Biblija
Možete pomogti Vikipediji uveličenjem članka. (oktobr 2026)
 | |
| Razděl | Stary Zavět i Novy Zavět |
|---|---|
| Prěklad | jestvuje na mnogyh jezykah světa cělkom abo čestično |
| Jezyk originala | Stary Zavět:
starohebrejsky (biblijsky hebrejsky) i čestično aramejsky |
| Avtor (crkovno prědanje) | proroki, apostoly i drugi ljudi pod inspiracijeju Boga |
| Faktičny avtor | različni avtory |
| Faktičny čas stvorjenja | medžu VIII stoletjem do n. e. i 130 godom n. e. |
| Kraj | Blizky Vozhod i Srědzemnomorje |
| Žanr | religija |
| Svezane pojetja | Petiknižje, Evangelje, Biblijsky kanon, Apokrif, Drugokanonične knigy, Nekanonične knigy, Tanah, Samarijsko petiknižje, Suhuf, Indžil, Taurat, Zabur |
Biblija (greč. βιβλία — «knigy», od greč. βιβλίον — «kniga», od greč. βύβλος — «papirus», od nazvy antičnogo feničskogo grada Biblos) jest sbornik religioznyh tekstov, ktore sut centralne za hristijanstvo i judaizm, a važne i v drugih abrahamskyh religijah, kako islam. Teksty vključajut instrukcije, prědanja, poeziju, pisma, proročstva i druge žanry. Religiozne teksty, ili svete pisma, byli sobrane različnymi religioznymi občinami v različne oficijalne sbirky, zvane biblijskymi kanonami. Věrniki obyčajno mněvajut, že Biblija jest produkt božskoj inspiraciji, ale to, kako oni razumějut to, i kako interpretujut tekst, različaje se.
Hebrejska Biblija, izvorno napisana po hebrejsky, s někotorymi čęstjami po aramejsky, jest razděljena na tri česti: Toru («Učenje»), Neviim («Proroki») i Ketuvim («Pisanja»). Akronim Tanah (hebrejsky: תָּנָ״ךְ, romanizovano: Tanaḵ) jest alternativna nazva za Hebrejsku Bibliju. Masoretsky tekst, srednověčna redakcija Tanaha, mněvaje se avtoritetnym tekstom Hebrejskoj Biblije v vseh větvah modernogo rabinskogo judaizma. Najstarějše česti Biblije mogut datovati se približno do 1200 goda do n. e.
Hristijanska Biblija jest razděljena na Stary Zavět i Novy Zavět. Stary Zavět jest reorganizacija knig Hebrejskoj Biblije i drugokanoničnyh knig, osnovannyh nai historičnyh izdanij tyh tekstov. Hristijanstvo počelo kako pobočna větva judaizma Drugogo hrama, a rannja Cerkov prodolžila hebrejsku tradiciju pisanja i vključanja knig, ktore ona mněvala inspirovanymi i avtoritetnymi religioznymi tekstami. Evangelja, kotore povědyvajut o životu i učenju Isusa, zajedno s poslanjami Pavla i drugimi tekstami brzo se sformovali Novy Zavět, prvotno napisany grečskom koine, v glavnoj česti v tečenju I stolětja n. e.
S ocěnjenym občim nakladom večje od peti miliardov kopij, hristijanska Biblija jest najprodavajema publikacija vseh vrěmen. Biblijsky teksty iměli gluboky vliv na zapadnu kulturu i historiju, a takože na kultury po cěloj planetě. Izučenje tyh tekstov s pomočju biblijskoj kritiky takože posrědno vlivalo na kulturu i historiju. Něktori mněvajut biblijske teksty moralno problematičnymi, historično netočnymi abo izměnjenymi s tečenjem časa; drugi nahodet v njih joristny historičny iztočnyk o někotoryh narodah i dějanjah abo iztočnik etičnyh učenij. Biblijska arheologija koristaje arheologične i tekstualne dokazy, aby ocěniti historične tvrdženja Biblije: dokazy potvrdžajut něktore dějanja, ale druge definitivno opovrgajut.[1] Hristijanska Biblija jest nyně prěložena abo nahodi se v procesu prěklada na približno polovinu jezykov světa.
Iztoniky
[praviti | praviti izvorny kod]- ↑ Grabbe, Lester L. (23 februara 2017). Ancient Israel: What Do We Know and How Do We Know It?: Revised Edition. Bloomsbury Publishing. ISBN 978-0-567-67044-1.
Vněšnje linky
[praviti | praviti izvorny kod]- Tutoj članok imaje prěvod iz članka «Bible» v Vikipediji na anglijskom (spis avtorov; dozvoljenje CC BY-SA 4.0).
