Kristianismo

An Kristyanismo (hale sa kataga na "Kristo") sarong relihiyon na monoteista (saro sana an Diyos) na nakasentro sa buhay asin katokdoan ni Hesukristo susog sa pinapasunod asin nasusurat sa Bagong Tipan. Tinataya ngonyan na igwang poon sa 2.6 bilyon na kristiyano.^[1] Ini na an pinakadakulang relihiyon sa kinaban, renirepresentar an saro kaapatan (1/4) kan populasyon kan kinaban. Kag-anom (16) na nasyon ginibo ini na relihiyon kan estado.

An mga parasunod kan relihiyon na ini, mga Kristiyano kun aporon, may pagtubod na si Hesus iyo an bugtong na Aki nin Diyos asin an Messiah (Kristo) na pighula sa Bibliya kan mga Hudyo (an kabtang kan eskritura na komun sa Hudaismo asin Kristyanismo). Para sa mga Kristiyano, si Hesukristo sarong paratokdo, modelo nin buhay na mabini asin banal, an tagapahayag manongod sa Diyos, asin siring man iyo an nanitawo kan Diyos. Orog sa gabos, an mga Kristiyano tinutubod na si Hesukristo iyo an paraligtas kan katawohan na iyo siya an nagdusa, nagadan asin nabuhay-liwat ngani mangyari an kaligtasan sa kasa'lan.

An mga Kristiyano tinutongkosan an pagtubod na si Hesus suminakat sa langit, asin kadaklan kan mga denominasyon kaini tinutukdo na si Hesus mabalik sa paghokom sa buhay asin gadan, asin mawaras nin pagkabuhay na daing kasagkoran sa saiyang mga parasunod. Inaapod kan mga Kristiyano an mensahe ni Hesukristo na Evangelio ("marhay na bareta") asin siring man an mga kasuratan dapit sa saiyang pagministro.

Mga pagtubod

Maski na ngani nagkaigwa nin kadakol na importanteng mga pagkakaiba sa interpretasyon asin opinion kan Bibliya na kun saen an Kristianismo nakabase, an mga Kristiyano nagkipaghirasan nin sarong tugmad na mga paniniwala na saindang pinagkakaputan bilang esensiyal sa saindang pagtubod.

pinaggagamit sa pagsasamba kan Sulnupang mga Kristiyano. An sentral na mga doktrina kaini iyo idtong sa Trinidad asin Diyos na Kaglalang. An lambang kan mga doktrina na managboan na yaon kaining kredo puwedeng hanapon pabalik sa mga testamento na yaon ngonyan sa apostolikong kapanahunan. An kredo lantad na pinaggagamit bilang sarong kasumadahan kan Kristiyanong doktrina para sa mga kandidato nin pagbubunyag sa mga simbahan kan Roma. Magpoon kan Kredo nin Apostol iyo an dae apektado kan panhuring mga Kristolohical na kabarangaan, an testamento kan mga artikulos nin Kristiyanong pagtubod natatada pa sa pandakulaan na akseptable sa haros gabos na mga Kristiyanong denominasyon:

pagtubod sa Diyos Ama, si Jesukristo na iyo an Aki nin Diyos asin an Banal na Espiritu
an kagadanan, pagbaba pasiring sa impiyerno, pagkabuhay-liwat, asin pagsakat ni Kristo
an kabanalan kan Simbahan asin an komunyon kan mga banal
an ikaduwang pag-abot ni Kristo, an Aldaw nin Paghuhukom asin kaligtasan kan mga matapat

An Kredo kan Nicene, panlawig na kasimbagan sa Aryanismo, na pormulado sa mga Konseho kan Nicaea asin Konstantinople kan 325 asin 381 kasurunod asin ratipikado bilang iyo an unibersal na kredo kan Kakristiyanohan kan Enot na Konseho kan Epeso kan 431. An [[Chalcedonian na ra sa paggamit kan mga kredo.

Hesukristo

An sentral na tugmadan kan Kristiyanidad iyo an paniniwala ki Jesus bilang an Ake nin Diyos asin an Mesiyas (Kristo). An titulong “Messiah” naggikan sa Hebreong tataramon na מָשִׁיחַ (māšiáħ) na nangangahulugan na nilahidang saro. An Griyegong salin na Χριστός (Christos) iyo an pinakaburabod kan tataramong Ingles na “Christ”.

An mga Kristiyano naniniwala na, bilang an Mesiyas, si Jesus iyo an pinaglahidan nin Diyos bilang tagapagpamahala asin tagapagligtas kan katawohan, asin nangangaputan na an pag-abot ni Jesus iyo an kautuban kan mesiyanikong mga propesiya kan Lumang Tipan. The Kristiyanong konsepto kan Mesiyas signipikanteng nagkakaiba sa kontemporaryong konsepto nin Hudiyo. An sentrong Kristiyanong paniniwala iyo na, sa paagi kan kagadanan asin pagkabuhay-liwat ni Jesus, an pano nin kasalan na mga tawo puwede pang makipag-olian sa Diyos asin kaya baya pinag-alokan nin kaligtasan asin promise kan eternal na buhay.

Habang nagkaigwa nin kadakol na teolohikal na pag-iiriwal-iwal manungod sa natura ni Jesus sa panahon kan enot na siglo kan Kristiyanong historiya, an mga Kristiyano kagabsan na naniniwala na si Jesus iyo an Diyos na inkarnado asin tunay na Diyos asin tunay na tawo (o pareho bilog na banal asin bilog na tawo). Si Jesus, na nagin bilog na tawo, nagsakit sa mga kulog asin mga tentasyon kan sarong mortal na tawo, pero dae nagkasala. Bilang bilog na Diyos, siya nagbuhay-liwat giraray. Uyon sa Bibliya, “An Diyos an nagbuhay saiya gikan sa mga gadan,” siya nagsakat sa langit, “nakatukaw sa too kan Ama” asin ultimong mabalik tanganing utubon an katadaan pang Mesiyanikong propesiya siring baga sa Pagkabuhay-liwat nin mga gadan, an An Huring Paghuhukom asin an pinal na pag-establisa nin Kahadean nin Diyos.

Uyon sa mga mga ebanghelyo ni Mateo asin Lukas, si Jesus pinaglihi sa paagi kan Banal na Espiritu asin minundag gikan sa Birheng Maria. Kadikit sana an pagka-ake ni Jesus na pinagtala sa kanonikal na mga Ebanghelyo, kaya lang an pagka-akeng Ebanghelyo popular sa kasuanoyan. Sa kumparasyon, sa saiyang pagka-adulto, lalo na an seman bago an saiyang kagadanan, marahayon na pinagdokumento sa mga Ebanghelyo na laman sa laog kan Bagong Tipan. An Biblikan na mga pangyayari sa ministeryo ni Jesus minabale sa saiyang pagpabunyag, mga milagro, pagbabalangibog, pagtutukdo, asin mga marahayon na gibo.

Kagadanan asin Pagkabuhay-liwat ni Jesus

An mga Kristiyano minakonsidera sa pagkabuhay-liwat ni Jesus na iyo an panulok-gapo kan saindang pagtubod (hilngon sa [[1 Corinthians 15 | 1 Korinto 15) asin an pinaka-importanteng pangyayari sa historiya nin tawo. Sa mga Kristiyanong mga paniniwala, an kagadanan asin pagkabuhay-liwat ni Jesus iyo an duwang sentro nin mga pangyayari na kun saen kadakol sa mga Kristiyanong doktrina asin teolohiya ini nakabase. Uyon sa Bagong Tipan si Jesus pinagpako sa krus, naggadan sa pisikal na kagadanon, pinaglubong sa laog nin sarong lubungan, asin nagbuhat gikan sa mga gadan pagkalipas nin tolong aldaw. An Bagong Tipan nagsambit nin nagkakapirang pagpapahiling kan nabuhay-liwat na si Jesus sa magkaibang mga okasyon sa saiyang doseng apostoles asin mga desipulos, kabali an “sobra sa limang gatos na mga katugangan na sararoan,” bago pa man si Jesus [[ascension | magsakat sa langit. An pagkagadan ni Jesus asin pagkabuhay-liwat pinagkokomerar kan mga Kristiyano sa gabos na pagsasambang serbisyo, na igwang espesyal na duon sa panahon kan Semana Santa na minabale sa

[1]