Luisa Valenzuela

Luisa Valenzuela
(2017) Irudi gehiago
Bizitza
Jaiotza	Buenos Aires, 1938ko azaroaren 26a (87 urte)
Herrialdea	Argentina
Familia
Ama	Luisa Mercedes Levinson
Hezkuntza
Heziketa	International Writing Program (en)
Hizkuntzak	gaztelania
Jarduerak
Jarduerak	idazlea, eleberrigilea, ipuingilea eta kazetaria
Enplegatzailea(k)	Columbia Unibertsitatea
Jasotako sariak	ikusi John Simon Guggenheim Memorial Foundation beka  (1982) Fulbright beka Gran Premio de Honor de la SADE  (2016)
Kidetza	Arteen eta Zientzien Ameriketako Estatu Batuetako Akademia
luisavalenzuela.com

Luisa Valenzuela (Buenos Aires, 1938ko azaroaren 26a) argentinar idazlea da, eleberriak, ipuinak, mikrokontakizunak eta saiakerak idatzi dituena. Kazetaritzan jardun zuen urte luzez, eta hedabide nazional eta atzerritarrentzako zutabeak idazten jarraitzen du.

Bere lanaren ezaugarri nagusia estilo esperimental bat da, ikuspegi feminista batetik egitura sozial hierarkikoak zalantzan jartzen dituena.

Beharbada ezagunagoa da 1970eko hamarkadan Argentinan izandako diktadurari erantzunez idatzitako lanengatik. “Como en la guerra” (1977), “Cambio de armas” (1982) eta “Cola de lagartija” (1983) lanek diktaduraren kritika indartsua eta giza sexualitateari eta genero-harremanei datxezkien gizarte-antolaketako forma patriarkalen eta botere-egituren azterketa uztartzen dituzte.

Bizitza

Luisa Mercedes Levinson idazlearen eta Pablo Francisco Valenzuela medikuntza-doktorearen alaba, bere haurtzaroko etxean garai hartako literatur figura handienak biltzen ziren, hala nola, Adolfo Bioy Casares , Jorge Luis Borges eta Ernesto Sabato. Txikitan zientziekiko eta, batez ere, abenturarekiko erakarpen handia sentitu zuen. 17 urte zituenetik, tokiko hainbat hedabidetan argitaratzen hasi zen, hala nola, Atlántida , El Hogar y Esto Es , eta Radio Belgrano irratirako ere lan egin zuen.

20 urte zituela, Théodore Marjakekin ezkondu berria, merkatari eta ingeniari frantsesa, Normandiara joan zen bizitzera, eta urtebetera Parisera joan zen. Han, Buenos Airesko "El Mundo" egunkariko berriemaile izan zen, Radio Télévision Française (Amérique Latine) irratirako saioak egin zituen, Tel Quel taldeko eta Nouveau Roman taldeko kideengana joan zen, eta bere lehen eleberria idatzi zuen: "Hay que sonreír". 1959an bere alaba jaio zen, gaur egungo Anna-Lisa Marjaky artista plastikoa. 1961ean Buenos Airesera itzuli zen eta bertan kazetari bezala lan egin zuen "La Nación" egunkarian (1965ean Kraft Sari Nazionala jaso zuen bere kazetaritza lanagatik) eta askoz geroago "Crisis" aldizkarian, beste egunkari batzuen artean. 1965ean dibortziatu egin zen. 1967 eta 1968 urteetan Bolivian, Perun eta Brasilen ibili zen Nazioarentzat lanean. 1969an Fulbright Beka lortu zuen Iowako Unibertsitatean International Writers’ Workshop-ean parte hartzeko, eta bertan idatzi zuen "El gato eficaz". 1972tik 1974ra Bartzelona (eta bertan idatzi zuen "Como en la guerra" eleberria) eta Paris artean bizi izan zen, eta Mexikotik igaro zen New Yorken egonaldi labur bat egin ondoren. Han, Ipar Amerikako literatura marjinalaren alderdiak ikertu zituen, Arteen Funts Nazionaleko bekadun gisa. Argentinako Berrantolaketa Nazionalaren Prozesuaren diktadura izugarriaren ondorioz, "Aquí pasan cosas raras" eta "Como en la guerra" argitaratuta, eta "Cambio de armas" idatzi ondoren, ezkutuan egon behar izan zuen. 1979an New Yorkera joan zen, Columbiako Unibertsitateak gonbidatuta, erresidentzian zegoen idazle gisa. Bertan 10 urte eman zituen Columbiako Unibertsitatean Latin American Literatureko irakasle laguntzaile gisa, eta NYUko Berg katedra izan zuen, Idazketa Saila utzi arte egon zen han.

New York Institute for the Humanities erakundeko, Fund for Free Expressioneko eta PEN American Center-eko Freedom to Write Komittee-ko kidea izan zen.Guggenheim Beka eskuratu zuen 1983an. Hitzaldiak eman zituen eta sinposioetara joan zen herrialde osoan zehar, omenaldiak jaso zituen (Putterbaugh Conference, besteak beste), eta sari garrantzitsuetako epaimahaia izan zen. Han argitaratu ziren lehen aldiz "Cambio de Armas" kontakizunen liburukia eta "Cola de lagartija" eleberria.

1989an Buenos Airesera itzuli zen behin betiko, eta bertan "Realidad nacional desde la cama" eleberria idatzi zuen (hasiera batean antzezlan gisa proiektatua), eta New Yorken hasitako "Novela negra con argentinos" osatu zuen, agian hiri handi horren agur gisa. 2001eko amaieran, Habanako Casa de las Américasek "Egilearen Astea" eskaini zion. Carlos Fuentesek gonbidatuta, Monterreyko Institutu Teknologikoko (Mexiko) Alfonso Reyes Katedraren aholku-batzordeko kide izan zen.

Asko izan ziren egileari eskainitako sinposioak: 2002ko abuztuaren 2an eta 3an Luisa Valenzuelaren lanari buruzko jardunaldiak egin ziren MALBAko (Buenos Aireseko Arte Museo Latinoamerikarra) auditorioan. 1981eko uztailean ohorezko gonbidatua izan zen, "Luisa Valenzuela: a simposium", Trobeko Unibertsitatea, Melbourne, Australia. Monterreyko Liburuaren Nazioarteko Azokaren IX. Literatur Solasaldia, Luisa Valenzuelaren lanari eskainia. Nazioarteko sinposioa: "Hurbilketak Luisa Valenzuelaren obra literariora", Vienako Unibertsitatea. 2015ean Luisa Valenzuela "El vértigo de la escritura" Jardunaldiak egin ziren, Anfibia Aldizkaria, MALBA Museoa, UNSAM, Argentinako Errepublikako Liburutegi Nazionala. 2019an, Silvia Lemusek "Carlos Fuentes" urrezko domina eman zion FILen irekiera-konferentzian. 2021ean Marea eta Interzona argitaletxeen aldi bereko aurkezpena egin zen Kirchner Kultur Etxean. Gaur egun idazten eta ekitaldietan parte hartzen jarraitzen du.

Sariak eta bekak

• 1965 Kraft piola bere kazetaritza lanengatik.
• 1966 Zinematografia Institutu Nazionalaren Saria "Clara" gidoiari, "Hay que sonreir" eleberrian oinarritua.
• 1969 Fulbright beka Iowako Unibertsitateko Nazioarteko Idazketa Programan parte hartzeko.
• 1972 Arteen Funts Nazionalaren beka New Yorkeko ikerketetarako.
• 1981/82 Fellow of the Institute for the Humanities of New York University.
• 1983 Guggenheim beka.
• 1985 Distinguished Writer in Residence at New York University.
• Honoris causa doktorea, Knoxeko Unibertsitatekoa (Illinois).
• 1997 Brasilgo Letren Akademiaren Assis Matxado Domina.
• 2004 Diploma Merituagatik Connectiche saria: Bosturtekoa 1994 - 1998.
• 2004 Astralba Saria eman zion Puerto Ricoko Unibertsitateak bere obra osoari.
• 2011 Eliged Foreign Honorary Member of the American Academy of Arts and Sciences.
• 2016 SADEko Ohorezko Sari Nagusia.
• 2017 Honoris causa doktore San Martingo Unibertsitate Nazionalean.
• 2017 Literatur Merezimenduaren León de Greiff Saria.
• 2019 Gaztelaniazko literatur sorkuntzaren Carlos Fuentes Nazioarteko Saria.
• 2019 "Carlos Fuentes" Urrezko Domina FIL Guadalajarako literatur aretoaren irekieran.
• 2023 Nuevo León Alfonso Reyes saria, laugarren edizioa.
• 2025 Letretako Ibilbidearen Saria, Arteen Funts Nazionalak emana.

Literatur lanak

Eleberriak

• "Hay que sonreír" ("Irribarre egin beharra dago"). Nobela. Buenos Aires: Editorial Americalee, 1966. (CD-Rom: Buenos Aires, Ediciones La Margarita Digital, 2004).
• "El gato eficaz" ("Katu eraginkorra"). Nobela. Mexiko: Joaquín Mortíz argitaletxea, 1972. (Beste edizio batzuk: Buenos Aires: Ediciones de la Flor, 1991, 2001. / Buenos Aires: interzona editora, 2023).
• "Como en la guerra" ("Gerran bezala"). Nobela. Buenos Aires: Hegoamerikarra, 1977. (Beste edizio batzuk: La Habana: Ediciones Casa de las Américo, 2001).
• "Cola de lagartija" ("Sugandilaren isatsa"). Nobela. Buenos Aires: Bruguera argitaletxea, 1983. (Beste edizio batzuk: Mexiko: Kultur Zabalkundea, UNAM, 1992. Mexiko: Planeta, 1998).
• "Realidad nacional desde la cama" ("Errealitate nazionala ohetik"). Nobela. Buenos Aires: Grupo Editor Latinoamericano, 1990, 1993.
• "Novela negra con argentinos" ("Nobela beltza argentinarrekin"). Nobela. Bartzelona: Ed. Plaza eta Janés, 1990. (Beste edizio batzuk: Hanover (NH): Ediciones del Norte, 1990. Buenos Aires: Editorial Sudamericana, 1991).
• "La Travesía" ("Zeharbidea"). Nobela. Buenos Aires: Editorial Norma, 2001. (Beste edizio batzuk: La otra orilla (Bilduma), Bartzelona, 1997; Alfaguara argitaletxea, Mexiko, 2002, Bogota 2002).
• "El Mañana". Buenos Aires: Seix Barral, 2010. (Beste edizio batzuk: Buenos Aires: interzona editora, 2020)
• "Carta de navegacion" ("Nabigazio-gutuna"). Buenos Aires: interzona editorea.
• "Cuidado con el tigre" ("Kontuz tigrearekin"). Buenos Aires: Seix Barral argitaletxea, 2011.
• "La máscara sarda, el profundo secreto de Perón" ("Maskara sarda, Peronen sekretu sakona"). Buenos Aires: Seix Barral argitaletxea, 2012.
• "Fiscal muere" ("Fiskal hil egin da"). Buenos Aires: Interzona argitaletxea, 2021.

Ipuinak eta kontakizunak

• "Los heréticos" ("Heretikoak"). Ipuinak. Buenos Aires: Pauls argitaletxea, 1967.
• "Aquí pasan cosas raras" ("Hemen gauza arraroak gertatzen dira"). Ipuinak. Buenos Aires: Ediciones de la Flor, 1975 eta 1991.
• "Libro que no muerde" ("Hozka egiten ez duen liburua"). Ipuinak. Mexiko: Kultur Zabalkundea, UNAM, 1980.
• "Cambio de armas" ("Armak aldatzea"). Kontakizunak. Ediciones del Norte, Hanover, 1982. (Beste edizio batzuk: Mexiko: Martín Casilla Editores, 1982. Buenos Aires: Editorial Norma, 2004).
• "Donde viven las águilas" ("Arranoak bizi diren lekuan"). Ipuinak. Buenos Aires: Celtia argitaletxea, 1983.
• "Simetrías" ("Simetriak"). Ipuinak. Buenos Aires: Ed. Hegoamerikarra, 1993. (Beste edizio batzuk: Barcelona: Ed. Plaza y Janés, 1997).
• "Antología personal" ("Antologia pertsonala"). Buenos Aires: Ediciones Desde la Gente, 1998.
• "Cuentos completos y uno más" ("Ipuin osoak eta bat gehiago"). México / Buenos Aires: Alfaguara, 1999, 2001.
• "Simetrías/Cambio de armas" ("Simetriak/Arma aldaketa") (Luisa Valenzuela eta kritika). Valentzia: Ediciones ExCultura, 2002.
• "El placer rebelde. Antología general" ("Atsegin bihurria. Antologia orokorra"). Hitzaurrea eta Guillermo Saavedraren hautaketa. Buenos Aires, Mexiko: Fondo de Cultura Económica, 2003.
• "BREVS. Microrrelatos completos hasta hoy". ("BREVS. Mikroipuin osoak gaur arte"). Kordoba (Arg. ): Alción argitaletxea, 2004.
• "Trilogía de los bajos fondos" (Hay que sonreír, Como en la guerra, Novela negra con argentinos). Mexiko: Fondo de Cultura Económica, 2004.
• "Acerca de Dios (o aleja)" ("Jainkoari buruz (edo urrundu)"). Rosario (Argentina): Fundación Ross argitaletxea, 2007.
• "Generosos inconvenientes" ("Eragozpen eskuzabalak"). Ipuinen antologia. Francisca Noguerol Jiménezen edizioa. Palentzia: Menoscuarto ediciones, 2008. (harea-erlojua, 35)
• "Tres por cinco" (" Hiru bider bost"). Madril: Páginas de Espuma, 2008. (Bilduma Voces / Literatura). Argentinan argitaratua 2010ean.
• "Juego de villanos" ("Bilau-jokoa"). Bartzelona: Thule Ediciones, 2008. (Micromundos bilduma, 18)
• "Tres por cinco" ("Hiru bider bost"). Madril: Páginas de Espuma argitaletxea, 2008. (Beste edizio batzuk: Buenos Aires: Editorial Páginas de Espuma/La Compañía, 2010)
• "ABC de las microfábulas" ("Mikrofabulen ABCa"). Rufino de Mingok irudiztatutako artearen edizioa. Madril: Del Centro Editores, 2009. (Beste bilduma batzuk: Lorenzo Amengualek ilustratutako arte edizioa, Buenos Aires: Editorial La Vaca, 2011)
• "Zoorpresas zoológicas". Mikrokontakizunak. Buenos Aires: Mazedonia argitaletxea, 2013.
• "Zoorpresas y demás microfábulas" ("Zoorpresak eta gainerako mikrofabulak"). Lima: El Gato Descalzo argitaletxea, 2013.
• "Cambio de armas y otros cuentos políticos" ("Armen aldaketa eta bestelako ipuin politikoak"). Buenos Aires: Ediciones Colihue, 2015.
• "Cuentos de nuestra América" ("Gure Amerikako ipuinak"). Cuernavaca: La Ratona Cartonera argitaletxea, 2018.
• "El chiste de Dios y otros cuentos" ("Jainkoaren txistea eta beste ipuin batzuk"). Quindio, Kolonbia: Koaderno Beltzak argitaletxea, 2017. (Beste edizioak: Buenos Aires: Editorial Voria Stefanovsky/SB 2019)
• "Circo de tres pistas" ("Hiru pistako zirkua"). Antologia pertsonala. Erresistentzia: ConTexto Libros, 2019.
• "Cuentos de Hades revistados" ("Hadesen ipuin errebisatuak"). Buenos Aires: Desde la Gente argitaletxea, 2021.

Saiakerak

• "Peligrosas palabras". ("Arriskutsuak Hitzak"). Entseguak. Buenos Aires: Editorial Temas, 2001. (Beste edizio batzuk: Mexiko: Editorial Océano, 2002).
• "Escritura y Secreto" ("Idazketa eta Sekretua"). Entseguak. Mexiko: Ariel argitaletxea, 2002. (Beste edizio batzuk: Mexiko: Fondo de Cultura Económica, 2003).
• "Los deseos oscuros y los otros (cuadernos de New York)". ("Desio ilunak eta besteak (New Yorkeko koadernoak")). Buenos Aires: Ed. Norma, 2002.
• "Acerca de Dios (o aleja)" ("Jainkoari buruz (edo urrundu)"). Rosario: Fundación Ross argitaletxea, 2007. (Evaren haziak)
• "Taller de escritura breve". ("Idazketa laburraren tailerra"). Lima: Sarita Cartonera argitaletxea, 2007.
• "Entrecruzamientos" ("Gurutzatzeak"). Kortazar - Fuentes. Alfaguara, 2014.
• "Diario de máscaras". Buenos Aires: Capital Intelektual argitaletxea, 2014.
• "Lecciones de arte" ("Arte-ikasgaiak") (“Adimen Distiratsuen Aholkuak” bilduma). Mexiko: Hezkuntza Langileen Sindikatu Nazionala, 2014.
• "Conversación con las máscaras" ("Maskarekin solasean"). Lima: Micrópolis argitaletxea, 2016.
• "Diario de máscaras. Antología". Cuernavaca: La Ratona Cartonera argitaletxea, 2019.
• "La cortina negra" ("Gortina beltza"). Buenos Aires (separata de Interior día / Interios noche: Fudación Proyecto al Sur, 2019.
• "Carta de navegación para El Mañana" (faszikulua). Buenos Aires: Interzona Editora, 2020.
• "La mirada horizontal" ("Begirada horizontala"). Buenos Aires: Marea argitaletxea (Bildumako Kazetaritza), 2021.
• "Los tiempos detenidos", Buenos Aires: Editorial Marea (Colección Ficciones reales), 2022.

Itzulpen lanak (ordena kronologikoan)

Bere lan osoa ingelesera itzulia izan da. Alemanera, frantsesera, portugesera, nederlandera, serbiera, persiera eta japonierara, besteak beste.

• Clara: 13 short stories and a novel. Hortense Carpentier eta J. Jorge Castelloren itzulpena. New York: Harcourt, Brace and Jovanovich, 1976.
• "I’m Your Horse in the Night" (Rosette C. Lamonten itzulpena), in: Centerpoint (on Time, Space, Dream). Volume 2, Number 3 (issue 7). New York, Fall 1977.
• Strange Things Happen Here. 19 kontakizunak eta nobela bat. Helen R. Lanen itzulpena. New York: Harcourt, Brace and Jovanovich, 1979.
• The Lizard's Tail. Gregory Rabassaren itzulpena. New York: Farrar Straus and Giroux, 1983. (Beste edizio bat: Londres: Serpent's Tail, 1987).
• Other Weapons. Itzulpena: Deborah Bonner. Hanover, NH: Ediciones del Norte, 1985.
• Troca d’armas. Itzul. eduardo Brandão. Sao Paulo, Brasil: Art Editora, 1986. (Portugesa)
• He Who Searches. Helen Lanen itzulpena. Elmwood Park, IL: The Dalkey Archives, 1986.
• Wisseling van wapens. Vertaling Elisabeth van Elsen. Amsterdam: Uitgeverij Wereldbibliotheek, 1988. (nederlandera)
• Open Door (selected short stories). Translated by Hortense Carpentier, J. Jorge Castello, Helen Lane, Christopher Leland, Margaret Sayers Peden eta David Unger. Hanover, NH: North Point Press, 1988. (Beste edizio bat: Londres: Serpent's Tail, 1992).
• Buki no kokan. Ayako Saitok itzulia. Tokyo: Gendaikikakushitsu Publishers, 1990. (Raten amerika bungaku senshu, 2. )(Japoniera)
• "Waffentausch", in: AMORica Latina (alemanezko itzulpena: Erna Pfeiffer), Viena: Wiener Fauenverlag, 1991.
• The Censors (selected short stories, edizio elebiduna). Hortense Carpentier, J. Jorge Castello, Helen Lane, Christopher Leland, Margaret Sayers Peden eta David Ungerren itzulpenekin. Willimantic, CT, USA : Curbstone Press, 1992.
• Black Novel (with Argentines). Toby Talbot-en itzulpena. New York: Simon & Schuster, 1992. (Beste edizioak: St. Leonard, Australia: Allen & Unwin, 1992. Pittsburgh, PA, USA: Latin American Literary Review Press, 2001).
• Bedside Manners. Margaret Jull Costaren itzulpena. Londres / New York: Serpent's Tail / High Risk, 1995. (Beste edizio bat: Londres: Serpent's Tail, 1995).
• "Symmetrien", in: Torturatua (alemanezko itzulpena: Erna Pfeiffer), Viena: Wiener Fauenverlag, 1995.
• Promena oružja, Ksenija Bilbijaren itzulpena. Belgrad, Jugoslavia: Izdavacko Preduzece "Rad", 1995. (Serie Rec i Misao, 450) (Serbio)
• Offene Tore (Geschichten aus Lateinamerika). Alemanezko itzulpena: Erna Pfeiffer, Viena: Wiener Frauenverlag, 1996.
• Symmetries (kontakizunak). Margaret Jull Costak gaztelaniatik itzuliak. Londres/New York: Serpent’s Tail/High Risk, 1998.
• Argia. Andrea G. Labinger-en itzulpena. Pittsburgh, PA: Latin American Literary Review Press, 1999.
• Romance negro com argentinos. Itzulpena: Paloma Vidal. Rio de Janeiro / Belo Horizonte: Ríos Asmo handiko /Autêntica Editora, 2001.
• Noir con Argentini, Verona, Italia: Pierluigi Perosini Editore, 2003. (itzulpena: Francesca Dalle Pezze, María Cecilia Grañaren hitzaurrea)
• "Pantera oculare" in: María Cecilia Graña, Tra due specchi. 18 racconti fantastici di scrittrici latinoamericane, Erroma: Fahrenheit 451, 2004. (Itzul. Francesca Dalle Pezze).
• "Blind dates" in: Pretext aldizkaria, 11. zenbakia, Londres 2005.
• Realtà nazionale vista dal letto. Antonio Melisen hitzaurrea, Rodja Bernardoniren itzulpena. Iesa: Edizioni Gorée, 2006. (i calanchi, 4)
• "A family for Clotilde", Hortense Carpentier eta J. Jorge Castelloren itzulpena, in: Wendy Martin, The art of short story. Boston, MA: Houghton Mifflin Company, 2006.
• "Uppmaning", "Der har mannen ar arena guldgruban", "Taggar", Hanna Axén-en suedierazko itzulpena, in Revista Karavan nº 4. Stockholm, 2005 (mikroipuinak).
• Feuer am Wort. Antologia. Helga Lion, Erna Pfeiffer, Julia Schwaighofer, Eva Srna und Birgit Weilgunyk alemanera itzulia. Klagenfurt / Celovec (Austria): Drava Verlag, 2008. (Edition Milo)
• Morgen. Roman. (Helga Lion eta Gerald Wallnerrek alemanera itzulia). Klagenfurt / Celovec (Austria): Drava Verlag, 2010. (Edition Milo)
• Il procuratore muore. (Laura Mongiardok italierara itzulia). Edizioni le Assassine Milano, 2023.

Bibliografia monografikoa

• The Review of Contemporary Fiction, Luisa Valenzuela number. The Dalkey Archive Press, USA, Fall 1986.
• Magnarelli, Sharon: Reflections / Refractions, Reading Luisa Valenzuela. New York / Frankfurt: Peter lang, 1988.
• Cordones-Cook, Juana María: Transgresioaren poetika Luisa Valenzuelaren eleberrigintzan. New York / Frankfurt: Peter lang, 1991.
• Martínez, Z. Nelly: El silencio que hablar: cerca a la obra de Luisa Valenzuela. Buenos Aires: Ediciones Rectidor, 1994.
• World Literature Today: Focus on Luisa Valenzuela. Oklahoma University Press, USA, Autumn 1995.
• Díaz, Gwendolyn / Lagos, María Inés y otros: La palabra en vilo: Luisa Valenzuelaren narratiba. Santiago de Chile: Editorial Cuarto Propia, 1996.
• Pfeiffer, Erna: Territorium Frau: Körpererfahrung als Erkenntnisprozess in Texten zeitgenössischer lateinamerikanischer Autorinnen. Frankfurt: Vervuert, 1998.
• Letras Femeninas (Luisa Valenzuelari buruzko ale berezia), vol. XXVII, 1. ed. Juanamaría Cordones-Cook. Madison (WI), 2001.
• Ameriketako Etxea. Luisa Valenzuelaren astea, hainbat egile. 226. zk. Habana, 2002ko urtarrila/otsaila.
• Luisa Valenzuela: Simetrías / Cambio de armas. Luisa Valenzuela eta kritika. Ediciones ExCultura (Espainia), 2002.
• Medeiros-Lichem, Maria Teresa. Reading the Feminine Voice in Latin American Women’s Fiction: From Teresa de la Parra to Elena Poniatowska and Luisa Valenzuela. Peter lang. (Latin America, Intermotivinary Studies, 2) .New York / Washington DC , 2002.
• Díaz, Gwendolyn (arg. ): Luisa Valenzuela maskararik gabe. Buenos Aires, Feminaria Editora, 2002.
• Bilbija, Ksenia: Ni tranpa naiz. Luisa Valenzuelaren obrari buruzko entseguak. Buenos Aires, Feminaria Editora, 2003.
• Díaz, Gwendolyn, María Teresa Medeiros-Lichem y Erna Pfeiffer (eds. ): Testua, testuingurua eta postextua: Luisa Valenzuelaren literatur lanaren hurbilketak. Pittsburgh (PA): IILI, 2010 (Nueva América seriea).
• Bernal Medel, Bisheru. Memoriak egiten dituzten eskriturak. La mujer habitada de Gioconda Belli y La Travesía de Luisa Valenzuela. Mexiko DF: Editorial Universidad Autónoma de México, 2011.
• Grijalva Monteverde, Dina. Eros: jokoa, boterea eta heriotza. Emakumearen erotismoa Luisa Valenzuelaren narratiban. Culiacán: Culiacán Udal Kultura Institutuaren Editoriala, 2011.
• Popovic Karic, Pol eta Chavez, Fidel (koord.) Luisa Valenzuela. Ikuspegi kritikoak. Saiakera berriak. Mexiko Monterreyko Teknologia eta Goi Ikasketen Institutua. 2013.
• Grijalva Monteverde, Dina. Literatura eta indarkeria. Lo real pavoroso en cuentos de Julio Cortázar y Luisa Valenzuela. Guadalajara: Ediciones Cátedra Julio Cortázar, 2014.
• Chikiar Bauer, Irene (comp.). Idazketaren bertigoa. Buenos Aires, 2016.
• Nogueira, Fatima. Poética del Devenir: Lispector y Valenzuela. Santiago: RIL Editores, 2016.
• Michienzi, Rossella. Luisa Valenzuela, Raconti dell’Indecibile. Rayuela Edizione, Milano, 2016.
• Courau, Thérèse. Luisa Valenzuela, Négociations féministes en littèrature. Editions Mare & Martin, Frantzia, 2019.
• Duffy, Ana. Of Silenced and Unheard Voices from the South: Argentinan Subalternity According to Luisa Valenzuela. Peter Lang Editores. Berna, Suitza. 2020.

Kanpo estekak

• Luisa Valenzuelaren webgune ofiziala artxibatua 2022 ko martxoaren 11an Wayback Machinen. .
• Elkarrizketa 12. orrialdea - 2010
• Miguel de Cervantes Liburutegi Birtualean Luisa Valenzuelari eskainitako orrialdea.
• https://www.lanacion.com.ar/lifestyle/luisa-valenzuela-br-escribiendo-por-el-mundo-nid213350
• https: barrra-/lecturalacaniana.com.ar/entrevista-a-luisa-valenzuela/ artxibatua 2019 ko maiatzaren 25an Wayback Machinen. .
• https://web.archive.org/web/20200806194819/https://www.rosarioplus.com/ensacoycorbata/Luisa-Valenzuela-Temen-al-lenguaje-inclusivo-porque-amenaza-la-supremacia-masculina-20190328-0021.html

• Datuak: Q450690
• Multimedia: Luisa Valenzuela / Q450690