AS Roma

AS Roma
	; Rzymski wilk na tle barw klubowych
	Associazione Sportiva Roma Società per azioni
Państwo	Włochy
Region	Lacjum
Siedziba	Rzym
Adres	Piazzale Dino Viola 1; 00128 Roma
Data założenia	22 lipca 1927
Forma prawna	spółka akcyjna
Akcjonariusz	95,97% – The Friedkin Group; 4,03% – pozostali akcjonariusze
Prezes	Dan Friedkin
Przydomek	Giallorossi (Żółto-Czerwoni); I Lupi (Wilki); La Magica (Magiczna)
Sponsor techniczny	Adidas
	Barwy
	żółto-czerwone
	I zespół
Liga	Serie A
Stadion	Stadio Olimpico
Trener	Gian Piero Gasperini
Stroje; domowe	Stroje; wyjazdowe
	Trzeci; strój
	Trzeci; strój
	Mecze
	Debiut w Serie A; Alessandria 3:1 Roma; (Alessandria, Włochy; 6 października 1929)
Liga Mistrzów
Finalista:	1984
Liga Europy
Finalista:	1991, 2023
Liga Konferencji
Zdobywca:	2022
Mistrzostwa Włoch
Mistrz:	1942, 1983, 2001
Wicemistrz:	1931, 1936, 1981, 1984, 1986, 2002, 2004, 2006, 2007, 2008, 2010, 2014, 2015, 2017
III miejsce:	1932, 1955, 1975, 1982, 1988, 2016, 2018, 2026
Puchar Włoch
Zdobywca:	1964, 1969, 1980, 1981, 1984, 1986, 1991, 2007, 2008
Finalista:	1937, 1941, 1993, 2003, 2005, 2006, 2010, 2013
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Strona internetowa

Associazione Sportiva Roma – włoski klub piłki nożnej założony 22 lipca 1927 roku w Rzymie. Nieprzerwanie występuje w rozgrywkach Serie A od sezonu 1952/53. Trzykrotnie zdobył mistrzostwo Włoch oraz dziewięciokrotnie Puchar Włoch i dwa razy Superpuchary Włoch. W rozgrywkach międzynarodowych zwyciężył w Pucharze Miast Targowych 1960/1961 pokonując w finałowym dwumeczu angielskim Birmingham City F.C. oraz dotarł do finału Pucharu Mistrzów w sezonie 1983/84, gdzie przegrał z angielskim Liverpoolem F.C. AS Roma to również zwycięzca pierwszej edycji Ligi Konferencji Europy UEFA (wygrana 1:0 z holenderskim Feyenoordem). W tabeli wszech czasów Serie A Roma plasuje się na czwartym miejscu^[1]. Magazyn „Forbes” szacuje wartość klubu na 548 milionów dolarów^[2].

Domowe mecze rozgrywane są na Stadio Olimpico mogącym pomieścić 70 634 widzów. Najczęściej występuje w bordowych koszulkach ze złoto-żółtym dodatkiem, białych spodenkach i czarnych getrach. Klub posiada dwa przydomki – „Giallorossi” (Żółto-Czerwoni), „I Lupi” (Wilki) oraz „La Magica” (Magiczna). Od czerwca 2025 trenerem zespołu jest Gian Piero Gasperini. Funkcję kapitana pełni Lorenzo Pellegrini.

Największymi rywalami klubu są S.S. Lazio i SSC Napoli. Ponadto klub rywalizuje z Juventusem Turyn, Interem Mediolan i A.C. Milan. Kibice klubu mają dobre relacje z fanami Udinese Calcio, US Palermo oraz S.S. Sambenedettese Calcio.

Dzieje klubu

Początki futbolu w Rzymie

Na początku XX wieku, gdy piłka nożna dotarła na Półwysep Apeniński, sytuacja piłkarska w Rzymie przypominała tę z Londynu. Już w 1922 w pierwszej dywizji regionu Lazio występowało osiem klubów ze stolicy kraju: Roman, Juventus, Fortitudo, Alba, Audace, Pro Roma, U.C. Romana i Lazio. Fortitudo weszło do finału mistrzostw krajowych, jednak uległo w nim 0:3 i 2:5 drużynie Pro Vercelli. Niedługo potem doszło do fuzji U.C. Romana i Pro Roma, a z czasem do tychże dwóch dołączyło Fortitudo i nowy twór został nazwany Fortitudo Pro Roma. Rozpadła się drużyna Audace – jej gracze trafili do Alby oraz rozwiązany został także Juventus. W związku z tym w Rzymie działały już tylko cztery kluby: Fortitudo Pro Roma, Alba, Roman i Lazio:

Alba

Fortitudo

Roman

U.S. Alba^[3]. Była to najbogatsza wówczas drużyna Rzymu (piłkarzom płacono stypendia za grę – zawodnicy Alby dostawali najwyższe kwoty spośród rzymskich klubów). Przez wiele lat była zarządzana przez stołecznego przedsiębiorcę Umberto Farnetiego, który potrafił nakłonić do gry w jego zespole takich piłkarzy jak Giovanni Degni, Attilio Corbyons czy Alessandroni.
F.C. Roman^[3]. Roman był klubem elit miejskiej ludności, a jego kibicami byli przedstawiciele najwyższych klas społecznych. Klub swoje mecze rozgrywał na boisku „Due Pini” znajdującym się przy ośrodku tenisowym Tennis Club Parioli. Piłkarze grali w barwach żółto-czerwonych, takich samych jak obecne Romy, które były symbolem arystokracji.
S.S. Fortitudo^[3]. Zespół ten został założony jeszcze w 1908 roku. Występował na różnych obiektach takich jak: „Daini”, „Olmo” czy „Madonna del Riposo”. Najbardziej znanym wychowankiem tego klubu jest Attilio Ferraris, później gracz Romy.

W sezonie 1925/1926 Alba dotarła do finału mistrzostw Włoch, jednak uległa w nim 1:7 i 0:5 Juventusowi.

Narodziny Associazione Sportiva Roma

Z powodu dominacji klubów Północy nad klubami Południa postanowiono założyć nowy klub w Rzymie. 22 lipca 1927 roku powstała Associazione Sportiva Roma w wyniku fuzji Alby, Roman i Fortitudo. Do fuzji nie przystąpił za to zespół Lazio^[4]. Autorami tego pomysłu byli Ulisse Igliori, Vittorio Scialoja i Italo Foschi, sekretarz Narodowej Partii Faszystowskiej. Formalnie nowy klub został zarejestrowany 7 czerwca tego samego roku, a wydarzenie to zostało odnotowane w największych rzymskich dziennikach: Il Tevere, La Tribuna i Il Messaggero. Prezesem klubu został sam Foschi, a barwami klubowymi wybrano kolory czerwony i żółty, czyli te, które używał zespół Roman. Oficjalnym herbem żółto-czerwonych stał się herb miasta Rzym, czyli wilczyca karmiąca Remusa i Romulusa. Natomiast nazwa „Associazione Sportiva”, w języku polskim znacząca dosłownie „towarzystwo sportowe”, powstała na wzór nowo utworzonych klubów w innych miastach Włoch, takich jak Bari, Florencja czy Neapol. Pierwszym stadionem klubu był Motovelodromo Appio^[5].

Jeszcze w tym samym roku nowo powstały zespół pod wodzą angielskiego trenera Williama Garbutta przystąpił do rozgrywek ligowych, w grupie Girone B. W debiutanckim sezonie 1927/1928 zajął 8. pozycję w lidze, wyprzedzając m.in. o 12 lat starsze od siebie AS Livorno Calcio czy o 24 lata Hellas Werona. Jeszcze w tym samym sezonie Roma zdobyła swój pierwszy tytuł: Puchar CONI (obecny Puchar Włoch). W dwóch pierwszych finałowych meczach z Modeną padały remisy 0:0 i 2:2, ale trzecim decydującym spotkaniu „giallorossi” pokonali przeciwników 2:1. Liderem zespołu stał się Attilio Ferraris, były gracz zespołu Fortitudo.

Przed sezonem 1928/1929 do Romy z Interu Mediolan przybył Fulvio Bernardini, który z czasem stał się legendą klubu. Doszło też do zmiany prezesa klubu. Foschi zrezygnował z pełnienia tej funkcji, a jego miejsce zajął Renato Sacerdoti. W nowym sezonie piłkarze Garbutta zajęli 3. miejsce w lidze, a rzymski zespół został wyprzedzony jedynie przez A.C. Milan i Torino Calcio. W 1929 roku, już w sezonie 1929/1930 Roma swoje mecze zaczęła rozgrywać na nowo wybudowanym stadionie Campo Testaccio^[6] zaprojektowanym przez Silvio Sensiego, a już 8 grudnia rozegrane zostały pierwsze piłkarskie derby Rzymu, w których Roma zwyciężyła Lazio 1:0. Jedyną bramkę meczu strzelił Rodolfo Volk, w początkowych sezonach czołowy strzelec zespołu. Wcześniej, 13 października rzymianie pokonali US Cremonese aż 9:0 (hat trick Volka) i do tej pory jest to najwyższe zwycięstwo w historii klubu. Przed sezonem nowym tymczasowym trenerem został Guido Baccani, jednak z czasem został zastąpiony przez innego Anglika Herberta Burgessa.

Lata 30.

W sezonie 1930/1931 Roma pod wodzą Burgressa osiągnęła kolejny sukces zdobywając wicemistrzostwo Włoch, tracąc 4 punkty do Juventusu, który zdobywał „scudetto” po raz piąty z rzędu. Historycznym wyczynem był ten z dnia 15 marca, gdy „giallorossi” pokonali „Starą Damę” aż 5:0 – dwie bramki zdobył Fulvio Bernardini, a po jednej Rodolfo Volk, Nicola Italo Lombardo i Cesare Augusto Fasanelli. Sam Volk z 30 golami na koncie został pierwszym królem strzelców ligi w barwach „żółto-czerwonych”. Po raz pierwszy Roma wystąpiła w Pucharze Europy Centralnej, czyli pierwszych międzynarodowych rozgrywkach w Europie. W ćwierćfinale okazała się lepsza od Slavii Praga (1:1, 2:1), ale już w półfinale nie sprostała austriackiemu zespołowi First Vienna FC (2:3, 1:3), późniejszemu triumfatorowi rozgrywek.

W sezonie 1931/1932 zespół przejął Austriak Janos Baar i doprowadził go do 3. miejsca w Serie A za Juventusem i Bolonią, ale już w połowie sezonu 1932/1933 został zwolniony z powodu porażki 1:2 w derbach z S.S. Lazio. Były to zresztą pierwsze wygrane derby przez „biancocelestich” w historii. Nowym szkoleniowcem został wówczas Węgier Lajos Kovács. Latem 1933 pomimo sprzeciwu „tifosich” z klubu odszedł Rodolfo Volk, który zasilił szeregi Pisy Calcio. W zamian do zespołu sprowadzono trzech Argentyńczyków zwanych tre moschettieri („trzej muszkieterowie”): pomocnicy Alejandro Scopelli i Andrés Stagnaro oraz napastnik Enrique Guaita^[7], który z czasem po przyjęciu włoskiego obywatelstwa zasilił włoską kadrę. Na koniec sezonu 1933/1934 Roma zajęła 5. miejsce w lidze, a do historii przeszły kolejne derby Rzymu, tym razem wygrane przez „giallorossich” aż 5:0 (trzy gole Ernesta Tommasiego i dwa Fulvia Bernardiniego).

Przed sezonem sezonie 1934/1935 prezes Renato Sacerdoti sprzedał kapitana zespołu, Ferrarisa do odwiecznego rywala Lazio, co spotkało się z krytyką fanów, a w ostateczności rezygnacją ze stanowiska prezesa klubu. W kontrakcie Attilio z drużyną „biancocelestich” istniała klauzula, że piłkarz nie może wystąpić w derbach Rzymu, jednak 18 listopada wystąpił w spotkaniu przeciwko swojej byłej drużynie (1:1), przez co Lazio zapłaciło Romie karę. Pod wodzą nowego prezesa, Vittoria Scialoji, Roma zajęła 4. miejsce w rozgrywkach Serie A, a z rozgrywkami o Puchar Europy Centralnej pożegnała się już po 1/8 finału wygrywając 3:0, a następnie doznając klęski 0:8 z Ferencvárosi TC.

Latem 1935 roku doszło do zmian w Romie. Przybyli dwaj mistrzowie świata 1934 Eraldo Monzeglio z Bolonii i Luigi Allemandi z Ambrosiany. W Afryce wybuchła wojna włosko-abisyńska i wtedy to trzej Argentyńczycy Scopelli, Stagnaro i Guaita uciekli do ojczyzny z obawy przed włączeniem do armii włoskiej i potrzebne były kolejne transfery, w wyniku czego zakupiono m.in. Dantego Di Benedettiego, który w sezonie 1935/1936 został najlepszym strzelcem nowego wicemistrza Włoch. Roma wystąpiła w Pucharze Europy Centralnej, ale udział zakończyła na ćwierćfinale (1:1 i 0:3 ze Spartą Praga).

Sezon 1936/1937 stał pod znakiem kłopotów finansowych i obniżki formy piłkarzy rzymskiego zespołu. Doszło do zmiany prezesa – nowym wybrano Igina Bettiego. W lidze „żółto-czerwoni” zajęli 10. pozycję, a w finale krajowego pucharu ulegli 0:1 zespołowi Genoi. O mistrzostwo kraju walczyło Lazio, jednak to rywal zza miedzy odebrał „biancocelestim” tytuł dwukrotnie wygrywając derby (3:1 na Campo Testaccio i 1:0 na Stadio Nazionale), w efekcie czego Lazio zakończyło rozgrywki 3 punkty za Bolonią. W tamtym sezonie w Romie zadebiutował 17-letni wówczas Amedeo Amadei, który z czasem stał się czołowym piłkarzem zespołu.

W sezonie 1937/1938 Roma rozgrywała mecze na Stadio Flaminio z powodu remontu Campo Testaccio. Nowy szkoleniowiec Guido Ara odprowadził zespół do 6. miejsca w lidze. Latem 1938 Amadei został wypożyczony do Atalanty BC, a do drużyny wrócił Ferraris, który po roku zakończył sportową karierę, podobnie jak inny czołowy zawodnik zespołu Bernardini. Sezon 1939/1940 był ostatnim Romy na swoim stadionie. Doszło do sporych zmian w kadrze zespołu – sprowadzono czterech kolejnych Argentyńczyków: Antonio Campilongo, Miguela Angela Pantó, Francesco Eugenio Provvidente i Cataldo Spitale, a także Amadeiego. W trakcie sezonu doszło też do zmiany na stanowisku pierwszego trenera – Arę zastąpił Austriak Alfréd Schaffer. Po przyłączeniu się Włoch do II wojny światowej część piłkarzy „giallorossich” łączyła grę w piłkę ze służbą wojskową.

Pierwszym piłkarzem Romy, który reprezentował barwy włoskiej reprezentacji był Attilio Ferraris, który zaliczył debiut jeszcze w 1927 roku, a po nim w kadrze zadebiutował Bernardini. W 1934 roku do kadry na Mistrzostwa Świata 1934 powołani zostali Ferraris, Guaita oraz Guido Masetti i Eraldo Monzeglio i tym samym stali się pierwszymi w historii piłkarzami Romy, którzy wywalczyli tytuł mistrza świata. 4 lata później na Mistrzostwach Świata we Francji po tytuł znów sięgnęli Massetti i Monzeglio, ale także Aldo Donati i Pietro Serantoni.

Lata 40.

W 1940 roku duży wpływ na rozwój sportu, nie tylko we Włoszech, ale i całej Europie miała wojna światowa. Światowy kryzys dotknął także Romę i z tego też powodu bramkarz klubu, Guido Masetti, opuścił połowę sezonu 1940/1941. W nim z kolei Roma dotarła do finału Pucharu Włoch, w którym nie sprostała drużynie Venezii najpierw remisując 3:3, a w rewanżu przegrywając 0:1. Jednak już rok później, w sezonie 1941/1942 Roma odniosła pierwszy sukces w latach 40., a największy w dotychczasowej 15-letniej historii klubu. 14 czerwca 1942 na Stadio Flaminio pokonała Modenę i po raz pierwszy w historii sięgnęła po tytuł mistrza Włoch. Sukces ten przerósł oczekiwania nie tylko nowego prezesa klubu Edgarda Bazziniego, ale także kibiców klubu. Roma w poprzednim sezonie zajęła dopiero 9. miejsce w Serie A, a latem nie dokonała znaczących transferów – do drużyny przybyli tylko Renato Cappellini z SSC Napoli i Edmondo Mornese z Novary Calcio, a większość graczy sposobiła się do zakończenia kariery (Masetti, Miguel Angel Pantó, Aldo Donati i Giuseppe Bonomi). Czołowymi postaciami zespołu prowadzonego przez urodzonego w Austro-Węgrzech Alfréda Schaffera byli napastnik Amadei (18 goli, wicekról strzelców ligi) oraz skrzydłowi Pantó (12 goli) i Naim Krieziu (6 goli).

W 1943 roku nasiliły się działania wojenne w Europie, toteż sezon 1942/1943 był, jak się później okazało, ostatnim przed przerwą w rozgrywkach. Roma nie odniosła w nim większych sukcesów i jeszcze w trakcie zwolniono autora mistrzostwa kraju, Schaffera, a w jego miejsce zatrudniono Gézę Kértesza. Po sezonie zespół objął Masetti, który pełnił funkcję grającego trenera i poprowadził on zespół w regionalnych mistrzostwach okręgu rzymskiego. W tym czasie kilku zawodników przerwało swoje kariery, a inni, jak np. Pantó powrócili do ojczyzny. „Giallorossi” w osłabionym i składającym się w większości z młodych zawodników pochodzących z Rzymu składzie zajęli w rozgrywkach drugie miejsce za Lazio, a 8 goli w 7 meczach strzelił młody Mario Forlìvesi. W 1945 roku Rzym przeżył dramat, gdy zawodnik ten zmarł na zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Pierwszym sezonem po zakończeniu wojny był sezon 1945/1946. Ligę włoską podzielono wówczas na dwie grupy: Północną i Centralno-Południową, a o mistrzostwo kraju w finałowej grupie miało walczyć 8 drużyn (6 z Serie A i 2 z Serie B). Romę prowadził wówczas były piłkarz drużyny Giovanni Degni. Pod jego wodzą klub zajął 3. miejsce w swojej grupie, a w finałowych rozgrywkach zajął miejsce 6. W kolejnych latach Roma spisywała się jednak słabiej. W sezonie 1946/1947 zajęła w Serie A zaledwie 15. miejsce wyprzedzając w tabeli jedynie Fiorentinę, Brescię, Venezię i Triestinę. W sezonie 1947/1948 drużynę szkolił kolejny Węgier, Imre Senkey, który ściągnął do zespołu swojego rodaka, Gyulę Zsengelléra. W trakcie sezonu karierę zakończył obrońca Luigi Brunella i po 26. kolejce ligowej (domowa porażka 0:2 z Bolonią) zastąpił Senkeya. W ostatecznym rozrachunku rzymianie zajęli 17. pozycję w ligowej tabeli. Latem 1948 z zespołu odszedł Amadei, który zasilił szeregi Interu Mediolan. Roma bez swojego czołowego zawodnika poprzednich lat zakończyła sezon na 15. miejscu, a jej kryzys trwał także w roku 1950, kiedy to na koniec

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]