Siirt (il)

Siirt
Siirt
İl
	; İlin Türkiye'deki konumu
	; İl sınırları haritası
	Koordinatlar: 37°55′48″N 42°16′13″E / 37.93°K 42.2703°D
Ülke	Türkiye
Coğrafi bölge	Güneydoğu Anadolu Bölgesi
İdare
• Vali	Kemal Kızılkaya
Yüzölçümü
• Toplam	5.718 km²
Nüfus
• Toplam	318.366
• Yoğunluk	58/km²
• Kır	119.551
• Şehir	198815
Zaman dilimi	UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu	484
İl plaka kodu	56
	Resmî site; siirt.gov.tr; siirt.bel.tr

Siirt, Türkiye'nin bir ilidir. Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alır. Siirt ili 41° 57'doğu boylamı ve 37° 55' kuzey enlemi üzerinde bulunur^[2].

Siirt ilinin nüfusu 2020 yılı itibarıyla 331.070'ti ve bu nüfusun %72,4'ü şehirlerde yaşamaktaydı. Siirt'in güncel nüfusu ise 336.453'tür.^[3] İlin yüzölçümü 5.717 km²'dir.^[4] İlde km²'ye 58 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkezde 268'dir.) İlde yıllık nüfus artışı %0,24 olmuştur.^[5] İl merkezinin denizden yüksekliği 930 metredir.^[6]

2021 TÜİK verilerine göre 7 ilçe, 12 belediye, bu belediyelerde 63 mahalle ve 274 köy bulunmaktadır.^[5]

Siirt'in trafik plaka kodu 56'dır.

Tarihçe

Türkiye Cumhuriyeti dönemi

Cumhuriyet döneminde il olan Siirt, 1924'te Beytüşşebap'ın; 1926'da Beşiri ve Sason'un katılmasıyla genişledi. Ancak Beytüşşebap, 1936'da yeniden il yapılan Hakkâri'ye bağlandı. 1938'de Garzan (bugün Yanarsu) ilçesinin merkezi Mısrıç'a (bugün Kurtalan) taşındı ve aynı ilçeye bağlı Baykan bucağı ilçe oldu. Aynı yıl Sason'a bağlı bucak olan Hazo, Kozluk adıyla ilçe yapıldı. 1943'te Garzan ilçesinin ve merkezinin adı Kurtalan olarak değiştirildi. 1957'de Beşiri'nin bucağı olan İluh, Batman adıyla ilçe yapıldı. 1964'te Pervari ilçesinin Bahçesaray (Müküs) bucağı, Van'ın Gevaş ilçesine bağlandı. 1990 yılında Siirt'in Batman, Beşiri, Kozluk ve Sason ilçeleri yeni kurulan Batman iline bağlandı. Aynı yıl Siirt'in Şırnak ilçesiyle, Eruh'tan ayrılarak ilçe yapılan Güçlükonak beldesi yeni kurulan Şırnak iline bağlandı ve Merkez ilçeye bağlı Tillo bucağı Aydınlar adıyla ilçe yapıldı.

Yönetim

İllerde protokolde ilk sırada yer alan vali, merkezi yönetimi temsil eder ve cumhurbaşkanı tarafından atanır. Büyükşehir dışındaki illerde yerel yönetim, şehirler düzeyindedir. Belediye Başkanı, belediye sınırları içinde kalan seçmenin oy çokluğu ile seçilir. Aynı seçmen, ilçe belediye meclisi için de oy kullanarak ilçe belediye meclisini oluşturur. İldeki tüm seçmenler ayrıca il genel meclisi için oy kullanarak il genel meclisinin oluşmasını sağlar.

İl genel meclisi ve belediye meclisi üyelikleri için yapılan seçimlerde, onda birlik baraj uygulamalı nispi temsil sistemi, belediye başkanlığı seçiminde ise çoğunluk sistemi uygulanır. İl genel meclisi ve belediye meclisi üye sayıları ilçe nüfusuna göre, kontenjandan kalan sayıların partilere dağılımı ise D'Hondt Sistemine göre belirlenir (Kanun:2972-Madde:23)

İl Genel Meclisi, İl Özel İdaresinin karar organıdır, başkanını üyeleri arasından gizli oyla seçer. Ayrıca, İl Genel Meclisi kendi içinden gizli oyla bir yıl görev yapacak 5 kişilik il encümenini seçer.^[7]^[8]

Merkezi yönetim, vali ve il müdürlerinden oluşur. İl Özel İdaresi (İl Genel Meclisi ve İl Encümeni) seçilmişlerden oluşur, ancak vali başkanlığında görev yapar. Yerel yönetim ise belediye başkanları ve belediye meclislerinden oluşur.

Siirt Valisi, 1975 Akyazı doğumlu Kemal KIZILKAYA'dır. Ağustos 2023 tarihinde Bilecik Valisi iken atanmıştır.

2019 Türkiye yerel seçimleri sonunda Siirt Belediye Başkanlığını kazanan Berivan Helen Işık (HDP), 15 Mayıs 2020 tarihinde görevden alınmış, yerine Siirt Valisi Osman HACIBEKTAŞOĞLU kayyum olarak atanmıştır.^[9] Ayrıca Baykan ve Kurtalan ilçelerinin HDP'li belediye başkanları da seçildikten sonra İçişleri Bakanlığı tarafından görevden alınmış, yerine ilçe kaymakamları kayyum atanmıştır.

2019 Türkiye yerel seçimleri sonuçlarına göre Siirt İl Genel Meclisi üye sayısı, 15 AK Parti, 7 HDP'den olmak üzere 22'dir.^[10] Siirt Belediye Meclisi ise 13 AK Parti ve 18 HDP'den olmak üzere 31 üyeden oluşur.^[11]

31 Mart 2024 yerel seçimlerinde Siirt'te DEM Parti adayı Sofya Alağaş, %49,64 oy oranıyla belediye başkanı seçilmiştir.^[12]

2018 Genel seçimleri sonucu, Siirt'i temsilen TBMM'de AK Parti'den 1 milletvekili (Osman Ören) ve HDP'den 2 milletvekili (Meral Danış Beştaş, Sıdık Taş) seçilmiştir.^[13]

Nüfus

Güncel Nüfus Değerleri (TÜİK 9 Şubat 2026 verileri^[14])

Siirt ili nüfusu: 332.369'dur. Bu nüfusun %75,42'i şehirlerde yaşamaktadır (2025 sonu). İlin yüzölçümü 5.718 km²dir. İlde km²ye 58 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkezde 286'dır.)

İldeki ilçelerin tamamında nüfus azalmıştır. İldeki nüfus azalış oranı %1,21 olmuştur. Nüfusu en çok azalan ilçe Şirvan'dır (-%4,04)

09 Şubat 2026 TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 7 ilçe, 12 belediye, bu belediyelerde 63 mahalle ve ayrıca 281 köy vardır.

2025 yılı sonunda Siirt ili ve ilçelerinin yerleşim yeri ve nüfusla ilgili sayısal bilgileri
İlçe	Nüfus 2024	Nüfus 2025	Fark	Nüfus Artışı %	Belediye Sayısı	Mahalle Sayısı	Köy Sayısı	Köy Nüfusu	Şehir nüfusu	Şehirde oturan %	Alanı km²^[15]	km²'ye düşen kişi
Baykan	24.168	23.219	-949	-3,93	3	9	30	8.230	14.989	64,55	488	48
Eruh	18.932	18.339	-593	-3,13	1	3	59	9.510	8.829	48,14	1061	17
Kurtalan	61.004	60.674	-330	-0,54	2	16	55	17.002	43.672	71,98	811	75
Merkez	181.118	180.837	-281	-0,16	2	23	35	11.429	169.408	93,68	633	286
Pervari	27.407	26.437	-970	-3,54	2	4	38	18.571	7.866	29,75	1651	16
Şirvan	19.563	18.773	-790	-4,04	1	5	58	15.053	3.720	19,82	936	20
Tillo	4.261	4.090	-171	-4,01	1	3	6	1.890	2.200	53,79	138	30
Siirt	336.453	332.369	-4.084	-1,21	12	63	281	81.685	250.684	75,42	5718	58

İlin yıllara göre nüfusları

Siirt il nüfus bilgileri
Yıl	Toplam	Sıra	Fark	Şehir - Kır
1927^[16]	102.433	57		%22 22.681 79.752 %78
1935^[17]	127.518	54	%24	%19 24.678 102.840 %81
1940^[18]	146.522	53	%15	%21 30.558 115.964 %79
1945^[19]	133.627	55	%9	%22 29.303 104.323 %78
1950^[20]	156.703	54	%17	%19 29.561 127.142 %81
1955^[21]	191.234	55	%22	%20 37.331 153.903 %80
1960^[22]	232.243	54	%21	%24 54.686 177.557 %76
1965^[23]	264.832	51	%14	%29 75.520 189.312 %71
1970^[24]	320.684	44	%21	%35 111.206 209.478 %65
1975^[25]	381.503	43	%19	%39 148.521 232.982 %61
1980^[26]	445.483	41	%17	%41 183.804 261.679 %59
1985^[27]	524.741	38	%18	%45 237.014 287.727 %55
1990^[28]	243.435	66	%54	%45 110.139 133.296 %55
2000^[29]	263.676	64	%8	%58 153.522 110.154 %42
2007^[30]	291.528	59	%11	%60 173.770 117.758 %40
2008^[31]	299.819	59	%3	%60 178.960 120.859 %40
2009^[32]	303.622	59	%1	%61 183.924 119.698 %39
2010

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[27]

[28]

[29]

[30]

[31]

[32]