William ap Thomas

William ap Thomas
	; Nagrobek tumby Williama ap Thomasa i jego żony Gwladys w kościele klasztornym w Abergavenny
Data i miejsce śmierci	1445 ; Londyn
Miejsce spoczynku	kościół klasztorny Najświętszej Marii Panny w Abergavenny
Zawód, zajęcie	rycerz, polityk, urzędnik
Narodowość	walijska
Rodzice	Thomas ap Gwyllym; Maud Morley
Małżeństwo	Elizabeth Bluet; Gwladys ferch Dafydd Gam
Dzieci	William Herbert, Richard Herbert, Elizabeth, Margaret
	Multimedia w Wikimedia Commons

Sir William ap Thomas (zm. 1445 w Londynie) – walijski rycerz, szlachcic, polityk i posiadacz ziemski, protoplasta rodu Herbertów (hrabiów Pembroke) oraz fundator zamku Raglan w hrabstwie Monmouthshire^[1]. Przez współczesnych nazywany był „Błękitnym Rycerzem z Gwentu” (wal. Y Marchog Glas o Went) z powodu barwy zbroi, którą nosił^[2].

Życiorys

Był synem sir Thomasa ap Gwyllyma z Perth-hir oraz Maud Morley, córki sir Johna Morleya z Llansantffraed. W 1406 roku poślubił Elizabeth Bluet, dziedziczkę dóbr Raglan i wdowę po sir Jamesie Berkeleyu, dzięki czemu wszedł w posiadanie tamtejszego majątku ziemskiego^[1]. Po bezpotomnej śmierci żony w 1420 roku kontynuował użytkowanie dóbr jako dzierżawca, a w 1432 roku wykupił prawa własności do majątku i warowni od swojego pasierba, lorda Jamesa Berkeleya, za sumę 1000 marek^[2].

W 1426 roku król Henryk VI pasował go na rycerza. W kolejnych dziesięcioleciach William ap Thomas systematycznie budował pozycję polityczną w południowej Walii, obejmując m.in. urzędy zarządcy (steward) dóbr Abergavenny (1421), wysokiego szeryfa Cardiganshire i Carmarthenshire (1435) oraz szeryfa hrabstwa Glamorgan (1440)^[2].

Zamek Raglan i mecenat

Po nabyciu pełnych praw do Raglan William ap Thomas rozpoczął gruntowną przebudowę dawnego dworu obronnego w okazałą rezydencję późnośredniowieczną. Jego głównym dziełem architektonicznym było wzniesienie monumentalnej, heksagonalnej Wielkiej Wieży (wal. Tŵr Melyn Gwent – „Żółta Wieża z Gwentu”), otoczonej własną fosą i pełniącej rolę donżonu^[1].

Małżeństwa i potomstwo

Jego pierwszą żoną była Elizabeth Bluet (zm. 1420). Z małżeństwa tego nie narodziły się dzieci^[1].

Po owdowieniu poślubił Gwladys ferch Dafydd Gam (zm. 1454), zwaną „gwiazdą Abergavenny” (wal. Seren y Fenni), córkę walijskiego bohatera spod Azincourt sir Dafydda Gama i wdowę po sir Rogerze Vaughanie. Z tego związku narodzili się:

William Herbert William Herbert, 1. hrabia Pembroke (ok. 1423–1469) – 1. hrabia Pembroke, faworyt króla Edwarda IV, który zanglicyzował tradycyjne nazwisko rodowe (zastępując walijski patronimik ap William formą Herbert);
Sir Richard Herbert z Coldbrook (zm. 1469) – rycerz i dowódca wojskowy, ścięty wraz z bratem po bitwie pod Edgecote Moor(inne języki);
Elizabeth – żona sir Henry'ego Stradlinga z zamku St Donat's;
Margaret – żona sir Henry'ego Wogana^[3].

Śmierć

Zmarł w Londynie w 1445 roku^[1]. Został pochowany w kościele klasztornym Najświętszej Marii Panny w Abergavenny (St Mary's Priory Church). W kaplicy Herbertów przetrwała jego okazała alabastrowa tumba nagrobna z rzeźbionymi podobiznami Williama w pełnej zbroi płytowej oraz leżącej u jego boku żony Gwladys^[2].

Przypisy

1 2 3 4 5 John R. Kenyon: Raglan Castle. Cardiff: Cadw: Welsh Historic Monuments, 2003, s. 4–7. ISBN 1-85760-169-6.
1 2 3 4 Sir William ap Thomas. [w:] The Castles of Wales [on-line]. Jeff Thomas. [dostęp 2026-09-06]. (ang.).
↑ Howell Thomas Evans: Herbert, William (d. 1469), 1st Earl of Pembroke. [w:] Dictionary of Welsh Biography [on-line]. The National Library of Wales. [dostęp 2026-09-06]. (ang.).

[cadw_raglan-1] 1 2 3 4 5 John R. Kenyon: Raglan Castle. Cardiff: Cadw: Welsh Historic Monuments, 2003, s. 4–7. ISBN 1-85760-169-6.

[castles_wales-2] 1 2 3 4 Sir William ap Thomas. [w:] The Castles of Wales [on-line]. Jeff Thomas. [dostęp 2026-09-06]. (ang.).

[dwb_herbert-3] Howell Thomas Evans: Herbert, William (d. 1469), 1st Earl of Pembroke. [w:] Dictionary of Welsh Biography [on-line]. The National Library of Wales. [dostęp 2026-09-06]. (ang.).

[1]

[2]

[3]