ذکر دوست

خصوصیات شهید را در چند جمله از زبان همسرش بشنویم:

غدير خم نام ناحيه‌اي ميان مکه و مدينه است که پيامبر اسلام در حجةالوداع، علي بن ابي طالب را «ولي» پس از خود اعلام کرد.

۱۸ ذي‌الحجه سال ۱۰ هجري قمري (مطابق با ۲۸ اسفند سال ۱۰ خورشيدي)، سال‌ روز اين واقعه ميان شيعيان به عيد غدير خم شهرت دارد.

اولين تاريخ‌نگاري که واقعه غدير خم را ثبت کرده‌است تاريخ‌نگار شيعه؛ يعقوبي در نيمه دوم قرن سوم هجري بوده‌است.

مجموعه جامعي از نقل قول‌ها و احاديث در مورد غدير خم در سه کتاب اهل سنت وجود دارد. اين سه اثر عبارتند از کتاب مُسند احمد بن حنبل، تاريخ مدينات دمشق ابن عساکر، و کتاب البداية و النهاية ابن کثير

حديث غدير در منابع سنّي

۱. أن النبي عليه السلام قال يوم غدير خم إني تارک فيکم ثقلين أولهما کتاب الله فيه الهدي والنور فخذوا بکتاب الله واستمسکوا به فحث علي کتاب الله ثم قال أذکرکم الله في أهل بيتي ثلاثا. [عارضة الأحوذي- (7/159) - حکم حديث: صحيح]

۲. قال علي في الرحبة أنشد بالله رجلا سمع رسول الله صلي الله عليه وسلم يوم غدير خم يقول إن الله ولي المؤمنين ومن کنت وليه فهذا وليه اللهم وال من والاه وعاد من عاداه وانصر من نصره. [البداية و النهاية لإبن کثير- (5/185)]

۳. عن حبشي بن جنادة:سمعت رسول الله صلي الله عليه وسلم يقول يوم غدير خم اللهم من کنت مولاه فعلي مولاه اللهم وال من والاه وعاد من عاداه وانصر من نصره وأعن من أعانه. [مجمع الزوائد- الهيثمي(9/109)]

۴. عن زياد بن أبي زياد: سمعت علي بن أبي طالب رضي الله عنه ينشد الناس فقال: أنشد الله رجلا مسلما سمع رسول الله صلي الله عليه وسلم يقول يوم غدير خم ما قال فقام اثنا عشر بدرياً فشهدوا. [مسند احمد بن حنبل(2/75)]

بهترين منبع شيعه دوازده امامي که در عصر مدرن در زمينه غدير خم نگاشته شده است، کتاب الغدير عبدالحسين اميني است. اين کتاب در يازده جلد با اين هدف نگاشته شده که همه مطالب در زمينه غدير خم در آثار سني و شيعه اعم از حديث، تاريخ، تفسير قرآن، شعر، و نيز زندگينامه افراد مشهوري که در زمره راويان يا حافظان اين حديث بودند را جمعآوري کند.

بيعت خليفه دوم با اميرالمومنين(عليه السلام) در غدير خم

براء بن عازب مي‌گويد: در حجة الوداع همراه رسول خدا بوديم،... سپس رسول خدا(صلي الله عليه و آله) دست علي را گرفت و فرمود: آيا من نسبت به مؤمنان از جان آنان به خودشان برتر نيستم؟ گفتند: آري، فرمود: هر کس که من مولاي او بودم علي نيز مولاي اوست، خداوندا دوست بدار آنکه علي را دوست بدارد و دشمن بدار دشمن او را، عمر بعد از آن گفت: مبارک باشد بر تو اي علي، تو اکنون مولا و رهبر من و تمام مؤمنان هستي!

حدثنا عَفَّانُ ثنا حَمَّادُ بن سَلَمَةَ أنا عَلِىُّ بن زَيدٍ عن عَدِىِّ بن ثَابِتٍ عَنِ الْبَرَاءِ بن عَازِبٍ قال: کنا مع رسول اللَّهِ ص ... وَأَخَذَ بِيدِ علي رضي الله عنه فقال: أَلَسْتُمْ تَعْلَمُونَ انى أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ من أَنْفُسِهِمْ؟ قالوا: بَلَى، قال: أَلَسْتُمْ تَعْلَمُونَ انى أَوْلَى بِکُلِّ مُؤْمِنٍ من نَفْسِهِ؟ قالوا: بَلَى، قال: فَأَخَذَ بِيدِ عَلِىٍّ فقال: من کنت مَوْلاَهُ فعلي مَوْلاَهُ اللهم وَالِ من ولاه وَعَادِ من عَادَاهُ. قال: فَلَقِيهُ عُمَرُ بَعْدَ ذلک فقال: له هنياء يا بن أبي طَالِبٍ أَصْبَحْتَ وَأَمْسَيتَ مولى کل مُؤْمِنٍ وَمُؤْمِنَةٍ. اسناده صحيح مسند احمد، ج4، ص185 و186.

منابع:

1. عبقات الانوار: مير حامد حسين هندي:جلد هاي مربوط به غدير.
2. الغدير: علامه اميني:ج1ص12-151و294-322.
3. نفحات الازهار في خلاصة عبقات الانوار: علامه سيد علي ميلاني :ج6-9.
4. عوالم العلوم: شيخ عبدالله بحراني:ج15/3ص 307-327.
5. بحار الانوار: علامه مجلسي:ج37ص181-182.
6. اثبات الهداة: شيخ حر عاملي:ج2ص200-250.
7. کشف المهم في طريق خبر غديرخم: سيد هاشم بحراني.
8. الطرائف: سيد ابن طاووس:ص33.

بيعت خليفه دوم با اميرالمومنين(عليه السلام) در غدير خم

18977- حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ حَدَّثَنِى أَبِى حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا عَلِىُّ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَدِىِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ -صلى الله عليه وسلم- فِى سَفَرٍ فَنَزَلْنَا بِغَدِيرِ خُمٍّ فَنُودِىَ فِينَا الصَّلاَةُ جَامِعَةٌ. وَكُسِحَ لِرَسُولِ اللَّهِ -صلى الله عليه وسلم- تَحْتَ شَجَرَتَيْنِ فَصَلَّى الظُّهْرَ وَأَخَذَ بِيَدِ عَلِىٍّ فَقَالَ « أَلَسْتُمْ تَعْلَمُونَ أَنِّى أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ ». قَالُوا بَلَى. قَالَ « أَلَسْتُمْ تَعْلَمُونَ أَنِّى أَوْلَى بِكُلِّ مُؤْمِنٍ مِنْ نَفْسِهِ ». قَالُوا بَلَى. قَالَ فَأَخَذَ بِيَدِ عَلِىٍّ فَقَالَ « مَنْ كُنْتُ مَوْلاَهُ فَعَلِىٌّ مَوْلاَهُ اللَّهُمَّ وَالِ مَنْ وَالاَهُ وَعَادِ مَنْ عَادَاهُ ». قَالَ فَلَقِيَهُ عُمَرُ بَعْدَ ذَلِكَ فَقَالَ لَهُ هَنِيئاً يَاابْنَ أَبِى طَالِبٍ أَصْبَحْتَ وَأَمْسَيْتَ مَوْلَى كُلِّ مُؤْمِنٍ وَمُؤْمِنَةٍ.  مکتبة الشاملة؛ مسند احمد، جزء40، ص145.

شيخ حر عاملي در «اثبات الهداة» و علامه مجلسي در «بحارالانوار» و سيد بحراني در «کشف المهم» و ساير علماي متاخر خطبه مفصل غدير را از مدارک ذيل نقل کردهاند:

• به روايت امام باقر(عليه السلام) است که با اسناد معتبر در چهار کتاب «روضة الواعظين» تاليف شيخ فتال نيشابوري، «الاحتجاج»طبرسي، «اليقين»سيد ابن طاووس، «نزهه الکرام»شيخ محمد بن حسين رازي نقل شده است.
• به روايت حذيفة بن يمان که با اسناد متصل در کتاب «الاقبال» سيد ابن طاووس به نقل از کتاب «النشر و الطي» نقل شده است.
• به روايت زيد بن ارقم است که با اسناد متصل در 4 کتاب «العددالقوية» شيخ علي بن يوسف حلي، «التحصين» سيد ابن طاووس «الصراط المستقيم» شيخ علي بن يونس بياضي و «نهج الايمان» شيخ علي بن حسين بن جبر هر دو به نقل از کتاب «الولاية» تاليف مورخ طبري نقل شده است.

بعضي مهمان علم خدايند بعضي مهمان قدرت خدايند بعضي مهمان كرم خدايند بعضي مهمان رحمت خدايند بعضی مهمان فيض خدايند، اين اسماء هزار اسمی كه در جوشن كبير است اين حداقلش است يك سفره‌اي است هزار جور غذا هر كدام هر غذايی ميل داشته باشند می‌توانند ضيافت الهی را ... يكي عفاف مي‌خواهد يكي حجاب مي‌خواهد يكي ستار بودن مي‌خواهد يكي رفيع بودن مي‌خواهد يكي با صفا بودن مي‌خواهد همه اين هزار اسم به منزله هزار ظرف غذا كه هزار رنگند كه ما را به آن دعوت مي‌كنند؛ جاي ديگر غذاها فراوان است، انواع و اقسام غذا را شما مي‌بينيد بهترين غذاهاي روي زمين را بدترين حيوانات مي‌خورند، كسي براي شكم به جهنم برود؟! آن ماهيهاي آزاد كه اصلاً اينجاها پيدا نمي‌شود چون ماهيهاي آزاد در هواي لطيف و آب زلال سيبري پيدا مي‌شود از آن ماهيها كه اينجا پيدا نمي‌شود اين خوراك گراز است آهوها كه در اينجاها گوشتش پيدا نمي‌شود آهو كه گوشتش لطيف است براي اينكه خيلي مي‌دود چربي ندارد همه‌اش گوشت است لطيف است اين طعمه گرگ است هيچ غذايي نيست از آن غذاهاي دست اول ناب كه اين درنده‌ها و حيوانات مي‌خورند كه نصيب انسان بشود كه آن غذاهايي كه نصيب انسان مي‌شود درجه چهار و پنج است خب آدم براي اين شكم برود جهنم؟! خيلي خسارت است! وجود مبارك پيغمبر(عليه و علي آله آلاف التحية و الثناء) با صداي رسا فرمود مردم مهماني خدا نزديك است «و عظتم فيه الي ضيافت الله» شما در اين ماه به مهماني خدا دعوت شديد هزار جور غذا هست حداقل هزار جور غذا يك وقت يك كسي مي‌گويد من حالا استعداد درس خواندن ندارم خب مگر سفره خدا فقط درس است كه آدم بشود روحاني و عالم حوزه و دانشگاه يك غذاي ديگر يك غذاي ديگر يك غذاي ديگر يك كسي مي‌گويد من قدرت جهاد ندارم شما اين هزار اسم را كه مي‌بينيد هزار رنگ غذاست يك كسي مي‌خواهد امين اصرار مردم باشد يك سلسله وظايف مشتركي است كه همه ما بايد داشته باشيم نماز بخوانيم روزه بگيريم اينها كه ديگر ابتدايي است اينها الفباي دين است يك كسي حافظ سرّ است چون ذات اقدس الهي يكي از آن اسماي هزارگانه‌اش اين است كه او حافظ اسرار است او ستار است شما مي‌بينيد در بين برادرها يك كسي آنقدر پاك آنقدر بزرگوار است هر رازي كه بفهمد ابدا براي احدي نمي‌گويد آبروي كسي را نمي‌برد خب اين مهمان اين اسم از اسماي خداست كه ستار است به پير ميكده گفتم كه چيست راه نجات بخواست جام مي و گفت راز پوشيدن حالا اگر كسي آبرويش پيش شماست فقط شما باخبريد حالا چه داعي داريد بريزيد اگر مصلحت باشد خب او مي‌ريزد ديگر او صبر مي‌كند صبر مي‌كند صبر مي‌كند بعد ... خب يك وقت است يك كسي ستار است در اين صفت خوب زحمت كشيده هيچ وقت به كسي نيش نمي‌زند اين هم يك ... غذايي از غذاهاي هزارگانه جوشن كبير است كه در اين ماه نصيب او شده زبان بدي ندارد بالأخره آبروي كسي را ببرد نيشي بزند اين را با شوخي ... خب اين يك وقت است نه بعضيها هستند در عيادت مريض توفيق دارند هر جا از دوستانشان آشنايانشان مريض باشد اين سر مي‌زند خودش را مي‌رساند يا به عيادت جانبازها بروند چه هفته جانباز چه مناسبت اين توفيق را دارد كه مثلاً روزهايي كه مربوط است يا پنج شنبه يا جمعه بالأخره سري به بيماران مي‌زند به بيمارستانها مي‌زند اين كار از او برمي‌آيد با كارهاي ديگر موفق نيست كارهاي ديگر را به طور عادي انجام مي‌دهد اما در ترميم دلهاي شكسته اين گوشه كار از او برمي‌آيد خب اين يك غذاي خوبي خورده ... اين را خورده بالأخره اين غذا را از اين كاسه از اين هزار كاسه ماه مبارك رمضان به او دادند يك خوبي بالأخره آدم بايد داشته باشد ديگر يك ... حالا بعضيها هستند كه هاضمه معنوي آنها قوي است دو جور غذا سه جور غذا هم عديلند هم قديرند هم رئوفند هم كريمند هم يك وقت است كسي هست كه هاضمه‌اش براي همه اين هزار غذا كافي است مثل اهل بيت عصمت و طهارت كه لله الاسماء الحسني فرمود ما اسماء حسناي خدا را دارا هستيم اينها مظهر اسم اعظم‌اند همه اين هزار غذا را اينها ميل مي‌كنند و آن هاضمه را دارند كه تحمل بكنند