پرش به محتوا

تعویذ

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
یک تعویذ در ایران برای دوری از چشم‌زخم
یک تعویذ مصری.

تعویذ یا حرز یا بلاگردان به دعایی گفته می‌شود که به گردن آویخته یا به جیب می‌اندازند. در بعضی موارد همانند حرز امام جواد تعویذ به بازوی راست، بسته می‌شود.[۱][۲]

نظرقربانی در ترکیه
یک هواپیمای ترکیش ایرلاینز شکل نظرقربانی را روی دم هواپیما برای بلاگردانی رسم کرده است

بلاگردان وسیله یا دعایی که باعث دوری شر از کسی شود؛ مثلاً در ترکیه نظرقربانی به‌طور وسیعی برای جلوگیری از چشم زخم استفاده می‌شود.[۳][۴] در میان بسیاری اقوام از دیرباز باور به جن و موجودات افسانه‌ای آسیب‌رسان رواج داشته و برای احساس امنیت در قبال آن‌ها برخی افراد ورد و ذکرهایی را نوشته و با خود همراه می‌کنند که به این وردها و نوشته‌ها تعویذ گفته می‌شود. گاه نیز برای دفع شر، گوهر، تکه سنگ، نگاره، تندیس، سکه، آویزه، انگشتر، گیاه یا جانور هم به کار می‌رود.[۵][۶] واژه عوذه یعنی چیز یا کسی که به آن پناه برده شود، و «تعویذ» یعنی در پناه درآوردن.[۷]

بلاگردان در فرهنگ فارسی معین به صورت زیر تعریف شده است: «(بَ. گَ) [ع .] (ص فا) ۱ - دفع کنندة بلا. ۲ - حافظ. ۳ - چیزی که بلا را از آدمی دور گرداند، صدقه، قربانی»[۸] روش‌های دیگر بلاگردانی در ایران لال شیش؛ چوب بلاگردان، تیر آرش می‌باشد.[۹]

در ادبیات فارسی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

صغیر اصفهانی - دیوان اشعار [۱۰]:

مراست نام علی بهر جسم و جان تعویذ/ نیافتم به از این نام در جهان تعویذ

همین مراست نه تعویذ بلکه هست این نام/ برای هر یک از افراد انس و جان تعویذ

همین نه خلق زمین راست حرز بلکه بود/ برای هر یک از اهل نه آسمان تعویذ

نبود هیچ جز این نام آنچه بنوشتند/ برای خویش رسولان پاکجان تعویذ

چه باک دارد از این نام پاک تا دارد/ صغیر از پی حفظ تن و روان تعویذ

جستارهای وابسته

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  1. ↑ دهخدا، علی‌اکبر. تعویذ. ج. ۱. دانشگاه تهران. ص. ۷۵۵.
  2. ↑ معلوف، لوییس. التعویذ. ج. ۱. اسماعیلیان. ص. ۵۳۷. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ ژوئیه ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۱ ژوئیه ۲۰۲۳.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  3. ↑ "Sister Justine Bisqueyburu and the Green Scapular: History, Meaning, and Graces". FamVin News English. The Vincentian Family. 27 January 2025. Archived from the original on 1 سپتامبر 2025. Retrieved 1 September 2025.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:ربات:وضعیت نامعلوم پیوند اصلی (رده)
  4. ↑ Campo, Juan Eduardo, ed. (2009). "amulets and talismans". Encyclopedia of Islam. Encyclopedia of World Religions: Facts on File Library of Religion and Mythology. Infobase Publishing. pp. 40–1. ISBN 978-1-4381-2696-8.
  5. ↑ Mark, Joshua (2017). "Magic in Ancient Egypt". World History Encyclopedia.
  6. ↑ «حرز امام جواد». ۲۰۲۲-۰۷-۰۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۱۱-۱۸.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  7. ↑ «معنی تعویذ-کردن | لغت‌نامه دهخدا». دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۱۱-۱۸.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  8. ↑ http://www.vajehyab.com/moein/بلاگردان
  9. ↑ «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۴ ژوئیه ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۱۱ اوت ۲۰۲۱.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  10. ↑ https://ganjoor.net/saghir/divan/ghazal/sh264