İçeriğe atla

İmamoğlu

Kontrol Edilmiş
Vikipedi, özgür ansiklopedi
İmamoğlu
İlçe
Türkiye'deki konumu
Türkiye'deki konumu
Koordinatlar: 37°15′21″N 35°39′36″E / 37.25572°K 35.66005°D / 37.25572; 35.66005
ÜlkeTürkiye
İlAdana
Coğrafi bölgeAkdeniz Bölgesi
İdare
 • KaymakamOsman Şahin
 • Belediye başkanıKasım Karaköse (Yeni Parti)
Yüzölçümü
 • Toplam445 km²
Rakım76 m
Nüfus
 (2018)
 • Toplam28.239
Zaman dilimiUTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu01700
İl alan kodu322
İl plaka kodu01

İmamoğlu, Adana ilinin bir ilçesidir.

Tarihçe

[değiştir | kaynağı değiştir]

İmamoğlu'nun en eski yerleşim kalıntıları Çörten köyünün Pekmezci Mahallesi'ndeki "Altınini" kalıntıları ile Koyunevi köyündeki mozaik kalıntıları, mağaralar ve eski küplerdir. Ayrıca Ufacıkören, Sokutaş, Ağzıkaraca[1], Üçtepe gibi çevre köyler ile Saygeçit Mahallesi'nde ve Hürriyet Mahallesi'ndeki bir tepe üzerinde bulunan örenler mevcuttur.

1865'te Fırka-i Islahiye olayından sonra Kozan-Adana arasında emniyetli ulaşım sağlanması için yol güzergâhı üzerinde bir han ve bu hanın yanında güvenliği sağlayacak jandarma teşkilatının kurulması neticesinde İmamoğlu'nun bugünkü köyleri kurulmuştur. Fırka-i Islahiye harekâtı ile bölgedeki Türkmen aşiretleri bu bölgede yerleşik hayata geçirilmişlerdir. Burada bulunan Türkmen aşiretlerinin başlıcaları; Avşarlar, Şimşekler, Sırkıntıoğulları, Kozanoğulları, Karsantıoğulları, Kırıntı, Hacılar ve Berber aşiretleridir.[2] Fırka-i Islahiye'den yaklaşık 70 yıl sonra Karakayalı Yörükleri ile Ağzıkaraca Köyü, İmamoğlu - Ceyhan arasındaki Cebre Köyü'ne gönderilmiştir.[3]

Kozan, 1923–1926 yılları arasında vilayet olmuş, 1926 yılında tekrar Adana vilayetine bağlı ilçe haline dönüştürülmüştür. İmamoğlu ilçesinin bugünkü köylerinin birçoğu Cumhuriyet'in ilk yıllarında vardı ve bunlar Kozan'a bağlıydı. Çevre köylerin ismi Cumhuriyet'in ilk yıllarında var olduğu bilinmekle birlikte, İmamoğlu isminin nereden geldiği henüz bilinmemektedir. İmamoğlu isminin kaynağı konusunda farklı rivayetler bulunmaktadır. İmamoğlu isminin 1832 tarihlerinde (yani II. Mahmud döneminin son zamanlarında) geçtiği bilinmektedir.[2]

Bugünkü İmamoğlu ilçe merkezinin yerinde eskiden “Garipler Mezarlığı” bulunmaktaydı.[4] Çevredeki konargöçer toplulukların cenazelerini bölgedeki mezarlığa defnetmesiyle başlayan süreçte, bu alan zamanla yerleşime açılmıştır.[5] Bölgenin geçmişte bataklık bir yapıya sahip olması ve yoğun sivrisinek varlığına bağlı olarak görülen sıtma vakaları nedeniyle uzun süre kalıcı yerleşim alanı olarak tercih edilmediği; ancak Adana-Kozan yol güzergâhı üzerindeki stratejik konumu sebebiyle zamanla gelişme gösterdiği ifade edilmektedir.[6][5] Sıtma hastalığı bataklıklardaki sivrisineklerden kaynaklandığı için çok fazla su istediği bilinen Okaliptus ağacı bölgeye dikilmiş ve böylece bataklıklar kurutulmuştur.

İmamoğlu İlçesi, merkez-i halî alan (boş alan) olduğundan devlet tarafından iskana müsait bölge belirlenerek, Anadolu dışından gelen Türk asıllı göçmenlere tahsis edilmiştir. Bu yüzden 1936 yılında Romanya'dan gelen göçmenler ilçeye bağlı Koyunevi, Yazıtepe ve Ayvalı köylerine yerleşmişlerdir. Ayrıca, 1938 yılında gelen göçmenler de bugünkü ilçe merkezinin bulunduğu yere hükûmetçe yerleştirilmişlerdir. Daha sonra Ceyhan ve Kozan ilçelerinde bulunan Romanya Göçmenleri de İmamoğlu'na taşınmışlardır. İmamoğlu'na bağlı Uluçınar köyünde Tahtacı Türkmen Alevileri yaşamaktadır.

Romanya ve Bulgaristan'dan gelen göçmenler ile çevre ilçe ve köylerden gelen yerli halkın yerleşmesiyle İmamoğlu ve çevresinin nüfusu artmıştır.[kaynak belirtilmeli] Yerleşim, 1917 yılından bu zamana kadar aynı adı taşımaktadır.[7] Daha önceleri Koyunevi Köyü'ne bağlı bir mahalle iken, 11 Mart 1941'de köy statüsü kazanmıştır.[8]

1945 yılında İmamoğlu Pazarı kurulmuştur. Bu pazar, İmamoğlu'nda yaşamını hareketlendirmiş ve bu yerleşim yeri dikkat çekmeye başlamıştır. 1946 yılından itibaren göçer Yörükleri ile civar köylerde barınan yarı göçebe hayatı yaşayan aşiretler de İmamoğlu'nu mesken tutmuştur.

İmamoğlu ilçesine Yörüklerin iskân edildiği, yerleştirildikleri bir bölgedir. İmamoğlu'nun köylerinde küçükbaş hayvan yetiştiren köylüler bulunmaktadır. İmamoğlu'nun adı ile ilgili şu rivayetler bulunmaktadır. Yörüklerin İmamoğlu'nda kışladıkları, Ramazan ayında teravih namazlarını bir çadırda toplanarak kıldıkları, namaz kıldıran imamın oğlu burada öldüğünden yerin adının İmamoğlu kaldığı anlatılmaktadır. Bir başka anlatımda ise buraya ilk olarak Tokat'tan imam gelip yerleştiği, o öldükten sonra oğlundan "İmamoğlu" diye bahsedildiği aktarılmaktadır.[9]

Bir başka anlatımda, İmamoğlu isminin, bir imamın oğlunun Toroslar'dan doğan Çepelce Deresi üzerinde kurulan köprübaşında inşa ettiği handan geldiği ifade edilmiştir. Çepelce Deresi İmamoğlu ilçe merkezinden geçmektedir ve dere üzerinde köprü bulunmaktadır.

2 Ekim 1949 tarihinde Daimi Asayiş Karakolu olarak Jandarma Teşkilatı kurulmuştur. 1950 yılında Bulgaristan'dan gelen Türk asıllı göçmenler iskan edilmişlerdir. Adana ilinin Kozan ilçesinin Sırkıntı bucağına bağlı İmamoğlu köyü 1959'da bucak statüsüne kavuşmuştur.[10] 1964 yılında belediye teşkilatı kurulmuştur. İmamoğlu bucağı, 19/06/1987 tarih ve 3392 sayılı 103 ilçe kurulması hakkındaki kanun ile Kozan İlçesinden ayrılarak bağımsız ilçe statüsüne kavuşmuştur.[11][12]

Coğrafya

[değiştir | kaynağı değiştir]

İmamoğlu ilçe merkezi; Adana il merkezine 46 km, Kozan ilçe merkezine 27 km mesafede olup; Adana'dan Kozan, Feke, Saimbeyli ve Tufanbeyli'ye giden yol güzergâhı üzerinde bulunmaktadır. İmamoğlu'nun yüzölçümü 445 km²dir.[13] kuzeyinde Kozan, güneyinde Yüreğir ve Ceyhan, doğusunda Ceyhan ve Kozan, batısında ise Aladağ ve Karaisalı ilçeleri bulunmaktadır. Yer şekilleri genel olarak ovasal özellikler gösterip, tarıma elverişli alüvyonal araziler ağırlıktadır. İlçenin kuzeyinde karstik yer şekilleri görülebilmektedir. İmamoğlu ilçesinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 76 metredir.[14] Kuzeye doğru bu rakam artış gösterebilmektedir.

İklim

[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçe iklimi, tipik Akdeniz iklimi özelliklerini radikal bir biçimde göstermektedir. Yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlıdır. Yağışlar yağmur ve dolu şeklindedir.

Nüfus

[değiştir | kaynağı değiştir]

Nüfusun çoğunluğu tarım ve hayvancılıkla geçinir. İlçenin 27 mahallesi bulunmaktadır. Adana şehir merkezine 45 km uzaklıktaki ilçenin ana gelir kaynağı tarımdır.

YılNüfus
19655.516
19707.731
197511.314
198013.629
198516.454
Yıl Toplam Şehir Kır
1990[15]33.56521.48412.081
2000[16]43.36130.42812.933
2007[17]31.62921.33110.298
2008[18]31.25720.84810.409
2009[19]30.96820.63610.332
2010[20]30.55220.5939.959
2011[21]30.10520.4029.703
2012[22]29.70020.3209.380
2013[23]29.74829.748veri yok
2014[24]29.11129.111veri yok
2015[25]28.68628.686veri yok
2016[25]28.65728.657veri yok
2017[25]28.40528.405veri yok
2018[25]28.23928.239veri yok
2019[25]27.93827.938veri yok
2020[25]27.78427.784veri yok
2021[25]27.39927.399veri yok
2022[25]27.03727.037veri yok
2023[25]27.34127.341veri yok
2024[25]27.07127.071veri yok
2025[25]27.19627.196veri yok

Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.

Mahalleler

[değiştir | kaynağı değiştir]

İmamoğlu'nun 27 mahallesinin 11'i merkezde bulunmaktadır. Merkez mahallelerinde 21.304 kişi (%75) yaşamaktadır. En yakın mahalle Menteş, en uzak mahallesi ise 33,8 km uzaklıktaki Uluçınar'dır. Merkez mahalleleri dışında nüfusu en fazla olan, 884 kişi ile Üçtepe Mahallesi'dir. İmamoğlu'nun nüfusu 2017 yılında %0,88 azalmıştır.

İmamoğlu ilçesinin mahallelerinin ilçeye uzaklığı, rakımı ve nüfusu

Sıra Mahalle Km* Rakım Nüfus
2016[26] 2017[27] 2018 2019
1 Adalet Mah. 0,0 2.128 2.174
2 Cumhuriyet Mah. 1,8 4.605 4.453
3 Danacılı Mah. 3,1 351 351
4 Fatih Mah. 1,0 4.236 4.250
5 Hürriyet Mah. 2,5 5.919 6.057
6 Koyunevi Mah. 4,0 700 660
7 Menteş Mah. 2,4 174 166
8 Saygeçit Mah. 4,7 881 847
9 Tuna Mah. 3,2 1.754 1.736
10 Yazıtepe Mah. 4,4 459 450
11 Yenievler Mah. 3,0 167 160
İmamoğlu (Merkez) 77 21.374 21.304
12 Ağzıkaraca Mah. 7,4 88 337 331
13 Alaybeyi Mah. 8,9 110 357 344
14 Ayvalı Mah. 8,6 55 492 371
15 Camili Mah. 11,5 157 951 471
16 Çörten Mah. 20,0 234 465 966
17 Faydalı Mah. 9,7 203 379 452
18 Hacıhasanlı Mah. 14,0 171 238 215
19 Malıhıdırlı Mah. 27,6 163 669 656
20 Otluk Mah. 20,3 213 389 372
21 Pekmezci Mah. 20,0 335 398 392
22 Sayca Mah. 26,3 142 368 362
23 Sevinçli Mah. 8,9 146 618 602
24 Sokutaş Mah. 12,5 54 249 236
25 Ufacıkören Mah. 11,9 69 411 364
26 Uluçınar Mah. 33,8 160 40 83
27 Üçtepe Mah. 26,5 187 922 884
İmamoğlu (Kırsal) 7.283 7.101
İmamoğlu (İlçe) 28.657 28.405

* Km, Adalet Mahallesi'nde bulunan kaymakamlığa olan uzaklıktır.

Ekonomi

[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçe ekonomisi büyük oranda tarıma dayanmaktadır. İlçenin temel gelir kaynağı tarımdır ama sulama sondaj kuyularından sağlandığı için yetersizdir. Tarımsal üretime dayalı imalathaneleri ve küçük ölçekli sanayi tesisleri vardır. Tarım ve hayvancılığın çok önemli olduğu ilçede, üretilen en önemli tarım ürünleri; mısır, buğday, şeftali, zeytin, soya, patates, kekik, nane, ayçiçeği, pamuk, yer fıstığı, limon, portakal, greyfurt, mandalina, hurma, incir gibi ürünlerdir. Sulu arazilerde ikinci ekim yapılabilmektedir. Ayrıca örtü karpuzu ve narenciye yetiştirilmektedir. Hayvancılık alanında en önemli faaliyetler, besicilik ve arıcılıktır. İlçede koyun, keçi, sığır yetiştiriciliği yapılmaktadır. Süt Toplama ve Süt İşleme Tesisi, Un fabrikası, yer fıstığı sökme makinesi imalatı, arı kovan üretimi gibi ekonomik faaliyetler, ilçe ekonomisinin önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Ayrıca Türkiye'de açılan ilk Mersin balığı havyar çiftliği de İmamoğlu İlçesinin Ağzıkaraca Köyünde bulunmaktadır. İşletme 2008 yılından beri üretime devam etmektedir. Menteş mahallesinde bir adet mezbahane ve orman işletmesi bulunmaktadır.

İmamoğlu Salı Pazarı, her hafta salı gününde ilçe merkezinde kurulmaktadır. İmamoğlu Salı Pazarı, yörede kurulan en büyük pazar olup, bünyesinde hayvan pazarı, süt ve süt ürünleri pazarı ve mutfak gereçleri pazarı barındırmaktadır. Salı günleri 07.00-14.00 saatleri arasında kurulan pazar, yöredeki önemli ticarî platformlardan biri haline gelmiştir.

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ↑ "Ağzıkaraca Kalesi • Konumu, Fotoğrafları ve Hakkındaki Bilgiler • Kültür Envanteri". Kültür Envanteri. 14 Kasım 2019. 9 Nisan 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Temmuz 2025.
  2. 1 2 Sosyal ve Kültürel Yapısıyla İmamoğlu Tarihi, Şamil Yazan, 2008 Adana
  3. ↑ Çukurova Türkmenleri,Cezmi YURTSEVER
  4. ↑ "İmamoğlu Tarihi - İmamoğlu Belediyesi". imamoglubelediyesi.bel.tr. 14 Eylül 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ekim 2022.
  5. 1 2 "İlçe Tarihçesi". İmamoğlu Kaymakamlığı. Erişim tarihi: 22 Mart 2026.
  6. ↑ Tuğluoğlu, F. (2008). "Çukurova Halk Kültüründe Sıtma Hastalığı". Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi. 3 (2). s. 355.
  7. ↑ Nişanyan, Sevan. "Index-Anatolicus: Türkiye yerleşim birimleri envanteri". nisanyanmap.com. 6 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2022.
  8. ↑ "Tamimler" (PDF). Resmî Gazete. 11 Mart 1941. 6 Nisan 2022 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2022.
  9. ↑ Ali DOĞANER, Çukurova Bölgesi Konargöçerlerinde Halk Kültürü ve Halk Edebiyatı, Doktora Tezi, Adana, 2013, http://library.cu.edu.tr/tezler/8973.pdf 4 Mart 2016 tarihinde