Uztailaren 30

Uztailaren 30a gregoriotar egutegiaren urteko berrehun eta hamaikagarren eguna da, 212.a bisurteetan. 154 egun falta dira urtea amaitzeko.

Jaiotzak Euskal Herrian Elena Irureta Jaiotza: Zumaia, 1955 Achille Zo Jaiotza: Santizpirita, 1826 Heriotza: Bordele, 1901eko martxoaren 2a Martin Arradakoa Jaiotza: Iruñea, 1533 Heriotza: Hegoaldeko Txinako itsasoa, 1578ko ekainaren 12a Micaela Portilla Jaiotza: Gasteiz, 1922 Heriotza: Gasteiz, 2005eko urriaren 8a Eskuz gaurkotu + Jaiotza gehiago... Munduan Arnold Schwarzenegger Jaiotza: Thal (Estiria), 1947 Henry Ford Jaiotza: Springwells Township (en) , 1863 Heriotza: Dearborn, 1947ko apirilaren 7a Henry Moore Jaiotza: Castleford, 1898 Heriotza: Much Hadham, 1986ko abuztuaren 31 Emily Brontë Jaiotza: The Brontë Birthplace (en) eta Thornton (Mendebaldeko Yorkshire), 1818 Heriotza: Haworth, 1848ko abenduaren 19a Eskuz gaurkotu + Jaiotza gehiago... Artikulurik ez duten Uztailaren 30ko jaiotzak Stanley Spencer • Eskuz gaurkotu Heriotzak Euskal Herrian Patxi Ganborena Jaiotza: Irun, 1901eko martxoaren 14a Heriotza: Donostia, 1982 Manuel Lekuona Jaiotza: Oiartzun, 1894ko otsailaren 9a Heriotza: , 1987 Valentín Uriona Jaiotza: Muxika, 1940ko abuztuaren 29a Heriotza: Sabadell, 1967 Eskuz gaurkotu + Heriotza gehiago... Munduan Otto von Bismarck Jaiotza: Schönhausen, 1815eko apirilaren 1a eta 1815 Heriotza: Friedrichsruh (en) , 1898 Denis Diderot Jaiotza: Langres, 1713ko urriaren 5a Heriotza: Paris, 1784 Ingmar Bergman Jaiotza: Uppsala, 1918ko uztailaren 14a Heriotza: Fårö parish (en) , 2007 Michelangelo Antonioni Jaiotza: Ferrara, 1912ko irailaren 29a Heriotza: Erroma, 2007 Eskuz gaurkotu + Heriotza gehiago... Artikulurik ez duten Uztailaren 30ko heriotzak Jan Both • Nichelle Nichols • James Blish • Harun Farocki • Robert de Flers • Francesco Trevisani • Herman Cain • Eskuz gaurkotu

Gertaerak Pertsonen Salerosketaren Aurkako Nazioarteko Eguna Volkswagen kakarraldoa K. a. 49 - Ponpeio eta Julio Zesarren armadak borrokatu zuten Ilerdako batailan. 1980 - Vanuatuk independentzia lortu zuen. 2003 - Azken Volkswagen kakarraldoa (irudian) egin zen Mexikon. + Gertaera gehiago... Egutegia << Uztaila >> Al As Az Og Or Lr Ig 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 2026 Aurreko eta hurrengo urteetan 2023: Igandea 2024: Asteartea 2025: Asteazkena 2027: Ostirala 2028: Igandea 2029: Astelehena Izendegia Santutegia: Maria Venegas de la Torre, Petri Krisologo, Abdon eta Senen Seaska egutegia: Mikeldi eta Atxarte/Atxart.

Daturen bat falta bada, urtearen lotura jarraitu han sartzeko.

---

Gertaerak

Euskal Herria

• 1522 – Kasedako bost nafar tortura zigorrera kondenatu zituzten gaztelarrek. Nafarroako Erresuma berreskuratzeko ahaleginaren porrotarekin, errepresio bortitza aplikatu zuten lurraldean. Nafarroako errege-erreginak heretikotzat zituztenez, euren defentsan altxatako oro ere heretikoa zela ebatzi zuten.
• 1975 – Poliziak Josu Mujika Aiestaran ETAko kidea hil zuen Madrilen.
• 2006 – Istiluak Algortako jaietan, bi koadrillen arteko liskarrean, kalte material handiak izan ziren Algortako metro geltokian.
• 2009 – 2 goardia zibil hil ziren ETAk Calviàn patruila auto bati lapa-bonba jartzean.

Mundua

• K. a. 49 – Ponpeio eta Julio Zesarren armadak borrokatu zuten Ilerdako batailan.
• 1749 –Ijitoen Sarekada Handia Espainian, Fernando VI.a erregeak aginduta. Erresumako ijito guztiak atxilotu eta lan esparruetan preso izan zituzten. 1765ean askatu zituzten azkenak.
• 1811 – Erregezaleek Miguel Hidalgo, Mexikoko Independentismoaren buruzagia, eta beste kide batzuk fusilatu zituzten Chihuahuan. José María Morelosek ordezkatu zuen iraultzaren buruan.
• 1980 – Vanuatuk independentzia lortu zuen.
• 2010 – Bero-bolada historikoak Errusia osoan zehar piztutako suteek milaka hektarea erre zituzten eta 30 pertsona hil ziren.
• 2011 – Espainiako gobernuko Zapatero presidenteak hauteskunde orokorrak urte hartako azaroaren 20an izango zirela aurre iragarri zuen.

Arte eta kultura

Euskal Herria

• 1843 – "Donostia ez zela ez Espainia ez Frantzia" idatzi zuen Victor Hugok.

Mundua

• 1972 – Deliverance ("Askapena") filma estreinatu zen, John Boormanek zuzendu eta Jon Voight, Burt Reynolds, Ned Beatty eta Ronny Cox aktoreek antzeztu zutelarik.
• 1981 – Escape to Victory ("Ihesa Ala Garaipena") filma estreinatu zen, John Hustonek zuzendu eta Sylvester Stallone, Michael Caine, Max von Sydow eta Daniel Massey aktoreek eta Pelé, Bobby Moore eta Mike Summerbee futbolariek ere antzeztu zutelarik.

Zientzia eta teknologia

Mundua

• 2003 – Azken Volkswagen kakalardoa egin zen Mexikon.
• 2020 – NASAk Mars 2020 espazio-zunda arrakastaz jaurti zuen. Helburu nagusia, 2021etik aurrera Perseverance ibilgailua eta Ingenuity helikopteroaren bidez Marten estralurtar bizitza baden arakatzea.

Kirolak

Mundua

• 1930 – Uruguaiko futbol selekzioak lehen aldiz ospatu zen Futboleko Munduko Kopa irabazi zuen Montevideon, Argentinari 4-2 irabazi ondoren.

Jaiotzak

Euskal Herria

• 1726 – Joseph Ignacio del Campo, bizkaitar enpresaburua (h. 1782).
• 1748 – Santiago Alargunsoro, nafar zezenketaria.
• 1826 – Achille Zo, lapurtar margolaria (h. 1901).
• 1873 – Ignacio Belaustegi, gipuzkoar idazlea (h. 1952).
• 1897 – Karmelo Balda, gipuzkoar palaria, Euskal Pilotaren Nazioarteko Federakuntzaren sortzaile eta lehendakaria (h. 1969).
• 1906 – Ramon Murua, gipuzkoar idazlea (h. 1983).
• 1911 – Faustino Pérez García, nafar klaretar fraidea (h. 1936).
• 1922 – Micaela Portilla, XX. mendeko Euskal Herriko antropologo eta historialarien artean garrantzitsuenetakoa (h. 2005).
• 1935 – Iñaki Irigoien, bizkaitar dantzari, irakasle, ikertzaile eta dantza bultzatzailea.
• 1947 – Iñaki Aierra, nafar antzerki- eta zinema-antzezlea.
• 1949 – Juan María Alonso-Allende, bizkaitar kirolari ohia, belaren Star klasean aditua.
• 1953 – Iñaki Aurrekoetxea Aurre, bizkaitar arkitektoa.
• 1955 – Elena Irureta, euskal aktorea.
• 1956 – Iñaki Murua, gipuzkoar bertsolari eta gai-jartzailea.
• 1960 – Carlos Pouso, bizkaitar futbolari ohi eta entrenatzailea.
• 1964 – Inaxio Errandonea, nafar pilotari ohia.
• 1965 – Richard Tardits, amerikar futboleko eta errugbiko lapurtar jokalari ohia, NFLan aritu zen lehendabiziko euskal herritarra.
• 1969 – Iñaki Aiarzaguena, bizkaitar txirrindulari ohia.
• 1971 – Kristina Rodriguez Mendikute, gipuzkoar politikaria.
• 1975 – Unai Agirre, gipuzkoar bertsolaria.
• 1980 –
  • Ricardo Uriz, nafar saskibaloi jokalaria.
  • Leire Zabala, bizkaitar futbolaria.
• 1982 – Maria Oses Zubiri, nafar erizaina eta irakaslea.
• 1984 – Simon Marchand, lapurtar surflaria.
• 1990 – Itsaso Larramendi, bizkaitar arkitektoa.
• 1994 – Esty Quesada, bizkaitar youtuber eta aktorea.
• 1996 –
  • Martin Bidaur, euskal idazlea, Tolosa Okzitanian.
  • Beatriz García, bizkaitar fisikari, fisikari kuantiko eta zientzialari konputazional kuantikoa.

Mundua

• 1511 – Giorgio Vasari, italiar margolari eta arkitektoa (h. 1574).
• 1549 – Fernando I.a Medici, Toskanako Duke Handia (h. 1609).
• 1569 – Karlos I.a Liechtensteingoa, Liechtensteingo printzea (h. 1627).
• 1601 – Ana Eleonor Hesse-Darmstadtekoa, Luis V.a Hesse-Darmstadtekoa eta Magdalena Brandenburgokoaren alaba (h. 1659).
• 1641 – Regnier de Graaf, holandar sendagilea (h. 1673).
• 1751 – Maria Anna Mozart, austriar musikaria (h. 1829).
• 1816 – Johan Sverdrup, Norvegiako lehen ministroa (h. 1892).
• 1818 –
  • Emily Brontë, britainiar idazlea (h. 1848).
  • Jan Heemskerk, Herbehereetako lehen ministroa (h. 1897).
• 1857 – Thorstein Veblen, estatubatuar ekonomialaria eta soziologoa (h. 1929).
• 1861 – Liubov Janovska, ukrainar idazle eta feminista (h. 1933).
• 1862 – Nikolai Iudenitx, Errusiar Inperioko Armadako jenerala (h. 1933).
• 1863 – Henry Ford, estatubatuar industrialaria, Ford Motor Companyren fundatzailea (h. 1947).
• 1867 – Salomon Benaioun, aljeriar-marokoar inprimatzaile eta kazetaria (h. 1921).
• 1881 – Smedley Butler, AEBko armadako militarra 33 urtez eta ondoren ekintzaile bakezalea (h. 1940).
• 1898 –
  • Friedl Dicker-Brandeis, Auschwitzen eraildako judu emakume artista eta hezitzailea (h. 1944).
  • Henry Moore, britainiar eskultorea, XX. mendeko eskultore nagusietako bat (h. 1986).
• 1899 – Gerald Moore, britainiar piano-jotzailea (h. 1987).
• 1904 – Salvador Novo, mexikar idazlea (h. 1974).
• 1906 – Mario Quintana, brasildar poeta (h. 1994).
• 1909 – C. Northcote Parkinson, britainiar itsas historialaria, erakunde burokratikoetatik duen satiragatik ezaguna (h. 1993).
• 1914 – Michael Morris (Killaningo 3. baroia), irlandar kazetari, egile eta kirol buruzagia, Nazioarteko Olinpiar Batzordeko 6. lehendakaria (h. 1999).
• 1920 – Marie Tharp, estatubatuar geologoa eta itsas kartografoa, itsas ondoaren lehen mapa zientifikoaren sortzailea (h. 2006).
• 1924 – William H. Gass, estatubatuar idazle, kritikari eta filosofia irakaslea (h. 2017).
• 1926 –
  • David Berglas, britainiar azti, mentalista eta mnemonista (h. 2023).
  • Nina Kulagina, ustez ahalmen paranormal oso bereziak zituen errusiar etxekoandrea (h. 1990).
  • Betye Saar, afro-estatubatuar artista eta narratzaile bisuala (h. 2026).
• 1927 – Victor Wong, estatubatuar aktorea (h. 2001).
• 1931 – Dominique Lapierre, frantziar idazlea (h. 2022).
• 1933 – Paul de Senneville, frantziar ekoizle eta musikagilea (h. 2023).
• 1934 – Gonzalo Suárez, espainiar zinema-zuzendaria eta idazlea.
• 1936 – Pilare Borboikoa, Espainiako infanta (h. 2020).
• 1938 – Viatxeslav Ivanov, errusiar arraunlaria (h. 2024).
• 1939 –
  • Peter Bogdanovich, estatubatuar zinema zuzendaria eta zinemari buruzko liburuen idazlea (h. 2022).
  • Eleanor Smeal, estatubatuar feminista.
• 1940 –
  • Patricia Schroeder, estatubatuar abokatu, irakasle eta politikaria (h. 2023).
  • Clive Sinclair, britainiar elektronika-ingeniari, asmatzaile eta enpresaburua, ZX Spectrum ordenagailuaren sortzailea (h. 2021).
• 1941 –
  • Paul Anka, kanadar abeslari, abesti egile eta aktorea.
  • Rosa Maria Sardà, kataluniar umorista, aktore eta telebistako aurkezlea (h. 2020).
• 1943 –
  • Giovanni Goria, Italiako lehen ministroa (h. 1994).
  • Magne Myrmo, norvegiar iraupen-eskiatzailea (h. 2025).
• 1945 – Patrick Modiano, frantziar idazlea, 2014ko Literaturako Nobel Saria.
• 1947 –
  • Françoise Barré Sinoussi, frantziar zientzialaria, birologian aditua, 2008ko Medikuntzako Nobel Saria.
  • Arnold Schwarzenegger, austriar-estatubatuar fisiokulturista, aktore eta politikaria.
• 1948 – Jean Reno, frantziar zinema, telebista eta antzerkiko aktorea.
• 1950 – Gabrielle Salvatores, italiar zinema zuzendaria.
• 1957 – Nery Pumpido, argentinar futbol atezaina.
• 1958 –
  • Kate Bush, ingeles abeslari, musikari eta musika-ekoizlea.
  • David V. Herlihy, estatubatuar egile eta historialaria.
  • Daley Thompson, britainiar atleta ohia, inoizko dekatletarik hoberenetakoa.
• 1959 –
  • Abdullah Pahangekoa, Pahangeko sultan eta Malaysiako erregea.
  • Petra Felke, alemaniar atleta ohia, xabalina-jaurtiketan aditua.
• 1960 –
  • Richard Linklater, estatubatuar zinema zuzendari eta aktorea.
  • Donatille Mukabalisa, ruandar abokatu eta politikaria (h. 2026).
• 1961 – Laurence Fishburne, estatubatuar aktorea.
• 1962 – Alton Brown, estatubatuar chef-a.
• 1963 –
  • Lisa Kudrow, estatubatuar aktore, umoregile, idazle eta produktorea.
  • Antoni Martí, Andorrako lehen ministroa (h. 2023).
  • Chris Mullin, NBAko estatubatuar saskibaloi jokalari ohia.
• 1964 –
  • Jürgen Klinsmann, alemaniar futbolari ohia.
  • Xulio Vixil, asturierako idazlea eta asturierako irakaslea.
• 1968 – Terry Crews, estatubatuar aktore eta NFLko jokalari ohia.
• 1969 – Simon Baker, australiar aktorea.
• 1970 –
  • Dean Edwards, estatubatuar aktore eta abeslaria.
  • Christopher Nolan, ingeles-estatubatuar zinema zuzendari, ekoizle eta gidoigilea.
• 1971 –
  • Claude Dambury, Guyana Frantsesako futbolari ohia.
  • Rie Kimura, japoniar futbolari ohia.
• 1972 – Michelle McLean, namibiar aktorea, idazlea, modeloa, Miss Unibertso 1992.
• 1974 –
  • Nami Otake, japoniar futbolari ohia.
  • Hilary Swank, estatubatuar aktorea.
• 1975 – Cherie Priest, estatubatuar idazlea.
• 1977 –
  • Sara Boldú Botam, kataluniar bideoartista eta argazkilaria.
  • Gia Darling, estatubatuar emakumezko aktore pornografiko transexuala.
  • Jaime Pressly, estatubatuar aktorea.
• 1980 –
  • Eva Díaz Riobello, asturiar idazle eta kazetaria.
  • Justin Rose, ingeles golfaria.
• 1981 –
  • Nicky Hayden, motoziklismoko estatubatuar pilotua (h. 2017).
  • Hope Solo, estatubatuar futbol atezain ohia.
• 1982 –
  • Marta Calamonte, espainiar gimnasta ohia, entrentzailea eta fisioterapeuta.
  • Yvonne Strahovski, australiar aktorea.
• 1984 – María León, espainiar aktorea.
• 1985 – Mia Isabella, estatubatuar emakumezko aktore pornografiko transexual ohia.
• 1989 – Aleix Espargaró, kataluniar motoziklismoko pilotua.
• 1991 – Carolina Yuste, espainiar aktorea.
• 1992 – Fabiano Caruana, italo-estatubatuar xakelaria.
• 1993 – Yoko Tanaka, japoniar futbolaria.
• 1995 – Evelyn Labanda, ekuadortar kazetaria.
• 1999 –
  • Joey King, estatubatuar aktorea.
  • Tom Pidcock, britainiar ziklo-kros, mountain bike eta errepide txirrindularia.
  • Riko Ueki, japoniar futbolaria.
• 2000 – Roman Mityukov, suitzar igerilaria.

Heriotzak