Edukira joan

Varètja

Varètja
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Okzitania
Departamendua Pirinio Garaiak
BarrutiArgelès-Gazosteko barrutia
Kantonamenducanton of Luz-Saint-Sauveur
Izen ofizialaBarèges
Barètja
Varètja
Posta kodea65120
Geografia
Koordenatuak42°53′48″N 0°03′54″E / 42.8967°N 0.065°E / 42.8967; 0.065
Mapa
Azalera45,84 km²
Altitudea1.070 m, 3.087 m eta 2.112 m
MugakideakSers, Banhèras de Bigòrra, Betpouey, Luz-Saint-Sauveur, Saint-Lary-Soulan, Vielle-Aure eta Aragnouet
Demografia
Biztanleria127 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 45 (%32,4) (%67,6) 94 alt_right
Dentsitatea3 bizt/km²
mairie-bareges.fr

Varètja (okzitanieraz Varètja, frantsesez eta ofizialki: Barèges) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 127 biztanle zituen 45,8 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Sers, Banhèras de Bigòrra, Betpouey, Luz-Saint-Sauveur, Saint-Lary-Soulan, Vielle-Aure eta Aragnouet.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
BarègesBarèges
Població amb 91 habitants (2000)Sers (2,4 km)
Població amb 111 habitants (2000)Betpouey (3,1 km)
Població amb 31 habitants (2000)Viey (3,7 km)
Població amb 79 habitants (2000)Viella (4,7 km)
Població amb 207 habitants (2000)Esterre (5,3 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak mendiko klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio Atlantikoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak (>1200 mm/urte) urte osoan; negu oso epela (7,5 °C lautadan), haize ahulak)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 7,6 °C-koa da, 14,1 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1197 mm-koa da, urtarrilean 10,7 euri-egun eta uztailean 8,3 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Gavarnie-Gèdre udalerrian dago, 19,1 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 8,6 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1471,4 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 35,6 °C-koa da, 2025ko abuztuaren 11an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -18,1 °C-koa da, 2012ko otsailaren 8an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 3,8 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena abuztua da (11,8 °C) eta hotzena otsaila (−2,8 °C). Urteko prezipitazioa 1590 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (191 mm) eta lehorrena abuztua (88 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,36 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (2,9 °C) baino 2,0 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2020, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (5,8 °C) eta hotzena 1972 (1,7 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Varètja)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) -2.3 -2.8 -0.7 0.9 4.8 9.1 11.8 11.8 8.2 5.1 0.6 -1.2 3.8
Pilatutako prezipitazioa (mm) 162 125 120 144 148 123 102 88 106 133 191 146 1590
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (2,9 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,6+0,4+1,4+1,3+1,4+1,6+0,9+1,3−0,3+0,6+0,6+0,9
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: −5 / 15 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (2,9 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea100150200250300350400194019601980200020202040BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 94 gizon, 45 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
0.00
0.00
 
85-89
 
0.00
0.00
 
80-84
 
0.00
5.32
 
75-79
 
0.00
0.00
 
70-74
 
22.22
5.32
 
65-69
 
22.22
41.49
 
60-64
 
11.11
0.00
 
55-59
 
11.11
5.32
 
50-54
 
0.00
5.32
 
45-49
 
0.00
0.00
 
40-44
 
11.11
0.00
 
35-39
 
11.11
0.00
 
30-34
 
11.11
5.32
 
25-29
 
0.00
5.32
 
20-24
 
0.00
10.64
 
15-19
 
0.00
5.32
 
10-14
 
0.00
5.32
 
5-9
 
0.00
5.32
 
0-4
 
0.00
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Barèges udalerrian 127 biztanle zeuden eta 68 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 1,87 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Horietatik 32 kide bakarrekoak ziren, 27 etxean seme-alabarik ez zuten bikoteek osatuak eta 9 seme-alabekin bizi ziren bikoteek. Datuok erroldaren laginketan oinarritzen direnez, udalerri honetako kopuruak biribilduta daude eta zehaztasun mugatukoak dira.[10]

127biztanle
68elkarbizitza-unitate
1,87lagun elkarbizitza-unitateko
36familia
9Bikotea seme-alabekin
27Bikotea seme-alabarik gabe etxean
32Kide bakarrekoa
Laginketan oinarritutako datuak, biribilduta; ez dira ehunekotan adierazten.

Udalerrian 36 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (27). 27 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean.[10]

27
9
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekin

2023 erroldaren arabera, udalerrian 1.091 etxebizitza zeuden. Talderik handiena bigarren egoitza edo noizbehinkakoa ziren (970), 74 egoitza nagusiekin alderatuta eta 47 hutsik. Apartamentuak ziren nagusi (953), etxeak baino gehiago (123). Egoitza nagusietatik 41 beren jabearen bizilekuak ziren, 26 alokairuan zeuden, 19 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 7 doan lagata.[11]

1.091etxebizitza
74egoitza nagusi
123etxe
953apartamentu

Etxebizitza multzoa

970
Egoitza nagusia (74)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (970)Hutsik (47)

Etxe mota

123
953
Etxea (123)Apartamentua (953)

Jabetza egoera

41
26
19
Jabeak (41)Alokairuan (26)HLM (19)Doan lagata (7)

Eraikuntza garaia

1919 aurretik10
1919-19453
1946-197020
1971-199026
1991-200512
2006-20203

Egoitza nagusien artean gehienek 4 gela zituzten (21). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (28 etxebizitzatan). 38 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 40 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 26tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela7
2 gela10
3 gela17
4 gela21
5 gela edo gehiago19

Berogailu mota

16
28
13
13
Gas sarea (4)Fuel-olioa (16)Elektrizitatea (28)Gas botila (13)Bestelakoak (13)

Aparkalekua eta ibilgailuak

38aparkalekua
40ibilgailu 1
26ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 89 biztanleetatik 68 aktibo ziren (% 76,4), horietako 59 lanean (% 66,3) eta 9 langabezian (aktiboen % 13,2).

8915-64 urteko biztanle
% 76,4aktibo
% 66,3lanean
% 13,2langabezia-tasa

21 ez-aktibotik 2 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 9,5), 12 erretiraturik zeuden (% 57,1) eta 7 bestelako ez-aktibo ziren (% 33,3).

Ez-aktiboak

% 10
% 57
% 33
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Udalerrian 203 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 59 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

203enplegu udalerrian
% 74,4soldatapeko
% 25,6ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 26.500 eurokoa zen.

26.500 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 24.320 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 82 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 10 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 26 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 10 higiezinen enpresak ziren, 6 zerbitzu enpresak ziren, 23 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 15 zerbitzu publikoetatik, 12 jatetxeak ziren eta 3 higiezinen agentziak.[13]

2009an zeuden 10 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen eta 5 kirol-dendak ziren.[14]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 2007ko abenduaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 4,3 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Gavarnie_sapc », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]