Acetylenek wapnia
(przekierowano z „Karbid”)
| |||||||||||||||||||||||
 karbid techniczny | |||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||
| Ogólne informacje | |||||||||||||||||||||||
| Charakterystyka fizyczna | |||||||||||||||||||||||
| białe (czyste) lub szare (zanieczyszczone) ciało stałe | |||||||||||||||||||||||
| Wzór chemiczny |
CaC2 | ||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| • zapis Hilla |
C2Ca | ||||||||||||||||||||||
| Masa molowa |
64,10 g/mol | ||||||||||||||||||||||
| Identyfikacja | |||||||||||||||||||||||
| Numer CAS | |||||||||||||||||||||||
| PubChem | |||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||
| Podobne związki | |||||||||||||||||||||||
| Inne aniony | |||||||||||||||||||||||
| Inne kationy |
acetylenek magnezu, acetylenek miedzi(I), acetylenek miedzi(II) | ||||||||||||||||||||||
| Podobne związki | |||||||||||||||||||||||
| Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa) | |||||||||||||||||||||||
Acetylenek wapnia, węglik wapnia, pot. karbid, CaC2 – nieorganiczny związek chemiczny wapnia z grupy węglików jonowych o strukturze acetylenku[4].
Właściwości
[edytuj | edytuj kod]- produkt techniczny jest czarny, szarawy lub brunatny ze słabym połyskiem
- na powietrzu pokrywa się wodorotlenkiem wapnia i węglanem wapnia, pod wpływem pary wodnej i dwutlenku węgla
- charakterystyczny zapach karbidu spowodowany jest zanieczyszczeniem fosforkiem wapnia, hydrolizującym do fosforiaku
Otrzymywanie
[edytuj | edytuj kod]Karbid wytwarza się poprzez ogrzewanie mieszaniny koksu i wapna palonego do temperatury 2000–2100 °C w elektrycznym piecu łukowym. W tych temperaturach tlenek wapnia jest redukowany przez węgiel do węgliku wapnia i tlenku węgla, zgodnie z reakcją[5]:
3C + CaO → CaC2 + CO↑
Produkt techniczny ma barwę szarą i jest zanieczyszczony węglem, tlenkiem wapnia oraz fosforkiem wapnia (Ca3P2, produkt redukcji fosforanu wapnia).
Reaktywność
[edytuj | edytuj kod]- W warunkach normalnych reaguje egzotermicznie z wodą wydzielając acetylen:
- W temperaturze około 1100 °C reaguje z azotem cząsteczkowym dając cyjanamidek wapnia CaCN2: CaC2 + N2 → CaCN2 + C
Zastosowanie
[edytuj | edytuj kod]- środek redukujący w hutnictwie[6] metali ciężkich
- produkcja azotniaku (nawozu sztucznego opartego na cyjanamidku wapnia)[6]
- produkcja acetylenu[6]
- dawniej jako źródło światła w przenośnych lampach karbidówkach[7] (karbidkach[8]) oraz w latarniach morskich (bezpośrednie spalanie acetylenu), dziś używany w niektórych latarkach czołowych, mających zastosowanie w speleologii
- petarda domowej roboty (puszka karbidowa)
- środek odstraszający przeciw kretom i nornicom w ogrodach[9]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 3 CRC Handbook of Chemistry and Physics, William M. Haynes (red.), wyd. 97, Boca Raton: CRC Press, 2016, s. 4-53, ISBN 978-1-4987-5429-3, OCLC 961861918 (ang.).
- ↑ Węglik wapnia [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, 25 lutego 2026, numer katalogowy: 270296 [dostęp 2026-07-07].
- ↑ Calcium carbide, [w:] CAMEO Chemicals [online], National Oceanic and Atmospheric Administration [dostęp 2026-07-07] (ang.).
- ↑ Adam Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, wyd. 5, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 805, ISBN 83-01-13654-5.
- ↑ Calcium Carbide Manufacturing [online].
- 1 2 3 karbid, [w:] Encyklopedia Wiem [online], onet.pl [dostęp 2014-06-30] [zarchiwizowane z adresu 2014-06-29].[niewiarygodne źródło?]
- ↑ W. Doroszewski (red.), karbidówka, [w:] Słownik języka polskiego [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2014-06-30].
- ↑ W. Doroszewski (red.), karbidka, [w:] Słownik języka polskiego [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2014-06-30].
- ↑ Sposób użycia przeciwko kretom. karbid-sklep.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-03-31)]. karbid-sklep.pl.[niewiarygodne źródło?]
