Mannheim

Biztanleria-piramidea 2022; Guztira: 156.172 gizon, 157.512 emakume
	Iturria: Datu hauek Alemaniako erroldatik hartu dira (Alemanez) Personen: Alter (11 Altersklassen) - Familienstand (ausführlich)/Familienstand - Geschlecht. Statistisches Bundesamt (Destatis) / Zensusdatenbank 2024-07-11 (kontsulta data: 2026-09-05)..

Mannheim; Mannheim
	hiri handia
	Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe	Alemania
Alemaniako estatua	Baden-Württemberg
Baden-Württembergeko gobernu-eskualde	Karlsruhe
Alkatea	Christian Specht
Izen ofiziala	Mannheim
Jatorrizko izena	Mannheim
Posta kodea	68159, 68161, 68163 eta 68165
Udalerri kodea	08222000
Geografia
Koordenatuak	49°29′16″N 8°27′58″E / 49.4878°N 8.4661°E
Azalera	144,97 km²
Altitudea	97 m eta 104 m
Mugakideak	Ludwigshafen, Heidelberg, Rhein Neckar District (en) , Landkreis Bergstraße, Frankenthal eta Rhein-Pfalz
Demografia
Biztanleria	316.877 (2023ko abenduaren 31)
Dentsitatea	2.186 bizt/km²
Informazio gehigarria
Telefono aurrizkia	0621
Hiri senidetuak	Riesa, Swansea, Toulon, Charlottenburg-Wilmersdorf, Windsor, Chisinau, Bydgoszcz, Klaipėda, Zhenjiang, Haifa, Beyoğlu, Qingdao, Txernivtsi eta El Viejo
Matrikula	MA
	mannheim.de eta mannheim.de…

Mannheim Alemaniako Baden-Württemberg estatu federaleko hiria da. Baden-Württembergeko bigarren hiririk handiena da Stuttgart hiriburuaren ondoren. 2009 urtean hiriak 311.969 biztanle zituen.

Geografia

Rhin eta Neckar ibaiak bat egiten duten tokian dago Mannheim. Baden-Württemberg estatuaren iparraldean dago, Renania-Palatinatuarekin eta Hessenekin mugan. Izan ere Rhin ibaiaren ezkerreko ertzean Renania-Palatinatuari dagokion Ludwigshafen am Rhein hiria du.

Oso hiri berezia da kaleek xake taularen itxura baitute, eta hizki eta zenbakiek identifikatzen dituzte. Erdian Breite Strasse (kale zabala) dago hiria bitan banatzen duelarik.

Historia

Sorrera

Lorscheko Monasterioan Codex Laureshamensisen aipatzen da lehenengo aldiz Mannheim, zeinak "Mannoren etxea" esan nahi duen. Ziurrenik Manno Hermann izenaren laburdura izango zen. Mendeetan zehar garrantzi handirik ez zuen izan, 1284ean Wittelsbach etxeko kondek eskuratu eta 1349an Rhin ibaia zeharkatzeko zergak gordetzeko gotorlekua eraiki zuten arte.

Urrezko Aroa

1606an Federiko IV, Palatinatukoak Friedrichsburg gotorlekuaren eraikuntza abiarazi zuen. Gotorlekuari berari loturiko hiria ere xake taularen itxurara planifikatua izan zen. Hau hartzen da hiriaren fundazio data gisa. Mannheimek orduan 700 biztanle eskas bazituen ere, hiri eskubideak eskuratu zituen. XVI mendean hainbat gerraren erdian sarturik egon zen; Hogeita Hamar Urteko Gerra alde batetik eta Palatinatuaren tronurako oinordekotzaren gerra ondoren, zeinetan frantsesek hiria suntsitu zuten.

1720an Karlos Felipe Palatinatukoak Heidelbergetik Mannheimera etorri eta gortearentzako jauregia eraiki zuen. Gortean artea, zientziak, merkataritza eta batez ere musika landuko ziren. Esate baterako lehenengo orkestra modernoa Mannheimeko jauregian sortu zen. Bertan izan ziren besteak beste Goethe eta Schiller idazleak eta Mozart konpositorea. Ordurako Mannheim 25.000 biztanletako hiria zen. Mannheimen urrezko aroa 1778an bukatu zen, gortea Munichera joaterakoan.

XIX mendea

Napoleonen gerren ondoren Mannheim Badenen barnean gelditu zen. 1828an Mannheimgo kaia ireki zen, eta Rhin ibaiko ontzi handien azken geltokia izatean hiriak hazkunde ekonomiko berria ezagutu zuen, oraingoan industriaren aldetik sortua.

Lehen Mundu Gerraren ondoren frantsesek Palatinatua okupatzean Mannheim muga-hiria bihurtu zen. Bigarren Mundu Gerran estatubatuarrek hartu zuten ia erabat suntsiturik gelditu zen hiria.

Gaur egun hiri unibertsitarioa da.

Klima

Datu klimatikoak (Mannheim)
Hila	Urt	Ots	Mar	Api	Mai	Eka	Uzt	Abu	Ira	Urr	Aza	Abe	Urtekoa
Batez besteko tenperatura maximoa (°C)	3	5	10	14	19	22	25	25	20	14	7	5	14
Batez besteko tenperatura minimoa (°C)	0	2	3	5	10	13	15	15	11	7	3	1	7
Iturria: ^[1]

Demografia

2022ko zentsuaren arabera 313.693 biztanle zituen: 156.178 gizonezko (% 49,8) eta 157.515 emakumezko (% 50,2); 100 emakumeko 99,2 gizonezko zeuden. Biztanleen % 15,6 18 urtetik beherakoak ziren eta % 18,7 65 urte edo gehiagokoak. Biztanleen % 26,2 atzerriko herritartasuna zuen. Biztanleen % 48,1 ezkongabeak ziren eta % 37,6 ezkonduta edo izatezko bikote erregistratuan.^[2]

Oharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.

Jatorria

2022ko erroldaren arabera, udalerrian biztanleen % 61,7ek ez zuen inolako migrazio-jatorririk, ez berak ez gurasoek. % 35,7k migrazio-jatorri osoa zuten: beraiek etorkinak ziren edo bi gurasoak ziren etorkinak; eta % 2,6k gurasoetako bat bakarrik zuten etorkina. Migrazio-jatorri osoa zutenen artean, % 88,3 beraiek etorritakoak ziren eta % 11,7 bi guraso etorkinen ondorengoak ziren.^[3]

Migrazio-jatorria

193.579

111.962

Migrazio-jatorririk gabe (193.579)Migrazio-jatorri osoa (111.962)Migrazio-jatorri partziala (8.155)

Etxebizitza

2022ko erroldaren arabera, udalerrian 172.570 etxebizitza zeuden. Horietatik gehienak (120.990, % 70,1) alokairuan ziren. Etxebizitzen batez besteko azalera 79,54 m²-koa zen eta batez besteko alokairua 8,39 €/m²-koa. Hutsik zeuden etxebizitzen tasa % 4,5 zen, eta okupatutako etxebizitzen artean % 27,5 jabeak okupatzen zituzten.^[4]

172.570etxebizitza

79,54 m²batez besteko azalera

8,39 €/m²batez besteko errenta

Erabilera

43.509

120.990

Jabetzan (43.509)Alokairuan (120.990)Aisialdikoa (272)Hutsik (7.792)

% 4,5hutsik dauden tasa

% 27,5jabetza tasa

Gela kopuruari dagokionez, etxebizitza gehienek 3 gela zituzten (53.588). Etxebizitza gehienak 1960-1969 artean eraiki ziren (32.898); eraikin guztien % 91,3 1980 baino lehen eraiki zen. Berogailuari dagokionez, urrutiko berogailu-sarea (fernheizung) zen nagusi (109.149 etxebizitza).^[4]

Gela kopurua

Gela bakarra13.643

2 gela24.284

3 gela53.588

4 gela46.807

5 gela19.318

6 gela7.951

7 gela edo gehiago6.975

Eraikuntza garaia

1919 aurretik20.653

1919-194923.380

1950-195932.887

1960-196932.898

1970-197916.887

1980-198915.184

1990-199915.705

2000-20095.417

2010-20153.297

2016 eta geroago6.258

Berogailu mota

109.149

45.073

Urrutiko berogailu-sarea (Fernheizung) (109.149)Solairuko berogailua (Etagenheizung) (11.716)Bloke-berogailua (Blockheizung) (528)Berogailu zentrala (Zentralheizung) (45.073)Labe indibiduala (5.542)Berogailurik gabe (557)

Guztira 43.095 bizitegi-eraikin zeuden. Eraikinen gehiengoa ilarako etxea zen (21.484, % 49,9). Eraikinen artean, gehienek etxebizitza bakarra zuten (20.291).^[4] Guztira 161.553 etxegune zeuden. Etxegune gehienak pertsona bakarrekoak ziren (83.307, % 51,6).^[5]

43.095bizitegi-eraikin

161.553etxegune

Eraikin mota

11.399

8.453

21.484

Etxe bakartua (11.399)Etxe atxikia (bikoitza) (8.453)Ilarako etxea (21.484)Bestelako eraikin mota (1.761)

Etxebizitza kopurua eraikineko

20.291

5.066

9.123

6.531

Etxebizitza bakarra (20.291)2 etxebizitza (5.066)3-6 etxebizitza (9.123)7-12 etxebizitza (6.531)13 etxebizitza edo gehiago (2.086)

Etxegunearen tamaina

83.307

41.076

17.455

Pertsona bakarra (83.307)2 pertsona (41.076)3 pertsona (17.455)4 pertsona (12.262)5 pertsona (4.512)6 pertsona (2.934)

Ondasun nabarmenak

Mannheimgo jauregia (Mannheimer Schloss):Karlos felipe Palatinatukoak XVIII mendean eraikitako jauregi barrokoa.
Jesuiten eliza (Jesuitenkirche): Ignazio Loiolakoaren eta Frantzisko Xabierkoaren omenezko eliza, 1760an eraikia.

Kirolak

Mannheimgo kirolari arrakastatsuena eta ezagunena Steffi Graf tenislaria da dudarik gabe, Grand Slameko txapelketak sarritan irabazi zituena 80 eta 90 hamarkadetan.

Futbol talde bi ere badaude, SV Waldhof Mannheim 07 eta VfR Mannheim. Gaur egun laugarren eta bosgarren mailan ari dira, baina VfR Mannheim Alemaniako txapelduna izan zen 1949an.

Beste kirol talde batzuk aipatzekotan, Mannheim Tornados saskibaloi taldea (11 liga), Adler Mannheim izotz hockey taldea (6 liga) eta Rhein-Neckar-Loewen eskubaloi taldea daude.