Metin Türkcan Odatv'ye konuştu... Şebnem Ferah'a aslında ne dedi... Nedir bu miming

Gitarist ve müzisyen Metin Türkcan, 1996 yılından 2017'ye kadar şarkıcı Şebnem Ferah ile birlikte çalıştı. 21 yılın ardından yolları ayrıldı. Şebnem Ferah da son olarak, 6 yıllık ayrılığın ardından konserlerine geri döndü. Metin Türkcan, yıllarca birlikte çalıştığı Şebnem Ferah'ın konserinde, kendi kayıtlarının kullanıldığına dair "2017'de yollarımı ayırdığım grup, sanatçı veya oluşumun hâlen sahnede benim kayıtlarda çaldığım gitarları bangır bangır kullanıyor olması sizce etik mi" şeklinde paylaşım yaptı.

MIMING TARTIŞMASI

Bu konuda dünyada iki farklı uygulama bulunuyor. Birincisi, sahnede bulunmayan orkestra, koro, elektronik katman veya ek gitar gibi seslerin kayıttan verilmesi... İkincisi ise sahnedeki müzisyenin çalması gereken temel partinin önceden kaydedilmiş halinin kullanılması...

Miming, "Enstrüman performansında mimik yapmak" (Miming in instrumental performance) veya "parmak senkronizasyonu" (finger-synching) olarak bilinir. Müzisyenlerin canlı bir gösteride, görsel-işitsel kayıtta veya yayında enstrümanlarını çalıyormuş gibi yapma eylemidir. Dudak senkronizasyonunda olduğu gibi, enstrüman çalmayı taklit etmek de bazı müzik endüstrisi profesyonelleri tarafından eleştirilmiştir ve tartışmalı bir uygulamadır.

METİN TÜRKCAN ODATV'YE ANLATTI

Kimileri konserlerde, albüm kaydının birebir aynı şekilde çalınmasının kastedildiğini zannetti. Ancak Odatv'ye konuşan Metin Türkcan, kendi kayıtlarının arka planda çalındığını ve müzisyenlerin, kayıt üzerine çaldığını öne sürdü.

"BENİM ALBÜM KAYITLARIM KULLANILIYOR. YOKSA TABİİ Kİ ÇALINABİLİR"

Peki Türkcan neler anlattı? Neden bu paylaşımı yaptı?

"Bizim albüm kayıtları için yaptığımız kayıtların kullanılmasından bahsediyorum. Yoksa tabii ki çalınabilir" diyen Türkcan şunları söyledi:

"MUVAFAKATNAMEDE 'UZAYDA BİLE KULLANABİLECEĞİNE' İZİN VARMIŞ"

"Onlar kaset, CD için yapılıyor. Muvafakatnamede 'uzayda bile kullanabileceğine' izin veren ibare varmış. Benim çaldığım şeyleri kullanıyorlar. Instagram'dan paylaşımları, videoları gördüm. Kendi çaldığım şeyi biliyorum."

"BEN BİR ŞEY YAPAMIYORUM, HOŞ BİR ŞEY DEĞİL"

Türkcan, "Pro Tools diye bir bilgisayar sistemi vardır, onun olduğu bütün parçalarda, ben çaldığım için onlar gelmiyordu. Ben çalmadığım için şu an sahnede, benim çaldığım şeyleri bilgisayardan çalıyorlar. Sahnede onlar çalıyorlar ama benim çaldığımın üstüne çalıyorlar. Benim çaldığım gitarları, bir şekilde kullanıyorlar ve ben bir şey yapamıyorum. Hoş bir şey değil" şeklinde konuştu.

"GENÇ MÜZİSYENLER İMZALARKEN DİKKAT ETMELİ"

Genç müzisyenlerin imzaladıkları sözleşmelere dikkat etmesi uyarısında bulunan Türkcan şunları söyledi: "Bundan sonra genç müzisyenler muvafakatnameyi imzalarken dikkat etmeli. Muvafakatname denen şey tüm kayıt yapan insanlara imzalatılıyor, peynir ekmek gibi bir şey. Çello çalıyor çocuk ona da imzalatılıyor. Okumuyoruz bunları. Biz şimdi grup gibi olduğumuz için, 20 senelik bir şey olduğu için bizim hikaye. Orada ne yazdığına biz hiçbirimiz bakmadık. Bize söylenen de 'Bunlar albüm kaydı için gerekli prosedür' denildi. Bizim kayıtları 'İstediğimiz zaman istediğiniz yerde kullanırız' diye kimse söylemedi. Her albüm kaydı için imzalanıyor.

"ÜZÜLDÜM... BANA İMZALARKEN SÖYLENSE 'OLMAZ' DERDİM"

Daha çok başlatmaya çalıştığım şey bu. Hem çok üzüldüm manen hoş değil. Hem de benden sonraki jenerasyon müzisyenlerin bir şey imzalarken dikkat etmelerine yönelik bir başlangıç yapmaya çalıştım. Söze güvenerek, bana diyor ki 'CD için yapılan bir şey, albüm kayıtları için prosedür', bana dese ki 'Ben senin uzaya kadar bütün haklarını satın aldım', 3 kuruş alıyoruz zaten kayıtlardan da. O zaman derdim ki 'Olmaz kardeşim ben bunun sadece albümde yayınlanmasına izin veriyorum, başka yerlerde yayınlayamazsınız' derdim. Hayat boyu bir arada olup olmayacağınız belli değil. Bunun hakları, birincil olarak hangi firmayla çıkardıysan onun, ikincil olarak da sanatçının oluyormuş. Benim bütün orada çaldığım her notanın sahibi firma ve sanatçı."

"TELİFLERİMİZ ÇOK GÜLÜNÇ"

Telif kazançlarına dair ise Türkcan, "Bizim teliflerimiz gülünç, hiç oralara girmeyin. Kuruş falan yatıyordu o kadar küçük teliflerimiz var. Çok komik yani" yorumunu yaptı.

DÜNYADAKİ BENZER ÖRNEKLER

PETER HOOK, NEW ORDER’A AYNI SUÇLAMAYI YAPTI

New Order’ın kurucu basçısı Peter Hook, gruptan ayrıldıktan sonra 2012’de eski grubuna benzer bir suçlama yöneltti. Hook, yerine gelen Tom Chapman’ın konserlerdeki bazı şarkılarda, kendisinin daha önce kaydettiği bas partilerinin banttan çalındığını ve Chapman’ın bunlara eşlik ediyormuş gibi yaptığını ileri sürdü. Özellikle “Round & Round”u örnek gösterdi.

New Order ise suçlamayı reddetti. Kullanılan kayıtların, sahnede tek başına yeniden üretilemeyen ek katmanlar olduğunu ve Hook döneminde de benzer yöntemlerin kullanıldığını savundu. Tartışmayı dönemin The Guardian gazetesi “New Order are miming, claims Peter Hook” başlığıyla haberleştirdi.

MÖTLEY CRÜE'DE ESKİ GİTARİSTTEN BENZER TARTIŞMA

Mötley Crüe'nün uzun yıllar gitaristi olan Mick Mars, grupla yolları ayrıldıktan sonra grubun konserlerde önceden kaydedilmiş partilere fazlasıyla dayandığını iddia etti. Konu hukuki boyuta da taşındı. Ancak burada önemli bir fark var: Daha sonraki süreçte Mars bu konudaki iddiasını geri çekti.

Grubun basçısı Nikki Sixx ise Ağustos 2026'da backing track kullandıklarını açıkça kabul etti; Fakat bunların sahnedeki müzisyenlerin gitar/bas partilerinin yerine geçmediğini, orkestra ve saksafon gibi canlı kadroyla üretemedikleri ek sesler için kullanıldığını söyledi.

KISS'TE AYRILAN GİTARİSTTEN "KAYITTAN KONSER" ELEŞTİRİSİ

KISS'in eski gitaristi Ace Frehley de 2022'de eski grubunu konserlerde önceden kaydedilmiş vokal kayıtları kullanmakla eleştirdi. Tartışma, Belçika'daki bir konserde sahne ile kayıt arasındaki senkronizasyonun bozulmasının ardından büyüdü.

Ancak bu örnek, Türkcan-Hook örneklerinden farklı. Frehley'nin itirazı kendi eski gitar kaydının kullanılmasına değil, genel olarak KISS'in canlı performansta bant kullanmasına yönelikti.

Sinem Hançerigüzel

Odatv.com

Şebnem Ferah'a Metin Türkcan'dan tepki varKültür - Sanat