond Head dira.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Oahu uharteko hegoaldean dago, Punchbowl sumendi itzaliaren maldetan.
Ingurune naturala eta klima
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Honoluluko klima tropikala da: tenperatura epelak ditu urte osoan, eta batez ere eguraldi lehorra udan. Tenperatura horiek 19-26 °C artekoak izaten dira neguan, eta 24-32 °C artekoak abuztuan eta irailean. Giro horrek aire zabaleko kirolak egitea errazten du, surfa, adibidez, oso ohikoa da Hawaiin. Euri-sasoia neguan izaten da, eta euri tropikal deritzenak ager daitezke, laburrak baina intentsitate handikoak gehienetan. Köppen-en sailkapen klimatikoaren arabera, Honoluluko klima beroa da (BSh).
| | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 31 | 31 | 32 | 33 | 34 | 33 | 34 | 34 | 35 | 34 | 34 | 32 | 35 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 27 | 27 | 28 | 28 | 29 | 31 | 31 | 32 | 32 | 31 | 29 | 28 | 29 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 19 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 24 | 24 | 23 | 22 | 20 | 22 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | 11 | 11 | 12 | 13 | 16 | 17 | 17 | 17 | 18 | 16 | 14 | 12 | 11 |
| Euria (mm) | 84 | 76 | 51 | 41 | 16 | 7 | 13 | 14 | 18 | 72 | 61 | 82 | 535.2 |
| Euri egunak (≥ 0.01 inch) | 8.5 | 8.4 | 8.8 | 7.5 | 6.8 | 5.7 | 7.1 | 5.6 | 6.9 | 7.6 | 8.8 | 9.7 | 91.4 |
| Eguzki orduak | 213.9 | 214.7 | 260.4 | 252.0 | 282.1 | 285.0 | 306.9 | 303.8 | 279.0 | 244.9 | 201.0 | 198.4 | 3042.1 |
| Iturria: http://www.nws.noaa.gov/climate/xmacis.php?wfo=hnl NOAA | |||||||||||||
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera 405.295 biztanle zeuden. Batez besteko adina 43,6 urtekoa zen, 42,2 urtekoa gizonezkoen artean eta 45,1 urtekoa emakumezkoen artean. Biztanleen % 17,2 18 urtetik beherakoak ziren eta % 21,8 65 urtetik gorakoak. 100 emakumeko, 96,9 gizon zeuden, eta 18 urtetik gorako 100 emakumeko, 95,4 gizon zeuden adin-talde horretan.[2][3]
Arraza eta etnizitatea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera, udalerrian 405.295 biztanle zeuden. Herritarren % 6,3 hispano edo latinoa zen, edozein arrazakoak[oh 1]. Ez-hispanoen artean % 17,8 zuria zen, lekuko biztanleria osoaren % 16,7[oh 2]; % 1,7 beltza edo afroamerikarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 1,6; % 54,7 asiarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 51,3; % 16,7 bi arraza edo gehiago zen, lekuko biztanleria osoaren % 15,6; % 0,1 amerindiarra edo Alaskako natiboa zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,1; % 8,7 Hawaiiko edo Ozeaniako uharteetakoa zen, lekuko biztanleria osoaren % 8,1; eta % 0,3 bestelako arraza bat zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,3.[oh 3][4]
Jatorria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Jaioterriari dagokionez, biztanleen % 47,9 estatu berean jaiotakoak, % 22,7 beste estatu amerikar batean jaiotakoak eta % 25,9 atzerrian jaiotakoak (atzerritarrak) ziren.[oh 4] Atzerritarren artean, % 59,3 AEBko herritar naturalizatuak ziren eta % 40,7 ez ziren herritarrak. Jatorriari erreparatuta, atzerritarren gehiengoa Asian jaiotakoa zen (% 81,4, biztanleria osoaren % 21,1); ondoren Ozeanian (% 9,7, % 2,5), Europan (% 4,0, % 1,0), Latinoamerikan (% 2,9, % 0,8), Ipar Amerikan (% 1,2, % 0,3) eta Afrikan (% 0,6, % 0,2).[oh 5][5]
Etxebizitza eta etxeguneak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udalerrian 177.272 etxebizitza zeuden, horietatik % 88,3 okupatuta eta % 11,7 hutsik.[6] Okupatutako etxebizitzen artean, % 48,2 jabeek okupatutakoak ziren eta % 51,8 errentan hartutakoak.[3] Udalerrian 156.476 etxegune zeuden guztira, horietatik % 60,1 familia-etxeguneak ziren eta % 39,9 familiarik gabekoak. Familia-etxeguneen artean, % 69,9 ezkondutako bikoteek osatzen zituzten eta % 30,1 bestelako familia motek. Familiarik gabeko etxeguneen artean, % 79,8 pertsona bakarrik bizi ziren eta % 20,2 beste norbaitekin, ahaiderik gabe.[7] Talde-bizilekuetan bizi ziren 11.139 pertsona (biztanleria osoaren % 2,7); horietatik 1.210 zuzentze- eta gazte-egoitzetan, 2.819 unibertsitateko ikasleen egoitzetan eta 1.053 egoitza militarretan bizi ziren.[6]
Etxebizitzak
Etxegune motak
Talde-bizilekuetako biztanleria
Hezkuntza-maila
[aldatu | aldatu iturburu kodea]25 urtetik gorako biztanleen artean, % 92,0k batxilergo-titulua edo goragokoa zuten, % 43,9k unibertsitate-gradua edo goragokoa zuten eta % 17,1k graduondoko titulua (masterra, titulu profesionala edo doktoretza) zuten.[8]
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Antzina baleazaleen babes portu soil izan zena, hiri modernoa eta Ozeano Bareko portu nagusietakoa da gaur egun.
Turismo-gune ospetsua da. Mekanika lantegiak, ontziolak, azukre findegiak eta kontserba lantegiak ditu.
Ekipamenduak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Itsas biologian espezializaturiko unibertsitatea.
- Pearl Harbour, AEBetako itsas basea, 10,5 km-ra dago.
Errenta
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Etxeguneen errenta mediana 93.241 $ zen, eta familiena, 120.906 $. Per capita errenta 52.167 $ zen. Biztanleriaren % 11,0 pobrezia-atalasetik behera zegoen.[9] Etxeguneen artean, % 5,1k 10.000 $ baino gutxiagoko errenta zuten, eta % 18,4k 200.000 $ edo gehiagoko errenta zuten.[10]
Etxeguneen errenta banaketa
Honolulutar ezagunak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Kalākaua (1836-1891), Hawaiiko Erresumako erregea.
- Emma Hawaiikoa (1836-1885), Hawaiiko Erresumako erregina ezkontidea.
- Liliʻuokalani (1838-1917), Hawaiiko Erresumako erregina.
- Hiram Bingham (1875-1956), politikari, esploratzaile eta arkeologoa.
- Kaʻiulani (1875-1899), Hawaiiko Erresumako printzesa.
- Lois Lowry (1937-), idazlea.
- Bette Midler (1945-), aktore eta abeslaria.
- Francys Arsentiev (1958-1998), mendigoizalea.
- Melenie Mahinamalamalama Eleneke (1959-2013), pertsona transen eskubideen aldeko ekintzailea.
- Israel Kamakawiwo'ole (1959-1997), musikaria.
- Barack Obama (1961-), politikari demokrata eta AEBetako presidentea 2008tik.
- Kelly Preston (1962-2020), aktore eta modeloa.
- Tia Carrere (1967-), aktore, modelo eta abeslaria.
- Nicole Kidman (1967-), aktorea.
- Kim Coco Iwamoto (1968-), politikaria.
- Timothy Olyphant (1968-), aktorea.
- Nicole Scherzinger (1978-), aktore, abeslari eta telebista-aurkezlea.
- Shannyn Sossamon (1978-), aktore, modelo eta abeslaria.
- Jason Momoa (1979-), aktorea.
- Maggie Q (1979-), aktore eta modeloa.
- Bruno Mars (1985-), musikaria.
- John John Florence (1992-), surflaria.
- Carissa Moore (1992-), surflaria.
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Hispano edo latinoek edozein arrazatakoak izan daitezke.
- ↑ Bigarren ehunekoa lekuko biztanleria osoaren gainean kalkulatuta daude, ez soilik hispano ez direnen taldearen gainean. Hispanoak edozein arrazakoak izan daitezke.
- ↑ Arraza-kategoria hauek Ameriketako Estatu Batuetako Zentsu Bulegoak eta Kudeaketa eta Aurrekontu Bulegoak (OMB) ezarritako sailkapen administratiboak dira, ez sailkapen zientifikoak.
- ↑ Puerto Ricon jaiotakoak eta atzerrian edo AEBko uharte-eremuetan guraso estatubatuarren seme-alaba gisa jaiotakoak jatorriz estatubatuartzat hartzen dira, eta ez dira atzerrian jaiotakotzat zenbatzen.
- ↑ Lehen ehunekoa atzerrian jaiotako biztanleriaren gainean kalkulatuta dago; bigarrena, parentesi artean, udalerriko biztanleria osoaren gainean.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ «About the City, City and County of Honolulu» www.honolulu.gov (kontsulta data: 2025-12-30).
- ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P12, Sex by Age» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
- 1 2 (Ingelesez) «2020 Census Demographic Profile: Table DP1, Median Age and Housing Tenure» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
- ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
- ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Place of Birth by Nativity and Citizenship Status (Table B05002)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
- 1 2 (Ingelesez) «2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
- ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P16, Households by Type» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
- ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B15003, Educational Attainment for the Population 25 Years and Over» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
- ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Tables B19013 (Median Household Income), B19113 (Median Family Income), B19301 (Per Capita Income), and B17001 (Poverty Status in the Past 12 Months)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
- ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B19001, Household Income in the Past 12 Months» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- (Ingelesez) Honoluluko udal webgunea
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
