Edukira joan

Privas

Privas
Privas
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
Departamendua Ardèche
AlkateaYves Chastan
Izen ofizialaPrivas
Jatorrizko izenaPrivas
Posta kodea07000
Geografia
Koordenatuak44°44′06″N 4°35′57″E / 44.735°N 4.5992°E / 44.735; 4.5992
Mapa
Azalera12,14 km²
Altitudea294 m, 200 m, 750 m eta 360 m
MugakideakAlissas, Coux, Freyssenet, Lyas, Saint-Priest eta Veyras
Demografia
Biztanleria8.538 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 4.604 (%53,7) (%46,3) 3.963 alt_right
Dentsitatea703 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakWeilburg, Tortona, Wetherby eta Zevenaar
privas.fr

Privas Frantziako udalerri bat da Ardeche departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 8.538 biztanle zituen 12,1 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Alissas, Coux, Freyssenet, Lyas, Saint-Priest eta Veyras.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
PrivasPrivas
Població amb 1599 habitants (2000)Coux (1,7 km)
Població amb 563 habitants (2000)Lyas (2,6 km)
Població amb 1549 habitants (2000)Veyras (2,9 km)
Població amb 1230 habitants (2000)Alissas (3,5 km)
Població amb 444 habitants (2000)Pranles (4,5 km)
Població amb 1208 habitants (2000)Saint-Priest (4,8 km)
Població amb 136 habitants (2000)Creysseilles (4,9 km)
Població amb 2666 habitants (2000)Chomérac (5,8 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima mediterraneo aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Csa motakoa da: Mediterraneoko klima epela, uda bero eta lehorrarekin[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klimaren eta klima mediterraneoren arteko trantsizio-eremuan dago, eta Proventza eta Lengadoka-Roselloneko klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio urriak udan; eguzkialdi oso ona (2600 ordu/urte); uda beroa (21,5 °C); haize gogorrak; laino gutxi)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2d zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12,5 °C-koa da, 2,7 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1065 mm-koa da, urtarrilean 7 euri-egun eta uztailean 4,7 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Chomérac udalerrian dago, 5,5 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13,2 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1104,9 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,3 °C-koa da, 2023ko abuztuaren 23an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -20 °C-koa da, 1971ko urtarrilaren 4an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 11,9 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (21,3 °C) eta hotzena urtarrila (3,8 °C). Urteko prezipitazioa 1151 mm-koa da; hilabeterik euritsuena urria da (171 mm) eta lehorrena otsaila (55 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,50 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (10,2 °C) baino 2,7 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2020, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (13,8 °C) eta hotzena 1963 (9,3 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Privas)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 3.8 4.3 7.7 10.7 14.7 18.9 21.3 20.8 16.3 12.1 7.4 4.5 11.9
Pilatutako prezipitazioa (mm) 89 55 63 88 95 69 61 63 136 171 170 91 1151
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,2 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,7+1,0+2,1+2,0+2,0+2,3+1,7+2,2+0,7+1,1+1,6+1,8
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,2 °C)
+4 °C−4 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea200040006000800010.00012.0001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 3.963 gizon, 4.604 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
1.19
0.63
 
90-94
 
1.76
1.79
 
85-89
 
4.39
3.18
 
80-84
 
3.28
4.57
 
75-79
 
5.58
5.96
 
70-74
 
7.34
6.84
 
65-69
 
6.45
6.99
 
60-64
 
8.32
6.71
 
55-59
 
5.23
8.07
 
50-54
 
7.41
7.32
 
45-49
 
6.06
5.90
 
40-44
 
5.06
6.06
 
35-39
 
5.04
4.01
 
30-34
 
4.41
3.91
 
25-29
 
4.37
5.40
 
20-24
 
5.86
5.98
 
15-19
 
4.39
5.17
 
10-14
 
4.69
6.06
 
5-9
 
4.56
5.45
 
0-4
 
4.60
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Privas udalerrian 8.041 biztanle zeuden eta 4.377 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 1,84 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 52,0), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[10]

8.041biztanle
4.377elkarbizitza-unitate
1,84lagun elkarbizitza-unitateko
2.082familia
Udalerria
% 15
% 22
% 11
% 52
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 2.082 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (950). Guraso bakarreko 473 familietatik 408etan ama zen guraso bakarra. 1.085 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 523k seme-alaba bakarra zuten etxean, 245k bi, eta 230k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 659 bikoteetatik 49tan (% 7,4) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[10]

950
659
473
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean1.085
Seme-alaba bat523
Bi seme-alaba245
Hiru seme-alaba164
Lau edo gehiago66

15 urte edo gehiago zituzten 7.204 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 20,3 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 40,6. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 65-79 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 58,2). 80 urte edo gehiagoko 700 biztanleetatik 523 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 177 kolektibitateren batean.[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 20
25-39% 23
40-54% 28
55-64% 39
65-79% 38
80 +% 41
Bikotean bizi da
15-24% 12
25-39% 51
40-54% 52
55-64% 52
65-79% 58
80 +% 41

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 36,0 ezkonduta zegoen, eta beste % 12,1 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 8,3 izatezko bikotean eta % 3,9 PACS bidez lotuta). % 32,8 ezkongabeak ziren, % 7,8 alargunak eta % 11,2 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 36,0
Ezkongabea% 32,8
Dibortziatuta% 11,2
Izatezko bikotean% 8,3
Alarguna% 7,8
PACS bidez lotuta% 3,9

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 38,0), enplegatuak (% 18,6), erdi-mailako lanbideak (% 11,6), eskulangileak (% 11,1). Talde nagusia (erretiratuak, % 38,0) Ardèche departamenduko batez bestekoaren (% 36,8) gainetik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,1).[10]

Udalerria
% 12
% 19
% 11
% 38
% 10
Ardèche
% 15
% 15
% 15
% 37
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 5.345 etxebizitza zeuden. Horietatik 4.362 egoitza nagusi ziren, 125 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 858 hutsik zeuden. Apartamentuak ziren nagusi (3.527), etxeak baino gehiago (1.797). Egoitza nagusietatik 1.915 beren jabearen bizilekuak ziren, 2.341 alokairuan zeuden, 1.128 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 107 doan lagata.[11]

5.345etxebizitza
4.362egoitza nagusi
1.797etxe
3.527apartamentu

Etxebizitza multzoa

4.362
858
Egoitza nagusia (4.362)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (125)Hutsik (858)

Etxe mota

1.797
3.527
Etxea (1.797)Apartamentua (3.527)

Jabetza egoera

1.915
2.341
1.128
Jabeak (1.915)Alokairuan (2.341)HLM (1.128)Doan lagata (107)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (1.379).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik626
1919-1945239
1946-19701.328
1971-19901.379
1991-2005390
2006-2020400

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (1.259). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (2.203 etxebizitzatan). 2.231 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 2.319 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 1.101tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela169
2 gela580
3 gela1.160
4 gela1.193
5 gela edo gehiago1.259

Berogailu mota

2.203
615
1.139
350
Gas sarea (2.203)Fuel-olioa (615)Elektrizitatea (1.139)Gas botila (55)Bestelakoak (350)

Aparkalekua eta ibilgailuak

2.231aparkalekua
2.319ibilgailu 1
1.101ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 5.015 biztanleetatik 3.346 aktibo ziren (% 66,7), horietako 2.790 lanean (% 55,6) eta 556 langabezian (aktiboen % 16,6).

5.01515-64 urteko biztanle
% 66,7aktibo
% 55,6lanean
% 16,6langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 41,6
25-54 urte% 81,3
55-64 urte% 52,4
Gizonak% 66,9
Emakumeak% 66,6

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 31,5
BEPC, brebeta% 22,6
CAP-BEP% 19,2
Batxilergoa% 16,6
Goi-mailako +2% 11,3
Goi-mailako +3/4% 9,1
Goi-mailako +5% 6,7

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 16,6). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

1.669 ez-aktibotik 444 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 26,6), 412 erretiraturik zeuden (% 24,7) eta 812 bestelako ez-aktibo ziren (% 48,7).

Ez-aktiboak

% 27
% 25
% 49
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 13
% 27
% 34
% 19
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 8.034 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 2.790 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

8.034enplegu udalerrian
% 90,4soldatapeko
% 9,6ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 22.810 eurokoa zen, eta biztanleen % 24 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

22.810 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 24.820 €
% 24,0pobrezia-tasa▲ Dep.: % 15,6

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 639 komertzioetatik, 8 erauzte enpresak ziren, 19 janari enpresak ziren, 6 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 20 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 44 eraikuntza enpresak ziren, 175 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 26 garraio enpresak ziren, 44 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 9 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 47 finantziazio enpresak ziren, 21 higiezinen enpresak ziren, 78 zerbitzu enpresak ziren, 84 administrazio publikoko enpresak ziren eta 58 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 145 zerbitzu publikoetatik, 1 poliziaren kaserna zen, 4 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoak, 2 lan bilaketa bulegoak, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 12 banku bulegoak, 3 funerariak, 16 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 4 autoeskolak, 8 igeltseroak, 9 margolariak, 10 zurginak, 6 iturginak, 4 argiketariak, 13 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 4 aldi baterako lan enpresak, 28 jatetxeak, 7 higiezinen agentziak, 3 tintoreriak eta 4 apaindegiak.[13]

2009an zeuden 87 establezimendu komertzialetatik, 4 supermerkatuak, 2 brikolaje denda handika, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 5 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 14 okindegiak, 5 harategiak, 6 liburu dendak, 26 arropa dendak, 2 etxerako tresna dendak, 3 zapata-dendak, 2 elektrotresna dendak, 3 altzari dendak, 2 kirol-dendak, 4 drogeria, 1 lurrin-denda zen, 2 bitxi-dendak eta 5 lore-dendak ziren.[14]

2000. urtean Privas udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 48 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an tratamendu laburretarako ospitale 1 , iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, psikiatriko 1 bat, urgentzia zentro 1 bat, amatasun-klinika 1 bat, 5 botika eta 3 anbulantzia zegoen.

2009an 3 haur-eskola eta 6 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Privas udalerrian 2 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe, 2 hezkuntza orokorreko lizeo eta lizeo teknologiko bat zegoen.Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 1.089 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 1.059 eta lizeo teknologikoetan 360.

Privas udalerrian 2 osasun-formakuntzako goi-mailako hezkuntza ez unibertsitarioko zentroak zeuden.unibertsitate-insituto bat zegoen.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1971ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 2,7 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Chomérac Sa_rce », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]