Nihoa
Zdjęcie wyspy z morza, od południa | |
| Państwo | |
|---|---|
| Stan | |
| Akwen | |
| Archipelag | |
| Powierzchnia |
0,68[1] km² |
| Najwyższy punkt | |
| Populacja • liczba ludności |
|
Położenie na mapie Oceanu Spokojnego | |
Mapa lotnicza z 1977 | |
Nihoa (także Moku Manu) – skalista wyspa leżąca w archipelagu Hawajów, w grupie Północno-Zachodnich Wysp Hawajskich. Administracyjnie należy do stanu Hawaje w Stanach Zjednoczonych. Jest obecnie bezludna.
Geografia
[edytuj | edytuj kod]

Nihoa znajduje się ok. 250 kilometrów na północny zachód od Kauaʻi, najbliższej z głównych wysp Hawajów[1]. Jest to skalista wyspa o stromych brzegach, o długości ok. 1400 m ze wschodu na zachód i szerokości 300–900 m[2]. Jest to najwyższa spośród Północno-Zachodnich Wysp Hawajskich, o pokroju siodła, zwieńczona dwoma szczytami, z których Miller's Peak sięga 275,2 m n.p.m., zaś Tanager Peak ma 260 m n.p.m.[2][1] Północną stronę wyspy tworzy prawie pionowa, miejscami nawet przewieszona ściana klifu, o wysokości 110 m w centrum, wnosząca się ponad 270 metrów po obu końcach[2]. Skalna ściana opada także pod powierzchnią wody do dużych głębokości[3]. Po zachodniej stronie wyspy również znajduje się klif. Teren wyspy opada w kierunku południowym, od krawędzi klifu do zatoki Adam's Bay, tworząc sześć dolin (West Valley, West Palm Valley, Miller Valley, Middle Valley, East Palm Valley i East Valley). Po zachodniej stronie zatoki znajduje się niewielka piaszczysta plaża, ale ze względu na załamujące się fale, lepszym miejscem do lądowania jest skalista półka pośrodku południowego zbocza[2]. Szelf wokół wyspy ma szerokość 29 km w kierunku północny wschód–południowy zachód i znajduje się na głębokości 34–66 m, znajduje się na nim ok. 575 km² siedlisk rafowych[1].
Nihoa jest pozostałością wygasłego, głęboko zerodowanego wulkanu tarczowego. Północny klif tworzą warstwy lawy bazaltowej poprzecinane licznymi dajkami. Datowanie metodą potasowo-argonową pozwoliło stwierdzić, że wulkan był aktywny 7,3 miliona lat temu (miocen)[1].
Nihoa jest objęta ochroną prawną jako część Papahānaumokuākea Marine National Monument[3].
Znaczenie kulturowe
[edytuj | edytuj kod]
Jest to najdalsza na północny zachód wyspa archipelagu, na której znajdują się liczne i jednoznaczne ślady zamieszkania rdzennych Hawajczyków[3][4]. Położona dalej wyspa Necker Island była odwiedzana w celach kultowych, ale niezamieszkana, co wiąże się nie tylko z ubogimi zasobami naturalnymi. Nihoa, podobnie jak główne wyspy Hawajów, leży na południe od zwrotnika Raka i w pewne dni roku Słońce staje tu w zenicie; w kulturze Hawajczyków były to „krainy światła” (ao). Wyspy te leżą również we wschodniej części archipelagu; kierunek wschodni był wiązany z narodzinami, podczas gdy zachodni ze śmiercią i przemijaniem. Wyspy położone na północnym zachodzie, w których nigdy nie widziało się Słońca w zenicie, były „krainami ciemności” (pō), a zarazem ‘āina akua, krainami przodków, gdzie dusze ludzkie podróżują po śmierci[5].
Nazwa Nihoa w języku hawajskim oznacza „zębata, ząbkowana, szczerbata”, co nawiązuje do jej ukształtowania[5][6]. Inne znaczenie to „mocno osadzona”, co może odnosić się do tego, jak wyspa znosi ataki wzburzonego morza, bądź też do ludzi, którzy żyli w tym surowym miejscu[1][5]. W kulturze hawajskiej zachowały się powiedzenia związanie z Nihoa; od jednego z nich pochodzi inne określenie tej wyspy – Moku Manu, „wyspa