Edukira joan

Montayral

Wikipedia, Entziklopedia askea
Montayral
Montayral
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Lot eta Garona
BarrutiVilleneuve-sur-Loteko barrutia
Kantonamenducanton of Tournon-d'Agenais
Izen ofizialaMontayral
Jatorrizko izenaMontayral
Posta kodea47500
Geografia
Koordenatuak44°28′46″N 0°59′14″E / 44.4794°N 0.9872°E / 44.4794; 0.9872
Mapa
Azalera24,54 km²
Altitudea57 m, 227 m eta 130 m
MugakideakFumel, Mauroux, Soturac, Bourlens, Saint-Vite, Thézac eta Saint-Georges
Demografia
Biztanleria2.654 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 1.362 (%51,4) (%48,6) 1.290 alt_right
Dentsitatea108 bizt/km²
fumelvalleedulot.com…

Montayral (frantsesez eta ofizialki: Montayral) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot eta Garona departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. Azken erroldaren arabera 2.654 biztanle zituen 24,5 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Fumel, Mauroux, Soturac, Bourlens, Saint-Vite, Thézac eta Saint-Georges.

Mapa
Montayral eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
MontayralMontayral
Població amb 5230 habitants (2000)Fumel (2,4 km)
Població amb 655 habitants (2000)Soturac (2,6 km)
Població amb 1185 habitants (2000)Saint-Vite (3,7 km)
Població amb 512 habitants (2000)Mauroux (5,5 km)
Població amb 348 habitants (2000)Touzac (5,6 km)
Població amb 880 habitants (2000)Condezaygues (5,7 km)
Població amb 548 habitants (2000)Saint-Georges (6,0 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Hego-mendebaldeko arroko klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfa motakoa da: klima epela, uda beroa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatua du, eta Akitania eta Gaskoiniako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio ugariak udaberrian; uda beroa (19,5 °C); haize ahulak; ekaitzak maiz udan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13 °C-koa da, 15,9 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 829 mm-koa da, urtarrilean 1,2 euri-egun eta uztailean 6,9 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Lacapelle-Biron udalerrian dago, 13,7 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13,6 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 833,3 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,6 °C-koa da, 2026ko ekainaren 22an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -12,8 °C-koa da, 2012ko otsailaren 9an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 13,2 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (21,5 °C) eta hotzena urtarrila (5,6 °C). Urteko prezipitazioa 802 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (81 mm) eta lehorrena uztaila (52 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,35 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (12,0 °C) baino 1,9 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2011, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (14,9 °C) eta hotzena 1963 (11,2 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Montayral)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 5.6 6.3 9.4 12.1 16.0 19.5 21.5 21.3 17.5 13.8 8.9 6.2 13.2
Pilatutako prezipitazioa (mm) 71 55 59 77 76 69 52 58 64 66 81 74 802
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,0 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,2+0,3+1,5+1,3+1,7+1,7+1,0+1,7+0,3+0,8+1,1+1,2
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,0 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea50010001500200025003000350018301860189019201950198020102040BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 1.290 gizon, 1.362 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.78
 
90-94
 
1.84
3.49
 
85-89
 
5.14
5.43
 
80-84
 
4.04
8.91
 
75-79
 
11.82
8.91
 
70-74
 
11.09
8.91
 
65-69
 
10.65
8.14
 
60-64
 
6.61
7.36
 
55-59
 
7.71
9.30
 
50-54
 
4.04
5.04
 
45-49
 
4.77
4.26
 
40-44
 
5.51
2.71
 
35-39
 
2.94
4.65
 
30-34
 
2.57
3.88
 
25-29
 
5.14
1.16
 
20-24
 
1.84
5.43
 
15-19
 
2.94
3.88
 
10-14
 
2.94
5.04
 
5-9
 
4.04
2.71
 
0-4
 
4.41
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Montayral udalerrian 2.636 biztanle zeuden eta 1.331 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 1,98 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 39,2). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 38,8 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

2.636biztanle
1.331elkarbizitza-unitate
1,98lagun elkarbizitza-unitateko
809familia
Udalerria
% 17
% 39
% 39
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 809 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (527). Guraso bakarreko 55 familietatik 50etan ama zen guraso bakarra. 572 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 104k seme-alaba bakarra zuten etxean, 89k bi, eta 43k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 227 bikoteetatik 29tan (% 12,8) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[10]

527
227
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean572
Seme-alaba bat104
Bi seme-alaba89
Hiru seme-alaba24
Lau edo gehiago19

15 urte edo gehiago zituzten 2.339 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 2,9 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 41,6. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 55-64 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 73,8).[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 3
25-39% 11
40-54% 15
55-64% 20
65-79% 28
80 +% 42
Bikotean bizi da
15-24% 9
25-39% 69
40-54% 70
55-64% 74
65-79% 72
80 +% 50

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 50,7 ezkonduta zegoen, eta beste % 12,7 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 8,9 izatezko bikotean eta % 3,8 PACS bidez lotuta). % 19,8 ezkongabeak ziren, % 9,9 alargunak eta % 6,9 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 50,7
Ezkongabea% 19,8
Alarguna% 9,9
Izatezko bikotean% 8,9
Dibortziatuta% 6,9
PACS bidez lotuta% 3,8

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 49,2), eskulangileak (% 15,0), enplegatuak (% 13,5), erdi-mailako lanbideak (% 9,8). Talde nagusia (erretiratuak, % 49,2) Lot eta Garona departamenduko batez bestekoaren (% 37,6) gainetik dago. 10 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,8).[10]

Udalerria
% 10
% 14
% 15
% 49
Lot eta Garona
% 13
% 15
% 15
% 38
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 1.527 etxebizitza zeuden. Horietatik 1.328 egoitza nagusi ziren, 49 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 150 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (1.466), eta apartamentuak gutxi ziren (46). Egoitza nagusietatik 1.026 beren jabearen bizilekuak ziren, 278 alokairuan zeuden, 6 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 23 doan lagata.[11]

1.527etxebizitza
1.328egoitza nagusi
1.466etxe
46apartamentu

Etxebizitza multzoa

1.328
150
Egoitza nagusia (1.328)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (49)Hutsik (150)

Etxe mota

1.466
Etxea (1.466)Apartamentua (46)

Jabetza egoera

1.026
278
Jabeak (1.026)Alokairuan (278)HLM (6)Doan lagata (23)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (521).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik100
1919-194540
1946-1970374
1971-1990521
1991-2005168
2006-2020117

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (643). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (508 etxebizitzatan). 1.048 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 655 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 578tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela1
2 gela35
3 gela221
4 gela427
5 gela edo gehiago643

Berogailu mota

185
333
508
283
Gas sarea (185)Fuel-olioa (333)Elektrizitatea (508)Gas botila (19)Bestelakoak (283)

Aparkalekua eta ibilgailuak

1.048aparkalekua
655ibilgailu 1
578ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 1.325 biztanleetatik 933 aktibo ziren (% 70,4), horietako 821 lanean (% 62,0) eta 112 langabezian (aktiboen % 12,0).

1.32515-64 urteko biztanle
% 70,4aktibo
% 62,0lanean
% 12,0langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 42,6
25-54 urte% 88,8
55-64 urte% 52,3
Gizonak% 68,5
Emakumeak% 72,4

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 18,0
BEPC, brebeta% 20,0
CAP-BEP% 12,3
Batxilergoa% 11,6
Goi-mailako +2% 3,7
Goi-mailako +3/4% 12,5
Goi-mailako +5% 11,4

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 12,0). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

392 ez-aktibotik 109 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 27,8), 151 erretiraturik zeuden (% 38,5) eta 131 bestelako ez-aktibo ziren (% 33,4).

Ez-aktiboak

% 28
% 39
% 33
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 10
% 21
% 32
% 31
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 1.457 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 821 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

1.457enplegu udalerrian
% 83,9soldatapeko
% 16,2ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.240 eurokoa zen, eta biztanleen % 15 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

23.240 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 23.730 €
% 15,0pobrezia-tasa▼ Dep.: % 18,5

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.768 ziren, horien artean 1.143 aktiboak ziren eta 625 inaktiboak ziren. 1.143 pertsona aktiboetatik 996 lanean zeuden (526 gizon eta 470 emakume) eta 146 langabezian zeuden (65 gizon eta 81 emakume). 625 pertsona inaktiboetatik 277 erretiraturik zeuden, 132 ikasten zeuden eta 216 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.[12]

Diru sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an Montayral udalerrian 1.268 unitate fiskal zeuden, 2.919,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.300 euro zen.[13]

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 199 komertzioetatik, 5 janari enpresak ziren, 9 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 29 eraikuntza enpresak ziren, 66 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 8 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 12 finantziazio enpresak ziren, 11 higiezinen enpresak ziren, 29 zerbitzu enpresak ziren, 10 administrazio publikoko enpresak ziren eta 14 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[14]

2009an zeuden norbanakoentzako 63 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 10 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 2 autoeskolak, 7 igeltseroak, 3 margolariak, 3 zurginak, 4 iturginak, 6 argiketariak, 5 ile apaindegiak, 4 albaitariak, 5 jatetxeak, 7 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 2 apaindegiak.[15]

2009an zeuden 28 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 3 supermerkatuak, 3 brikolaje denda handika, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 4 arropa dendak, 2 zapata-dendak, 2 elektrotresna dendak, 4 kirol-dendak, 1 lurrin-denda zen eta 3 lore-dendak ziren.[16]

2000. urtean Montayral udalerrian 35 nekazaritza-ustiategi zeuden, 782 hektarea erabiltzen.[17]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.

2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 2004ko urriaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 3,1 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Lacapelle-biron », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
  13. ↑ Revenus fiscaux des ménages en 2008
  14. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  15. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  16. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  17. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Montayral&oldid=11339192"(e)tik eskuratuta