Edukira joan

Serdinyà

Artikulu hau herriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Cerdanya».
Serdinyà
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Okzitania
DepartamenduaEkialdeko Pirinioak
BarrutiPradeseko barrutia
AlkateaJean-Marie Maydat (en) Itzuli
Izen ofizialaSerdinya
Posta kodea66360
Geografia
Koordenatuak42°34′05″N 2°19′18″E / 42.5681°N 2.3217°E / 42.5681; 2.3217
Mapa
Azalera16,91 km²
Altitudea449 m, 1.792 m eta 937 m
MugakideakConat, Vilafranca de Conflent, Fullà, Escaró, Oleta i Èvol, Jújols eta Noedes
Demografia
Biztanleria236 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 132 (%57,4) (%42,6) 98 alt_right
Dentsitatea14 bizt/km²
Udalerria Conflenten kokatua.

Serdinyà (katalanez; frantsesez eta ofizialki: Serdinya) Katalan Herrietako udalerri bat da, Conflent eskualdean kokatua. Administratiboki Frantziako Ekialdeko Pirinioak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 236 biztanle zituen 16,9 km²-ko azaleran.

Udalerrian zenbait herriska daude:

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Conat, Vilafranca de Conflent, Fullà, Escaró, Oleta i Èvol, Jújols eta Noedes.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
SerdinyaSerdinyà
Població amb 56 habitants (2000)Jújols (2,1 km)
Població amb 89 habitants (2000)Escaró (3,3 km)
Població amb 365 habitants (2000)Fullà (3,4 km)
Població amb 36 habitants (2000)Soanyes (3,8 km)
Població amb 401 habitants (2000)Oleta i Èvol (4,3 km)
Població amb 361 habitants (2000)Saorra (5,1 km)
Població amb 178 habitants (2000)Nyer (5,2 km)
Població amb 15 habitants (2000)Orellà (5,5 km)
Població amb 52 habitants (2000)Conat (5,9 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima mediterraneo aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Csa motakoa da: Mediterraneoko klima epela, uda bero eta lehorrarekin[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta ekialdeko Pirinioetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio urriak; eguzkialdi oso ona (2600 ordu/urte); aire lehorra, batez ere neguan; laino gutxi)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H3 zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12,3 °C-koa da, 14,5 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 794 mm-koa da, urtarrilean 6,1 euri-egun eta uztailean 5,4 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Eus udalerrian dago, 12,3 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13,6 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 539,8 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42 °C-koa da, 2019ko ekainaren 28an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -10,9 °C-koa da, 2010ko otsailaren 15an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 9,9 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (18,1 °C) eta hotzena urtarrila (3,2 °C). Urteko prezipitazioa 791 mm-koa da; hilabeterik euritsuena maiatza da (86 mm) eta lehorrena otsaila (44 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,27 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (9,2 °C) baino 1,3 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenetatik lau 2000tik aurrerakoak dira (2022, 2023, 2024 eta 2025). Urterik beroena 2022 izan zen (11,5 °C) eta hotzena 1963 (8,1 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Serdinyà)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 3.2 3.4 6.0 8.1 11.8 15.7 18.1 17.9 14.0 10.7 6.2 3.9 9.9
Pilatutako prezipitazioa (mm) 69 44 61 81 86 63 48 57 66 72 77 67 791
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (9,2 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,7+0,5+1,6+1,4+1,3+1,2+0,3+0,7−0,7+0,3+0,4+0,6
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (9,2 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea2003004005006007008001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 98 gizon, 132 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
0.00
11.22
 
85-89
 
7.58
0.00
 
80-84
 
0.00
0.00
 
75-79
 
3.79
11.22
 
70-74
 
15.15
5.10
 
65-69
 
3.79
10.20
 
60-64
 
8.33
5.10
 
55-59
 
0.00
11.22
 
50-54
 
3.79
0.00
 
45-49
 
15.91
0.00
 
40-44
 
0.00
11.22
 
35-39
 
0.00
0.00
 
30-34
 
8.33
0.00
 
25-29
 
8.33
11.22
 
20-24
 
3.79
11.22
 
15-19
 
3.79
6.12
 
10-14
 
0.00
6.12
 
5-9
 
12.88
0.00
 
0-4
 
4.55
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Serdinya udalerrian 229 biztanle zeuden eta 116 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 1,97 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Horietatik 44 kide bakarrekoak ziren, 33 etxean seme-alabarik ez zuten bikoteek osatuak eta 12 seme-alabekin bizi ziren bikoteek. Datuok erroldaren laginketan oinarritzen direnez, udalerri honetako kopuruak biribilduta daude eta zehaztasun mugatukoak dira.[10]

229biztanle
116elkarbizitza-unitate
1,97lagun elkarbizitza-unitateko
78familia
12Bikotea seme-alabekin
33Bikotea seme-alabarik gabe etxean
27Guraso bakarrekoak
44Kide bakarrekoa
Laginketan oinarritutako datuak, biribilduta; ez dira ehunekotan adierazten.

Udalerrian 78 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (33). Guraso bakarreko 33 familietatik 22etan ama zen guraso bakarra. 33 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean.[10]

33
12
33
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra

2023 erroldaren arabera, udalerrian 252 etxebizitza zeuden. Horietatik 111 egoitza nagusi ziren, 108 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 32 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (232), eta apartamentuak gutxi ziren (19). Egoitza nagusietatik 88 beren jabearen bizilekuak ziren, 20 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 4 doan lagata.[11]

252etxebizitza
111egoitza nagusi
232etxe
19apartamentu

Etxebizitza multzoa

111
108
32
Egoitza nagusia (111)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (108)Hutsik (32)

Etxe mota

232
Etxea (232)Apartamentua (19)

Jabetza egoera

88
20
Jabeak (88)Alokairuan (20)Doan lagata (4)

Eraikuntza garaia

1919 aurretik43
1919-194514
1946-197019
1971-199019
1991-200510
2006-20206

Egoitza nagusien artean gehienek 4 gela zituzten (37). 48 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 53 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 50 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 44tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela1
2 gela8
3 gela30
4 gela37
5 gela edo gehiago36

Berogailu mota

18
45
48
Fuel-olioa (18)Elektrizitatea (45)Gas botila (1)Bestelakoak (48)

Aparkalekua eta ibilgailuak

53aparkalekua
50ibilgailu 1
44ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 113 biztanleetatik 78 aktibo ziren (% 69,0), horietako 61 lanean (% 54,0) eta 17 langabezian (aktiboen % 21,8).

11315-64 urteko biztanle
% 69,0aktibo
% 54,0lanean
% 21,8langabezia-tasa

35 ez-aktibotik 14 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 40,0), 10 erretiraturik zeuden (% 28,6) eta 11 bestelako ez-aktibo ziren (% 31,4).

Ez-aktiboak

% 40
% 29
% 31
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Udalerrian 40 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 61 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

40enplegu udalerrian
% 72,5soldatapeko
% 27,5ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 21.330 eurokoa zen.

21.330 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 23.080 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 10 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoak argiketaria ziren.[13]

2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.[14]

2000. urtean Serdinyà udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1994ko uztailaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 3,1 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Eus », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]