یک جهان نگران تنگه راهبردی ایران!
حسن خسروآبادی کارشناس ارشد مدیریت رسانه و مدرس دانشگاه
موضوع بستن تنگه هرمز همواره در مقاطعی که فشارها برای ایران عرصه را تنگ کرده، مطرح شده و تا حد زیادی موجبات کوتاه آمدن دشمنان را فراهم آورده است! در این یادداشت بنای آنست تا به بررسی مختصری از اوضاع پیش رو و آینده ی محتمل در این خصوص پرداخته شود تا با یادآوری اتفاقات گذشته، اطلاعاتی از چگونگی برخوردها و رفتارهای متقابل در اختیار خوانندگان قرار گیرد.
موقعیت استراتژیک تنگه هرمز
این آبراه ۱۵۸ کیلومتر طول دارد و عرض ان از بندرعباس تا راس شوریط در عمان حداقل ۵۶ و حداکثر ۱۸۰ کیلومتر میباشد.
عمق آن در نزدیکی جزیره لارک ۳۶ متر و در نزدیکی سواحل عمان به ۱۰۰ متر می رسد و بیشترین خط ساحلی آن در راستای کرانههای ایران قرار گرفتهاست.
این روزها حدود ۱۹ میلیون بشکه نفت خام، بیش از ۴۰ درصد کل نفت حمل شده توسط کشتیهای نفتکش و نزدیک به ۳۰ درصد عرضه جهانی نفت از این تنگه عبور می کند و حدود ۷۰ درصد ذخایر شناختهشده نفت و گاز طبیعی دنیا نیز در حوزه خلیج فارس قرار دارد و بیشتر صادرات نفت خام در این مسیر از طریق نفتکشهای بسیار بزرگ انجام میشود که توانایی حمل بیش از ۲ میلیون بشکه در هر سفر را دارند.
نکته اصلی اینجاست که: تمام عرض تنگه هرمز برای کشتی های بزرگ و نفت کش ها قابل عبور نیست و تنها کانالی به عرض حدوداً ۱۰ کیلومتر معبر نفتکش ها و کشتی های عظیم الجثه است.
سوابق رویدادها و اقدامات ایران در بهره برداری از تنگه هرمز
این تنگه در طول تاریخ از زمان نادر شاه تا کنون شاهد منازعات بینالمللی بسیار میان ایران و قدرت های بیگانه از جمله اسپانیاییها، پرتغالیها، بریتانیاییها و آمریکاییها بودهاست و آخرین رو در رویی به حدود ۳۷ سال پیش باز می گردد که همزمان با جنگ تحمیلی و شکست رژیم بعثی عراق در این رویارویی و پس از ۷سال آمریکا با افزایش ناوهای خود از ۱۶ ناو به ۸۳ ناو بصورت مستقیم! وارد جنگ معروف به جنگ نفت کش ها شد و نهایتا این جنگ پس از وارد آمدن خسارات فراوان به طرفین درگیری به آتش بس منجر شد و شاید خاطره همین خسارت ها باعث شد تا هراس جامعه بین الملل بار دیگر از تکرار آن حادثه جلوگیری کند!
در سال ۹۰ هم پس از اعمال فشارهای تحریمی آمریکا و تهدید به جلوگیری از صادرات نفت ایران، پیام پنهانی مسئولین عالیرتبه نظام به آمریکا مبنی بر بستن تنگه هرمز موجب شد باراک اوباما رئیس جمهور وقت آمریکا در ابتدا تنگه هرمز را خط قرمز حمله آمریکا به ایران بداند ولی پس از محاسبه خسارت ها به برقراری مذاکرات برای حل مشکل با ایران رضایت دهد!
اکنون پس از گذشت ۳۰ سال از جنگ مستقیم ایران و آمریکا، مسئولان نظام به جهانیان بصورت واضح هشدار می دهند که در صورت جلوگیری از صادرات نفت ایران، اجازه خروج نفت هیچ کشوری از تنگه هرمز داده نخواهد شد که این به معنی نزدیکی یک نبرد تمام عیار اقتصادی در سطح بین المللی خواهد بود و اقتصاد تمام کشورهای جهان را با مشکل روبرو خواهد کرد.
بستن تنگه هرمز چه زمانی اتفاق می افتد؟
تا کنون ایران از بستن تنگه هرمز بعنوان اهرم فشار، عامل بازدارنده و افزایش قدرت چانه زنی خود بهره برده است تا آنجا که بسیاری از اهالی سیاست بستن تنگه هرمز را تنها یک بلوف سیاسی تلقی کرده اند، اما این احتمال اکنون افزایش یافته که با تکمیل تحریم های نفتی از سوی آمریکا و ممانعت از خرید نفت ایران توسط جامعه بین الملل دیگر چاره ای برای ایران باقی نماند جز اینکه به دیپلماسی خصمانه روی آورد و اقتصاد کشورهای متخاصم غربی و البته عربی بانی تحریم های سخت علیه ایران را دچار آسیب جدی نماید.
می توان گفت ایران در قبال تکمیل فرآیند تحریم ها از فاز مذاکرات برد- برد خارج شده و راهبرد "تقسیم زیان" را در دستور کار قرار خواهد داد.
امکانپذیری بستن تنگه هرمز
اگر ۳۰ سال پیش بستن تنگه هرمز تنها از طریق نیروی دریایی و تجهیزات ساحل به دریا ممکن بود، امروزه ایران باصرف بودجه های دفاعی کلان و حمایت بسیار گسترده از صنایع نظامی دفاعی، علاوه بر اینکه مدرن ترین و متنوع ترین سلاح های جنگ های دریایی را تولید و در اختیار دارد (که برخی از آنها در سطح دنیا بی نظیر است و حتی کشورهای پیشرفته دنیا نیز از آنها بی بهره اند!) ، از امکانات غیر قابل تصور دیگر نیروهای نظامی خود نیز برخوردار است که رفتار راهبردی سردار سلیمانی در نامه اش به روحانی را در این قالب می توان توجیه نمود!
سبک جنگی ۳۰ سال پیش، حمله با قایق های تندرو و انتحاری ، مین گذاری و ... (البته پیشرفته تر و بسیار وسیع تر از آن سالها) کمترین چیزهایی ست که در صورت بکارگیری، خسارات بمراتب سنگینی را برای نیروهای ناپایدار آمریکا در منطقه در پی خواهد داشت و البته موشک های متنوع بالستیک، کروزهای زیرآبی پیشرفته و مدرن و ... جای خود دارند!
آینده پیش رو با فرض بسته شدن تنگه هرمز
در صورت عملی شدن تهدید ایران و بستن تنگه هرمز طبعاً هیچ شرکتی این خطر را نخواهد پذیرفت که سرمایه کلان خود در حوزه نفت را از دست بدهد، لذا این تنها کشورهای متخاصم هستند که حاضرند با هزینه فراوان و تمهید اسکورت های نظامی از این تنگه عبور کنند که در همین دقایق اولیه تاثیرات بسزایی در افزایش قیمت جهانی نفت خواهد داشت و چه بسا در ساعات اولیه قیمت آن را به بالای ۱۰۰ دلار خواهد رساند و این در زمانیست که هنوز ایران در این خصوص وارد فاز نظامی نشده است.
پیش بینی رفتار آمریکا و متحدانش در قبال اقدام ایران به بستن تنگه هرمز
طبیعتا آمریکا و متحدانش دو راه بیشتر پیش رو نخواهند داشت؛
۱.در قبال تحریم های سختی که قرارداده اند کوتاه بیایند
۲.خود را درگیر جنگی نمایند که برون رفت از آن به سادگی ممکن نیست.
راه اول که همان چیزیست که ایران بیش از پیش بدنبال آنست؛ اما اختیار راه دوم کمی سخت بنظر می آید علی الخصوص برای آمریکا که خاطره خوشی از حضورنظامی در عراق و افغانستان نداشته و هم اکنون نیز با هزینه ها و مشکلات پدید آمده از حضور دراز مدت در منطقه غرب آسیا دست به گریبان است چه رسد به اینکه با کشوری قدرتمند نظیر ایران وارد جنگ شود که نه تنها در جنگ دریا آمادگی کامل دارد، بلکه موشک های نقطه زن ثابت و متحرک در اختیار دارد که از منتها الیه شمال شرقی یا غربی ایران می توانند ناوها و نیروهای نظامی آمریکا را در تنگه هرمز و یا فراتر از آن هدف قرار دهند و ابهت پوشالی آنها را فروریزند چرا که این امکانات تنها در چند پایگاه خلاصه نمی شوند که نیروهای آمریکا بتوانند آنها را مورد هدف قرار دهند و به خیال خودشان جنگ را در چند ساعت یا چند روز و حتی چند ماه پایان دهند.
این به آن معنیست که نه تنها افزایش سرسام آور قیمت نفت کشورهای دیگر را دچار مشکل خواهد کرد بلکه در صورت از دست رفتن ذخائر نفتی آمریکا که نهایتا ۵۰ تا ۶۰ روز دوام خواهند آورد، خود این کشور که اکنون با معضلات اقتصادی بسیاری دست و پنجه نرم می کند را دچار بحران خواهد نمود.
از سوی دیگر سیاستمداران عاقل آمریکا به خوبی می دانند مردم ایران چنانچه کشور خود را در معرض حمله دشمنان ببینند یکدل و متحد، مشکلات داخلی ( که آمریکایی ها رویای فروپاشی نظام را بواسطه آنها در سر می پرورانند) را کنار گذاشته و با جان و دل در مقابل دشمن بیگانه خواهند ایستاد و تمام رشته های این سالهای جنگ نرم افزاری آنها پنبه خواهد شد!
تجربه گذشته و بررسی هزینه فایده جنگ در تنگه هرمز حتی در صورت همراهی کشورهای دیگر با آمریکا نشان می دهد اگرچه خسارتی که ایران خواهد دید بسیار بزرگتر از آن چیزیست که جامعه جهانی خواهد دید، اما طرف های متخاصم در ابتدا آسیب ها و خسارت های متوجه خود را در نظر خواهند داشت و بعد حتی حذف ایران را که البته شدنی نخواهد بود.
نتیجه:
با احتساب موارد فوق بنظر می رسد آمریکا و اروپایی ها هرکدام با ایفای نقش خود در حال بررسی آستانه تحمل ایران هستند و کاری نخواهند کرد که ایران تهدید خود را عملیاتی کند! آنها بهترین راه برای نظام ایران را در تغییر از داخل می بینند.
از این رو بدون نگرانی از گزینه غیر عملی همیشه روی میز آمریکا، تنها راه مسئولان کشور برای برون رفت از وضعیت اسفبار فعلی که نتیجه بی عملی و ناکارآمدی آنهاست، اتکا به مردم و ایجاد رضایت در جامعه است که آن را باید در عدالت اجتماعی و مبارزه با مفاسد با اولویت اقتصادی جستجو کرد تا خون تازه ای در شریان حیاتی نظام جمهوری اسلامی جاری شده و مردم دلبسته به میهن را امیدوارتر از پیش در مسیر پیشرفت و تعالی در کنار دولت و حاکمیت قرار گیرند.
سرفراز باشی میهن من، ای فدایت جان و تن من
💠کانال تحلیلی، خبری نُهِ دَه 👇:
http://eitaa.com/joinchat/1658191872Ce35242c60f






هرآنچه زیباست درنگاه من،برای شما