Edukira joan

La Brillanne

Wikipedia, Entziklopedia askea
La Brillanne
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Proventza-Alpeak-Kosta Urdina
DepartamenduaProventza Garaiko Alpeak
BarrutiForcalquiereko barrutia
Kantonamenducanton of Peyruis
Izen ofizialaLa Brillanne
Posta kodea04700
Geografia
Koordenatuak43°55′36″N 5°53′28″E / 43.9267°N 5.8911°E / 43.9267; 5.8911
Mapa
Azalera7,22 km²
Altitudea349 m, 332 m, 520 m eta 390 m
MugakideakLurs, Niozelles, Oraison eta Villeneuve
Demografia
Biztanleria1.121 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 561 (%49,8) (%50,2) 565 alt_right
Dentsitatea155 bizt/km²
la-brillanne.dlva.fr

La Brillanne ( frantsesez eta ofizialki: La Brillanne) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Proventza Garaiko Alpeak departamenduan dagoena, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. Azken erroldaren arabera 1.121 biztanle zituen 7,2 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Lurs, Niozelles, Oraison eta Villeneuve.

Mapa
La Brillanne eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
La BrillanneLa Brillanne
Població amb 4999 habitants (2000)Oraison (2,5 km)
Població amb 3448 habitants (2000)Villeneuve (4,3 km)
Població amb 233 habitants (2000)Niozelles (4,3 km)
Població amb 381 habitants (2000)Lurs (4,7 km)
Població amb 521 habitants (2000)Pierrerue (5,7 km)
Població amb 2885 habitants (2000)Volx (6,9 km)
Població amb 244 habitants (2000)Le Castellet (7,3 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima mediterraneo aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Csa motakoa da: Mediterraneoko klima epela, uda bero eta lehorrarekin[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Proventza eta Lengadoka-Roselloneko klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio urriak udan; eguzkialdi oso ona (2600 ordu/urte); uda beroa (21,5 °C); haize gogorrak; laino gutxi)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2d zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12,8 °C-koa da, 5,2 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 770 mm-koa da, urtarrilean 6 euri-egun eta uztailean 3,6 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Dauphin_(Proventza_Garaiko_Alpeak) udalerrian dago, 10,1 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 12,6 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 693,2 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42,1 °C-koa da, 2019ko ekainaren 28an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -16,4 °C-koa da, 2012ko otsailaren 7an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 12,8 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (22,9 °C) eta hotzena urtarrila (4,2 °C). Urteko prezipitazioa 717 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (95 mm) eta lehorrena uztaila (28 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,24 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (11,9 °C) baino 1,4 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2015, 2018, 2022, 2023 eta 2024. Urterik beroena 2022 izan zen (14,0 °C) eta hotzena 1984 (11,2 °C).[6]

    Datu klimatikoak (La Brillanne)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 4.2 5.0 8.5 11.5 15.8 20.2 22.9 22.3 17.5 13.1 7.9 4.6 12.8
Pilatutako prezipitazioa (mm) 54 42 45 68 65 49 28 47 75 88 95 61 717
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (11,9 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,8+0,3+1,2+0,9+1,2+1,6+1,0+1,3+0,1+0,6+0,8+0,5
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (11,9 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea200400600800100012001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 565 gizon, 561 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.89
0.00
 
90-94
 
0.00
1.77
 
85-89
 
0.89
5.49
 
80-84
 
4.46
1.77
 
75-79
 
4.63
3.72
 
70-74
 
4.63
2.65
 
65-69
 
4.63
7.26
 
60-64
 
1.78
9.91
 
55-59
 
6.42
8.85
 
50-54
 
10.70
8.67
 
45-49
 
8.02
6.90
 
40-44
 
7.84
1.77
 
35-39
 
5.88
6.02
 
30-34
 
6.95
2.65
 
25-29
 
3.57
4.25
 
20-24
 
4.46
6.02
 
15-19
 
6.95
7.79
 
10-14
 
6.06
10.27
 
5-9
 
6.06
4.25
 
0-4
 
5.17
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, La Brillanne udalerrian 1.121 biztanle zeuden eta 483 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,32 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 32,1), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

1.121biztanle
483elkarbizitza-unitate
2,32lagun elkarbizitza-unitateko
323familia
Udalerria
% 26
% 20
% 20
% 32
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 323 familia zeuden, eta horien artean seme-alabak etxean zituzten bikoteak ziren ugarienak (127). Guraso bakarreko 95 familietatik 72etan ama zen guraso bakarra. 124 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 100k seme-alaba bakarra zuten etxean, 61k bi, eta 37k hiru edo gehiago.[10]

101
127
95
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean124
Seme-alaba bat100
Bi seme-alaba61
Hiru seme-alaba23
Lau edo gehiago14

15 urte edo gehiago zituzten 905 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 3,0 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 45,9. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 77,7).[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 3
25-39% 7
40-54% 10
55-64% 21
65-79% 34
80 +% 46
Bikotean bizi da
15-24% 6
25-39% 72
40-54% 78
55-64% 71
65-79% 59
80 +% 43

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 40,8 ezkonduta zegoen, eta beste % 18,8 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 11,7 izatezko bikotean eta % 7,1 PACS bidez lotuta). % 27,5 ezkongabeak ziren, % 6,0 alargunak eta % 7,0 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 40,8
Ezkongabea% 27,5
Izatezko bikotean% 11,7
PACS bidez lotuta% 7,1
Dibortziatuta% 7,0
Alarguna% 6,0

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 29,0), erdi-mailako lanbideak (% 20,7), enplegatuak (% 16,8), eskulangileak (% 16,8). Talde nagusia (erretiratuak, % 29,0) Proventza Garaiko Alpeak departamenduko batez bestekoaren (% 37,0) azpitik dago. 10 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 2,1).[10]

Udalerria
% 21
% 17
% 17
% 29
Proventza Garaiko Alpeak
% 8
% 14
% 15
% 11
% 37
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 558 etxebizitza zeuden. Horietatik 482 egoitza nagusi ziren, 17 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 58 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (456), eta apartamentuak gutxi ziren (97). Egoitza nagusietatik 275 beren jabearen bizilekuak ziren, 194 alokairuan zeuden, 72 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 14 doan lagata.[11]

558etxebizitza
482egoitza nagusi
456etxe
97apartamentu

Etxebizitza multzoa

482
58
Egoitza nagusia (482)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (17)Hutsik (58)

Etxe mota

456
97
Etxea (456)Apartamentua (97)

Jabetza egoera

275
194
72
Jabeak (275)Alokairuan (194)HLM (72)Doan lagata (14)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (121).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik54
1919-194526
1946-197092
1971-1990121
1991-200574
2006-202096

Egoitza nagusien artean gehienek 4 gela zituzten (184). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (299 etxebizitzatan). 351 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 216 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 234tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela10
2 gela18
3 gela113
4 gela184
5 gela edo gehiago157

Berogailu mota

65
299
114
Fuel-olioa (65)Elektrizitatea (299)Gas botila (5)Bestelakoak (114)

Aparkalekua eta ibilgailuak

351aparkalekua
216ibilgailu 1
234ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 694 biztanleetatik 535 aktibo ziren (% 77,1), horietako 475 lanean (% 68,4) eta 60 langabezian (aktiboen % 11,2).

69415-64 urteko biztanle
% 77,1aktibo
% 68,4lanean
% 11,2langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 48,9
25-54 urte% 91,3
55-64 urte% 62,3
Gizonak% 78,7
Emakumeak% 75,5

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 23,8
BEPC, brebeta% 25,8
CAP-BEP% 11,7
Batxilergoa% 11,5
Goi-mailako +2% 1,3
Goi-mailako +3/4% 7,3
Goi-mailako +5% 9,1

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 11,2). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

159 ez-aktibotik 63 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 39,6), 33 erretiraturik zeuden (% 20,8) eta 63 bestelako ez-aktibo ziren (% 39,6).

Ez-aktiboak

% 40
% 21
% 40
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 31
% 29
% 27
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 313 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 475 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

313enplegu udalerrian
% 78,0soldatapeko
% 21,7ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 22.680 eurokoa zen.

22.680 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 24.240 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 66 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 3 janari enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 12 eraikuntza enpresak ziren, 19 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 5 zerbitzu enpresak ziren, 6 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 23 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 funeraria, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 3 igeltseroak, 2 zurginak, 1 iturgina, 3 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 2 ile apaindegiak, 4 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.[13]

2009an zeuden 8 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 2 okindegiak, 2 liburu dendak, 1 kirol-denda zen, 1 lur eta paretak apaintzeko denda zen eta 1 drogeria zen.[14]

2000. urtean La Brillanne udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 162 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 2003ko abuztuaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 1,9 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Dauphin », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=La_Brillanne&oldid=11314821"(e)tik eskuratuta