نـــــــــــــــورالــــــــــی

در دوران پادشاهان ساسانی كه اصول طبقاتی برقرار بود، مردم به پنج طبقه ی شهرداران، شاه زادگان، بزرگان، آزادگان و دهقانان تقسیم می شدند كه سه طبقه ی نخست یعنی شهرداران، بزرگان،  شاه زادگان در یورش عرب ها از میان رفتند. و فقط دو طبقه ی آخر كه آزادگان و دهقانان باشند بر جای ماندند، و دهقانان كه تا استیلای مغولان بر ایران باقی بودند، اغلب طبقه ی ملاكان ایران را تشكیل می دادند و بسیاری از مردان عمل و ادب دوره ی اسلامی دهقان و دهقان زاده بودند و از معروف ترین آنان می توان فردوسی و فرخی و نظام الملك توسی را نام برد. كریستینس می گوید: دهقانان از طبقه ی نجبای درجه دوم بودند كه اقتدارشان بدین بود كه اداره ی امور محلی به ارث به آنان می رسیده است، و اگر چه اینان در رویدادهای تاریخی تظاهری نداشته اند، لیكن از جهت این كه جزو اركان كشور به شمار می آمدند دارای اهمیت فوق العاده ای بودند و خود دهقانان بر پنج صنف بوده اند كه به جامه های گوناگون از هم متمایز می شدند.

به طور كلی دهقان شخص درجه اول دیه خود به شمار می آمد، لیكن اهمیت و موقعیت نجبای ملاك را نداشته است، از لحاظ دیگر می توان دهقانان را نماینده ی دولت در میان رعیت خالصه گفت. وظیفه ی عمده ی او در این صورت وصول مالیات بوده است. نظر به اطلاعات محلی كه دهقانان از اوضاع زمین و نفوذی كه در میان رعایا داشتند، دولت ایران موفق می شد، كه با وجود لم یزرع بودن اغلب نقاط كشور، مصارف فوق العاده ی جنگ ها و هزینه ی گزاف دولتی را تحمل نماید و از عهده برآید. پس از فتح عرب نیز با وجود خشونتی كه فاتحان در گرفتن مالیات به خرج می دادند، تا هنگامی كه با دهقانان متحد نشدند، نتوانستند عایدات خود را به میزانی برسانند كه شاهنشاهان ساسانی رسانده بودند.

بزرگ ترین دسته، زمین داران متوسط بودند كه آزادگان نامیده می شدند، دستگاه دولتی ایران این ها را كه مستقیم و بی واسطه از روستاییان بهره كشی می كردند، لازم داشت. آزادگان مهم ترین خدمت را انجام داده و هسته ی مركزی ارتش و سواره نظام مشهور و پر افتخار آن را تشكیل می دادند. گروه های یاد شده به طبقه ی بهره كش جامعه تعلق داشتند طبقه ی استثمار شونده (یا صنف مالیات دهنده) را روستاییان و پیشه وران شهری تشكیل می دادند. سوداگران نیز در شمار صنف مالیات دهنده بودند.

فتح های عرب ها با تقسیم دوباره ی زمین های كشور همراه بود. بخش بزرگ تر اراضی یعنی اراضی دهقانی كه بر ضد عرب ها جنگ كرده بودند و اراضی سابق دولت ساسانی و اراضی متعلق به معبدهای زرتشتیان به ملكیت اجماع مسلمانان درآمد و در واقع اراضی یاد شده ملك دولت عربی شد. بدین ترتیب بخش بزرگ تر زمین و آب یعنی وسایل اصلی تولید به دولت تعلق داشت. این وضع موجب قدرت دولت شده به ایجاد یك دستگاه اداری مركزی نیرومند كمك می كرد.

گذشته از مالكیت فئودالی دولت، مالكیت خصوصی فئودالی زمین ها نیز وجود داشت که عبارت بود  از زمین هایی كه به مالكیت بزرگان در آمده و همچنین زمین های دهقانان ایرانی كه بر طبق پیمان، سر به اطاعت فاتحان نهاده بودند و این زمین ها قابل فروش و توارث بودند.

سكونت عرب ها در ایران با تنفر و دشمنی توده های مردم و زحمت كشان شهرها و روستاها رو به رو شد. ولی طبقه حاكمه ی مالكان به این امر نگاه دیگری داشت. مالکان بزرگ به شتاب تمام با فاتحان سازش كردند. زیرا عرب ها می كوشیدند به دهقانان پشتگرم و به امتیازات پیشین (و پیش از همه چیز به زمین های آنان) دست نزنند و در امر بهره كشی از عامه ی مدرم ایشان را شریك خود می ساختند. جالب توجه است كه بسیاری از آنان نه تنها با اربابان جدید میساختند بلكه در صدد نزدیكی و خویشاوندی با آنان برآمدند.

مردم به این عناصر به نظر بد می نگریستند  و هر بار كه علیه عرب ها عصیان می كردند به این خائنان به میهن نیز ترحم روا نمی داشتند. خلیفه های عرب انتقال زمین ها را به دست اشراف تازی تسهیل می کردند. مثلا  خلیفه یزید اول زمین های وسیعی را در ناحیه ی دینور به حاكم عرب نهاوند و دینور و حلوان هدیه كرد. این حاكم قلعه ی مستحكم بزرگی به سبك ساختمان های محلی در این نقطه برای خود ساخت.

برخی از حاکمان عرب خود پیشی جسته می كوشیدند با اشراف محل مربوط شوند، سنت های محلی را می پذیرفتند، از سلیقه ی اشراف محل در طرز پوشیدن لباس و تشریفات جشن ها و غیره تقلید می كردند.  مثلا: اسد بن عبدالله حاكم خراسان برخی از جشن های باستانی ایران را برگزار می كرد. طبری نقل می كند كه اسد روزی در جشن مهرگان (جشن پاییز) پذیرایی رسمی باشكوهی از دهقانان محلی و سرداران عرب به عمل آورد. جالب تر این كه در آن روز دهقانان ایرانی هدایایی را كه بیش تر به خداوند یا شاه محل داده می شد به اسدبن عبدالله پیشكش كردند.

دهقانان رفته رفته به مركز قدرت نزدیك شده و در كارهای مهم سیاسی و امور مربوط به خلافت دخالت می كردند، چنان كه در طی مبارزات داخلی سال ۸۱۳ م (۱۹۸ه). طاهر بن حسین كه یكی از افراد خاندان اعیان و دهقان ایرانی و صاحب پوشنگ و نواحی آن در خراسان بود مشاور حلیفه شد. مأمون به پاداش خدماتی كه دهقانان ایرانی در طی مبارزه با امین به وی كرده بودند ناگزیر بود زمین ها و مشاغلی به ایشان واگذار كند. اما راجع به طاهر بن حسین، مأمون وی را به حكومت جزیره (بین النهرین علیا) و رییس نظامی بغداد و تصدی امور مالیات جنسی سواد (عراق) منصوب کرد.

روابط مأمون با ایران و محیط دهقانان آن سامان، در آغاز کار چنان مستحكم بود كه خلیفه ی جدید نتوانست بی درنگ خراسان را ترك گفته به بغداد برود و تا سال ۸۱۹ م (۲۰۴ه) در مرو زندگی كرد.       منبع: مقاله دکتر محمدابادی

تندیس رودکی در باغ رودکی در شهر دوشنبه

آموزش رسمی کردی کرمانجی در ارمنستان

کردی کرمانجی زبان حدود 80 درصد کل کردهاست که بیشترین تعداد آنها در ترکیه و

بقیه نیز در سوریه، بخشی از عراق، خراسان، بخش شمالی آذربایجان غربی و ...

زندگی می کنند. مرکز آمار ترکیه به صورت رسمی حدود یک ماه پیش آمار کل

کردهای آن کشور را 23 میلیون اعلام کرد اما منابع غیر رسمی تعداد را بیشتر یعنی 30 میلیون می دانند.

کردهای قفقاز نیز از زمان انقلاب 1917 بلشویک های شوروی از آموزش به زبان مادری

بهره مند بوده اند. آنها تا زمان آغاز کار استالین از الفبای لاتینی استفاده می کردند.

استالین الفبای سیریلیک را بر آنها تحمیل نمود. با مرگ استالین اوضاع بهتر شد.

پس از سقوط شوروی اوضاع کردها بدتر شد. اما در حال بهبود می باشد. کردهای

قفقاز در روسیه، گرجستان، قزاقستان، قرقیزستان، ترکمنستان، آذربایجان، اوکراین و

ارمنستان زندگی می کنند. ارمنستان از دیرباز مرکز فعالیت فرهنگی کردهای قفقاز بوده است.

دولت ارمنستان الفبای لاتینی را به عنوان الفبای رسمی کردهای کرمانج پذیرفته و

کتب درسی اجباری آنها را از دیروز به صورت رسمی در اختیار مدارس قرار داده

است.. این کتاب ها را علی خان ممه نویسنده و شاعر کرد کرمانج ارمنستان و تنها برنده معتبرترین جایزه ملی ارمنستان نوشته است.

منبع:دبستان

گرفتگاه :سیدمحمود ازادی

واژهٔ «یلدا» ریشهٔ سریانی دارد و به‌معنای «زایش» و «تولد» است. ابوریحان بیرونی از این جشن با نام «میلاد اکبر» نام برده و منظور از آن را «میلاد خورشید» دانسته‌است. در آثارالباقیه بیرونی، از روز اول دی ماه، با عنوان «خور» نیز یاد شده‌است و در قانون مسعودی نسخه موزه بریتانیا در لندن، «خُره روز» ثبت شده، اگرچه در برخی منابع دیگر «خرم روز» نامیده شده است.

چلّه، دو موقعیت گاه‌شمارانه در طول یک سال خورشیدی با کارکردهای فرهنگ عامه، یکی در آغاز تابستان (تیرماه) و دیگری در آغاز زمستان (دی ماه)، هریک متشکل از دو بخش بزرگ (چهل روز) و کوچک (بیست روز) است. واژه چلّه برگرفته از چهل (معین، ذیل واژه) و مخفف «چهله» و صرفا نشان‌دهنده گذشت یک دوره زمانی معین (و نه الزاما چهل روزه) است.

چله و جشن‌هایی که در این شب برگزار می‌شود، یک سنت باستانی است. مردم روزگاران دور و گذشته، که کشاورزی، بنیان زندگی آنان را تشکیل می‌داد و در طول سال با سپری شدن فصل‌ها و تضادهای طبیعی خوی داشتند، بر اثر تجربه و گذشت زمان توانستند کارها و فعالیت‌های خود را با گردش خورشید و تغییر فصول و بلندی و کوتاهی روز و شب و جهت و حرکت و قرار ستارگان تنظیم کنند.

آنان ملاحظه می‌کردند که در بعضی ایام و فصول روزها بسیار بلند می‌شود و در نتیجه در آن روزها، از روشنی و نور خورشید بیشتر می‌توانستند استفاده کنند. این اعتقاد پدید آمد که نور و روشنایی و تابش خورشید نماد نیک و موافق بوده و با تاریکی و ظلمت شب در نبرد و کشمکش‌اند. مردم دوران باستان و از جمله اقوام آریایی، از هند و ایرانی - هند و اروپایی، دریافتند که کوتاه‌ترین روزها، آخرین روز پاییز و شب اول زمستان است و بلافاصله پس از آن روزها به تدریج بلندتر و شب‌ها کوتاهتر می‌شوند، از همین رو آنرا شب زایش خورشید نامیده و آنرا آغاز سال قرار دادند. بدین‌سان در دوران کهن فرهنگ اوستایی، سال با فصل سرد شروع می‌شد و در اوستا، واژه Sareda, Saredha «سَرِدَ» یا «سَرِذَ» که مفهوم «سال» را افاده می‌کند، خود به معنای «سرد» است و این به معنی بشارت پیروزی اورمزد بر اهریمن و روشنی بر تاریکی است. در برهان قاطع ذیل واژه «یلدا» چنین آمده است:

یلدا شب اول زمستان و شب آخر پاییز است که اول جَدی و آخر قوس باشد و آن درازترین شب‌هاست در تمام سال و در آن شب و یا نزدیک به آن شب، آفتاب به برج جدی تحویل می‌کند و گویند آن شب به‌غایت شوم و نامبارک می‌باشد و بعضی گفته‌اند شب یلدا یازدهم جدی است.

تاریکی نماینده اهریمن بود و چون در طولانی‌ترین شب سال، تاریکی اهریمنی بیشتر می‌پاید، این شب برای ایرانیان نحس بود و چون فرا می‌رسید، آتش می‌افروختند تا تاریکی و عاملان اهریمنی و شیطانی نابود شده و بگریزند، مردم گرد هم جمع شده و شب را با خوردن، نوشیدن، شادی و پایکوبی و گفتگو به سر می‌آوردند و خوانی ویژه می‌گستردند، هرآنچه میوه تازه فصل که نگاهداری شده بود و میوه‌های خشک در سفره می‌نهادند. سفره شب یلدا، «میَزد» Myazd نام داشت و شامل میوه‌های تر و خشک، نیز آجیل یا به اصطلاح زرتشتیان، «لُرک» Lork که از لوازم این جشن و ولیمه بود، به افتخار و ویژگی «اورمزد» و «مهر» یا خورشید برگزار می‌شد. در آیین‌های ایران باستان برای هر مراسم جشن و سرور آیینی، خوانی می‌گستردند که بر آن افزون بر آلات و ادوات نیایش، مانند آتشدان، عطردان، بخوردان، برسم و غیره، برآورده‌ها و فراورده‌های خوردنی فصل و خوراک‌های گوناگون، خوراک مقدس مانند «می‌زد» نیز نهاده می‌شد.

جشن انقلاب زمستانی در بین دیگر اقوام باستان نیز رایج بوده است. در روم باستان و همزمان با ترویج مسیحیت، پرستش سول اینویکتوس (خورشید شکست ناپذیر) ایزد پاگان رومی بسیار شایع بود و رومیان میلاد او را در زمان انقلاب زمستانی جشن میگرفتند. سول اینویکتوس در آیین میترائیسم رومی نیز نقشی ویژه داشت و حتی میتراس (معادل یونانی میترا ایزد باستان ایرانی) لقب خورشید شکست ناپذیر را داشت. محققان معتقدند که مسیحیت غربی چارچوب اصلی خود را که به این دین پایداری و شکل بخشیده به مذاهب پیش از مسیحیت روم باستان از جمله میترایسم مدیون است و برای نمونه تقویم کلیساها، بسیاری از بقایای مراسم و جشنهای پیش از مسیحیت بخصوص کریسمس را در خود نگاه داشته است و کریسمس به عنوان آمیزه‌ای از جشن‌های ساتورنالیا و زایش میترا در روم باستان در زمان قرن چهارم میلادی با رسمی شدن آیین مسیحیت و به فرمان کنستانتین به عنوان زادروز رسمی مسیح در نظر گرفته شد. هنگام توسعهٔ آیین‌های رازورزی در اروپا و سرزمین‌های تحت فرمانروایی امپراتوری روم و پیش از از پذیرفتن آیین مسیحیت، رومیان هر ساله در روز ۱۷ دسامبر در جشنی به نام ساتورنالیا به سیاره کیوان (ساترن)، ایزد باستانی زراعت، احترام می‌نهادند. این جشن تا هفت روز ادامه می‌یافت و انقلاب زمستانی را شامل می‌شد. از آنجا که رومیان از گاهشماری یولیانی در محاسبات خود استفاده می‌کردند روز انقلاب زمستانی به جای ۲۱ یا ۲۲ دسامبر حدوداً در ۲۵ دسامبر واقع می‌شد.

فرانتس کومون، باستان‌شناس بلژیکی و بنیان‌گذار میتراپژوهی مدرن و دیگر میتراپژوهان همفکر او مفاهیم آیین میترایسم روم را کاملاً برگرفته از آیین مزدیسنا و ایزد ایرانی میترا (مهر) می‌دانند اما این ایده از دهه ۱۹۷۰ میلادی به بعد به شدت مورد نقد و بازبینی قرار گرفته است و اکنون به یکی از مسائل بسیار مجادله‌برانگیز در زمینه پژوهش ادیان در دنیای روم و یونان باستان تبدیل شده است.

منبع:http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B4%D8%A8_%DB%8C%D9%84%D8%AF%D8%A7

شب یلــــــــدا قــدم آهستــــه بــردار

کـمی هم احتـــــــرام ما نگـــــــــه دار

تو می بینی ربابم غصـــــــه دار است

بنی هاشم هنوز هم داغـــــدار است

صـدای العطــــــــــــش در گــوش مانده

بـدن های بی کفـــــــن هرگوش مانده

شب یلـــــــــدا تو هم چله نشین باش

سیه پوش غم ســـــــــــــالار دین باش

شب یلـــدا چنان باش که خرابت نکند

غـافـل از واقعه کرببـــــــــــــــلایت نکند

شب یلدا چنان باش که در لطف وکرم

مهدی فاطــــــمه امشب جوابت نکنـد

گرفتگاه:هزاره

سپر بودم برای دختر تو

چهل منزل کتک خوردم برادر

به جرم این که بودم خواهر تو

حسینم واحسین گفت و شنودم

زیارت نامه ام جسم کبودم

چه در زندان، چه در ویرانة شام

دعا می خواندم و یاد تو بودم

برای هر بلا آماده بودم

چو کوهی روی پا استاده بودم

اگر قرآن نمی خواندی برایم

کنار نیزه ات جان داده بودم

ترکمن ها رفیق ایرانی داشتند و از طریق او آگاه شده بودند اینکه شخصی به نام

 "عالی بابا" در حوالی زاو پلگرد زندگی می کند که « نظر کرده خدا»است. حدود چهل

 سواره ترکمن سوار بر مادیان به همراه کره ها یشان به سوی ایران و روستای پلگرد راه می افتند، آنها

 به این حساب که اگر عالی بابا واقعا نظر کرده ی خدا باشد از آمدن ما خبر دار می شود 

 تدارک ما را خواه دید.

 شب قبل از موعد ،عالی بابا این موضوع را خواب می بیند و صبح زود وقتی از خواب بیدار می شود

 به فرزندان و همسر خود می فرماید که تدارک پذیرایی از مهمان ها و سواره ها را ببنید. عالی بابا در آغاز، چهل تا آخور بزرگ و چهل تا آخور کوچک برای مادیان ها  و کره ها     در ست می کنند و تدارک ناهار آنها را می بیند وقتی ترکمن ها از راه می رسند و مورد استقبال عالی بابا و خانواده اش قرار می گیرند در نهایت  تعجب، می بینند که همه چیز برای آنها و سواره هایشان آماده است و به برزگی و عظمت او پی می برند و بعد از صرف ناهار و رفع خستگی، سواران ترکمن اهنگ بازگشت به ترکمنستان را دارند و علی رغم اصرار عالی بابا برای ماندن انها  می گویند : ما باید حتما بر گردیم . هدف ما زیارت شما بود که به این مهم نایل شدیم . وقتی که عالی بابا می بیند که اصرار او برای ماندن ترکمن ها بی فایده است،

همراه انها راه می افتد . هنگامی که مادیان ها را آماده می کنند یکی از بزرگان ترکمن می گوید : عالی بابا اسبت کجاست؟عالی بابا می گوید من اسبی ندارم و همین طور همراه شما می آیم آنها می گویند : ما از این که پیاده بیایید خجالت می کشیم ولی عالی بابا پا فشاری می کند که آنها اول راه بیفتند، بعدا عالی بابا راه بیفتد  و به محض این که سواران راه می افتند عالی بابا بر روی یک سنگ می نشیند و یک مار را که زیر همان سنگ بوده به دست می گیرد و آن مار ناگهان به شکل یک شلاق در می آید و عالی بابا سوار برسنگ و تیز رو به همراه سواره ها به سمت ترکمنستان راه می افتدو تا محلی به نام «قاسم گله» آنها را همراهی می کند به روایتی ترکمن ها از او می خواهند که از آن جا برگردد زیرا آنها در دل احساس ترس می کردند که مبادا عالی بابا با «کراماتی خاص» به آنها آسیب بر ساند و  بلایی سرشان بیاید،عالی بابا پیشنهاد مهمان هایش را می پذیرد و از سنگ پایین می آید و همان شلاق را بر روی سنگ می گذارد و از همدیگر خدا حافظی می کنند معمرین و معتمدین  می گویند هنوز همان سنگ که نشانه های همان شلاق را دارد در«قاسم گله» وجود دارد.

      عالی بابا بعد از خدا حافظی به سوی زاو پلگرد بر می گردد و در مکانی که الان معروف به اجاق پلگرد است مدتی را زندگی می کند و در یکی از روزهای حیاتش به عیال می گوید:مقداری آب را گرم کن و سرو صورت خود را اصلاح می کند و از اقوام آشنایان خدا حافظی می کند و روبه اعضای خانواده اش می کند و می گوید: به دنبال من آمده اند و بعد از اندک زمانی صدای تق و تق پای سواره ها می آید،فقط عالی بابا انهارا می توانست  بیند ولی هیچ کس دیگری آنها را نمی دید، عالی بابا در هنگام خدا حافظی می گوید وارثان اهل البیت من باید از سه چیز پرهیز کنند:

1- کشیدن قلیان و تنباکو              2- پوشیدن لباس قرمز                3- نوازندگی

---------------------------------------------------------------

وارثان مرحوم عالی بابا که سینه به سینه نقل می شود، عباتند از:

1- عالی بابا ابراهیمی کرناوه

2-سردارالهی پدر مدیروبلاگ

3-مرحومان حاج حسین و حسن پناهی

4- محمدعلی ضیایی لاین