Springe nei ynhâld

Husum (Noard-Fryslân)

Ut Wikipedy
(Trochferwiisd fan Hüsem)
Husum / Hüsem
Lokaasje fan Husum (read) yn Noard-Fryslân.
Lokaasje fan Husum (read) yn Noard-Fryslân.
Symboalen
Bestjoer
Lânflagge fan Dútslân Dútslân
Dielsteat Sleeswyk-Holstein
KreisNoard-Fryslân
StatusAmtsfrije stêd (Kreisstadt)
Sifers
Ynwennertal24.090(31.12.2024)[1]
Oerflak25,8 km²
Befolkingsticht.934 ynw./km²
Hichte14 m
Oar
Postkoade25813
Offisjele webside
www.husum.org
Kaart
Husum (Sleeswyk-Holstein)
Husum

Husum (Noardfrysk: Hüsem) is de haadstêd fan Noard-Fryslân yn Sleeswyk-Holstein. Yn Husum wennen 22.338 minsken yn 2007 en yn 2020 23.249.

De namme Husum wurdt yn 1409 foar it earst neamd.

De âldste stedskronyk giet werom nei it jier 1252. Kening Abel fan Denemark besocht in nije belesting yn Noard-Fryslân yn te fieren, mar de Friezen wegeren dy te beteljen. Abel besleat om de Friezen oan te pakken en stoar yn 'e striid by Husembro (Hüsembrêge).

Husum yn 1598.

Lykas de measte plakken oan 'e Noardsee binne Husum en omkriten tige beynfloede troch stoarmfloeden. By de ellindige stoarmfloed fan 1362, de Grutte Mandrenke[2], strûpte de stêd ûnder en ûntstie der in ynholte yn it lân. Foar dy tiid lei Husum net oan 'e kust. De stêd die syn foardiel mei de ynholte en waard in havenstêd. No't Husum tagong ta de see hie waard der ek in Merkplein oanlein. De hannelswaar koe fuort út fiere oarden mei it skip oanlevere wurde en de stêd makke in tiid fan ekonomyske opgong mei. Tusken 1372 en 1398 groeide de befolking fan Husum bot en der waarden twa doarpen stifte, Oster-Husum (East-Husum) and Wester-Husum (West-Husum).

Twadde Wrâldoarloch

[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Yn 1940 waarden ferskate ûnderdielen fan 'e kriichsmacht fan nazy-Dútslân yn en om Husum legere; der wie ûnder oare in militêr fleanfjild (in Fliegerhorst), in kazerne fan 'e Kriegsmarine en in offisiersoplieding (Kriegsschule).

It 5 km noardeastlik fan 'e stêd lizzende kamp Husum-Schwesing (Dútsk: Konzentrationslager Husum-Schwesing) yn 'e gemeente Schwesing, wie fan septimber oant ein desimber 1944 in bûtenkamp (Aussenlager) fan it konsintraasjekamp Neuengamme.

De finzenen moasten ûnder tige swiere yn taaie klaaigrûn allinne mei de skeppe in 4 meter brede en 3 meter djippe tankgrêft, de "Friesengraben", oanlizze. Dêrby waarden se troch de sadistyske kampbewakers faak mishannele.[3] Doe 't ein 1944 bliken die dat dy tankgrêft militêr-strategysk om 'e nocht oanlein wie, waard it Aussenlager sletten en waarden de finzenen werombrocht nei Neuengamme. Yn Husum-Schwesing binne nei skatting 297 finzenen om it libben kaam. Op it plak is in betinkingsgebou oanwêzich (Haus der Gegenwart). Yn maaie 1945 waard de kazerne oan 'e Britske besettingstroepen oerdroegen.

Husum leit oan 'e Noardsee, 43 km súdeastlik fan Flensboarch.

Twatalich boerd (Dútsk - Noard-Frysk) fan de plysjedireksje yn Hüsem

De wichtichste stedsdielen fan Husum binne:

  • Innenstadt
  • Nordhusum
  • Porrenkoog
  • Osterhusum, Osterhusumfeld
  • Altstadt
  • Norderschlag
  • Dreimühlen
  • Rödemis
  • Fischersiedlung
  • Neustadt
  • Gewerbegebiet Ost
  • Kielsburg
  • Rosenburg
  • Schobüll
  • Halebüll
  • Hockensbüll
  • Lund

Befolkingsûntwikkeling

[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
Jier 176918641875188518951905191419331950
Ynwenners 3.3845.0006.9137.6008.90010.80010.00013.38024.867
Jier 19611970200020102018
Ynwenners 23.81324.96322.61122.08423.158
  • It Theodor-Storm-Haus is in museum oer Theodor Storm.
  • It Noard-Fryske Museum Ludwig-Nissen-Haus hat histoaryske keunst- en kultuerûnderwerpen.
  • It Schloss vor Husum kin yn 'e König-Friedrich-V.-Allee besjoen wurde.
  • Skipfeartmuseum.
  • It Ostenfelder Bauernhaus is it âldste Dútske iepenloftmuseum
  • It Poppenspäler Museum hat poppeteäter as tema.
  • Hermann-Tast-Schule, humanistysk gymnasium sûnt 1527.
  • Theodor-Storm-Skoalle

Middelbere skoallen

[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
Deenske skoalle, Hüsem
  • Gesamtschule Husum-Nord
  • Ferdinand-Tönnies-Skoalle
  • Husum Danske Skole (Deenske skoalle)
  • Iven-Agßen-Schule, sûnt 1619, ien fan 'e âldste legere skoallen fan Dútslân.
  • Boargerskoalle
  • Klaus-Groth-Skoalle
  • Bornskoalle yn Schobüll

Ferneamde ynwenners

[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
Boarnen, noaten en/as referinsjes:
  1. ↑ Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)
  2. ↑ Oantsjutting foar de stoarmfloeden fan 1362 en 1634
  3. ↑ Sjoch ûnder oare: Frank Krake: De laatste getuige. Biografy fan in Amsterdammer, Wim Alosery, dy't as jongfeint û.o. de konsintraasjekampen Neuengamme en Husum-Schwesing, en ek noch de skipsramp fan de Cap Arcona oerlibbe. Utj. Achtbaan, 2018. ISBN 978 90 824 7641 5
  4. ↑ Riewerts, (1969)
  5. ↑ Riewerts, (1969)
  6. ↑ (ADB). Bd. 1

Stêden en gemeenten yn 'e Kreis Noard-Fryslân
Achtrup · Ahrenshöft · Ahrenviöl · Ahrenviölfeld · Alkersum · Almdorf · Arlewatt · Aventoft · Bargum · Behrendorf · Bohmstedt · Bondelum · Bordelum · Borgsum · Bosbüll · Braderup · Bramstedtlund · Bredstedt · Breklum · Dagebüll · Drage · Drelsdorf · Dunsum · Elisabeth-Sophien-Koog · Ellhöft · Emmelsbüll-Horsbüll · Enge-Sande · Fresendelf · Friedrich-Wilhelm-Lübke-Koog · Friedrichstadt · Galmsbüll · Garding · Garding, Kirchspiel · Goldebek · Goldelund · Gröde · Grothusenkoog · Haselund · Hattstedt · Hattstedtermarsch · Högel · Holm · Hooge · Hörnum (Sylt) · Horstedt · Hude · Humptrup · Husum (haadstêd) · Immenstedt · Joldelund · Kampen (Sylt) · Karlum · Katharinenheerd · Klanxbüll · Klixbüll · Koldenbüttel · Kolkerheide · Kotzenbüll · Ladelund · Langeneß · Langenhorn · Leck · Lexgaard · List · Löwenstedt · Lütjenholm · Midlum · Mildstedt · Nebel · Neukirchen · Nieblum · Niebüll · Norddorf auf Amrum · Norderfriedrichskoog · Nordstrand · Norstedt · Ockholm · Oevenum · Oldenswort · Oldersbek · Olderup · Oldsum · Ostenfeld (Husum) · Oster-Ohrstedt · Osterhever · Pellworm · Poppenbüll · Ramstedt · Rantrum · Reußenköge · Risum-Lindholm · Rodenäs · Sankt Peter-Ording · Schwabstedt · Schwesing · Seeth · Simonsberg · Sollwitt · Sönnebüll · Sprakebüll · Stadum · Stedesand · Struckum · Süderende · Süderhöft · Süderlügum · Südermarsch · Sylt · Tating · Tetenbüll · Tinningstedt · Tönning · Tümlauer-Koog · Uelvesbüll · Uphusum · Utersum · Viöl · Vollerwiek · Vollstedt · Welt · Wenningstedt-Braderup (Sylt) · Wester-Ohrstedt · Westerhever · Westre · Winnert · Wisch · Witsum · Wittbek · Wittdün auf Amrum · Witzwort · Wobbenbüll · Wrixum · Wyk auf Föhr
· · Berjocht bewurkje