از ابن عباس روايت است : "فرض رسول الله صلى الله عليه و سلم زکاة الفطر طهرة للصائم من اللغو و الرفث، و طعمة للمساکين فمن أداها قبل الصلاة فهي زکاة مقبولة، و من أداها بعد الصلاة فهي صدقة من الصدقات) (صحيح ابن ماجة 1480)«پيامبر صلى الله عليه و سلم زکات فطر را به عنوان پاک کنندهي روزهدار از سخنان بيهوده و دشنام و بعنوان رزق و خوراکي براي مساکين واجب کرده است. پس هر کس آنرا قبل از نماز (عيد) بدهد، آن زکاتي قبول است و هر کس آنرا بعد از نماز عيد پرداخت کند صدقهاي همچون (ساير) صدقات است (به عنوان زکات فطر محسوب نميشود)».زکات فطر بر چه کساني واجب است؟زکات فطر بر هر مسلمان آزادي که بيش از قوت يک شبانه روز خود و خانوادهاش داشته باشد، واجب است. و بر شخص واجب است که زکات فطر خود و کساني را که نفقه آنها بر عهده او است مانند همسر و فرزندان و خدمتکارش – اگر مسلمان باشند – بپردازد. از ابن عمر روايت است: "أمر رسول الله-صلى الله عليه وسلم- بصدقة الفطر عن الصغير والکبير والحر والعبد ممن تمونون). (صحيح – بيهقى 161/4) «پيامبر -صلى الله عليه وسلم- به دادن زکات فطر از کوچک و بزرگ و آزاد و برده، و کساني که نفقه آنها بر عهده شما است امر فرموده است». مقدار زکات فطرمقدار واجب براي هر نفر نيم صاع از گندم يا يک صاع از خرما يا مويز يا جو يا کشک يا ساير چيزهايي است که جايگزين اينها ميشوند مانند برنج و ذرت و مانند اينها که به عنوان قوت مصرف ميشوند.دليل اينکه مقدار واجب از گندم نيم صاع است حديث عروه بن زبير است که ميگويد : "أن أسماء بنت أبي بکر کانت تخرج علي عهد رسول اللهr عن أهلها – الحر منهم و المملوک – مدين من حنطة أو صاعا من تمر، بالمد أو بالصاع الذي يقتاتون به" (الطحاوي 43/2))«اسماء دختر ابوبکر در زمان پيامبر صلى الله عليه و سلم زکات فطر افراد آزاد و بردة خانوادهاش را ميداد که مقدار آن دو مد گندم (دو مشت متوسط) با يک صاع خرما بود، با مد و صاعي که قوت را با آن پيمانه ميکردند».و دليل وجوب يک صاع از غير گندم حديث ابوسعيد خدري است که گفت : "کنا نخرج زکاة الفطر صاعا من طعام أو صاعا من شعير، أو صاعا من تمر. أو صاعا من أقط أو صاعا من زبيب) (متفق عليه)«ما زکات فطر را که مقدار آن يک صاع از طعام يا يک صاع از جو يا يک صاع از خرما يا يک صاع از کشک يا يک صاع از مويز بود ميداديم».هر صاع برابر چهار مُدّ (مشت متوسط) است و هر مُدّ تقريبه برابر است با 750 گرم، در نتيجه زكات فطر براى هر فرد برابر است با 3 كيلو گرم كه برابر با يك صاع يعنى چهار مُدّ ميباشد.نووي در شرح مسلم (6/70) ميگويد : «عامه فقهاء دادن قيمت بجاي جنس را جايز ندانستهاند ولي ابوحنيفه آن را جايز دانسته است». و اگر پرداخت قيمت به جاي جنس جايز ميبود خدا و رسول او، آن را بيان ميفرمودند؛ بنابراين توقف بر ظاهر نصوص بدون تحريف و تأويل واجب است.زمان پرداخت زکات فطرپرداخت نکردن به موقع آن بدون عذر حرام است.از ابن عباس روايت است : (فرض رسول الله صلى الله عليه و سلم زکاة الفطر طهرة للصائم من اللغو و الرفث، و طعمة للمساکين، فمن أداها قبل الصلاة فهي زکاة مقبولة، ومن أداها بعد الصلاة فهي صدقة من الصدقات) (صحيح ابن ماجة 1480)«پيامبر صلى الله عليه و سلم زکات فطر را به عنوان پاککننده روزهدار از سخنان بيهوده و دشنام و بعنوان رزق و خوراکي براي مساکين واجب کرده است، پس هر کس قبل از نماز (عيد) آن را بپردازد، آن قبول است و هر کس بعد از نماز عيد آن را بدهد صدقهاي همچون (ساير) صدقات است. (به عنوان زکات فطر محسوب نميشود)».از ابن عمر روايت است : (أمر رسول الله صلى الله عليه و سلم بزکاة الفطر أن تودي قبل خروج الناس إلي الصلاة) (متفق عليه) «پيامبر صلى الله عليه و سلم دستور داد تا زکات فطر قبل از خروج مردم براي نماز عيد، پرداخت شود». زكات فطر از بعد از غروب خورشيد روز آخر رمضان شروع شده و تا قبل از نماز عيد ادامه خواهد داشت ولى جايز است که زکات فطر يک يا دوروز قبل از عيد به کسي که آن را ميگيرد پرداخت شود : از نافع روايت است : "کان ابن عمر يعطيها الذين يقبلونها، و کانوا يعطون قبل الفطر بيوم أو يومين) (بخارى 1511/375/3) «ابن عمر زکات فطر را به کساني که آنرا قبول ميکردند ميداد و به آنان يک يا دو روز قبل از عيد داده ميشد».مستحقان زکات فطرزکات فطر تنها به مساکين داده ميشود؛ به دليل فرموده پيامبر صلى الله عليه و سلم در حديث ابن عباس : (وطعمة للمساکين) (صحيح ابن ماجة 1480) «زکات فطر رزق و خوراکي براي مساکين است».و جائز است كه زكات فطر چند نفر به يك مسكين مستحق داده شود.
رمضان ماه رحمت و مغفرت
الحمد لله و الصلاة و السلام علی رسول الله و علی آله و صحبه و بعد..
بزرگترین نفعی كه انسان می تواند در این ماه كریم به دست بیاورد
وبه و بازگشت به سوی پروردگار و محاسبه نفس است.

با رديگر باران لطف و رحمت لايزال پروردگار بر جانهای عطشناک و دلهای مشتاق مؤمنان میبارد تا در خاطرمان آورد که درهای بخشايش و کرم واسعهی پروردگار منان، هميشهی روزگار بر پويندگان مسير بندگی و عبادتش گشوده است تا سرزمين وجود را با ياد مباركش بيارايند .
رمضان ماه نزول قرآن و پيوند زمين با آسمان، ماه پر برکت روزه، بندگی و ايمان، در راه است. ميهمانی بس عزيز و ارجمند که با حضور مبارک خود، فرصتی گرانقدر برای از نو ديدن، انديشيدن، فهميدن و ساختن را ارزانی میدارد، باشد تا توشهای از پرهيزكاری را برگيريم.
بی گمان آنانکه باور به وعدههای راستين آفريدگار يگانه، در عمق تار و پود وجودشان ريشه دوانيده، اين ميهمان عزيز، رمضان را گرامی داشته و با پايبندی به فرامين جاودانهی فرمانروای جهانيان، جسم و جان را از غبار غفلت و غم و گناه میشويند و با رجعتی دگرباره به حريم سراسر رحمت و آرامش ايمان، اشک ندامت شبانگاهان را با زير و بمهای آهنگين قرآن و اذكار و اوراد، در هر قيام و قعود، ركوع و سجود، بر گونههای خويش جاری میسازند تا نسيم سحرگاهان رحمت، از نو آغازيدن را در فراخنای وجودشان جاری سازد.
از پروردگار مهربان، توفيقی میطلبيم تا در اين ماه سراسر خير و بركت، توشهای در خور فراهم آوريم و شكرگزارانِ راستين، از نعمت حيات طيبه برخوردار شويم.
عیدسعید فطر
* آداب و سنن عيد
الحَمْدُ لِلهِِ رَبِّ العَالمِينْ، وَالصَّلاَةُ وَالسَّلاَمُ عَلىَ نَبِينّا مُحَمّدٍ صلى الله وعليه وسلم ، وَعَلى آلِهِ وَأصْحَابهِ وَمَنْ دَعَا بِدَعْوَتِهِ إلىَ يَوْمِ الدِّيْن.
فرا رسيدن عيد سعيد فطر را از صميم قلب خدمت همۀ برادران و خواهران مسلمان تبريک و تهنيت عرض ميکند و اميدواريم که الله جل جلاله طاعات و عبادات شما عزيزان را قبول نموده پاداش عظيم نصيبتان گرداند.
از انس رضي الله عنه روايت است که گفت: هنگامي که پيامبر صلي الله عليه وآله وصحبه وسلم به مدينه آمدند مردم دو روز را داشتند که به بازي و سرگرمي مشغول ميشدند و جشن ميگرفتند. پيامبر صلي الله عليه وآله وصحبه وسلم فرمود: الله جل جلاله بجاي آنها دو روز بهتري براي شما قرار داده است. روز عيد فطر و روز عيد قربان . (رواه النسائي وابن حبان- صحيح)
سنت عيد فطر
پياده رفتن به مصلي (محل برگزاري نماز).
خوردن خرما قبل از خروج به نماز عيد.
رعايت نظافت، استعمال بوي خوش و مسواک زدن.
پيامبر صلي الله عليه وآله وصحبه وسلم در روز عيد فطر، صبح زود قبل از خوردن چيزي، چند دانه خرما به تعداد فرد (وتر) ميخوردند. (بخاري 953).
رسول الله صلي الله عليه وآله وصحبه وسلم در راه رفتن به مسجد در روز عيد تکبير ميگفتند. (المحاملي/ صحيح 2/ 142).
و اصحابشان همچون ابن عمر رضي الله عنهما وابي امامه رضي الله عنه صداي خود را در اين تکبير بالا ميبردند.(البيهقي/ صحيح 3/276).
تکبير عيد فطر از غروب خورشيد آخرين روز رمضان با تکميل (30 روز يا رؤيت هلال ماه شوال) و به نص آيه (ولتکملوا العدة ولتکبروا الله على ما هداکم) شروع ميشود و رسول الله صلي الله عليه وآله وصحبه وسلم آخرين وقت آن را پايان نماز عيد مشخص کردند طبق حديثي که از رسول الله صلي الله عليه وآله وصحبه وسلم نقل شده است. (المحاملي/صحيح 2/241).
* الفاظ تکبير
الله اکبر الله اکبر، لا إله إلا الله، والله اکبر الله اکبر، ولله الحمد (ابن شيبه).
الله اکبر الله اکبرا لله اکبر، لا إله إلا الله، والله اکبر الله اکبر، ولله الحمد (امام مالک وامام شافعي اين لفظ را نيز جائز مي دانند).
* اهميت نماز عيد وتاکيد به رفتن به نماز عيد
حال وقتي پيامبر صلي الله عليه وآله وصحبه وسلم به زنان چنين توصيه ميکند مطمئنا اين اهميت و تاکيد پيامبر صلي الله عليه وآله وصحبه وسلم شامل حال مردان بيشتر ميشود.
رسول الله صلي الله عليه وآله وصحبه وسلم در روز عيد فطر وقتى نماز تمام ميشد تکبير را قطع ميکردند (المحاملي).
پيامبر صلي الله عليه وآله وصحبه وسلم پياده به مصلي ميرفتند و برميگشتند. (ابن ماجه / حسن 1294).
براي مأمومين مستحب است که براي نماز عيد زود به مصلي بروند اما براي امام سنت است ديرتر به مصلي برود. (بخاري956).
براي نماز عيد سنت قبليه و بعديه وجود ندارد. ولي وقتي وارد مسجد شديم ميتوانيم سنت تحيه مسجد بخوانيم.
* نماز عيد دو رکعت است که بصورت زير خوانده ميشود
پس از تکبيرة الإحرام دعاي استفتاح (وجهت) را ميخوانيم و سپس هفت تکبير ديگر ميگوييم در رکعت دوم بعد از تکبير انتقال (بالا آمدن از سجود) پنج تکبير ديگر ميگوييم در هر رکعت پس از تکبيرات دعاي تعوذ « أعوذ بالله » و سوره حمد ميخوانيم- در بين تکبيرات حمد و ثناي خدا را ميگوييم و او را مورد مجد و تعريف قرار ميدهيم (سبحان الله والحمدلله و لا إله إلا الله والله اکبر) و بر رسول الله صلوات ميفرستيم. (طبراني / صحيح 9519).
* تبريک و تهنيت گفتن به يکديگر
اصحاب رسول الله صلي الله عليه وآله وصحبه وسلم هنگامي که روز عيد همديگر را ملاقات ميکردند به يکديگر ميگفتند: تقبل الله منا ومنکم (خداوندا از ما و شما قبول بگرداند) (المحاملي حسن).
کساني که به نماز عيد همراه امام نرسند و همچنين زناني که در خانه هستند ميتوانند آن را بجا آورند.(بخاري987).
* برخي از منکرات که در عيد انجام داده ميشود و بايد از آنها پرهيز کرد
تکبر و کوچک شمردن ديگران.
مصافحه و دست دادن به نامحرم.
تقليد مردان از زنان وبرعکس در حرکات و لباس.
رفتن زنان با آرايش و زينت و بوي خوش به اماکن عمومي و ايجاد اختلاط.
اسراف و زيادهروي در تمام موارد خصوصا در لباس و سفره عيد.
عدم توجه به فقراء و نيازمندان.
عدم رعايت صله رحم مخصوصا نسبت به کساني که به کمک و ياري نياز دارند.
احكام زكات فطر
حكمت زكات فطر:
از ابن عباس روايت است : "فرض رسول الله صلى الله عليه و سلم زکاة الفطر طهرة للصائم من اللغو و الرفث، و طعمة للمساکين فمن أداها قبل الصلاة فهي زکاة مقبولة، و من أداها بعد الصلاة فهي صدقة من الصدقات) (صحيح ابن ماجة 1480)
«پيامبر صلى الله عليه و سلم زکات فطر را به عنوان پاک کنندهي روزهدار از سخنان بيهوده و دشنام و بعنوان رزق و خوراکي براي مساکين واجب کرده است. پس هر کس آنرا قبل از نماز (عيد) بدهد، آن زکاتي قبول است و هر کس آنرا بعد از نماز عيد پرداخت کند صدقهاي همچون (ساير) صدقات است (به عنوان زکات فطر محسوب نميشود)».
زکات فطر بر چه کساني واجب است؟
زکات فطر بر هر مسلمان آزادي که بيش از قوت يک شبانه روز خود و خانوادهاش داشته باشد، واجب است. و بر شخص واجب است که زکات فطر خود و کساني را که نفقه آنها بر عهده او است مانند همسر و فرزندان و خدمتکارش – اگر مسلمان باشند – بپردازد.
از ابن عمر روايت است: "أمر رسول الله-صلى الله عليه وسلم- بصدقة الفطر عن الصغير والکبير والحر والعبد ممن تمونون). (صحيح – بيهقى 161/4)
«پيامبر -صلى الله عليه وسلم- به دادن زکات فطر از کوچک و بزرگ و آزاد و برده، و کساني که نفقه آنها بر عهده شما است امر فرموده است».
مقدار زکات فطر
مقدار واجب براي هر نفر نيم صاع از گندم يا يک صاع از خرما يا مويز يا جو يا کشک يا ساير چيزهايي است که جايگزين اينها ميشوند مانند برنج و ذرت و مانند اينها که به عنوان قوت مصرف ميشوند.
دليل اينکه مقدار واجب از گندم نيم صاع است حديث عروه بن زبير است که ميگويد : "أن أسماء بنت أبي بکر کانت تخرج علي عهد رسول اللهr عن أهلها – الحر منهم و المملوک – مدين من حنطة أو صاعا من تمر، بالمد أو بالصاع الذي يقتاتون به" (الطحاوي 43/2))
«اسماء دختر ابوبکر در زمان پيامبر صلى الله عليه و سلم زکات فطر افراد آزاد و بردة خانوادهاش را ميداد که مقدار آن دو مد گندم (دو مشت متوسط) با يک صاع خرما بود، با مد و صاعي که قوت را با آن پيمانه ميکردند».
و دليل وجوب يک صاع از غير گندم حديث ابوسعيد خدري است که گفت : "کنا نخرج زکاة الفطر صاعا من طعام أو صاعا من شعير، أو صاعا من تمر. أو صاعا من أقط أو صاعا من زبيب) (متفق عليه)
«ما زکات فطر را که مقدار آن يک صاع از طعام يا يک صاع از جو يا يک صاع از خرما يا يک صاع از کشک يا يک صاع از مويز بود ميداديم».
هر صاع برابر چهار مُدّ (مشت متوسط) است و هر مُدّ تقريبه برابر است با 750 گرم، در نتيجه زكات فطر براى هر فرد برابر است با 3 كيلو گرم كه برابر با يك صاع يعنى چهار مُدّ ميباشد.
نووي در شرح مسلم (6/70) ميگويد :
«عامه فقهاء دادن قيمت بجاي جنس را جايز ندانستهاند ولي ابوحنيفه آن را جايز دانسته است».
و اگر پرداخت قيمت به جاي جنس جايز ميبود خدا و رسول او، آن را بيان ميفرمودند؛ بنابراين توقف بر ظاهر نصوص بدون تحريف و تأويل واجب است.
زمان پرداخت زکات فطر
پرداخت نکردن به موقع آن بدون عذر حرام است.
از ابن عباس روايت است : (فرض رسول الله صلى الله عليه و سلم زکاة الفطر طهرة للصائم من اللغو و الرفث، و طعمة للمساکين، فمن أداها قبل الصلاة فهي زکاة مقبولة، ومن أداها بعد الصلاة فهي صدقة من الصدقات) (صحيح ابن ماجة 1480)
«پيامبر صلى الله عليه و سلم زکات فطر را به عنوان پاککننده روزهدار از سخنان بيهوده و دشنام و بعنوان رزق و خوراکي براي مساکين واجب کرده است، پس هر کس قبل از نماز (عيد) آن را بپردازد، آن قبول است و هر کس بعد از نماز عيد آن را بدهد صدقهاي همچون (ساير) صدقات است. (به عنوان زکات فطر محسوب نميشود)».
از ابن عمر روايت است : (أمر رسول الله صلى الله عليه و سلم بزکاة الفطر أن تودي قبل خروج الناس إلي الصلاة) (متفق عليه)
«پيامبر صلى الله عليه و سلم دستور داد تا زکات فطر قبل از خروج مردم براي نماز عيد، پرداخت شود».
زكات فطر از بعد از غروب خورشيد روز آخر رمضان شروع شده و تا قبل از نماز عيد ادامه خواهد داشت ولى جايز است که زکات فطر يک يا دوروز قبل از عيد به کسي که آن را ميگيرد پرداخت شود :
از نافع روايت است : "کان ابن عمر يعطيها الذين يقبلونها، و کانوا يعطون قبل الفطر بيوم أو يومين) (بخارى 1511/375/3)
«ابن عمر زکات فطر را به کساني که آنرا قبول ميکردند ميداد و به آنان يک يا دو روز قبل از عيد داده ميشد».
مستحقان زکات فطر
زکات فطر تنها به مساکين داده ميشود؛ به دليل فرموده پيامبر صلى الله عليه و سلم در حديث ابن عباس : (وطعمة للمساکين) (صحيح ابن ماجة 1480)
«زکات فطر رزق و خوراکي براي مساکين است».
و جائز است كه زكات فطر چند نفر به يك مسكين مستحق داده شود.

اللهم إنك عفو تحب العفو فاعف عنا
اللهم إنا نسألك برحمتك التي وسعت كل شئ أن تغفر لنا ذنوبنا ، أن تكفر عنا سيئاتنا وأن تتولى أمرنا ، أن تختم بالباقيات الصالحات أعمالنا ، يا مفرج الكروب فرج كربنا ، واغفر ذنبنا واستر عيبنا ، وادخلنا برحمتك في عبادك الصالحين.
اللهم أصلح لنا ديننا الذي هو عصمة أمرنا واصلح لنا دنيانا التي فيها معاشنا ،واصلح لنا آخرتنا التي فيها معادنا، واجعل الحياة زيادة لنا في كل خير ،واجعل الموت راحة لنا من كل شر.
اللهم لك الحمد كما هديتنا للإسلام ، وعلمتنا الحكمة و القران ، اللهم اجعلنا لكتابك من التالين ، و لك به من العاملين ، و بالأعمال مخلصين و بالقسط قائمين ، وعن النار مزحزحين ، و بالجنات منعمين و إلى وجهك ناظرين.
اللهم اجعلنا بتلاوة كتابك منتفعين ، فنسألك اللهم بكل اسم هو لك ، سميت به نفسك ، أو أنزلته فى كتابك ، أو علمته أحدا من خلقك ، أو استأثرت به فى علم الغيب عندك ، أن تجعل القران الكريم ربيع قلوبنا ، ونور أبصارنا ، وشفاء صدورنا و جلاء أحزاننا ، وذهاب همومنا و غمومنا ، و دليلنا إليك و إلى جناتك جنات النعيم برحمتك يا أرحم الراحمين.
اللهم أوردنا حوض نبيك سيدنا محمد (صلى الله عليه وسلم) ، و اجعله لنا شفيعا ، واسقنا من يده الشريفة شربة لا نظمأ بعدها ابدا.
اللهم اغفر للمؤمنين والمؤمنات ، والمسلمين و المسلمات ، الأحياء منهم و الأموات ، إنك سميع قريب مجيب الدعوات يا رب العالمين.
وأصلح ذات بيننا ، وألف بين قلوبنا ، وانصرنا على أعدائنا ، وجنبنا الفواحش ما ظهر منها وما بطن ، وبارك لنا في اسماعنا وابصارنا وقوائنا ما أحييتنا ، وبارك لنا في أزواجنا وذرياتنا ما أبقيتنا ، واجعلنا شاكرين لنعمك برحمتك يا أرحم الراحمين.
اللهم إنا نسألك حبك ، وحب من يحبك ، وحب العمل الذي يقربنا إلى حبك
، اللهم إنا نسألك أن ترفع ذكرنا ، وتضع وزرنا ، وتطهر قلوبنا ،وتحصن فروجنا ، وتغفر لنا ذنوبنا ونسألك الدرجات العلا من الجنة ،
اللهم إنا نسألك من خير ما سألك منه عبدك ورسولك سيدنا محمد (صلى الله عليه وسلم) ، ونستعينك من شر ما استعاذك منه عبدك ورسولك سيدنا محمد (صلى الله عليه وسلم(
اللهم اختم لنا بخير ، واجعل عواقب امورنا إلى خير يا أرحم الراحمين يا كريم.
اللهم إنا نسألك برحمتك التي وسعت كل شئ أن تغفر لنا ذنوبنا ، أن تكفر عنا سيئاتنا وأن تتولى أمرنا ، أن تختم بالباقيات الصالحات أعمالنا
اللهم آت أنفسنا تقواها وزكها أنت خير من زكاها أنت وليها ومولاها ،
اللهم هبنا نفوسا ً مطمئنة ، تؤمن بلقائك ، اللهم إنا نعوذ برضاك من سخطك ، وبمعافاتك من عقوبتك ، وبك منك ، لا نحصى ثناء عليك أنت كما أثنيت على نفسك ،
اللهم هئ لنا من أمرنا رشدا ً ، واجعلنا من عبادك السعداء.



