Umbria

Umbria Umbria
Rajon
Regione Umbria
Flamuri Coat of arms
Vendndodhja e Umbrias në Itali
Shteti	Italia
Kryeqendra	Peruxhia
Qeverisja
• Presidentja	Stefania Proietti
Sipërfaqja
• Total	8,463.97 km2 (3,267.96 sq mi)
Popullsia  (1 janar 2025)
• Total	851.473
• Dendësia	10,060/km2 (26,100/sq mi)
Ndarja administrative	2 provinca
Numri i komunave	92
Faqja zyrtare	www.regione.umbria.it

Umbria është një rajon në Italinë qendrore, me kryeqendër Peruxhian. Ajo kufizohet me Toskanën në veriperëndim dhe perëndim, me Marken në veri dhe lindje, si edhe me Lacion në jug dhe jugperëndim. Rajoni është i vetmi në Italinë qendrore pa dalje në det. Me 851.473 banorë më 1 janar 2025, Umbria është një nga rajonet më të vogla të Italisë, por edhe një nga më të rëndësishmet për historinë, peizazhin, spiritualitetin dhe trashëgiminë artistike.

Që nga viti 2024 presidente e rajonit është Stefania Proietti.

Gjeografia

Umbria shtrihet në zemër të gadishullit italian dhe ka një territor kryesisht kodrinor e malor. Ajo përfshin pjesë të Apenineve, lugina të gjera të brendshme dhe pellgun e sipërm e të mesëm të Tiberit. Në pjesën juglindore rajoni prek vargmalin apenin, ndërsa në pjesët e tjera mbizotërojnë kodrat, fushat e brendshme dhe qendrat historike të vendosura në lartësi.

Ndër elementet më të njohura natyrore të Umbrias janë Liqeni Trasimeno, që është një nga liqenet më të mëdha të Italisë qendrore, dhe Ujëvara e Marmores, një nga ujëvarat më të njohura të Italisë dhe ndër më të lartat në Evropë. Peizazhi i rajonit, i përbërë nga pyje, lugina, fusha dhe qyteza kodrinore, është një nga tiparet themelore të identitetit të tij.

Historia

Umbria ka rrënjë shumë të lashta dhe emri i saj lidhet me Umbrët, një nga popullsitë italike të antikitetit. Në epokën romake territori u integrua thellësisht në sistemin rrugor, urban dhe administrativ të Romës, ndërsa më vonë u bë pjesë e zhvillimeve politike e fetare të Italisë qendrore.

Në Mesjetë Umbria u dallua për zhvillimin e komunave dhe të qendrave fetare, artistike e tregtare si Peruxhia, Asizi, Orvieto, Spoleto dhe Todi. Rajoni u lidh ngushtë me figurën e Shën Françeskut të Asizit, gjë që i dha Umbrias një rol të veçantë në historinë fetare dhe kulturore të Evropës.

Ndarja administrative

Sipas të dhënave më të fundit, Umbria përfshin 92 komuna dhe 2 provinca.

Stema	Emri shqiptar	Emri italian	Lloji	Kryeqendra	Komuna
	Provinca e Peruxhias	Provincia di Perugia	Provinca	Peruxhia	59
	Provinca e Ternit	Provincia di Terni	Provinca	Terni	33