Weimar
| Weimar | |
| Herb | |
| Mapa | |
| Informacje | |
| Państwo | |
| Region | |
| Powierzchnia | 84,48 km² |
| Wysokość | 208 m n.p.m. |
| Ludność | 65 611 |
| Nr kierunkowy | 03643, 036453 |
| Kod pocztowy | 99423, 99425, 99427, 99428 |
| Strona internetowa | |
Weimar, miasto Goethego i Schillera, położone w kraju związkowym Turyngia w Niemczech, jest jednym z ulubionych miejsc niemieckich uczniów (a raczej ich nauczycieli) ze względu na bogactwo zabytków kulturalnych (Goethe, Schiller) i historycznych (Republika Weimarska, były nazistowski obóz koncentracyjny w pobliżu). W 2020 roku miasto liczyło 65 000 mieszkańców.
Charakterystyka
[edytuj]Weimar, Europejska Stolica Kultury w 1999 roku, znany jest przede wszystkim z klasycyzmu weimarskiego, XIX-wiecznego okresu, w którym mieszkali w Weimarze Goethe i Schiller, Wieland i Herder, a zwłaszcza dwaj pierwsi współtworzyli tam ponad dziesięcioletni okres twórczy.
Weimar reprezentuje jednak również późniejsze wpływy kulturowe. Bauhaus, założony przez Waltera Gropiusa w 1919 roku, miał tu swoją siedzibę, a wpływ stylu Bauhaus na sztukę nowoczesną miał tu swój początek. Weimarska Szkoła Sztuki i Rzemiosła, założona przez Henry'ego van der Welde w 1908 roku, również należy do wpływowych instytucji kulturalnych miasta. Oba budynki, wraz z Haus am Horn, zostały wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w 1996 roku, a w 1998 roku na Listę 11 Miejsc Pamięci Klasycznego Weimaru. Wreszcie, w 2001 roku, spuścizna literacka Goethego, przechowywana w Archiwum Goethego i Schillera, została także wpisana na Listę Pamięci Świata.
Historia
[edytuj]Weimar został po raz pierwszy udokumentowany w 899 roku. Od połowy X wieku należał do gałęzi hrabiów Orlamünde. Zanim linia ta wymarła w 1376 roku, miasto przypadło landgrafom Turyngii, a po ich wymarciu w 1440 roku – elektoratowi Saksonii. Wraz z podziałem Turyngii między Ernsta i Alberta w 1485 roku, Weimar, wraz z Turyngią, znalazł się pod panowaniem linii ernestyńskiej. W 1572 roku stał się rezydencją Johanna Wilhelma i jego bratanków, dzieci Johanna Fryderyka Średniego. W sierpniu 1560 roku odbyło się tu kolokwium Flaciusa i Strigela w sprawie sporów synergistycznych. Szczytowym okresem w historii Weimaru były rządy Karola Augusta, za którego czasów miasto zyskało przydomek „niemieckich Aten” za sprawą wybitnych przedstawicieli literatury niemieckiej, takich jak Goethe, Schiller, Wieland, Herder i inni, których książę ten wezwał.
Dojazd
[edytuj]Samolotem
[edytuj]Najbliższe 1 lotnisko, Erfurt-Weimar (IATA: ERF), nie obsługuje regularnych lotów i ma niewielkie znaczenie dla ruchu lotniczego. Dojazd tramwajem do głównego dworca kolejowego w Erfurcie gwarantuje dalszą podróż pociągiem. Podróżując samochodem, najlepiej skorzystać z pobliskiej autostrady
, a następnie z
, unikając w ten sposób przejazdu przez centrum Erfurtu.
Najbliższym lotniskiem obsługującym regularne loty jest 2 port lotniczy Lipsk/Halle (IATA: LEJ). Dzięki dobrym połączeniom kolejowym, do portu lotniczego we Frankfurcie (IATA: FRA) można również dojechać z przesiadką w Erfurcie (czas podróży około 3 godzin)..
Koleją
[edytuj]
Wraz z otwarciem linii kolejowej dużych prędkości między Halle/Lipskiem a Erfurtem w grudniu 2015 roku, Weimar nie jest już obsługiwany przez pociągi ICE. Pociągi Intercity (IC) z Zagłębia Ruhry nadal się tu zatrzymują kursując do Halle przez Kassel. Pasażerowie z Berlina muszą teraz przesiadać się w Halle, a pasażerowie z Frankfurtu w Erfurcie.
Regionalne pociągi ekspresowe kursują co godzinę z Glauchau/Altenburg. Pociągi te kursują dalej do i z Getyngi, skąd dostępne są połączenia z pociągami ICE do i z Hamburga. Z 3 dworca kolejowego Weimar do centrum miasta jest około 750 metrów, przez Carl-August-Allee.
Samochodem
[edytuj]Do Weimaru można dojechać przede wszystkim autostradą
. Dwa zjazdy to Weimar i Nohra.
Od południa (Rudolstadt) należy jechać drogą
, a także od północy (połączenie z
z Getyngi). Na wschód od miasta droga
(Naumburg–Ilmenau) przecina się z autostradą
.
Autobusem
[edytuj]4 Centralny dworzec autobusowy znajduje się na placu August-Baudert-Platz, naprzeciwko dworca kolejowego. Odjeżdżają z niego autobusy dalekobieżne i regionalne.
Rowerem
[edytuj]Weimar jest idealnie zintegrowany z dalekobieżną siecią rowerową Turyngii:
- Trasa rowerowa Thüringer Städtekette, biegnie z Altenburga przez Gerę i Jenę do Weimaru (126 km) oraz z Weimaru przez Erfurt do końca trasy rowerowej w Eisenach (kolejne 100 km).
- Szlak rowerowy Ilmtal biegnie z Allzunah do Weimaru (82 km), a następnie do Großheringen (kolejne 40 km). W Großheringen można przesiąść się na szlak rowerowy Saale.
- Szlak rowerowy Laura, regionalny szlak rowerowy, biegnie z Weimaru (46 km) wzdłuż nieczynnej linii kolejowej Laura do Schallenburga, gdzie można przesiąść się na szlak rowerowy Unstrut.
Komunikacja
[edytuj]
Dziewięć linii autobusowych obsługiwanych przez spółkę transportu publicznego w Weimarze zapewnia kompleksowe pokrycie całego miasta, a wszystkie linie zbiegają się na 5 przystanku Goetheplatz. Wszystkie autobusy są dostępne dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich. Mapa tras znajduje się na odwrocie planu miasta i jest dostępna za 20 centów (np. w hotelach).
- Linia 1 Weimar Północ – Dworzec Główny – Goetheplatz – (Belvedere –) Ehringsdorf – Taubach
- Linia 2 Shakespearestraße–(Merketal–) Goetheplatz–(Dworzec Główny–) Bodelschwinghstraße
- Linia 3 Tiefurt – Goetheplatz – Tröbsdorf – Gaberndorf – Weimar Północ
- Linia 4 Niedergrunstedt–(Legefeld/ Ettersbergsiedlung–) Goetheplatz–Dworzec Główny–(Buchenwald–) Ettersburg
- Linia 5 Szpital Uniwersytecki – Goetheplatz – Dworzec Główny – Lützendorf – Weimar Północ
- Linia 6 (Vollersroda–) Possendorf–Legefeld–Goetheplatz–Dworzec Główny–Buchenwald
- Linia 7 Weimar Zachód–Goetheplatz–Dworzec Główny–Schöndorf–Altschöndorf
- Linia 8 (Döbereinerstraße–) Dürrenbacher Hütte–Dworzec Główny–Goetheplatz–Szpital Uniwersytecki–Merketal
- Linia 9 Goetheplatz–(Bodelschwinghstraße–) Süßenborn
Ponadto istnieją regionalne połączenia autobusowe z okolicznymi miejscowościami. Weimar znajduje się w strefie taryfowej Zrzeszenia Transportowego Centralnej Turyngii (VMT). Bilety zrzeszeniowe są ważne również w autobusach miejskich i tramwajach, podobnie jak bilety Saksonii (Saksonia-Anhalt/Turyngia).
Usługi trolejbusowe zostały zakończone w 1993 roku.
- Wypożyczalnie samochodów są dostępne na przykład dla członków DB Carsharing Flinkster w wielu lokalizacjach w Weimarze.
Warto zobaczyć
[edytuj]Kościoły
[edytuj]- 1 Herderkirche Protestancki kościół, a właściwie kościół miejski św. Piotra i Pawła (wybudowany w latach 1498/1500), zawiera interesujące groby książąt weimarskich (w tym księcia Bernharda, elektora Jana Fryderyka Wielkodusznego i jego żony Sybilli), a także słynny ołtarz Cranacha przedstawiający Ukrzyżowanie Chrystusa. Kościół zawdzięcza swoją obecną nazwę długoletniemu kaznodziei dworskiemu J. G. Herderowi. Otwarte od 14:00 do 16:00, po czym możliwe jest zwiedzanie z przewodnikiem.
- 2 Jacobskirche od 1712, za nim Cmentarz Jakubowy, na którym pochowano ważne osobistości (m.in. Lucasa Cranacha Starszego).
Goethe i Schiller z kolei znaleźli swoje ostatnie miejsce spoczynku na południu miasta, na cmentarzu głównym w 3 Krypcie Książęcej. Obok ich trumien stoją trumny władców dynastii Saksonii-Weimaru i Eisenach. Tuż za nimi znajduje się 4 Kaplica Rosyjska (1862) z grobowcem Wielkiej Księżnej Marii Pawłowny.
Zamki, pałace, dwory
[edytuj]
- 5 Pałac Miejski (do 1651 roku nazywany Hornstein, a następnie Wilhelmsburg), budowla wzniesiona w latach 1790–1803 pod bezpośrednim nadzorem Goethego po pożarze w 1774 roku. Jej wnętrza są bogato i gustownie umeblowane. Znajdują się tam między innymi pokój księcia Bernharda oraz cztery „pokoje poetów” poświęcone Goethe'emu, Schillerowi, Herderowi i Wielandowi, ozdobione znakomitymi freskami Nehera, Prellera i Jägera, nawiązującymi do ich dzieł, itp.
Budynki
[edytuj]

- 6 Teatr Narodowy, Theaterplatz którego scena, pod kierownictwem Goethego i Schillera, należała do najznakomitszych w Niemczech, została reaktywowana w 1825, a jej wnętrze przebudowano i odnowiono w 1868
- 7 Dom Cranacha gdzie w XVI wieku mieszkał malarz Lucas Cranach Starszy i jego syn Lucas Cranach Młodszy
- 8 Dom Goethego Położony dalej na południe, na Frauenplan, i dlatego w literaturze nazywany jest również Haus am Frauenplan. Lewe skrzydło budynku to pierwotna siedziba Muzeum Narodowego Goethego.

- 9 Biblioteka Księżnej Anny Amalii, Platz der Demokratie 1 , fax: +49 (0) 3643-41 98 16 Jest uważana za jedną z pierwszych publicznie dostępnych bibliotek książęcych; księżna Anna Amalia przekształciła obecny budynek w bibliotekę w 1766 roku. Niszczycielski pożar w 2004 roku zniszczył nie tylko budynek, ale także część zbiorów. Dziś słynna Sala Rokoko jest ponownie otwarta dla zwiedzających, choć dostęp do niej jest ściśle ograniczony ze względów konserwatorskich. Bilety należy rezerwować z wyprzedzeniem w punkcie informacji turystycznej. Czynne: wt. - sob. w godz. 9:30 - 14:30. Cena: 7,50 euro.
- 10 Wittumspalais Wittumspalais to pałac miejski w Weimarze, zbudowany w latach 1767–1769 i zamieszkiwany przez Annę Amalię aż do jej śmierci w 1807 roku. Mieści się w nim muzeum poświęcone życiu domowemu arystokracji w XVIII-wiecznym Weimarze.
Pomniki
[edytuj]
Spośród licznych pomników i miejsc pamięci na szczególną uwagę zasługują: 11 podwójny pomnik Goethego i Schillera autorstwa Rietschela (wzniesiony w 1857 r. na Theaterplatz), pomnik Wielanda autorstwa Gassera (1857) na Wielandplatz, pomnik Herdera autorstwa Schallera (1850) przed kościołem miejskim oraz arcypopiersie wielkiego księcia Karola Augusta w ogrodzie domu kuszników (1825).
Muzea
[edytuj]Większość muzeów utrzymywana jest przez Klassik-Stiftung Weimar – Muzea i Pałace Klasycyzmu Weimarskiego.
- 12 Muzeum Bauhausu, Stéphane-Hessel-Platz 1 Nowe Muzeum Bauhausu zostało otwarte 6 kwietnia 2019 roku. Mieści najstarszą na świecie kolekcję Bauhausu i upamiętnia wczesny etap istnienia najważniejszej szkoły wzornictwa i sztuki XX wieku. Udogodnienia: dostęp dla wózków inwalidzkich, winda, dostępna toaleta. Otwarte: środa-poniedziałek 9:30-18:00. Bilety wstępu: dorośli 10,00 EUR, ulgowy 7,00 EUR, studenci (16-20 lat) 4,00 EUR.
- 13 Muzeum Narodowe Goethego, Frauenplan 1 Otwarte: kwiecień - 15 października, wtorek - piątek, niedziela 9:00-18:00, sobota 9:00-19:00; 16 października - marzec, wtorek - niedziela 9:00-16:00. Zamknięte w poniedziałki.
- 14 Kirms-Krackow-Haus, Jakobstraße 10 Muzeum kultury mieszczańskiej XVIII i XIX wieku. Zamknięte od poniedziałku do czwartku.
- 15 Muzeum Schillera, Schillerstraße 12 Otwarte: kwiecień - 15 października, wtorek - piątek, niedziela 9:00-18:00, sobota 9:00-19:00; 16 października - marzec, wtorek - niedziela 9:00-16:00. Zamknięte w poniedziałki.
- 16 Weimar Haus, Schillerstraße 16 , fax: +49(0)3643 90 21 70 Prywatne, komercyjne muzeum poświęcone historii Weimaru, od epoki kamienia łupanego do klasycyzmu weimarskiego. Poszczególne epoki prezentowane są w dioramach z wykorzystaniem figur woskowych, misternych instalacji świetlnych i odpowiednich efektów dźwiękowych. Muzeum znajduje się w strefie pieszej, niedaleko Niemieckiego Teatru Narodowego. W Domu Weimarskim turyści mogą również wypożyczyć komputery przenośne, które pełnią funkcję elektronicznych przewodników z objaśnieniami do zwiedzania miasta. Godziny otwarcia: codziennie od kwietnia do września: 9:30-18:30, od października do marca: 9:30-17:30. Wstęp: 7 euro, ulgowy 5,50 euro.
- 17 Muzeum Prehistorii i Wczesnej Historii Turyngii, Humboldtstraße 11 Otwarte: wtorek 9:00-18:00, środa-piątek 9:00-17:00, sobota, niedziela i święta 10:00-17:00. Cena: 3,50 euro, ulgowy 2,50 euro.
- 18 Muzeum Miejskie w Weimarze w Domu Bertucha, Karl-Liebknecht-Str. 5 Muzeum Miejskie w Weimarze poświęcone jest historii miasta. Znajduje się ono na Goetheplatz i mieści również galerię sztuki „Harry Graf Kessler”. Nieczynne w poniedziałki. Otwarte od wtorku do niedzieli w godzinach 10:00–17:00. Wstęp: 3 euro, ulgowy 1,50 euro.
- 19 Muzeum Kolejnictwa w Weimarze, Karl-Liebknecht-Str. 5 Stowarzyszenie Kolejowe Turyngii, którego kolekcja koncentruje się na lokomotywach elektrycznych i spalinowych, ma siedzibę w lokomotywowni w Weimarze. W jego zbiorach znajdują się cztery lokomotywy E 44 oraz reprezentanci klasycznych wschodnioniemieckich dużych lokomotyw spalinowych serii 219 i 228 (V 180). Stowarzyszenie powstało w 1991 roku z grupy roboczej 4/69 Wschodnioniemieckiego Stowarzyszenia Modelarzy Kolejowych, przeniosło się do lokomotywowni w Weimarze w 1994 roku i obecnie zrzesza 50 członków. Każdego maja odbywa się duży festiwal kolejowy o innym temacie przewodnim, prezentujący pojazdy z innych stowarzyszeń. Na wystawie można zobaczyć lokomotywy parowe, lokomotywy elektryczne, lokomotywy spalinowe, lokomotywy akumulatorowe, tramwaje, wagony osobowe, towarowe oraz wagony bagażowe. Otwarte: marzec-październik: wtorek-niedziela 8:00-14:00 oraz z okazji festiwali kolejowych lub po wcześniejszym uzgodnieniu. Cena: Dorośli 3 €, ulgowi (studenci, emeryci, bezrobotni, dzieci) 2,50 €.
- 20 Dom Republiki Weimarskiej, Theaterplatz 4 Muzeum skupia się na przyjęciu Konstytucji Weimarskiej, powstaniu demokracji w Niemczech i Republice Weimarskiej.
- 21 Musterhaus Am Horn, Am Horn 61 Jedyny zachowany dom eksperymentalny z epoki Bauhausu w Weimarze. Obecnie muzeum. Nieczynne we wtorki.
Ulice i place
[edytuj]Część centrum Weimaru jest przeznaczona jako strefa piesza. Strefa piesza rozpoczyna się na rynku i ciągnie się wzdłuż Schillerstrasse do Theaterplatz.
- 22 Weimarplatz Budynki obwodowe, w których obecnie mieści się Administracja Krajowa Turyngii, zostały wybudowane w latach 1936–1943 jako Gauforum z centralnym placem zgromadzeń i apeli.
Parki
[edytuj]
Przed Pałacem Rezydencyjnym rozciąga się urokliwy 1 Park an der Ilm, w którym znajdują się Dom Rzymski, Dom Templariuszy i wiele miejsc poświęconych pamięci Goethego. Po drugiej stronie rzeki Ilm, w pobliżu parku, znajduje się 23 Dom Ogrodowy Goethego.
Aktywny wypoczynek
[edytuj]Sztuka i kultura
[edytuj]- Galerie Eigenheim, Karl-Liebknecht Str. 10. Tel.: +49 36 43 48 99 62, e-mail: team@galerie-eigenheim.de. Prowadzona przez młody kolektyw artystyczny o zmiennym składzie.
- Kawiarnia i Galeria ACC, Burgplatz. Pierwotnie nazywana „Autonomicznym Centrum Kultury”, obecnie cieszy się ugruntowaną pozycją i oferuje szeroki wachlarz działań artystycznych, z których niektóre stoją na bardzo wysokim poziomie. Doskonała kuchnia dla międzynarodowej bohemy. Progresywna galeria prezentująca wszystkie gatunki sztuki współczesnej znajduje się na piętrze i jest zazwyczaj otwarta do godziny 18:00; okazjonalnie odbywają się tam wykłady i inne wydarzenia; regularnie grana jest muzyka jazzowa.
- 1 Galeria i Herbaciarnia C-Keller. Weimarska instytucja kulturalna od upadku Muru Berlińskiego, z często zmieniającymi się wystawami o różnym poziomie, młodą publicznością, menu lunchowym oraz prostymi, niedrogimi posiłkami do północy.
- Dom Artystów w Zeughof. Zeughof znajduje się pomiędzy Theaterplatz i Herderplatz. Jest to próba przywrócenia dawnego przeznaczenia fragmentów budynku zniszczonych przez bombardowanie na dom artystów, który już około 1900 roku przyciągał wybitne umysły.
Praca
[edytuj]Nauka
[edytuj]- 1 Uniwersytet Bauhaus, Geschwister-Scholl-Straße 8, 99423 Weimar. Tel.: +49(0)3643 58-0
- 2 Uniwersytet Muzyczny im. Franciszka Liszta, Platz der Demokratie 2-3, 99423 Weimar. Tel.: +49(0)3643 555-0
- 3 Weimarska Szkoła Malarstwa i Rysunku, Seifengasse 16, 99423 Weimar. Tel.: +49(0)3643 505524. Oferujemy lekcje malarstwa dla grup turystów i osób odwiedzających miasto w pracowni lub w pobliskim parku, a także udział w letniej akademii i wydarzeniach weekendowych.
Zakupy
[edytuj]- Windischenstraße – idylliczna, przesiąknięta tradycją starówka, dostępna bezpośrednio z weimarskiego rynku.
- Schillerstraße – główna ulica handlowa Weimaru, z Domem Schillera i multimedialnym muzeum „WeimarHaus”, prowadzi z Theaterplatz do Frauenplan, gdzie znajduje się Dom Goethego.
- 1 Weimar-Atrium, Friedensstraße 1, 99423 Weimar. Tel.: +49 (0)3643 775690. Duże centrum handlowe. Stanowi wschodni kraniec dawnego Gauforum i zajmuje miejsce przeznaczone niegdyś na Wielką Halę Ludową. Otwarte: pon. – sob. 8:00 – 20:00.
Gastronomia
[edytuj]Oszczędnie
[edytuj]- 1 Lalaba, Rudolf-Breitscheid-Str. 2a, 99423 Weimar. Tel.: +49(0)3643 7468-28, Faks: +49(0)3643 7468 30, E-mail: mail@lalaba-catering.de. Bar kanapkowy, przyjazna atmosfera. Znajduje się obok uniwersytetu, jako alternatywa dla stołówki uniwersyteckiej. Otwarte: w dni powszednie do 22:00, w soboty do 18:00.
- 2 Galeria C-Keller i Herbaciarnia, Markt 21, 99423 Weimar. Tel.: +49(0)3643 502755, Faks: +49(0)3643 502840, E-mail: postkasten@c-keller.de. Weimarska instytucja kulturalna działająca od czasów upadku Muru Berlińskiego, przyciągająca młodych ludzi, oferująca lunche i proste, niedrogie posiłki do północy. Otwarte: pon.-czw. 13:00-1:00, pt. 13:00-2:00, sob. 16:00-2:00, niedz. 16:00-1:00.
- 3 Zum Falken, Trierer Str. 7, 99423 Weimar. Tel.: +49(0)3643 505566, e-mail: Franzi@zumfalken.de. Muzyka w czwartki, czasami również w niedziele, często kuchnia społeczna w środy.
- 4 Gerber3, Gerberstr. 3, 99423 Weimar. Tel.: +49(0)3643 514476, Faks: +49(0)3643 512714. Dawny dom squatowy, centrum społeczno-kulturalne z kuchnią wspólnotową, czynne codziennie w porze lunchu od 12:00 i wieczorem od 20:00.
- 5 Restauracja India, Schloßgasse 17/19, 99423 Weimar. Tel.: +49(0)3643 5618453. Dania kuchni indyjskiej, wyśmienite dania lunchowe. Otwarte: pon. – czw. 11:00 – 14:30 + 17:00 – 23:00, pt. – niedz. 11:00 – 23:30.
- 6 Restauracja „Zum Zwiebel”, Teichgasse 6, 99423 Weimar. Tel.: +49(0)3643 502375, Faks: +49(0)3643 402034, E-mail: info@zum-zwiebel.de. Dobra kuchnia Turyngii.
- 7 shang hai, Friedrich-Ebert-Straße 28, 99423 Weimar. Tel.: +49(0)3643 905503, E-Mail: info@shanghai-weimar.de. Kuchnia wietnamska. Otwarte: codziennie 11:00 – 15:00 + 17:00 – 23:00.
- 8 Schnitzeloase Weimar, Rollplatz 8a, 99423 Weimar. Tel.: +49(0)3643 852774, E-mail: info@schnitzeloase-weimar.de. Ogromny wybór sznycli. Otwarte: codziennie od 17:00.
Umiarkowanie
[edytuj]- 9 ACC-Café, Burgplatz 1, 99423 Weimar. Tel.: +49(0)3643 851161, +49(0)3643 259238, faks: (0)3643-851162, e-mail: post@acc-cafe.de. Mała restauracja w centrum kultury, zdrowe i pyszne jedzenie, niedrogie lunche, możliwość noclegu na miejscu (apartament wakacyjny). Udogodnienia: bezpłatne Wi-Fi.
- 10 Creperie am Palais, Am Palais 1, 99423 Weimar. Tel.: +49(0)3643 40158-1, faks: +49(0)3643 40158-2, e-mail: info@creperie-weimar.de. Ta francuska naleśnikarnia znajduje się w historycznym centrum Weimaru, za Wittumspalais. Jedzenie przygotowywane jest według oryginalnych bretońskich przepisów. Oprócz galettes i naleśników, w ofercie znajdują się zupy, sałatki, francuskie sery z surowego mleka i kiełbasy, a także wyselekcjonowane francuskie wina, piwa i cydry. Większość produktów pochodzi bezpośrednio z Francji.
- 11 Köstritzer Schwarzbierhaus, Scherfgasse 4, 99423 Weimar. Tel.: +49(0)36 43 77 93 37, faks: +49(0)3643 - 77 93 39, e-mail: info@ksb-weimar.de
- 12 Sushibar in Weimar, Schützengasse 9, 99423 Weimar (naprzeciwko kina „Cinestar”). Tel.: +49 (0)3643 492331, e-mail: weimar99@hanmail.net. Pierwotnie restauracja nazywała się „Divan”. Właściciel nie był jednak wystarczająco stanowczy i teraz równie godna polecenia turecka restauracja tuż obok, przy Brauhausgasse, nosi tę samą nazwę. Ceny są niższe niż w porównywalnych barach sushi w większych miastach. Otwarte: pon.–pt. 11:00–23:00, sob. 18:00–23:00.
- 13 El Nino, Carl-August-Allee 1, 99423 Weimar. Tel.: +49 (0)3643 495983, faks: +49 (0)3643 4901946, e-mail: info@elnino-weimar.de. Restauracja hiszpańsko-meksykańska. Menu zmieniane co tydzień. Otwarte: wt.–pt. 17:00–1:00, sob.–niedziela 11:30–2:00.
- 14 Gasthausbrauerei Felsenkeller, Humboldtstr. 37, 99425 Weimar. Tel.: +49(0)3643 414741, Faks: +49(0)3643 14742, E-mail: kontakt@felsenkeller-weimar.de. Własny browar. Otwarte: wt.–pt. 12:00–23:00, sob. 11:00–0:00, niedziela + święta 11:00–22:00.
- 15 Residenzcafe Weimar, Grüner Markt 4, 99423 Weimar. Tel.: +49 (0)3643 59 40 8. Przyjemna kawiarnia na każdą okazję, w pobliżu zamku i parku, z menu lunchowym. Otwarte: codziennie w godzinach 8:00–23:00.
Ekskluzywnie
[edytuj]- 16 Dal Pescatore, Seifengasse 16, 99423 Weimar. Tel.: +49(0)3643 4628835, Faks: +49(0)3643 4151371, E-mail: info@dalpescatore.de. Jednak latem restauracja ta zmienia się w restaurację ogrodową „Il Giardino” w cudownym ogrodzie pomiędzy Puschkinstraße i Seifengasse. Otwarte: pon. – czw. nieczynne, pt. – niedz. 11:00 – 23:00.
- 17 Restauracja Charlotte, Seifengasse 16, 99423 Weimar. Tel.: +49(0)3643 489320. Nowoczesna kuchnia w ponadczasowo stylowym wnętrzu luksusowej, odrestaurowanej średniowiecznej kamienicy – w której mieści się również Weimarska Szkoła Malarstwa i Rysunku – przy Seifengasse 16, tuż obok domu Charlotte von Stein. Jak to zwykle bywa w Weimarze, ceny są nadal rozsądne w porównaniu ze standardami krajowymi i międzynarodowymi (dania główne: 7–20 EUR). Otwarte: pon.–pt. od 17:30, sob.–nd. od 11:00.
- 18 Restauracja Gourmet Anna Amalia, Markt 19, 99423 Weimar. Tel.: +49(0)3643 8020. Kuchnia śródziemnomorska na najwyższym poziomie, w tym restauracja wyróżniona gwiazdką Michelin. Otwarte: marzec–kwiecień, wrzesień–grudzień: 18:30–23:30, nieczynne niedz.–pon.; maj–sierpień: Bistro Elefante codziennie 12:00–14:30; Restauracja 18:30–23:30, nieczynna w niedziele i pon.
- 19 joHanns Hof, Scherfgasse 1, 99423 Weimar. Tel.: +49(0)3643 493617, e-mail: info@restaurant-weimar.com. Ogromny wybór wykwintnych win. Otwarte: pon.–sob. 11:30–14:30 + od 17:00, nieczynne w niedziele.
- 20 Restaurant Anastasia, Goetheplatz 2, 99423 Weimar. Tel.: +49(0)3643 774814, e-mail: info@restaurant-anastasia.info. Ogromny wybór wykwintnych win. Liczne nagrody. Otwarte: wt.–niedz. 18:00–23:00, nieczynne w poniedziałki.
- 21 Jagemanns, Herderplatz 16, 99423 Weimar. Tel.: +49(0)3643 901200, Faks: +49(0)3463 901201, E-mail: info@jagemanns.de. Otwarte: codziennie 11:00 – 0:00.
- 22 Zum Schwarzen Bären, Markt 20, 99423 Weimar. Tel.: +49(0)3643 853847. Otwarte: pon. – niedz. 11:00 – 23:00.
Życie nocne
[edytuj]- & Galerie Markt 21 e.V., Markt 21 (wejście jest nieco niepozorne, znajduje się między Café Roxanne a jubilerem), 99423 Weimar. Tel.: +49(0)3643 502755, faks: +49(0)3643 502840, e-mail: postkasten@c-keller.de. Okazjonalnie lunch, przekąski i kanapki dostępne są do wieczora. Bardzo młoda klientela. Wydarzenia takie jak koncerty, ale także wystawy. Otwarte: Herbaciarnia codziennie od 18:00; bar od 21:00.
- 1 Klub Studencki Kasseturm Weimar e.V., Goetheplatz 10, 99423 Weimar. Tel.: +49(0)3643 851670, E-mail: chef@kasseturm.de. Regularny program w wiele dni powszednich, występy i muzyka na żywo; piwniczka z piwem, winiarnia i dwie sceny na 3 piętrach.
- Zum Falken, Trierer Straße 7, 99423 Weimar. Pub egzystencjalistyczny.
- 2 Gerberstrasse 1 – 3 Haus für Soziokultur e.V., Gerberstraße 1, 99423 Weimar. Tel.: +49(0)3643 515468. Dawne domy squatowane przy Gerberstraße; tutaj każdy może robić, co chce. Regularna kuchnia społeczna i zazwyczaj ciepłe posiłki w Gerber 3 od 20:00 do późna. Otwarte: Wspaniałe: wt. – czw. od 21:00, pt. + sob. od 20:00.
- 3 Smuggler's Irish Pub, Friedrich Ebert-Straße 2, 99423 Weimar. Duży wybór różnych whisky, regularne wydarzenia, takie jak muzyka na żywo czy degustacje whisky. Otwarte codziennie od 19:00.
Imprezy
[edytuj]- Jednym z najsłynniejszych wydarzeń jest coroczny Targ Cebulowy, który przyciąga do 350 000 odwiedzających. Po raz pierwszy wspomniano o nim 4 października 1653 roku jako o „targu bydła i cebuli”.
- Festiwal pèlerinages Kunstfest Weimar. Coroczne wydarzenie późnym latem, cztery tygodnie pełne wydarzeń kulturalnych i aktywności.
Noclegi
[edytuj]W przypadku noclegu w Weimarze obowiązuje opłata klimatyczna w wysokości 1,00 EUR za osobę za noc w hotelach z maksymalnie 49 pokojami oraz 2,00 EUR w większych hotelach. Opłatę tę należy uiścić przy rezerwacji pokoju hotelowego. W przypadku pokoi dwuosobowych/wieloosobowych opłata wynosi 0,75 EUR lub 1,50 EUR za osobę. Dzieci i młodzież do 16. roku życia, a także osoby z niepełnosprawnością w stopniu znacznym (80 lat lub więcej) (ewentualnie z osobą towarzyszącą) są zwolnione z tej opłaty.
Oszczędnie
[edytuj]- 1 Hostel Labyrinth Weimar, Goetheplatz 6, 99423 Weimar. Tel.: +49(0)3643 811822, Faks: +49(0)3643 811821, E-mail: info@weimar-hostel.com. Pomysłowo i kreatywnie zaprojektowany hostel w centralnej lokalizacji. Przytulny salon z w pełni wyposażoną wspólną kuchnią i słonecznym tarasem. Udogodnienia obejmują kawę i herbatę, Wi-Fi, szafę grającą, punkt wymiany książek i automat z dziełami sztuki. Recepcja jest czynna od 7:30 do około 22:00. Przyjaźni recepcjoniści z przyjemnością pomogą Państwu odkryć Weimar. Typ obiektu: Pensjonat. Cena (bez śniadania): pokoje wieloosobowe od 13 €, pokoje dwuosobowe od 19 € do 23 €, pokoje jednoosobowe od 29 € do 40 €, pościel 2 €.
- 2 Schronisko młodzieżowe „Maxim Gorki”, Zum Wilden Graben 12, 99423 Weimar. Tel.: +49 (0)36343 850750, Faks: +49 (0)3643 850749, E-mail: jgh-weimar@djh-thueringen.de. Schronisko młodzieżowe w pobliżu centrum miasta, 60 miejsc noclegowych, 1 pokój wspólny, pokoje głównie rodzinne, 1 sala seminaryjna, jadalnia, bar w piwnicy z dyskoteką. Charakterystyka: Pensjonat. Otwarte: Zamknięte corocznie od 22 do 27 grudnia. Cena: Ceny zawierają obiadokolację i pościel: 24 euro (poniżej 27 lat) lub 27 euro (powyżej 27 lat). Od drugiej nocy cena jest obniżona o 1,50 euro. Jak w każdym schronisku młodzieżowym, członkostwo jest obowiązkowe i kosztuje 12 euro (poniżej 27 lat) lub 20 euro (powyżej 27 lat) rocznie w 2007 roku.
- 3 Dom Gościnny „Am Ettersberg”, Ettersberg-Siedlung, 99423 Weimar (na północ od Weimaru, nad Ettersbergiem). Tel.: +49(0)3643 421111, faks: +49(0)3643 421112, e-mail: jgh-weimar@djh-thueringen.de. Dom Gościnny, 66 miejsc noclegowych, jadalnia, sala klubowa, sala seminaryjna; czynne przez cały rok; rezerwacje za pośrednictwem Domu Gościnnego „Maxim Gorki”. Charakterystyka: Dom Gościnny. Cena: Obowiązują te same ceny, co w pierwszym wymienionym domu gościnnym.
- 4 Pension Alter Zausel, Carl-von-Ossietzky-Straße 11 i 13, 99423 Weimar. Tel.: +49(0)3643 773970, Faks: +49(0)3643 773971, E-mail: seidel@alter-zausel.de. Oferta: Pensjonat. Cena: Pokój jednoosobowy od 34 €, pokój dwuosobowy od 52 €.
- 5 Pension Ambiente, Wallendorfer Str. 5, 99423 Weimar. Tel.: +49(0)3643 254335, E-mail: pension@ambiente-weimar.de. Pensjonat znajduje się około 10 minut spacerem od centrum miasta. Oferta: Pensjonat. Cena: Pokój jednoosobowy od 34 €, pokój dwuosobowy od 52 €.
- 6 A&O Weimar, Buttelstedter Straße 27c. Tel.: +49(0)3643 49300 3100. Oferta: 135 pokoi. Akceptowane metody płatności: karta debetowa, karta kredytowa.
Umiarkowanie
[edytuj]- 7 Hotel Thüringen, Brennerstr. 42, 99423 Weimar (bezpośrednio przy dworcu głównym). Tel.: +49(0)3643 903675, faks: +49(0)3643 903676, e-mail: rezeption@hotel-thueringen-weimar.de. Wyśmienita kuchnia! Ceny: pokój jednoosobowy 49-56 €, pokój dwuosobowy 77-87 €.
- 8 Ginkgo Apartments, Windischenstr. 1, 99423 Weimar (bezpośrednio przy rynku). Tel.: +49(0)3643 805452, faks: +49(0)3643 805453, e-mail: Ginkgoferien@AOL.com. 2 apartamenty w samym sercu Weimaru: Apartamenty Ginkgo „Johann Wolfgang” i „Marianne”. Cena: Ceny: od 35 EUR/doba, maks. 90 EUR/doba (ceny niższe przy dłuższych pobytach).
- 9 Hotel „Am Frauenplan”, Brauhausgasse 10, 99423 Weimar. Tel.: +49(0)3643 49440. Dostępny parking podziemny. Cena: Pokój jednoosobowy od 51 EUR, pokój dwuosobowy od 72 EUR.
- 10 Hotel am Stadtpark, Amalienstraße 19, 99423 Weimar. Tel.: +49(0)3643 24830, faks: +49(0)3643 511720, e-mail: info@hotel-am-stadtpark-weimar.de. Centralna lokalizacja, zameldowanie od godz. 14:00. Cena: Pokój jednoosobowy od 49 €, pokój dwuosobowy od 78 €.
- 11 Hotel Café Kipperquelle, Kippergasse 20, 99425 Weimar. Tel.: +49(0)3643 808888, Faks: +49(0)3643 808887, E-mail: hotel@kipperquelle-weimar.de. Pierwszy hotel przyjazny rowerzystom w Turyngii, w odległości spaceru od starówki. Cena: Pokój jednoosobowy od 47 €, pokój dwuosobowy od 61 €.
- 12 Hotel & Gasthaus "Zur Sonne", Rollplatz 2, 99423 Weimar. Tel.: +49(0)3643 86290. Kuchnia: Specjały kuchni turyńskiej. Otwarte: Restauracja pon. – czw. 11:00 – 23:00, pt., sob. 11:00 – 0:00, niedz. 11:00 – 20:00. Cena: pokój jednoosobowy od 48 €, pokój dwuosobowy od 68 €.
- 13 Hotel-Pensjonat Am Theater, Erfurter Straße 10, 99423 Weimar. Tel.: +49(0)3643 88940, e-mail: kontakt@hotelpension-am-theater.de. Centralna lokalizacja, ok. 200 m od Theaterplatz. Cena: Pokój jednoosobowy od 46 €, pokój dwuosobowy od 66,50 €.
- 14 Die Kleine Residenz, Grüner Markt 4, 99423 Weimar. Tel.: +49(0)3643 743270, faks: +49(0)3643 502560, e-mail: anfrage@residenz-pension.de. Bezpośrednio przy Zamku Weimarskim, ok. 2 minuty spacerem od rynku i deptaka. Charakterystyka: Pensjonat. Otwarte: Residenz-Café: codziennie od 8:00. Cena: Pokój dwuosobowy od 70 €.
- 15 Apart-Hotel Weimar, Berkaer Str. 75, 99425 Weimar. Tel.: +49(0)3643 812300, Faks: +49(0)3643 812500, E-mail: kontakt@apart-hotel-weimar.de. Cena: Pokój jednoosobowy od 44 €, Pokój dwuosobowy od 64 €.
- 16 Hotel-Pension Am Kirschberg, Am Kirschberg 27, 99423 Weimar. Tel.: +49(0)3643 871910, Faks: +49(0)3643 8719116, E-mail: info@hpweimar.de. Cena: Pokój jednoosobowy od 45 €, Pokój dwuosobowy od 65 €.
- 17 Hotel Das Kleine, Jahnstr. 18, 99423 Weimar. Tel.: +49(0)3643 83530, Faks: +49(0)3643 835353, E-mail: info@das-kleine-hotel.de . Cena: Pokój jednoosobowy od 53 €, pokój dwuosobowy od 76 €.info edit
- 18 Hotel Villa Hentzel, Bauhausstraße 12, 99423 Weimar. Tel.: +49(0)3643 86580, Faks: +49(0)3643 865819, E-mail: info@hotel-villa-hentzel.de
Ekskluzywnie
[edytuj]- 19 Dorint Am Goethepark Weimar, Beethovenplatz 1/2, 99423 Weimar. Tel.: +49(0)3643 8720, faks: +49(0)3643 872100, e-mail: info.weimar@dorint.com. Hotel oferuje 143 pokoje i apartamenty. Cena: od 97 € za pokój/noc.
- 20 Leonardo Hotel Weimar, Belvederer Allee 25, 99423 Weimar (wyjazd z miasta w kierunku Mellingen). Tel.: +49 36 43 722-0, faks: +49(0)36 43 722 23 20, e-mail: info.weimar@leonardo-hotels.com.
- 21 Romantik Hotel Dorotheenhof Weimar, Dorotheenhof 1, 99423 Weimar. Tel.: +49(0)3643 459-0, Faks: +49(0)3643 459-200, E-mail: info@dorotheenhof.com. Romantyczny hotel na obrzeżach Weimaru, położony we własnym parku, 60 pokoi (w tym 4 apartamenty), 90 miejsc noclegowych, restauracja „Le Goullon”.
- 22 Grand Hotel Russischer Hof, Goetheplatz 2, 99423 Weimar (w pobliżu poczty głównej). Tel.: +49(0)3643 774-804, Faks: +49(0)3643 774-841, E-mail: reservierung@russischerhof.com. Cena: Pokój jednoosobowy Comfort 142-213 EUR, Pokój dwuosobowy Comfort 163-245 EUR.
- 23 Hotel Elephant, Markt 19, 99423 Weimar. Tel.: +49(0)3643 8020, Faks: +49(0)3643 802610, E-mail: info@hotelelephantweimar.de. Dawniej Interhotel w NRD, obecnie należy do firmy Arcona. Prawdziwie legendarny hotel, który wielokrotnie zapisał się w historii i literaturze. Ocena: ★★★★.
Kontakt
[edytuj]Bezpieczeństwo
[edytuj]- 1 Inspektorat Policji w Weimarze, Am Kirschberg 1, 99423 Weimar. Tel.: +49 (0)3643 8820 .
Zdrowie
[edytuj]Szpitale
[edytuj]- 1 Klinika Sophien- und Hufeland, Henry-van-de-Velde-Straße 2, Weimar. Tel.: +49(0)3643 57-0. Nowoczesny szpital ogólny na obrzeżach miasta, dojazd samochodem drogą B85 w kierunku węzła autostradowego Weimar (
) lub autobusami miejskimi linii 2, 5 i 8.
Apteki
[edytuj]- 2 Bahnhof Apotheke, Carl-August-Allee 14, 99423 Weimar. Tel.: +49 (0)3643 54320, Faks: +49 (0)3643 59857, E-mail: bahnhof@apotheken-weimar.de. Otwarte: pon.–pt. 7:00–19:00, sob. 9:00–12:00.
- 3 Liszt-Apotheke, Lisztstraße 1, 99423 Weimar. Tel.: +49 (0)3643 53111, Faks: +49 (0)3643 501850, E-mail: info@liszt-apotheke.de. Otwarte: pon. – pt. 8:00 – 18:00, sob. 9:00 – 12:00
- 4 Sonnen-Apotheke, Marcel-Paul-Straße 48, 99427 Weimar. Tel.: +49 (0)3643 422096, Faks: +49 (0)3643 422097, E-mail: kontakt@sonnenapotheke-weimar.de. Otwarte: pon. – pt. 8:00 – 18:00, sob. 8:00 – 12:00
- 5 Löwen-Apotheke, Goetheplatz 1, 99423 Weimar. Tel.: +49 (0)3643 24760, faks: +49 (0)3643 247623, e-mail: kontakt@loewenapotheke-weimar.de. Czynne: pon. – pt. 8:00 – 18:00, sob. 9:00 – 12:00.
- 6 Apotheke am Klinikum, Henry-van-de-Velde-Straße 1, 99425 Weimar. Tel.: +49 (0)3643 776260, faks: +49 (0)3643 776277, e-mail: c.luedde@apo-am-klinikum-we.de. Otwarte: pon. – pt. 8:00 – 18:00, sob. 9:00 – 12:00.
- 7 Apteka Goethe, Plan 3, 99425 Weimar. Tel.: +49 (0)3643 516427, faks: +49 (0)3643 516429, e-mail: goetheapo-weimar@t-online.de. Otwarte: pon. – pt. 8:00 – 18:00, sob. 9:00 – 12:00.
- 8 Apteka am Jakobstor, Friedensstraße 2, 99423 Weimar. Tel.: +49 (0)3643 850800, Faks: +49 (0)3643 850801, E-mail: heike.oldenburg@t-online.de. Otwarte: pon. – pt. 8:00 – 18:00, sob. 9:00 – 12:00.
Informacje turystyczne
[edytuj]- 2 Informacja Turystyczna w Weimarze, Rynek 10. Tel.: +49(0)3643 745-0, faks: +49(0)3643 745420, e-mail: tourist-info@weimar.de. Otwarte: pon.-pt. 9:30-18:00, sob., niedz. i święta 9:30-14:00.
- Piazza Uniwersytetu Bauhaus, „targowisko” wydarzeń, pokoi i apartamentów, mebli, możliwości współdzielenia przejazdów, pracy i wielu innych atrakcji.
- Spotkania lokalne, wycieczki po mieście, wycieczki i wycieczki po okolicy
- Weimar jako miejsce nauki, wycieczki po mieście oferowane przez „Stattreisen Weimar e.V.” oraz „Instytut Demokracji i Historii”
- Spacer po Bauhausie, opis: „Podążaj śladami wczesnego Bauhausu przez Weimar i poznaj historię i teraźniejszość Uniwersytetu Bauhaus w Weimarze!”
- m18 – Dom Studentów Uniwersytetu Bauhaus, między innymi siedziba Rady Studentów, gdzie można uzyskać odpowiedzi na wszelkie pytania dotyczące życia studenckiego (lub podobne).
Gdzie dalej
[edytuj]Przez ponad dekadę naród poetów i myślicieli był krajem sędziów i katów. Dziesięć kilometrów na północ od dawnej nazistowskiej twierdzy znajduje się 24 Pomnik Pamięci w Buchenwaldzie, który stanowi jaskrawy kontrast z atrakcjami kulturalnymi. Do Buchenwaldu można dojechać samochodem w około 15 minut lub autobusami linii 4 i 6 z Weimaru. Miejsce to jest częścią miasta Weimar i jest ogólnodostępne. Nazwa jest neologizmem, ponieważ pierwotna nazwa pobliskiego Ettersberg była zbyt blisko kojarzona z Goethe. Zaleca się wycieczkę z przewodnikiem, która wyrusza co godzinę z centrum informacji turystycznej między 10:30 a 14:30. Standardowy koszt wynosi 7 euro. Z półkolistego, dawnego obozu koncentracyjnego prowadzi brama prowadząca na teren byłego obozu. Duże jego części zostały zbombardowane i są oznaczone. Można zwiedzić obszerne muzeum, krematorium i inne, niekiedy rozległe, obszary. Na zwiedzanie należy przeznaczyć co najmniej trzy godziny.
Nazwa jest neologizmem, ponieważ pierwotna nazwa pobliskiego Ettersberg była zbyt ściśle kojarzona z Goethem. Inne miejsca w okolicy to:
- 25 Pałac i Park Belvedere Barokowa letnia rezydencja księcia Ernsta Augusta von Sachsen-Weimar-Eisenach, z oranżerią oraz ogrodem pełnym labiryntów, położona kilka kilometrów na południe od miasta, mieści obecnie muzeum sztuki i rzemiosła XVIII wieku.
- 26 Pałac i Park Tiefurt Letnia rezydencja księżnej Anny Amalii z angielskim parkiem krajobrazowym znajduje się zaledwie kilka kilometrów od miasta i jest obecnie wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
- Do Oßmannstedt (13 km na północny wschód,
/
do Schwabsdorf), położonego na szlaku rowerowym Ilm między Weimarem a Apoldą, można dotrzeć rowerem lub pieszo malowniczym szlakiem turystycznym przez Tiefurt i Denstedt. W Oßmannstedt odwiedzający znajdą odrestaurowany majątek Wieland z muzeum i miejscem pamięci. - Do Apoldy (18 km na północny wschód, droga
/
), siedziby zarządu powiatu Weimarer Land, można dojechać pociągiem w 15 minut, a samochodem w około 25 minut. Warto zobaczyć i wybrać się na krótką wycieczkę do Domu Sztuki w Apoldzie, Muzeum Dzwonów oraz na wystawę specjalną „Stara NRD”. Wieczorne rozrywki odbywają się od wtorku do piątku od godziny 19:00 w Winiarni Literackiej, gdzie odbywają się odczyty i koncerty regionalnych artystów. - Jena (23 km na wschód, droga
) jest oddalona o zaledwie kwadrans. Podróż do Lipska zajmuje niecałą godzinę, a do Getyngi można dojechać w dwie godziny bezpośrednim połączeniem kolejowym (bez przesiadek). - Erfurt (24 km na zachód, droga
) jest oddalony o zaledwie dziesięć minut jazdy pociągiem i jest stolicą Turyngii. - Sömmerda (29 km na północny zachód) – miasto powiatowe położone w sercu Kotliny Turyńskiej; częściowo zachowane mury miejskie obejmują bramę miejską i sześć wież.
- Arnstadt (39 km na południowy zachód,
do zjazdu Neudietendorf/Arnstadt-West) – najstarsze miasto w dawnych Niemczech Wschodnich; kościół Mariacki z XIII wieku i pomnik Bacha. - Ilmenau (51 km na południowy zachód,
/
) – kolejne miasto Goethego, ponieważ polityk Goethe ożywił tu i w okolicy przemysł wydobywczy.
|
|
Ten artykuł ma już minimum informacji, które czynią go użytecznym. Jednak jeszcze wiele brakuje, aby stał się przewodnikiem. Możesz pomóc uzupełniając luki i rozbudowując już rozpoczęte sekcje. |