sêv
Bilêvkirin
[biguhêre]Navdêr
[biguhêre]
sêv m
- (fêkî) Darek e û fêkiyê wê ye, fêkiyê wê mîna gogekê ye û hindî mistekê mezin e, rengê wê bi gelemperî sor yan kesk e.
- 1942, R. Lescot, Textes Kurdes II, Memê Alan, Bêrût, rûpel 4:
- Dilê wî li wan şewitî, sêvekê ji paşila xwe derdixe, dide destê Elî begê, mezinê birane. Digo: "Gelî bira, megirîn ! Rebê Alemê delîlê heyiriyan e. [...]"
- 1994, Kurmancî, hejmarên 14-15, rûpel 147:
- Zaro sêvinan dixwin.
- ~ 1620, Feqiyê Teyran, Dîwan:
- Şabaş e ji Xwedê ra
Selweya bih û sêvan
Belçîm ji zîv û zêra
Tewandin
[biguhêre]| Zayenda mê ya binavkirî | ||
|---|---|---|
| Rewş | Yekjimar | Pirjimar |
| Navkî | sêv | sêv |
| Îzafe | sêva | sêvên |
| Çemandî | sêvê | sêvan |
| Nîşandera çem. | wê sêvê | wan sêvan |
| Bangkirin | sêvê | sêvino |
| Zayenda mê ya nebinavkirî | ||
| Rewş | Yekjimar | Pirjimar |
| Navkî | sêvek | sêvin |
| Îzafe | sêveke | sêvine |
| Çemandî | sêvekê | sêvinan |
Bi alfabeyên din
[biguhêre]Navê zanistî
[biguhêre]Jê
[biguhêre]Etîmolojî
[biguhêre]Hevreha soranî سێو (sêw), kurdiya başûrî sêf, hewramî sawi, zazakî saye, tacikî себ (seb), talîşî سیف (sîf), farisî سیب (sîb), belûçî سوپ (sop), pehlewî 𐭠𐭩𐭰 (sêp/sêb) ji zimanên îranî. Peyv di zimanên kevn yên îranî (avestayî û hexamenişî) de nehatiye qeydkirin.
Ji zimanên îranî yên rojava wêdetir etîmolojiya peyvê bi esehî nayê zanîn. Bo nimûne, di zimanên îranî yên rojhilatî de yên wek osetî û peştûyî de wek peyveke xwemalî peyda nabe (nû ji farisî ketiye peştûyî) û di sogdî û xwarezmî de nehatiye qeydkirin.
Peyv bi berfirehî di zimanên Hindistanê de peyda dibe lê texmînen ew ji zimanên îranî hatiye wergirtin: sanskrîtî सेवि (sevi), nepalî स्याउ (syāu), punjabî ਸਿਓ (sio)... Formên ûrdûyî سیب (seb) (sêb) û hindî सेब (sêb) bi zelalî ne demeke dirêj e ku ji farisî hatine wergirtin.
Bi ihtimaleke mezin peyveke kevnar ya Rojhilata Navîn û/yan Kafkasyayê ye. Bidin ber bo nimûne van zimanên ne-hindûewropî: hetî 𒊭𒀀𒊀𒀜 (ša-a-waₐ-at /šawat/), abazayî чӏва (č̣̍vā) û belkî bi metatezê gurcî ვაშლი (vašli). Peyv herwiha di hîtîtî de wek 𒊭𒈠𒇻 (ša-ma-lu /šam(a)lu-/) hatiye qeydkirin lê çunkî hîtîtî jî li heman herêmê ye, ihtimalen wê jî ev peyv ji zimanekî deverê wergirtiye û hebûna peyvê di hîtîtî de ne delîlê wê ye ku peyv hindûewropî be.
Piraniya (lê ne hemû) şaxên din yên hindûewropî peyveke ji peyva proto-hindûewropî *h₂ébōl bi kar tînin, bo nimûne îngilîzî apple, bretonî aval, latviyayî âbols, rusî я́блоко (yábloko)... Lê peyvên ji rehên din jî hene, bo nimûne yûnaniya kevn μῆλον (mêlon) û latînî mālum ku texmînen ji zimanekî kevn yê devera Deryaya Navîn hatine wergirtin. Yan jî fransî pomme ku ji latînî pomus (fêkî) wateya wê guheriye.
Lê herwiha hatiye pêşniyazkirin ku peyva îranî ji proto-îranî *cáywaH (“bihagiran, binirx”) be, hevreha sanskrîtî शेव (śéva, “bihagiran, ezîz”).
Çavkanî: Abayev, Bailey, Chyet, Kloekhorst, Lubotsky, Mayrhofer, Morgenstierne, Novák, Tsabolov, Turner, Etymonline, The Tower of Babel,
Cûreyên sêvan
[biguhêre]- sêva çalê (tama wan ne xweş e. çal dikin, piştê çal derxistinê tama wan xweş dibe)
- sêva payîzî (libhûr e, spî ye)
- sêva teremaxî (libgir û spî ye)
- sêva bejî (Malus sylvestris)
Bi zaravayên din
[biguhêre]Werger
[biguhêre]Tercimeyên bi zimanên din
| ||||||||
Anagram
[biguhêre]Kategorî:
- Kurmancî
- Bilêvkirina IPAyê bi kurmancî
- Deng bi kurmancî
- Dengên kurmancî ji Êlihê
- Lema bi kurmancî
- Navdêr bi kurmancî
- Navdêrên mê bi kurmancî
- Fêkî bi kurmancî
- Jêgirtin bi kurmancî
- Ji wêjeya klasîk (kurmancî)
- Koda skrîptê ya nehewce bi kurmancî
- Skrîpta nestandard bi kurdiya başûrî
- Koda skrîptê ya nehewce bi hewramî
- Translîterasyona zarûrî û manûel bi tacikî
- Translîterasyona zarûrî û manûel bi farisiya navîn
- Peyvên kurmancî ji zimanên îranî
- Etîmolojî nayê zanîn bi kurmancî
- Peyvên kurmancî ji proto-îranî
- Translîterasyona zarûrî û manûel bi sanskrîtî
- Koda skrîptê ya zarûrî û manûel bi kurdiya başûrî
- Skrîpta nestandard bi lekî
- Koda skrîptê ya zarûrî û manûel bi lekî
- Koda skrîptê ya nehewce bi abxazî
- Koda skrîptê ya nehewce bi akadî
- Koda skrîptê ya nehewce bi amharî
- Translîterasyona zarûrî û manûel bi aramiya nû ya asûrî
- Koda skrîptê ya nehewce bi avarî
- Koda skrîptê ya nehewce bi başkîrî
- Koda skrîptê ya nehewce bi burmayî
- Koda skrîptê ya nehewce bi çeçenî
- Koda skrîptê ya nehewce bi çerokî
- Koda skrîptê ya nehewce bi çuvaşî
- Koda skrîptê ya nehewce bi divehî
- Koda skrîptê ya nehewce bi erzayî
- Koda skrîptê ya nehewce bi gurcî
- Koda skrîptê ya nehewce bi înuîtî
- Koda skrîptê ya nehewce bi japonî
- Koda skrîptê ya nehewce bi kannadayî
- Koda skrîptê ya nehewce bi karaçay-balkarî
- Koda skrîptê ya nehewce bi kirgizî
- Koda skrîptê ya nehewce bi kîngalî
- Koda skrîptê ya nehewce bi kumikî
- Koda skrîptê ya nehewce bi lezgînî
- Koda skrîptê ya nehewce bi lueyî
- Koda skrîptê ya nehewce bi malayalamî
- Koda skrîptê ya nehewce bi maratî
- Koda skrîptê ya nehewce bi mongolî
- Koda skrîptê ya nehewce bi nogayî
- Koda skrîptê ya nehewce bi osetî
- Koda skrîptê ya nehewce bi oygurî
- Koda skrîptê ya nehewce bi peştûyî
- Koda skrîptê ya nehewce bi puncabî
- Koda skrîptê ya nehewce bi qazaxî
- Translîterasyona zarûrî û manûel bi qiptî
- Koda skrîptê ya nehewce bi rusînî
- Koda skrîptê ya nehewce bi sindhî
- Lînkên bi parametreyên hedefê yên nehewce bi sindhî
- Koda skrîptê ya nehewce bi siryaniya klasîk
- Koda skrîptê ya nehewce bi slaviya kevn
- Koda skrîptê ya zarûrî û manûel bi slaviya kevn
- Koda skrîptê ya nehewce bi tacikî
- Koda skrîptê ya nehewce bi talişî
- Koda skrîptê ya nehewce bi teterî
- Koda skrîptê ya nehewce bi tigrînî
- Koda skrîptê ya nehewce bi tîbetî
- Koda skrîptê ya nehewce bi urdûyî
- Skrîpta nestandard bi voroyî
- Koda skrîptê ya nehewce bi yakutî
- Anagram bi kurmancî
