Egipt

Arabskô Repùblika Egiptu ‏جمهوريّة مصر العربيّة‎ Dżumhurijjat Masr al-Arabijja
Fana Egiptu Fana	Herb Egiptu Herb
	Himn: "بلادي، بلادي، بلادي" (Bilady, Bilady, Bilady); Mój krôj, mój krôj, mój krôj
	Arabskô Repùblika Egiptu na karce
Spòdlowé pòdôwczi
Òficjalny jãzëk	Arabsczi, arabskoegipsczi dialekt, angelsczi
Stolëca	Kairo
Fòrma państwa	repùblika
Prezydeńt	Abd al-Fattah as-Sisi
Premiéra	Mustafa Madbuli
Wiéchrzëzna	1.010.408 km²
Lëdztwò (2018)	94.798.827
Dëtk	Egipsczi funt E£ (EGP)
Czasowô cona	UTC +3
Kòd ISO 3166	EG
Internet	.eg
Aùtowi kòd	ET
Telefón	+20

Egipt (arab. ‏مصر‎, Miṣr; egipsczi dialekt Máṣr; łac. Aegyptus; stôrogr. Αίγυπτος) – wiôldżé państwò na Nilem w nordòwo-pòrénkòwi Africe i dzélòwo w Azji przez Sinajsczi półòstrów, ze stolëcą i nôwikszim gardã w Kairo. Jine wôżne gardë to Aleksandria, Luksor, Giza, Karnak, Abydos, Aswan, Abu Simbel, Port Said, Suez i Fajum. Egipt leżi nad Nilem, nôwikszą rzéką swiata i Africzi. W Nilu roscą papirusë, lotosë i żëją rzeczne zwiérze jakno krokodilë i hipopotamë. Egipt ma grańcã na nordze ze Strzódzemném Mòrzem, na pòrénkù Egiptu je Czerwióne Mòrze z hôwingą Suezu i hôwingą Akaba, na zôpadze Egipt mô dzél pustini Sahara, chtërna grańczë z Libią, i na pôłnim Egipt mô grańce ze Sudanã. Kòl 4000–6000 lat temù nad Nilem òstała ùsôdzona stolemnô ciwilizacëjô Stôrożëtnégò Egiptu, znôna z piramid, chtërna warôwała wicy jak 3000 lat.

Stôrożëtni Egipt to bëła jedno z nôstarszich ciwilizacëji swiata, dzélona na predinasticzni cząd, Stôre Państwò, Strzódne Państwò i Nowe Państwò. W predinasticznim cządze ni kraj to bëłë 2 stolemne, apartne kraje: Dólni Egipt na nordze kòl delty Nilu i Górni Egipt na pôłnim zdłużą Nilu. Przednicë Stôrożëtnego Egiptu mielë miono faraon (jakno faraón Ramzes, faraón Cheops, faraonka Hatszepsut abò faraonka Kleopatra). Pierszi faraón Narmer sparłãczeł Spódny i Górny Egipt w jedne państwò i ùsôdzył pierszą faraónską dinastiã Egiptu. Dzys historiô Stôrégò Egiptu dzelona je téż na cządë dinasticzne, jaknò cząd dinastii XII abò cząd dinastii VII. Egipsczé faraónë bùdowalë stolemne piramidë i swiãtnice dlô baro wielu egipsczich bògów i bòżën egipsczi religie jak Izida, Amon-Ra, Bastet, Maat, Oziris, Szemet, Hathor, Thot, Anubis, Chnum i jin. W stôrożëtnim Egipce brëkòwano hieroglifë do pisaniô na papirusach i mùmifikòwano lëdzë pò smiercë. Do dzys w Egipce mòże òbôczëc na dôwne piramidë, nekropolie faraonów i swiãtnice, a egipsczé mùmie, papirusë, szlachotë i jine egipsczé stôrodôwnotë mòże òbôczëc w egipsczich muzeach, a téż w muzeach na całim swiece jaknò w Parizu, Bërlënie i w Pòlsce.

Galeriô

Piramide w Gizie, Egipt
Faraon Tutanchamon
Nefretete, białka faraona Achenatena
Swiãtnica bòżëne Izidy w Philae
Szlachota faraona Ramzesa II w Abu Simbel
Stacëjô Ramzesa w kairsczim metrze
Stolemnô wieżô Borg Al-Qāhira w Kairo
Gard Luksor w Egipce
Swiãtnica bòga Chnuma w Esna
Gard Giza z piramidama
Grobowa swiãtnica faraonki Hatszepsut w Egipce

Bùtnowé lënczi

Commons: Egipt – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

Państwa w Africe
Algeriô \| Angòla \| Benin \| Bòtswana \| Bùrkina Faso \| Bùrundi \| Westrzédnoafrikańskô Repùblika \| Czad \| DR Kònga \| Dżibùti \| Egipt \| Eritreja \| Eswatini \| Etiopiô \| Gabón \| Gambiô \| Ghana \| Gwineja \| Gwineja Bissaù \| Kamerun \| Keniô \| Kòmòrë \| Kòngò \| Lesotho \| Liberiô \| Libiô \| Madagaskar \| Malawi \| Mali \| Marokò \| Maùretaniô \| Maùritius \| Mòzambik \| Namibiô \| Niger \| Nigeriô \| Òstrowë Swiãtégò Tomasza i Ksążãcô \| Pôłniowô Afrika \| Pôłniowi Sudan \| Repùblika Zelonégò Cëpla \| Równikòwô Gwineja \| Rwanda \| Senegal \| Seszele \| Sierra Leòne \| Somaliô \| Sudan \| Tanzaniô \| Togò \| Tunezjô \| Ùganda \| Zambiô \| Zimbabwe \| Ùbrzég Słoniowëch Kłów
Zanôléżné teritoria: Ceùta * Kanarijsczé Òstrowë * Madera * Melilla * Òstrów Sw. Lénë * Pelagijsczé Òstrowë * Réunion * Sokòtra
Teritoria z ògrańczonym ùznanim: Somaliland \| Zôpadnô Sahara

🚧To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.