Edukira joan

Lagarde-Marc-la-Tour

Lagarde-Marc-la-Tour
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
DepartamenduaCorrèze
Izen ofizialaLagarde-Marc-la-Tour
Posta kodea19150
Geografia
Koordenatuak45°11′16″N 1°48′30″E / 45.1878°N 1.8083°E / 45.1878; 1.8083
Mapa
Azalera28,14 km²
MugakideakSainte-Fortunade, Ladignac-sur-Rondelles, Pandrignes, Saint-Paul, Saint-Sylvain, Forgès eta Albussac
Demografia
Biztanleria928 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 435 (%46,1) (%53,9) 509 alt_right
Dentsitatea33 bizt/km²
Informazio gehigarria
Sorrera2019ko urtarrilaren 1a

Lagarde-Marc-la-Tour Frantziako udalerri bat da, Akitania Berria eskualdeko Corrèze departamenduan. 2019an sortu zen Lagarde-Enval eta Marc-la-Tour herriak batuta. Azken zentsuaren arabera 928 biztanle zituen, eta 28,14 kilometro koadro.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Sainte-Fortunade, Ladignac-sur-Rondelles, Pandrignes, Saint-Paul, Saint-Sylvain, Forgès eta Albussac.

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfa motakoa da: klima epela, uda beroa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Massif Centraleko mendebaldea eta ipar-mendebaldeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 900-1500 mm artekoa, gehiena udazkenean eta neguan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 10,9 °C-koa da, 3,6 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1332 mm-koa da, urtarrilean 12,3 euri-egun eta uztailean 7,9 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Tulle udalerrian dago, 8,1 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 12,1 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1236,1 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,7 °C-koa da, 2026ko ekainaren 22an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -21 °C-koa da, 1987ko urtarrilaren 18an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 11,0 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (19,2 °C) eta hotzena urtarrila (3,7 °C). Urteko prezipitazioa 1247 mm-koa da; hilabeterik euritsuena abendua da (132 mm) eta lehorrena uztaila (81 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,11 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (10,9 °C) baino 0,9 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenetatik lau 2000tik aurrerakoak dira (2020, 2022, 2023 eta 2025). Urterik beroena 2022 izan zen (12,8 °C) eta hotzena 2010 (9,8 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Lagarde-Marc-la-Tour)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 3.7 4.1 7.4 10.0 13.8 17.3 19.2 18.8 14.9 11.6 6.9 4.3 11.0
Pilatutako prezipitazioa (mm) 114 92 95 113 109 93 81 83 97 110 130 132 1247
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,9 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
−0,3−0,9+0,9+0,8+1,1+1,2+0,4+0,8−1,1−0,6−0,3−0,3
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,9 °C)
+2 °C−2 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

BiztanleriaUrtea5006007008009001000110012001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 509 gizon, 435 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.98
 
90-94
 
3.45
2.95
 
85-89
 
1.15
1.96
 
80-84
 
2.30
7.86
 
75-79
 
1.15
7.86
 
70-74
 
6.90
9.63
 
65-69
 
10.34
3.93
 
60-64
 
10.34
5.89
 
55-59
 
5.75
3.93
 
50-54
 
5.75
7.86
 
45-49
 
6.90
6.88
 
40-44
 
10.34
4.91
 
35-39
 
6.90
2.95
 
30-34
 
3.45
4.91
 
25-29
 
5.75
2.95
 
20-24
 
4.60
6.88
 
15-19
 
5.75
3.93
 
10-14
 
4.60
5.89
 
5-9
 
2.30
7.86
 
0-4
 
2.30
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Lagarde-Marc-la-Tour udalerrian 928 biztanle zeuden eta 446 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,08 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 35,7). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 35,0 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[9]

928biztanle
446elkarbizitza-unitate
2,08lagun elkarbizitza-unitateko
290familia
Udalerria
% 25
% 36
% 35
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 290 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (159). Guraso bakarreko 20 familietatik 15etan ama zen guraso bakarra. 169 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 59k seme-alaba bakarra zuten etxean, 53k bi, eta 10k hiru edo gehiago.[9]

159
111
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean169
Seme-alaba bat59
Bi seme-alaba53
Hiru seme-alaba5
Lau edo gehiago5

15 urte edo gehiago zituzten 796 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 0,0 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 54,8. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 25-39 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 81,1).[9]

Bakarrik bizi da
15-24% 0
25-39% 8
40-54% 12
55-64% 25
65-79% 23
80 +% 55
Bikotean bizi da
15-24% 9
25-39% 81
40-54% 77
55-64% 75
65-79% 76
80 +% 41

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 51,0 ezkonduta zegoen, eta beste % 18,1 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 11,6 izatezko bikotean eta % 6,5 PACS bidez lotuta). % 17,2 ezkongabeak ziren, % 8,2 alargunak eta % 5,5 dibortziatuak.[9]

Ezkonduta% 51,0
Ezkongabea% 17,2
Izatezko bikotean% 11,6
Alarguna% 8,2
PACS bidez lotuta% 6,5
Dibortziatuta% 5,5

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 43,7), erdi-mailako lanbideak (% 15,5), enplegatuak (% 15,5), eskulangileak (% 8,7). Talde nagusia (erretiratuak, % 43,7) Corrèze departamenduko batez bestekoaren (% 38,9) gainetik dago. 20 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 4,5).[9]

Udalerria
% 15
% 15
% 9
% 44
Corrèze
% 14
% 15
% 14
% 39
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 584 etxebizitza zeuden. Horietatik 448 egoitza nagusi ziren, 70 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 66 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (566), eta apartamentuak gutxi ziren (15). Egoitza nagusietatik 361 beren jabearen bizilekuak ziren, 74 alokairuan zeuden, 15 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 13 doan lagata.[10]

584etxebizitza
448egoitza nagusi
566etxe
15apartamentu

Etxebizitza multzoa

448
70
66
Egoitza nagusia (448)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (70)Hutsik (66)

Etxe mota

566
Etxea (566)Apartamentua (15)

Jabetza egoera

361
74
Jabeak (361)Alokairuan (74)HLM (15)Doan lagata (13)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (128).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik82
1919-194541
1946-197053
1971-1990128
1991-200560
2006-202082

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (251). 187 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 354 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 190 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 239tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela3
2 gela10
3 gela56
4 gela128
5 gela edo gehiago251

Berogailu mota

88
149
187
Gas sarea (5)Fuel-olioa (88)Elektrizitatea (149)Gas botila (19)Bestelakoak (187)

Aparkalekua eta ibilgailuak

354aparkalekua
190ibilgailu 1
239ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 513 biztanleetatik 409 aktibo ziren (% 79,7), horietako 376 lanean (% 73,3) eta 33 langabezian (aktiboen % 8,1).

51315-64 urteko biztanle
% 79,7aktibo
% 73,3lanean
% 8,1langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 35,9
25-54 urte% 96,1
55-64 urte% 64,3
Gizonak% 82,6
Emakumeak% 76,9

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 24,0
BEPC, brebeta% 11,1
CAP-BEP% 9,1
Batxilergoa% 8,4
Goi-mailako +2% 5,7
Goi-mailako +3/4% 1,8
Goi-mailako +5% 6,1

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 8,1). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

104 ez-aktibotik 41 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 39,4), 46 erretiraturik zeuden (% 44,2) eta 17 bestelako ez-aktibo ziren (% 16,3).

Ez-aktiboak

% 39
% 44
% 16
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 13
% 23
% 30
% 22
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 92 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 376 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

92enplegu udalerrian
% 41,3soldatapeko
% 58,7ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 25.050 eurokoa zen.

25.050 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 24.910 €
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1957ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 5,3 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Tulle », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  9. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]